Hệ thống nhân vật: Nhân vật xuyên suốt giáo án: thầy Nguyễn Minh Vũ (阮明武) giữ vai trò giáo viên trung tâm; bốn học viên nữ là Đinh Thùy Dương (丁垂杨), Lê Vân Anh (黎云英), Thủy Tiên (水仙) và Phương Linh (芳玲). Không sử dụng nhân vật có tên ngoài danh sách này. Tên người xuất hiện trong ví dụ ngữ pháp phải thống nhất với nhân vật của bài.
Tác giả: Nguyễn Minh Vũ · ChineMaster EDU · Giáo án ngữ pháp HSK 1 · ngày 17/11/2026
5 bài giảng mới nhất cùng chuyên mục
1. Động từ năng nguyện 可以 – khả năng được phép, tính chấp nhận và đề nghị lịch sự – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
2. Động từ năng nguyện 想 và 要 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Động từ năng nguyện 会 và 能 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
4. Danh từ phương vị 上、下、里、外、前、后 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Hậu tố —们 và —边 trong tiếng Trung – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Trình độ: HSK 1 · Phân loại: Từ loại → động từ ly hợp · Nội dung trọng điểm: Động từ ly hợp 离合词: 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病. Đây là bài giảng chuyên sâu theo khung ngữ pháp HSK 2026, không phải văn bản chép nguyên đề cương.
离合词 là những đơn vị thường có hai âm tiết có thể tách ra trong những cấu trúc nhất định; mức độ “ly hợp” khác nhau giữa từng từ và không phải mọi tổ hợp hai chữ đều cho phép tự do chen số lượng, 了 hoặc bổ ngữ. Đây là trọng điểm HSK 1 liệt kê tám mục: 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病.
Cần dạy từng kiểu kết hợp, tách bạch nghĩa và đặc điểm cú pháp. Không coi mọi từ hai âm tiết là động từ ly hợp; đồng thời tránh khẳng định tám mục có khả năng tách giống hệt nhau. Các cách nói như 睡了一个好觉 tự nhiên, nhưng không thể áp dụng khuôn “V + 了 + một + O” máy móc cho mọi từ.
Mục tiêu bài học: hiểu đúng chức năng, lựa chọn chính xác cấu trúc; phân biệt cách dùng gần nghĩa; chuyển từ nhận diện sang tự đặt câu, xử lý tình huống và viết đoạn văn. Các câu được ghi bốn dòng Hán giản thể, Pinyin có dấu, Việt, Anh. Một số mẫu mở rộng phục vụ giảng chuyên sâu có thể vượt khỏi phạm vi từ vựng chính thức HSK 1; cần phân tầng khi dạy.
5 bài giảng liên quan nhất
1. Ngữ pháp HSK 3 Cách dùng Động từ + 着 trong tiếng Trung theo giáo trình chuẩn HSK của tác giả Nguyễn Minh Vũ
2. 30. Cụm động tân 动宾短语 – động từ, tân ngữ và trật tự hành động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Tất cả Động từ xu hướng trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
4. Tất cả Động từ xu hướng kép trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
5. Tất cả Động từ xu hướng đơn trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
Công thức: 看病 / 给 + 人 + 看病 / 看了病
看病 có thể chỉ đi khám bác sĩ (我去医院看病) hoặc bác sĩ khám bệnh cho người khác (医生给病人看病), phải xét chủ ngữ. Trong cấu trúc có thời gian/thể, có thể nói 看了病; không coi 病 là tân ngữ thông thường có thể thay vô hạn bằng mọi danh từ.
Khi nói 看医生 thường nhấn đi gặp bác sĩ, còn 看病 tập trung vào việc khám/chữa bệnh.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 睡觉 / 睡了 + 时量 / 睡了个好觉
睡觉 thường dùng như một động từ hoạt động. Khi tách có thể dùng 睡了个好觉; còn 睡了八个小时 là thời lượng bổ sung cho động từ 睡. Tránh phân tích 一觉 thành tân ngữ tuỳ ý không có ngữ cảnh.
Hình thức 睡觉了 / 睡了都 phụ thuộc cấu trúc câu hoàn chỉnh.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 说话 / 跟 + 人 + 说话 / 说了几句话
说话 diễn tả hành vi nói, có thể có đối tượng giao tiếp với 跟 hoặc 对. 说了几句话 bổ sung số lượng lượt/câu nói. Cần phân biệt 说话 với 说汉语: 汉语 là ngôn ngữ, không phải tân ngữ gắn sau tổ hợp 说话 thành 说话汉语.
Trong câu 他不说话, phủ định hành động bằng 不.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 上课/下课; 上了一节课
上课 có thể là học sinh vào học hoặc giáo viên lên lớp; chủ ngữ và ngữ cảnh quyết định. 上了一节课 nêu một tiết học; 下课了 là giờ học kết thúc.
Không coi mọi 下课 là hành động di chuyển đi xuống, vì đây là động từ chỉ kết thúc buổi học.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 上班/下班; 上了几个小时的班
上班 là đi làm hoặc bắt đầu làm việc; 下班 là tan ca. Dùng 几点上班, 几点下班 để hỏi giờ. Một số kết hợp như 上了一个班 có thể có cách hiểu khác theo ngữ cảnh; nên dạy các cụm tự nhiên rõ nghĩa.
Sau 下班 có thể là chuỗi hành động 下班以后去买菜.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 生病 / 生了病 / 生病了
生病 biểu thị mắc bệnh, thường đi với 了 khi nêu sự kiện tình trạng thay đổi: 他生病了. Phủ định sự kiện đã xảy ra thường dùng 没生病; không áp dụng máy móc dạng *生一个病.
Các dạng 生了一场病 là biểu đạt có lượng hóa biến cố, cần giải thích như biến thể mở rộng không dành mọi câu HSK 1.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
离合词 không phải tất cả đều tách theo cùng một quy tắc; phải dạy từng tổ hợp và ngữ cảnh.
看病 có chủ ngữ là người đi khám hoặc bác sĩ khám bệnh; tránh dịch một nghĩa duy nhất mà không xét vai trò chủ ngữ.
睡觉 có thể tách khi diễn đạt kết quả hoặc thời lượng nhưng không theo một mẫu tách tự do vô hạn.
上课和下课 biểu thị bắt đầu và kết thúc giờ học, không phân tích 下 như đi xuống trong nghĩa này.
上班和下班 biểu thị ca làm; diễn đạt giờ giấc là trường hợp rất phổ biến để luyện tập.
生病 biểu thị thay đổi trạng thái bị ốm, và việc chọn 了、没 cần xét khía cạnh thể, không chỉ thời quá khứ.
Bảng dưới đây ghi cách nói cần sửa trong nghĩa/ngữ cảnh nêu ra. Không áp dụng đánh dấu sai như một lệnh cấm tuyệt đối nếu biểu thức có thể đúng với bối cảnh khác. Khi chữa bài, giáo viên giải thích vị trí thành phần, nghĩa và điều kiện kết hợp, không chỉ cung cấp đáp án.
Phần này tập trung hệ thống câu mẫu thật theo từng bối cảnh, không gán máy móc một câu cho một công thức khi câu chứa đồng thời nhiều hiện tượng ngữ pháp. Mỗi ví dụ có bốn dòng Hán – Pinyin – Việt – Anh; giáo viên đối chiếu cấu trúc ở phần 2 để nhận diện đúng ngữ nghĩa.
Ví dụ 1我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
Ví dụ 2医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
Ví dụ 3看了病以后,我回家休息。
Kàn le bìng yǐhòu, wǒ huí jiā xiūxi.
Khám xong, tôi về nhà nghỉ.
After seeing a doctor, I go home to rest.
Ví dụ 4孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
Ví dụ 5我昨天睡了八个小时。
Wǒ zuótiān shuì le bā ge xiǎoshí.
Hôm qua tôi ngủ tám tiếng.
I slept for eight hours yesterday.
Ví dụ 6他昨晚睡了个好觉。
Tā zuó wǎn shuì le ge hǎo jiào.
Tối qua anh ấy ngủ một giấc ngon.
He had a good sleep last night.
Ví dụ 7上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
Ví dụ 8老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
Ví dụ 9他说了几句话就走了。
Tā shuō le jǐ jù huà jiù zǒu le.
Anh ấy nói vài câu rồi đi.
He said a few words and left.
Ví dụ 10我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
Ví dụ 11今天老师上了两节课。
Jīntiān lǎoshī shàng le liǎng jié kè.
Hôm nay giáo viên dạy hai tiết.
The teacher taught two classes today.
Ví dụ 12下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
Ví dụ 13爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
Ví dụ 14妈妈下午五点下班。
Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.
Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.
Mom finishes work at five in the afternoon.
Ví dụ 15你今天几点上班?
Nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work today?
Ví dụ 16我今天下班很晚。
Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.
Hôm nay tôi tan làm rất muộn.
I finish work very late today.
Ví dụ 17妹妹昨天生病了。
Mèimei zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua em gái bị ốm.
My younger sister got sick yesterday.
Ví dụ 18他没有生病,只是太累了。
Tā méi yǒu shēngbìng, zhǐshì tài lèi le.
Anh ấy không bị ốm, chỉ là quá mệt.
He is not sick; he is just very tired.
Ví dụ 19生病的时候要多休息。
Shēngbìng de shíhou yào duō xiūxi.
Khi bị ốm cần nghỉ ngơi nhiều.
You should rest more when ill.
Ví dụ 20你不要一边吃饭一边说话。
Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.
Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.
Do not talk while eating.
Bài tập miệng tại lớp: chọn hai cặp ví dụ gần nhau, trình bày cấu trúc và giải thích điểm khác biệt. Sau đó học viên tự chuyển đổi thành câu nghi vấn, câu phủ định hoặc thay đổi một thông tin theo điều kiện riêng của từng mẫu; không coi mọi dạng chuyển đổi là hợp lệ.
Tình huống: học viên vắng lớp vì bị ốm, giáo viên hỏi thăm và điều chỉnh việc đi học, đi làm, đi khám bệnh và nghỉ ngơi.
阮明武:你今天怎么没有来上课?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Nguyễn Minh Vũ: Hôm nay em sao không đến lớp?
Nguyen Minh Vu: Why did you not attend class today?
丁垂杨:我昨天生病了,今天才好一点儿。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zuótiān shēngbìng le, jīntiān cái hǎo yìdiǎnr.
Đinh Thùy Dương: Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
Dinh Thuy Duong: I got sick yesterday and only feel a little better today.
阮明武:你去医院看病了吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ qù yīyuàn kànbìng le ma?
Nguyễn Minh Vũ: Em đã đi bệnh viện khám bệnh chưa?
Nguyen Minh Vu: Have you seen a doctor?
黎云英:去了,医生让我早点儿睡觉。
Lí Yún Yīng: Qù le, yīshēng ràng wǒ zǎo diǎn ér shuìjiào.
Lê Vân Anh: Dạ rồi, bác sĩ bảo em ngủ sớm hơn.
Le Van Anh: Yes, the doctor told me to sleep earlier.
阮明武:昨天晚上睡得好吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Zuótiān wǎnshang shuì de hǎo ma?
Nguyễn Minh Vũ: Tối qua em ngủ có ngon không?
Nguyen Minh Vu: Did you sleep well last night?
水仙:我睡了八个小时,现在好多了。
Shuǐ Xiān: Wǒ shuì le bā ge xiǎoshí, xiànzài hǎoduō le.
Thủy Tiên: Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.
Thuy Tien: I slept eight hours and feel much better now.
阮明武:那今天能正常上课吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nà jīntiān néng zhèngcháng shàngkè ma?
Nguyễn Minh Vũ: Vậy hôm nay em có học bình thường được không?
Nguyen Minh Vu: Can you attend class normally today?
芳玲:可以,但是我想少说一点儿话。
Fāng Líng: Kěyǐ, dànshì wǒ xiǎng shǎo shuō yìdiǎnr huà.
Phương Linh: Được ạ, nhưng em muốn nói ít đi một chút.
Phuong Linh: Yes, but I would like to talk a little less.
阮明武:下课以后不要马上去上班。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiàkè yǐhòu búyào mǎshàng qù shàngbān.
Nguyễn Minh Vũ: Sau giờ học đừng đi làm ngay.
Nguyen Minh Vu: Do not go straight to work after class.
丁垂杨:我今天下午才上班,可以先休息。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ jīntiān xiàwǔ cái shàngbān, kěyǐ xiān xiūxi.
Đinh Thùy Dương: Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.
Dinh Thuy Duong: I start work this afternoon, so I can rest first.
阮明武:下班以后也要早点儿睡觉。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.
Nguyễn Minh Vũ: Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.
Nguyen Minh Vu: Go to bed early after work too.
黎云英:谢谢老师,我会注意身体。
Lí Yún Yīng: Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.
Lê Vân Anh: Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.
Le Van Anh: Thank you, teacher; I will look after myself.
Những câu thoại trên liên kết thành một nhiệm vụ giao tiếp thay vì từng cặp câu rời. Giáo viên yêu cầu học viên xác định ai hỏi, ai đưa thông tin, ai nhờ hỗ trợ và lời đáp thay đổi ra sao khi chuyển từ quan hệ thân mật sang lịch sự. Chọn ít nhất ba câu trong hội thoại, giải thích vì sao dùng đúng trọng điểm bài học và thử thay một yếu tố mà không làm sai cấu trúc.
Hoạt động nhóm: đóng vai lần thứ hai nhưng thay bối cảnh lớp học bằng bối cảnh tại cơ quan hoặc gia đình. Không được chỉ đọc lại nguyên văn; phải tự chọn một mẫu công thức đã học và nêu lý do lựa chọn.
Tình huống bổ sung nhằm kéo dài mạch trao đổi và tạo thêm dữ liệu thực hành nói. Nhân vật sử dụng đúng tên chữ Hán, Pinyin, tiếng Việt và tiếng Anh; mỗi lượt có bốn dòng liền nhau. Học viên có thể thay vai rồi tự nối tiếp cuộc thoại sau lượt cuối.
阮明武:你昨天晚上几点睡觉?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ zuótiān wǎnshang jǐ diǎn shuìjiào?
Nguyễn Minh Vũ: Tối qua bạn đi ngủ lúc mấy giờ?
Nguyen Minh Vu: What time did you go to sleep last night?
水仙:我十点睡觉,睡了八个小时。
Shuǐ Xiān: Wǒ shí diǎn shuìjiào, shuì le bā ge xiǎoshí.
Thủy Tiên: Em ngủ lúc mười giờ, ngủ được tám tiếng.
Thuy Tien: I went to bed at ten and slept for eight hours.
阮明武:今天为什么没有上课?
Ruǎn Míng Wǔ: Jīntiān wèishénme méiyǒu shàngkè?
Nguyễn Minh Vũ: Sao hôm nay bạn không đến lớp?
Nguyen Minh Vu: Why did you miss class today?
芳玲:我生病了,上午去医院看病。
Fāng Líng: Wǒ shēngbìng le, shàngwǔ qù yīyuàn kànbìng.
Phương Linh: Em bị ốm, buổi sáng đến bệnh viện khám.
Phuong Linh: I was ill and went to the hospital this morning.
阮明武:医生跟你说了什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Yīshēng gēn nǐ shuō le shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bác sĩ đã nói gì với bạn?
Nguyen Minh Vu: What did the doctor tell you?
丁垂杨:医生说要多休息,少说话。
Dīng Chuí Yáng: Yīshēng shuō yào duō xiūxi, shǎo shuōhuà.
Đinh Thùy Dương: Bác sĩ bảo nghỉ nhiều, nói ít thôi.
Dinh Thuy Duong: The doctor said to rest more and speak less.
阮明武:你明天还要上班吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ míngtiān hái yào shàngbān ma?
Nguyễn Minh Vũ: Ngày mai bạn vẫn phải đi làm à?
Nguyen Minh Vu: Do you still have to work tomorrow?
黎云英:明天不上班,后天再上班。
Lí Yún Yīng: Míngtiān bú shàngbān, hòutiān zài shàngbān.
Lê Vân Anh: Ngày mai không đi làm, ngày kia mới đi làm lại.
Le Van Anh: I will not work tomorrow; I will return to work the day after.
Bài văn liên kết các câu trong một tình huống nhất quán. Mỗi câu có bốn dòng để học viên tự đọc, giáo viên phân tích rồi yêu cầu học viên tóm tắt hoặc kể lại theo ngôi khác.
Câu 1我的朋友昨天生病了。
Wǒ de péngyou zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua bạn tôi bị ốm.
My friend got sick yesterday.
Câu 2他没有去上班,也没有来上课。
Tā méi yǒu qù shàngbān, yě méi yǒu lái shàngkè.
Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.
He did not go to work or attend class.
Câu 3上午他去医院看病。
Shàngwǔ tā qù yīyuàn kànbìng.
Buổi sáng anh ấy đến bệnh viện khám bệnh.
He went to see a doctor in the morning.
Câu 4医生说他需要多睡觉。
Yīshēng shuō tā xūyào duō shuìjiào.
Bác sĩ nói anh ấy cần ngủ nhiều hơn.
The doctor said he needed more sleep.
Câu 5下午他回家睡了三个小时。
Xiàwǔ tā huí jiā shuì le sān ge xiǎoshí.
Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.
He went home and slept for three hours.
Câu 6他醒来以后给我打电话。
Tā xǐng lái yǐhòu gěi wǒ dǎdiànhuà.
Sau khi tỉnh dậy anh ấy gọi điện cho tôi.
After waking up, he called me.
Câu 7我们说了几句话,他就去休息了。
Wǒmen shuō le jǐ jù huà, tā jiù qù xiūxi le.
Chúng tôi nói vài câu rồi anh ấy nghỉ.
We exchanged a few words, then he went to rest.
Câu 8今天他没有生病那么难受了。
Jīntiān tā méi yǒu shēngbìng nàme nánshòu le.
Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.
He feels less unwell today.
Câu 9他希望明天能上课,也能正常上班。
Tā xīwàng míngtiān néng shàngkè, yě néng zhèngcháng shàngbān.
Anh ấy hy vọng mai có thể đi học và đi làm bình thường.
He hopes to attend class and work normally tomorrow.
Trọng điểm 1 – 看病: khám/chữa bệnh và quan hệ tân ngữ: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 看病 / 给 + 人 + 看病 / 看了病. 看病 có thể chỉ đi khám bác sĩ (我去医院看病) hoặc bác sĩ khám bệnh cho người khác (医生给病人看病), phải xét chủ ngữ. Trong cấu trúc có thời gian/thể, có thể nói 看了病; không coi 病 là tân ngữ thông thường có thể thay vô hạn bằng mọi danh từ.
Trọng điểm 2 – 睡觉: hành động ngủ: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 睡觉 / 睡了 + 时量 / 睡了个好觉. 睡觉 thường dùng như một động từ hoạt động. Khi tách có thể dùng 睡了个好觉; còn 睡了八个小时 là thời lượng bổ sung cho động từ 睡. Tránh phân tích 一觉 thành tân ngữ tuỳ ý không có ngữ cảnh.
Trọng điểm 3 – 说话: nói chuyện và nội dung phát ngôn: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 说话 / 跟 + 人 + 说话 / 说了几句话. 说话 diễn tả hành vi nói, có thể có đối tượng giao tiếp với 跟 hoặc 对. 说了几句话 bổ sung số lượng lượt/câu nói. Cần phân biệt 说话 với 说汉语: 汉语 là ngôn ngữ, không phải tân ngữ gắn sau tổ hợp 说话 thành 说话汉语.
Trọng điểm 4 – 上课 và 下课: tham gia, giảng dạy, kết thúc: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 上课/下课; 上了一节课. 上课 có thể là học sinh vào học hoặc giáo viên lên lớp; chủ ngữ và ngữ cảnh quyết định. 上了一节课 nêu một tiết học; 下课了 là giờ học kết thúc.
Trọng điểm 5 – 上班 và 下班: bắt đầu, kết thúc ca làm: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 上班/下班; 上了几个小时的班. 上班 là đi làm hoặc bắt đầu làm việc; 下班 là tan ca. Dùng 几点上班, 几点下班 để hỏi giờ. Một số kết hợp như 上了一个班 có thể có cách hiểu khác theo ngữ cảnh; nên dạy các cụm tự nhiên rõ nghĩa.
Trọng điểm 6 – 生病: chuyển sang trạng thái bị ốm: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 生病 / 生了病 / 生病了. 生病 biểu thị mắc bệnh, thường đi với 了 khi nêu sự kiện tình trạng thay đổi: 他生病了. Phủ định sự kiện đã xảy ra thường dùng 没生病; không áp dụng máy móc dạng *生一个病.
Thực hiện ba mức độ: đọc diễn cảm từng câu, kể lại bài bằng ngôi “tôi” hoặc “chúng tôi”, cuối cùng đổi một tình tiết mà vẫn duy trì cấu trúc ngữ pháp chính. Giáo viên kiểm tra tính tự nhiên của tổ hợp, không chỉ đúng chữ Hán và dấu Pinyin.
Sau bài văn chính, bốn câu mới phát triển thêm bối cảnh và ngữ pháp trọng điểm. Học viên đọc nối với đoạn văn trước, chọn một câu làm chủ đề và luyện kể lại theo góc nhìn của người tham gia. Các từ vượt phạm vi vốn từ nền tảng dùng cho phân tầng giảng chuyên sâu.
丁垂杨昨天生病了,所以没有去上班。
Dīng Chuí Yáng zuótiān shēngbìng le, suǒyǐ méiyǒu qù shàngbān.
Đinh Thùy Dương hôm qua bị ốm nên không đi làm.
Dinh Thuy Duong was ill yesterday and did not go to work.
他早上去医院看病,医生让他多睡觉。
Tā zǎoshang qù yīyuàn kànbìng, yīshēng ràng tā duō shuìjiào.
Buổi sáng cậu ấy đến bệnh viện khám, bác sĩ dặn ngủ nhiều.
He went to the hospital in the morning, and the doctor told him to get more sleep.
今天他不上班,也不去学校上课。
Jīntiān tā bú shàngbān, yě bú qù xuéxiào shàngkè.
Hôm nay cậu ấy không đi làm, cũng không đến trường học.
Today he is neither working nor attending class.
他想先休息一天,明天再看看身体怎么样。
Tā xiǎng xiān xiūxi yì tiān, míngtiān zài kànkan shēntǐ zěnmeyàng.
Cậu ấy muốn nghỉ một ngày rồi mai xem sức khỏe thế nào.
He wants to rest for a day and check how he feels tomorrow.
Danh sách từ vựng được đánh số, mỗi mục giữ đúng thứ tự bốn dòng. Phân biệt từ trọng tâm của khung HSK và từ bổ trợ để dạy chuyên sâu: sự xuất hiện trong bài không đồng nghĩa mọi từ đều thuộc danh mục HSK 1.
Quy trình học và dạy: nhận diện → giải thích → tạo câu → đối chiếu → hội thoại → bài văn → chữa lỗi → tự đánh giá. Mỗi học viên cần tự tạo tối thiểu ba câu mới và một lượt hội thoại, không lấy việc ghi nhớ máy móc ví dụ làm tiêu chí duy nhất.
ChineMaster EDU – Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung ứng dụng. Đề mục đối chiếu trực tiếp từ bộ dữ liệu HSK 2026 do người dùng cung cấp; phần giáo án, hội thoại, bài tập là nội dung biên soạn phục vụ giảng dạy.
Động từ ly hợp: tách được đến mức nào. 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 có độ cố kết và khả năng chen thành phần khác nhau. Nên dạy theo từng cụm cụ thể.
Điểm cần phân biệt: Không suy từ 看病 có thể nói 看了一次病 để kết luận mọi tổ hợp đều cho phép mọi phép chèn; chú ý lượng từ, thời lượng và tân ngữ riêng.
Vận dụng tại lớp: Giáo viên lập lịch học, nghỉ, thảo luận việc đi khám bệnh và luyện nói để học viên nhận ra tính chất của từng tổ hợp.
Chuyên mục này tổ chức bài giảng theo năm cơ chế đặc thù của trọng điểm 7: Ly hợp không phải ghép tùy ý; 看病: tân ngữ và vai nghĩa; 睡觉 và số lượng thời gian; 说话、上课 và tham gia hoạt động; 上班、下班、生病. Giảng viên triển khai từ nhận diện hình thức đến điều kiện sử dụng rồi mới yêu cầu nói, viết. Không xem các công thức là sơ đồ hoán đổi tự do cho mọi từ vựng.
Công thức giảng dạy: V + O (khả năng tách phụ thuộc từ).
Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 1 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “V + O (khả năng tách phụ thuộc từ)”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Ly hợp không phải ghép tùy ý”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 去/给 + người + 看病.
看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 2 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “去/给 + người + 看病”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “看病: tân ngữ và vai nghĩa”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉.
睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 3 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “睡觉 và số lượng thời gian”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 说话/上课 + trạng ngữ.
说话 mô tả hành động nói, 上课 liên quan hoạt động học/giảng theo lịch. Giảng sự khác biệt giữa 上课, 下课 và 课 trong tư cách danh từ.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 4 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “说话/上课 + trạng ngữ”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “说话、上课 và tham gia hoạt động”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 说话 mô tả hành động nói, 上课 liên quan hoạt động học/giảng theo lịch. Giảng sự khác biệt giữa 上课, 下课 và 课 trong tư cách danh từ. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: thời gian + 上班/下班/生病.
上班 là đi làm/đang làm theo lịch; 下班 là tan làm; 生病 nêu việc mắc bệnh. Phân tích 了 theo thay đổi trạng thái mà không suy rằng cả ba đều cho phép mọi dạng tách.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 5 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “thời gian + 上班/下班/生病”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “上班、下班、生病”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 上班 là đi làm/đang làm theo lịch; 下班 là tan làm; 生病 nêu việc mắc bệnh. Phân tích 了 theo thay đổi trạng thái mà không suy rằng cả ba đều cho phép mọi dạng tách. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Cơ chế cần phát hiện: Động từ ly hợp: tách được đến mức nào. 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 có độ cố kết và khả năng chen thành phần khác nhau. Nên dạy theo từng cụm cụ thể.
Hạn chế khi thay thành phần: Không suy từ 看病 có thể nói 看了一次病 để kết luận mọi tổ hợp đều cho phép mọi phép chèn; chú ý lượng từ, thời lượng và tân ngữ riêng.
我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “看病” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “看病” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “睡觉” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上课” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “说话” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上课” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “下课” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
妈妈下午五点下班。
Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.
Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.
Mom finishes work at five in the afternoon.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “下班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
你今天几点上班?
Nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work today?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
阮明武老师提醒大家:“我今天下班很晚。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Hôm nay tôi tan làm rất muộn.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I finish work very late today.”
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “下班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
妹妹昨天生病了。
Mèimei zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua em gái bị ốm.
My younger sister got sick yesterday.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “生病” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
Đoạn hội thoại ở Phần 6 sử dụng thầy Nguyễn Minh Vũ làm người điều phối hoạt động. Đinh Thùy Dương, Lê Vân Anh, Thủy Tiên và Phương Linh là bốn học viên duy nhất. Khi phân tích cần xác định ai hỏi, ai đáp, ai đề nghị làm rõ, và lượt sau có trả lời đúng câu hỏi trước không.
Trục hội thoại: Giáo viên lập lịch học, nghỉ, thảo luận việc đi khám bệnh và luyện nói để học viên nhận ra tính chất của từng tổ hợp.
阮明武:你今天怎么没有来上课?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Nguyễn Minh Vũ: Hôm nay em sao không đến lớp?
Nguyen Minh Vu: Why did you not attend class today?
Điểm phân tích: Ở lượt 1, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
丁垂杨:我昨天生病了,今天才好一点儿。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zuótiān shēngbìng le, jīntiān cái hǎo yìdiǎnr.
Đinh Thùy Dương: Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
Dinh Thuy Duong: I got sick yesterday and only feel a little better today.
Điểm phân tích: Ở lượt 2, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:昨天晚上睡得好吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Zuótiān wǎnshang shuì de hǎo ma?
Nguyễn Minh Vũ: Tối qua em ngủ có ngon không?
Nguyen Minh Vu: Did you sleep well last night?
Điểm phân tích: Ở lượt 5, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
水仙:我睡了八个小时,现在好多了。
Shuǐ Xiān: Wǒ shuì le bā ge xiǎoshí, xiànzài hǎoduō le.
Thủy Tiên: Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.
Thuy Tien: I slept eight hours and feel much better now.
Điểm phân tích: Ở lượt 6, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:下班以后也要早点儿睡觉。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.
Nguyễn Minh Vũ: Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.
Nguyen Minh Vu: Go to bed early after work too.
Điểm phân tích: Ở lượt 11, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
黎云英:谢谢老师,我会注意身体。
Lí Yún Yīng: Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.
Lê Vân Anh: Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.
Le Van Anh: Thank you, teacher; I will look after myself.
Điểm phân tích: Ở lượt 12, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:医生跟你说了什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Yīshēng gēn nǐ shuō le shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bác sĩ đã nói gì với bạn?
Nguyen Minh Vu: What did the doctor tell you?
Điểm phân tích: Ở lượt 17, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
丁垂杨:医生说要多休息,少说话。
Dīng Chuí Yáng: Yīshēng shuō yào duō xiūxi, shǎo shuōhuà.
Đinh Thùy Dương: Bác sĩ bảo nghỉ nhiều, nói ít thôi.
Dinh Thuy Duong: The doctor said to rest more and speak less.
Điểm phân tích: Ở lượt 18, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
Bài văn ở Phần 7 được xem là một chỉnh thể, không phải tập hợp các câu rời rạc. Người đọc cần theo dõi thời gian, địa điểm, người tham gia, mục đích hoạt động và thay đổi thông tin giữa các câu. Trong khi khai thác chuyên đề này, hãy đặc biệt chú ý: 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 có độ cố kết và khả năng chen thành phần khác nhau. Nên dạy theo từng cụm cụ thể.
Yêu cầu khi viết lại: Duy trì bốn nhân vật nữ trong nhóm học viên; thầy Nguyễn Minh Vũ có vai trò hướng dẫn, giao nhiệm vụ hoặc giải thích. Không thêm nhân vật có tên khác. Nếu muốn trình bày ví dụ từ ngữ xưng hô, hãy chỉ rõ đó là từ ngữ minh họa, không phải một thành viên mới.
阮明武老师提醒大家:“我今天下班很晚。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Hôm nay tôi tan làm rất muộn.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I finish work very late today.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “下班” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师举例说:“你不要一边吃饭一边说话。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Do not talk while eating.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “说话” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“去了,医生让我早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Qù le, yīshēng ràng wǒ zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Dạ rồi, bác sĩ bảo em ngủ sớm hơn.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Yes, the doctor told me to sleep earlier.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “睡觉” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“下班以后也要早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Go to bed early after work too.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “下班” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师提醒大家:“我生病了,上午去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ shēngbìng le, shàngwǔ qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi bị ốm, buổi sáng đến bệnh viện khám.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I was ill and went to the hospital this morning.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “生病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师举例说:“我的朋友昨天生病了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ de péngyou zuótiān shēngbìng le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Hôm qua bạn tôi bị ốm.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “My friend got sick yesterday.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “生病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“今天他没有生病那么难受了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Jīntiān tā méi yǒu shēngbìng nàme nánshòu le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He feels less unwell today.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “生病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“看病”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Kànbìng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đi khám bệnh; khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “See a doctor; examine a patient.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “看病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
Hệ thống bài tập này đánh giá khả năng tự giải thích và tái sử dụng cấu trúc. Đối với bài dịch, không mặc định chỉ có một cách trả lời duy nhất; cách dùng phải tự nhiên và giữ đúng nghĩa, chứ không chỉ giữ lại các từ đơn lẻ.
Nguyên tắc chấm: Không chỉ đánh giá chọn đúng từ mà còn đánh giá tính đúng cú pháp, nghĩa của toàn câu, logic hội thoại, cách xưng hô và hiệu quả truyền đạt. Với trọng điểm này, phải phân biệt rõ: Không suy từ 看病 có thể nói 看了一次病 để kết luận mọi tổ hợp đều cho phép mọi phép chèn; chú ý lượng từ, thời lượng và tân ngữ riêng.
我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
Ở sáu bài đối chiếu, câu trả lời phải chỉ ra khác nhau tối thiểu một điểm về nghĩa, đối tượng quy chiếu, vị trí, mức độ lịch sự hoặc điều kiện kết hợp. Ở các nhiệm vụ sáng tạo, người học cần giữ đúng hệ thống nhân vật và xây dựng lượt đáp hợp logic. Bài viết chỉ được chấm đạt khi câu đúng, các sự kiện trong đoạn không tự mâu thuẫn và người đọc xác định được ai đang nói với ai.
Kết luận chuyên biệt: Giáo viên lập lịch học, nghỉ, thảo luận việc đi khám bệnh và luyện nói để học viên nhận ra tính chất của từng tổ hợp.
Nêu một tình huống gần gũi, cho học viên tự dịch và dùng lỗi thường gặp làm tình huống nhận diện; chưa tiết lộ ngay công thức, yêu cầu dự đoán theo ngữ cảnh.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Ly hợp không phải ghép tùy ý” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “V + O (khả năng tách phụ thuộc từ)”. Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Cho học viên đối chiếu hai câu chỉ khác một yếu tố ngữ pháp; hỏi nghĩa nào thay đổi và có phải điều kiện dùng khác nhau hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “看病: tân ngữ và vai nghĩa” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “去/给 + người + 看病”. 看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Viết cấu trúc lên bảng và đánh dấu phần bắt buộc, phần có thể thay. Phân biệt từ loại với chức năng cú pháp ở cấp cụm và câu.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “睡觉 và số lượng thời gian” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉”. 睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Kiểm tra tính tự nhiên khi thay danh từ, động từ, người nói, người nghe; cho học viên tự tìm một phản ví dụ có ngữ cảnh cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “说话、上课 và tham gia hoạt động” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “说话/上课 + trạng ngữ”. 说话 mô tả hành động nói, 上课 liên quan hoạt động học/giảng theo lịch. Giảng sự khác biệt giữa 上课, 下课 và 课 trong tư cách danh từ.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Đặt tình huống giao tiếp có thời gian giới hạn, học viên trả lời trước bằng lời, sau đó mới đối chiếu văn bản với Pinyin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “上班、下班、生病” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “thời gian + 上班/下班/生病”. 上班 là đi làm/đang làm theo lịch; 下班 là tan làm; 生病 nêu việc mắc bệnh. Phân tích 了 theo thay đổi trạng thái mà không suy rằng cả ba đều cho phép mọi dạng tách.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Phân vai hỏi – đáp – người quan sát; sau mỗi hai lượt nói dừng để kiểm tra câu mới có liên kết thông tin với câu trước hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Ly hợp không phải ghép tùy ý” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “V + O (khả năng tách phụ thuộc từ)”. Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Đọc đoạn văn có mục tiêu, tìm câu mang cấu trúc trọng tâm và giải thích vai trò của nó trong tiến trình thông tin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “看病: tân ngữ và vai nghĩa” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “去/给 + người + 看病”. 看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Yêu cầu đoạn văn dùng ít nhất hai biến thể cấu trúc, có liên kết ý và một tình huống kết thúc cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “睡觉 và số lượng thời gian” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉”. 睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
100 mẫu câu dưới đây được chọn và phân loại theo chức năng giao tiếp của trọng điểm. Mỗi câu có đủ bốn dòng: Hán giản thể, Pinyin có dấu, bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh. Các câu có lời dẫn của thầy Nguyễn Minh Vũ dùng làm mẫu luyện nghe – đáp và phân tích câu trên lớp; không tạo thêm nhân vật ngoài hệ thống đã quy định.
1. 我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
2. 医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
3. 孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
4. 上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
5. 老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
6. 我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
7. 下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
8. 爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
9. 妈妈下午五点下班。
Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.
Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.
Mom finishes work at five in the afternoon.
10. 你今天几点上班?
Nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work today?
11. 阮明武老师提醒大家:“我今天下班很晚。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Hôm nay tôi tan làm rất muộn.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I finish work very late today.”
12. 妹妹昨天生病了。
Mèimei zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua em gái bị ốm.
My younger sister got sick yesterday.
13. 他没有生病,只是太累了。
Tā méi yǒu shēngbìng, zhǐshì tài lèi le.
Anh ấy không bị ốm, chỉ là quá mệt.
He is not sick; he is just very tired.
14. 生病的时候要多休息。
Shēngbìng de shíhou yào duō xiūxi.
Khi bị ốm cần nghỉ ngơi nhiều.
You should rest more when ill.
15. 阮明武老师举例说:“你不要一边吃饭一边说话。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Do not talk while eating.”
16. 你今天怎么没有来上课?
Nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Hôm nay em sao không đến lớp?
Why did you not attend class today?
17. 我昨天生病了,今天才好一点儿。
Wǒ zuótiān shēngbìng le, jīntiān cái hǎo yìdiǎnr.
Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
I got sick yesterday and only feel a little better today.
18. 你去医院看病了吗?
Nǐ qù yīyuàn kànbìng le ma?
Em đã đi bệnh viện khám bệnh chưa?
Have you seen a doctor?
19. 阮明武老师说:“去了,医生让我早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Qù le, yīshēng ràng wǒ zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Dạ rồi, bác sĩ bảo em ngủ sớm hơn.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Yes, the doctor told me to sleep earlier.”
20. 那今天能正常上课吗?
Nà jīntiān néng zhèngcháng shàngkè ma?
Vậy hôm nay em có học bình thường được không?
Can you attend class normally today?
21. 下课以后不要马上去上班。
Xiàkè yǐhòu búyào mǎshàng qù shàngbān.
Sau giờ học đừng đi làm ngay.
Do not go straight to work after class.
22. 我今天下午才上班,可以先休息。
Wǒ jīntiān xiàwǔ cái shàngbān, kěyǐ xiān xiūxi.
Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.
I start work this afternoon, so I can rest first.
23. 阮明武老师说:“下班以后也要早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Go to bed early after work too.”
24. 你昨天晚上几点睡觉?
Nǐ zuótiān wǎnshang jǐ diǎn shuìjiào?
Tối qua bạn đi ngủ lúc mấy giờ?
What time did you go to sleep last night?
25. 我十点睡觉,睡了八个小时。
Wǒ shí diǎn shuìjiào, shuì le bā ge xiǎoshí.
Tôi ngủ lúc mười giờ, ngủ được tám tiếng.
I went to bed at ten and slept for eight hours.
26. 今天为什么没有上课?
Jīntiān wèishénme méiyǒu shàngkè?
Sao hôm nay bạn không đến lớp?
Why did you miss class today?
27. 阮明武老师提醒大家:“我生病了,上午去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ shēngbìng le, shàngwǔ qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi bị ốm, buổi sáng đến bệnh viện khám.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I was ill and went to the hospital this morning.”
28. 医生说要多休息,少说话。
Yīshēng shuō yào duō xiūxi, shǎo shuōhuà.
Bác sĩ bảo nghỉ nhiều, nói ít thôi.
The doctor said to rest more and speak less.
29. 你明天还要上班吗?
Nǐ míngtiān hái yào shàngbān ma?
Ngày mai bạn vẫn phải đi làm à?
Do you still have to work tomorrow?
30. 明天不上班,后天再上班。
Míngtiān bú shàngbān, hòutiān zài shàngbān.
Ngày mai không đi làm, ngày kia mới đi làm lại.
I will not work tomorrow; I will return to work the day after.
31. 阮明武老师举例说:“我的朋友昨天生病了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ de péngyou zuótiān shēngbìng le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Hôm qua bạn tôi bị ốm.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “My friend got sick yesterday.”
32. 他没有去上班,也没有来上课。
Tā méi yǒu qù shàngbān, yě méi yǒu lái shàngkè.
Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.
He did not go to work or attend class.
33. 上午他去医院看病。
Shàngwǔ tā qù yīyuàn kànbìng.
Buổi sáng anh ấy đến bệnh viện khám bệnh.
He went to see a doctor in the morning.
34. 医生说他需要多睡觉。
Yīshēng shuō tā xūyào duō shuìjiào.
Bác sĩ nói anh ấy cần ngủ nhiều hơn.
The doctor said he needed more sleep.
35. 阮明武老师说:“今天他没有生病那么难受了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Jīntiān tā méi yǒu shēngbìng nàme nánshòu le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He feels less unwell today.”
36. 他希望明天能上课,也能正常上班。
Tā xīwàng míngtiān néng shàngkè, yě néng zhèngcháng shàngbān.
Anh ấy hy vọng mai có thể đi học và đi làm bình thường.
He hopes to attend class and work normally tomorrow.
37. 他早上去医院看病,医生让他多睡觉。
Tā zǎoshang qù yīyuàn kànbìng, yīshēng ràng tā duō shuìjiào.
Buổi sáng cậu ấy đến bệnh viện khám, bác sĩ dặn ngủ nhiều.
He went to the hospital in the morning, and the doctor told him to get more sleep.
38. 今天他不上班,也不去学校上课。
Jīntiān tā bú shàngbān, yě bú qù xuéxiào shàngkè.
Hôm nay cậu ấy không đi làm, cũng không đến trường học.
Today he is neither working nor attending class.
39. 阮明武老师说:“看病”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Kànbìng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đi khám bệnh; khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “See a doctor; examine a patient.”
40. 睡觉
Shuìjiào
Ngủ.
Sleep.
41. 说话
Shuōhuà
Nói chuyện.
Speak; talk.
42. 上课
Shàngkè
Lên lớp; học trong giờ.
Attend or teach class.
43. 阮明武老师提醒大家:“下课”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Xiàkè”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tan học, kết thúc tiết.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Finish class.”
44. 上班
Shàngbān
Đi làm; bắt đầu ca làm.
Go to work.
45. 下班
Xiàbān
Tan ca.
Get off work.
46. 生病
Shēngbìng
Bị ốm.
Become ill.
47. 阮明武老师举例说:“我明天要去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ míngtiān yào qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Ngày mai tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I need to see a doctor tomorrow.”
48. 同学正在跟学生说话。
Tóngxué zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Bạn học đang nói chuyện với học sinh.
The classmate is talking with a student.
49. 你明天几点上班?
Nǐ míngtiān jǐ diǎn shàngbān?
Ngày mai bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work tomorrow?
50. 我明天下班很晚。
Wǒ míngtiān xiàbān hěn wǎn.
Ngày mai tôi tan làm rất muộn.
I finish work very late tomorrow.
51. 阮明武老师说:“那明天能正常上课吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Nà míngtiān néng zhèngcháng shàngkè ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Vậy ngày mai em có học bình thường được không?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Can you attend class normally tomorrow?”
52. 我生病了,下午去医院看病。
Wǒ shēngbìng le, xiàwǔ qù yīyuàn kànbìng.
Tôi bị ốm, buổi chiều đến bệnh viện khám.
I was ill and went to the hospital this afternoon.
53. 你后天还要上班吗?
Nǐ hòutiān hái yào shàngbān ma?
Ngày kia bạn vẫn phải đi làm à?
Do you still have to work the day after tomorrow?
54. 下午他去医院看病。
Xiàwǔ tā qù yīyuàn kànbìng.
Buổi chiều anh ấy đến bệnh viện khám bệnh.
He went to see a doctor in the afternoon.
55. 阮明武老师说:“明天他不上班,也不去学校上课。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Míngtiān tā bú shàngbān, yě bú qù xuéxiào shàngkè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Ngày mai cậu ấy không đi làm, cũng không đến trường học.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Tomorrow he is neither working nor attending class.”
56. 不好意思,你今天怎么没有来上课?
Bù hǎoyìsi, nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Xin lỗi, hôm nay em sao không đến lớp?
Excuse me, why did you not attend class today?
57. 请问,你昨天晚上几点睡觉?
Qǐngwèn, nǐ zuótiān wǎnshang jǐ diǎn shuìjiào?
Xin hỏi, tối qua bạn đi ngủ lúc mấy giờ?
Excuse me, what time did you go to sleep last night?
58. 请问,你今天几点上班?
Qǐngwèn, nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Xin hỏi, hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
Excuse me, what time do you start work today?
59. 上课时,阮明武老师问:“麻烦问一下,你明天还要上班吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Máfan wèn yíxià, nǐ míngtiān hái yào shàngbān ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Phiền cho tôi hỏi, ngày mai bạn vẫn phải đi làm à?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May I ask, do you still have to work tomorrow?”
60. 丁垂杨昨天生病了,所以没有去上班。
Dīng Chuí Yáng zuótiān shēngbìng le, suǒyǐ méiyǒu qù shàngbān.
Đinh Thùy Dương hôm qua bị ốm nên không đi làm.
Dinh Thuy Duong was ill yesterday and did not go to work.
61. 黎云英昨天生病了,所以没有去上班。
Lí Yún Yīng zuótiān shēngbìng le, suǒyǐ méiyǒu qù shàngbān.
Lê Vân Anh hôm qua bị ốm nên không đi làm.
Le Van Anh was ill yesterday and did not go to work.
62. 黎云英说:“上课的时候不要说话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.”
Lê Vân Anh nói: “Trong giờ học đừng nói chuyện.”
Le Van Anh says, “Do not talk during class.”
63. 黎云英说:“你不要一边吃饭一边说话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.”
Le Van Anh says, “Do not talk while eating.”
64. 丁垂杨说:“孩子已经睡觉了。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Háizi yǐjīng shuìjiào le.”
Đinh Thùy Dương nói: “Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.”
Dinh Thuy Duong says, “The child has gone to sleep.”
65. 黎云英说:“妹妹昨天生病了。”
Lí Yún Yīng shuō: “Mèimei zuótiān shēngbìng le.”
Lê Vân Anh nói: “Hôm qua em gái bị ốm.”
Le Van Anh says, “My younger sister got sick yesterday.”
66. 黎云英说:“我今天下午才上班,可以先休息。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ jīntiān xiàwǔ cái shàngbān, kěyǐ xiān xiūxi.”
Lê Vân Anh nói: “Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.”
Le Van Anh says, “I start work this afternoon, so I can rest first.”
67. 丁垂杨说:“下课以后不要马上去上班。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Xiàkè yǐhòu búyào mǎshàng qù shàngbān.”
Đinh Thùy Dương nói: “Sau giờ học đừng đi làm ngay.”
Dinh Thuy Duong says, “Do not go straight to work after class.”
68. 黎云英说:“他没有去上班,也没有来上课。”
Lí Yún Yīng shuō: “Tā méi yǒu qù shàngbān, yě méi yǒu lái shàngkè.”
Lê Vân Anh nói: “Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.”
Le Van Anh says, “He did not go to work or attend class.”
69. 黎云英说:“医生正在给病人看病。”
Lí Yún Yīng shuō: “Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.”
Lê Vân Anh nói: “Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.”
Le Van Anh says, “The doctor is examining a patient.”
70. 丁垂杨说:“妈妈下午五点下班。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.”
Đinh Thùy Dương nói: “Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.”
Dinh Thuy Duong says, “Mom finishes work at five in the afternoon.”
71. 黎云英问:“那今天能正常上课吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Nà jīntiān néng zhèngcháng shàngkè ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Vậy hôm nay em có học bình thường được không?”
Le Van Anh asks, “Can you attend class normally today?”
72. 黎云英说:“明天不上班,后天再上班。”
Lí Yún Yīng shuō: “Míngtiān bú shàngbān, hòutiān zài shàngbān.”
Lê Vân Anh nói: “Ngày mai không đi làm, ngày kia mới đi làm lại.”
Le Van Anh says, “I will not work tomorrow; I will return to work the day after.”
73. 看了病以后,我回家休息。
Kàn le bìng yǐhòu, wǒ huí jiā xiūxi.
Khám xong, tôi về nhà nghỉ.
After seeing a doctor, I go home to rest.
74. 我昨天睡了八个小时。
Wǒ zuótiān shuì le bā ge xiǎoshí.
Hôm qua tôi ngủ tám tiếng.
I slept for eight hours yesterday.
75. 阮明武老师提醒大家:“他昨晚睡了个好觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Tā zuó wǎn shuì le ge hǎo jiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tối qua anh ấy ngủ một giấc ngon.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “He had a good sleep last night.”
76. 他说了几句话就走了。
Tā shuō le jǐ jù huà jiù zǒu le.
Anh ấy nói vài câu rồi đi.
He said a few words and left.
77. 今天老师上了两节课。
Jīntiān lǎoshī shàng le liǎng jié kè.
Hôm nay giáo viên dạy hai tiết.
The teacher taught two classes today.
78. 昨天晚上睡得好吗?
Zuótiān wǎnshang shuì de hǎo ma?
Tối qua em ngủ có ngon không?
Did you sleep well last night?
79. 阮明武老师举例说:“我睡了八个小时,现在好多了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ shuì le bā ge xiǎoshí, xiànzài hǎoduō le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I slept eight hours and feel much better now.”
80. 可以,但是我想少说一点儿话。
Kěyǐ, dànshì wǒ xiǎng shǎo shuō yìdiǎnr huà.
Được ạ, nhưng em muốn nói ít đi một chút.
Yes, but I would like to talk a little less.
81. 谢谢老师,我会注意身体。
Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.
Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.
Thank you, teacher; I will look after myself.
82. 医生跟你说了什么?
Yīshēng gēn nǐ shuō le shénme?
Bác sĩ đã nói gì với bạn?
What did the doctor tell you?
83. 阮明武老师说:“下午他回家睡了三个小时。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Xiàwǔ tā huí jiā shuì le sān ge xiǎoshí.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He went home and slept for three hours.”
84. 他醒来以后给我打电话。
Tā xǐng lái yǐhòu gěi wǒ dǎdiànhuà.
Sau khi tỉnh dậy anh ấy gọi điện cho tôi.
After waking up, he called me.
85. 我们说了几句话,他就去休息了。
Wǒmen shuō le jǐ jù huà, tā jiù qù xiūxi le.
Chúng tôi nói vài câu rồi anh ấy nghỉ.
We exchanged a few words, then he went to rest.
86. 他想先休息一天,明天再看看身体怎么样。
Tā xiǎng xiān xiūxi yì tiān, míngtiān zài kànkan shēntǐ zěnmeyàng.
Cậu ấy muốn nghỉ một ngày rồi mai xem sức khỏe thế nào.
He wants to rest for a day and check how he feels tomorrow.
87. 阮明武老师说:“医生”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Yīshēng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bác sĩ.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Doctor.”
88. 医院
Yīyuàn
Bệnh viện.
Hospital.
89. 病人
Bìngrén
Bệnh nhân.
Patient.
90. 时间
Shíjiān
Thời gian.
Time.
91. 阮明武老师提醒大家:“休息”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Xiūxi”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Nghỉ ngơi.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Rest.”
92. 注意
Zhùyì
Chú ý.
Pay attention.
93. 今天同学上了两节课。
Jīntiān tóngxué shàng le liǎng jié kè.
Hôm nay bạn học dạy hai tiết.
The classmate taught two classes today.
94. 丁垂杨说:“我们说了几句话,他就去休息了。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒmen shuō le jǐ jù huà, tā jiù qù xiūxi le.”
Đinh Thùy Dương nói: “Chúng tôi nói vài câu rồi anh ấy nghỉ.”
Dinh Thuy Duong says, “We exchanged a few words, then he went to rest.”
95. 丁垂杨说:“谢谢老师,我会注意身体。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.”
Đinh Thùy Dương nói: “Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.”
Dinh Thuy Duong says, “Thank you, teacher; I will look after myself.”
96. 黎云英说:“下午他回家睡了三个小时。”
Lí Yún Yīng shuō: “Xiàwǔ tā huí jiā shuì le sān ge xiǎoshí.”
Lê Vân Anh nói: “Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.”
Le Van Anh says, “He went home and slept for three hours.”
97. 黎云英说:“可以,但是我想少说一点儿话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Kěyǐ, dànshì wǒ xiǎng shǎo shuō yìdiǎnr huà.”
Lê Vân Anh nói: “Được ạ, nhưng em muốn nói ít đi một chút.”
Le Van Anh says, “Yes, but I would like to talk a little less.”
98. 阮明武老师说:“我今天要去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I need to see a doctor today.”
99. 阮明武老师说:“医生正在给病人看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “The doctor is examining a patient.”
100. 阮明武老师提醒大家:“孩子已经睡觉了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Háizi yǐjīng shuìjiào le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “The child has gone to sleep.”
Học liệu ChineMaster EDU: ChineMaster EDU · diễn đàn tiếng Trung ChineMaster EDU
Tác giả: Nguyễn Minh Vũ · ChineMaster EDU · Giáo án ngữ pháp HSK 1 · ngày 17/11/2026
5 bài giảng mới nhất cùng chuyên mục
1. Động từ năng nguyện 可以 – khả năng được phép, tính chấp nhận và đề nghị lịch sự – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
2. Động từ năng nguyện 想 và 要 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Động từ năng nguyện 会 và 能 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
4. Danh từ phương vị 上、下、里、外、前、后 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Hậu tố —们 và —边 trong tiếng Trung – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Phần 1. Mục tiêu bài học, bối cảnh và kiến thức tiên quyết
Trình độ: HSK 1 · Phân loại: Từ loại → động từ ly hợp · Nội dung trọng điểm: Động từ ly hợp 离合词: 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病. Đây là bài giảng chuyên sâu theo khung ngữ pháp HSK 2026, không phải văn bản chép nguyên đề cương.
离合词 là những đơn vị thường có hai âm tiết có thể tách ra trong những cấu trúc nhất định; mức độ “ly hợp” khác nhau giữa từng từ và không phải mọi tổ hợp hai chữ đều cho phép tự do chen số lượng, 了 hoặc bổ ngữ. Đây là trọng điểm HSK 1 liệt kê tám mục: 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病.
Cần dạy từng kiểu kết hợp, tách bạch nghĩa và đặc điểm cú pháp. Không coi mọi từ hai âm tiết là động từ ly hợp; đồng thời tránh khẳng định tám mục có khả năng tách giống hệt nhau. Các cách nói như 睡了一个好觉 tự nhiên, nhưng không thể áp dụng khuôn “V + 了 + một + O” máy móc cho mọi từ.
Mục tiêu bài học: hiểu đúng chức năng, lựa chọn chính xác cấu trúc; phân biệt cách dùng gần nghĩa; chuyển từ nhận diện sang tự đặt câu, xử lý tình huống và viết đoạn văn. Các câu được ghi bốn dòng Hán giản thể, Pinyin có dấu, Việt, Anh. Một số mẫu mở rộng phục vụ giảng chuyên sâu có thể vượt khỏi phạm vi từ vựng chính thức HSK 1; cần phân tầng khi dạy.
5 bài giảng liên quan nhất
1. Ngữ pháp HSK 3 Cách dùng Động từ + 着 trong tiếng Trung theo giáo trình chuẩn HSK của tác giả Nguyễn Minh Vũ
2. 30. Cụm động tân 动宾短语 – động từ, tân ngữ và trật tự hành động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Tất cả Động từ xu hướng trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
4. Tất cả Động từ xu hướng kép trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
5. Tất cả Động từ xu hướng đơn trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
Phần 2. Khái niệm, chức năng cú pháp và điều kiện sử dụng
2.1. 看病: khám/chữa bệnh và quan hệ tân ngữ
Công thức: 看病 / 给 + 人 + 看病 / 看了病
看病 có thể chỉ đi khám bác sĩ (我去医院看病) hoặc bác sĩ khám bệnh cho người khác (医生给病人看病), phải xét chủ ngữ. Trong cấu trúc có thời gian/thể, có thể nói 看了病; không coi 病 là tân ngữ thông thường có thể thay vô hạn bằng mọi danh từ.
Khi nói 看医生 thường nhấn đi gặp bác sĩ, còn 看病 tập trung vào việc khám/chữa bệnh.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.2. 睡觉: hành động ngủ
Công thức: 睡觉 / 睡了 + 时量 / 睡了个好觉
睡觉 thường dùng như một động từ hoạt động. Khi tách có thể dùng 睡了个好觉; còn 睡了八个小时 là thời lượng bổ sung cho động từ 睡. Tránh phân tích 一觉 thành tân ngữ tuỳ ý không có ngữ cảnh.
Hình thức 睡觉了 / 睡了都 phụ thuộc cấu trúc câu hoàn chỉnh.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.3. 说话: nói chuyện và nội dung phát ngôn
Công thức: 说话 / 跟 + 人 + 说话 / 说了几句话
说话 diễn tả hành vi nói, có thể có đối tượng giao tiếp với 跟 hoặc 对. 说了几句话 bổ sung số lượng lượt/câu nói. Cần phân biệt 说话 với 说汉语: 汉语 là ngôn ngữ, không phải tân ngữ gắn sau tổ hợp 说话 thành 说话汉语.
Trong câu 他不说话, phủ định hành động bằng 不.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.4. 上课 và 下课: tham gia, giảng dạy, kết thúc
Công thức: 上课/下课; 上了一节课
上课 có thể là học sinh vào học hoặc giáo viên lên lớp; chủ ngữ và ngữ cảnh quyết định. 上了一节课 nêu một tiết học; 下课了 là giờ học kết thúc.
Không coi mọi 下课 là hành động di chuyển đi xuống, vì đây là động từ chỉ kết thúc buổi học.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.5. 上班 và 下班: bắt đầu, kết thúc ca làm
Công thức: 上班/下班; 上了几个小时的班
上班 là đi làm hoặc bắt đầu làm việc; 下班 là tan ca. Dùng 几点上班, 几点下班 để hỏi giờ. Một số kết hợp như 上了一个班 có thể có cách hiểu khác theo ngữ cảnh; nên dạy các cụm tự nhiên rõ nghĩa.
Sau 下班 có thể là chuỗi hành động 下班以后去买菜.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.6. 生病: chuyển sang trạng thái bị ốm
Công thức: 生病 / 生了病 / 生病了
生病 biểu thị mắc bệnh, thường đi với 了 khi nêu sự kiện tình trạng thay đổi: 他生病了. Phủ định sự kiện đã xảy ra thường dùng 没生病; không áp dụng máy móc dạng *生一个病.
Các dạng 生了一场病 là biểu đạt có lượng hóa biến cố, cần giải thích như biến thể mở rộng không dành mọi câu HSK 1.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Phần 3. Các tầng ý nghĩa, ngữ dụng và cách phân biệt trong giao tiếp
3.1. 离合词 không phải tất cả đều tách theo cùng một quy tắc
离合词 không phải tất cả đều tách theo cùng một quy tắc; phải dạy từng tổ hợp và ngữ cảnh.
3.2. 看病 có chủ ngữ là người đi khám hoặc bác sĩ khám bệnh
看病 có chủ ngữ là người đi khám hoặc bác sĩ khám bệnh; tránh dịch một nghĩa duy nhất mà không xét vai trò chủ ngữ.
3.3. 睡觉 có thể tách khi diễn đạt kết quả hoặc thời lượng nhưng không theo một mẫu tách tự do…
睡觉 có thể tách khi diễn đạt kết quả hoặc thời lượng nhưng không theo một mẫu tách tự do vô hạn.
3.4. 上课和下课 biểu thị bắt đầu và kết thúc giờ học, không phân tích 下 như đi xuống trong nghĩa này
上课和下课 biểu thị bắt đầu và kết thúc giờ học, không phân tích 下 như đi xuống trong nghĩa này.
3.5. 上班和下班 biểu thị ca làm
上班和下班 biểu thị ca làm; diễn đạt giờ giấc là trường hợp rất phổ biến để luyện tập.
3.6. 生病 biểu thị thay đổi trạng thái bị ốm, và việc chọn 了、没 cần xét khía cạnh thể, không chỉ…
生病 biểu thị thay đổi trạng thái bị ốm, và việc chọn 了、没 cần xét khía cạnh thể, không chỉ thời quá khứ.
Phần 4. Đối chiếu và lỗi sai của người học tiếng Trung
Bảng dưới đây ghi cách nói cần sửa trong nghĩa/ngữ cảnh nêu ra. Không áp dụng đánh dấu sai như một lệnh cấm tuyệt đối nếu biểu thức có thể đúng với bối cảnh khác. Khi chữa bài, giáo viên giải thích vị trí thành phần, nghĩa và điều kiện kết hợp, không chỉ cung cấp đáp án.
| Cách nói cần sửa | Cách nói đề xuất | Vì sao? |
|---|---|---|
| 我说话汉语。(ý: tôi nói tiếng Trung) | 我说汉语。 | Nói một ngôn ngữ dùng 说 + 汉语, không thêm 话 như một động từ chính kép. |
| 今天上课了两节。(ý: học hai tiết) | 今天上了两节课。 | Lượng từ 节 chen vào tổ hợp 上课 khi đếm tiết học. |
| 他昨天生一个病。 | 他昨天生病了。 | Không dùng 个 để đếm 病 như tân ngữ trong nghĩa bị ốm thông thường. |
| 她睡了八个小时觉。 | 她睡了八个小时。 | Sau 睡 bổ sung thời lượng trực tiếp tự nhiên hơn trong câu này. |
| 下班在六点我。(ý: tôi tan ca lúc sáu giờ) | 我六点下班。 | Thời gian đặt trước vị ngữ 下班, không đảo trật tự theo tiếng Việt. |
Phần 5. Hệ thống 20–22 mẫu câu minh họa và thực hành chuyển đổi
Phần này tập trung hệ thống câu mẫu thật theo từng bối cảnh, không gán máy móc một câu cho một công thức khi câu chứa đồng thời nhiều hiện tượng ngữ pháp. Mỗi ví dụ có bốn dòng Hán – Pinyin – Việt – Anh; giáo viên đối chiếu cấu trúc ở phần 2 để nhận diện đúng ngữ nghĩa.
5.1. Nhóm câu mẫu 1–5 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 1我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
Ví dụ 2医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
Ví dụ 3看了病以后,我回家休息。
Kàn le bìng yǐhòu, wǒ huí jiā xiūxi.
Khám xong, tôi về nhà nghỉ.
After seeing a doctor, I go home to rest.
Ví dụ 4孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
Ví dụ 5我昨天睡了八个小时。
Wǒ zuótiān shuì le bā ge xiǎoshí.
Hôm qua tôi ngủ tám tiếng.
I slept for eight hours yesterday.
5.2. Nhóm câu mẫu 6–10 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 6他昨晚睡了个好觉。
Tā zuó wǎn shuì le ge hǎo jiào.
Tối qua anh ấy ngủ một giấc ngon.
He had a good sleep last night.
Ví dụ 7上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
Ví dụ 8老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
Ví dụ 9他说了几句话就走了。
Tā shuō le jǐ jù huà jiù zǒu le.
Anh ấy nói vài câu rồi đi.
He said a few words and left.
Ví dụ 10我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
5.3. Nhóm câu mẫu 11–15 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 11今天老师上了两节课。
Jīntiān lǎoshī shàng le liǎng jié kè.
Hôm nay giáo viên dạy hai tiết.
The teacher taught two classes today.
Ví dụ 12下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
Ví dụ 13爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
Ví dụ 14妈妈下午五点下班。
Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.
Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.
Mom finishes work at five in the afternoon.
Ví dụ 15你今天几点上班?
Nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work today?
5.4. Nhóm câu mẫu 16–20 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 16我今天下班很晚。
Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.
Hôm nay tôi tan làm rất muộn.
I finish work very late today.
Ví dụ 17妹妹昨天生病了。
Mèimei zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua em gái bị ốm.
My younger sister got sick yesterday.
Ví dụ 18他没有生病,只是太累了。
Tā méi yǒu shēngbìng, zhǐshì tài lèi le.
Anh ấy không bị ốm, chỉ là quá mệt.
He is not sick; he is just very tired.
Ví dụ 19生病的时候要多休息。
Shēngbìng de shíhou yào duō xiūxi.
Khi bị ốm cần nghỉ ngơi nhiều.
You should rest more when ill.
Ví dụ 20你不要一边吃饭一边说话。
Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.
Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.
Do not talk while eating.
Bài tập miệng tại lớp: chọn hai cặp ví dụ gần nhau, trình bày cấu trúc và giải thích điểm khác biệt. Sau đó học viên tự chuyển đổi thành câu nghi vấn, câu phủ định hoặc thay đổi một thông tin theo điều kiện riêng của từng mẫu; không coi mọi dạng chuyển đổi là hợp lệ.
Phần 6. Hội thoại ứng dụng có tình huống và diễn biến
Tình huống: học viên vắng lớp vì bị ốm, giáo viên hỏi thăm và điều chỉnh việc đi học, đi làm, đi khám bệnh và nghỉ ngơi.
6.1. Mở đầu và xác định tình huống
阮明武:你今天怎么没有来上课?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Nguyễn Minh Vũ: Hôm nay em sao không đến lớp?
Nguyen Minh Vu: Why did you not attend class today?
丁垂杨:我昨天生病了,今天才好一点儿。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zuótiān shēngbìng le, jīntiān cái hǎo yìdiǎnr.
Đinh Thùy Dương: Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
Dinh Thuy Duong: I got sick yesterday and only feel a little better today.
阮明武:你去医院看病了吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ qù yīyuàn kànbìng le ma?
Nguyễn Minh Vũ: Em đã đi bệnh viện khám bệnh chưa?
Nguyen Minh Vu: Have you seen a doctor?
黎云英:去了,医生让我早点儿睡觉。
Lí Yún Yīng: Qù le, yīshēng ràng wǒ zǎo diǎn ér shuìjiào.
Lê Vân Anh: Dạ rồi, bác sĩ bảo em ngủ sớm hơn.
Le Van Anh: Yes, the doctor told me to sleep earlier.
阮明武:昨天晚上睡得好吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Zuótiān wǎnshang shuì de hǎo ma?
Nguyễn Minh Vũ: Tối qua em ngủ có ngon không?
Nguyen Minh Vu: Did you sleep well last night?
水仙:我睡了八个小时,现在好多了。
Shuǐ Xiān: Wǒ shuì le bā ge xiǎoshí, xiànzài hǎoduō le.
Thủy Tiên: Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.
Thuy Tien: I slept eight hours and feel much better now.
6.2. Xử lý nhiệm vụ và kết thúc
阮明武:那今天能正常上课吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nà jīntiān néng zhèngcháng shàngkè ma?
Nguyễn Minh Vũ: Vậy hôm nay em có học bình thường được không?
Nguyen Minh Vu: Can you attend class normally today?
芳玲:可以,但是我想少说一点儿话。
Fāng Líng: Kěyǐ, dànshì wǒ xiǎng shǎo shuō yìdiǎnr huà.
Phương Linh: Được ạ, nhưng em muốn nói ít đi một chút.
Phuong Linh: Yes, but I would like to talk a little less.
阮明武:下课以后不要马上去上班。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiàkè yǐhòu búyào mǎshàng qù shàngbān.
Nguyễn Minh Vũ: Sau giờ học đừng đi làm ngay.
Nguyen Minh Vu: Do not go straight to work after class.
丁垂杨:我今天下午才上班,可以先休息。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ jīntiān xiàwǔ cái shàngbān, kěyǐ xiān xiūxi.
Đinh Thùy Dương: Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.
Dinh Thuy Duong: I start work this afternoon, so I can rest first.
阮明武:下班以后也要早点儿睡觉。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.
Nguyễn Minh Vũ: Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.
Nguyen Minh Vu: Go to bed early after work too.
黎云英:谢谢老师,我会注意身体。
Lí Yún Yīng: Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.
Lê Vân Anh: Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.
Le Van Anh: Thank you, teacher; I will look after myself.
6.3. Phân tích tình huống và chuyển giao tiếp sang ngôn ngữ chủ động
Những câu thoại trên liên kết thành một nhiệm vụ giao tiếp thay vì từng cặp câu rời. Giáo viên yêu cầu học viên xác định ai hỏi, ai đưa thông tin, ai nhờ hỗ trợ và lời đáp thay đổi ra sao khi chuyển từ quan hệ thân mật sang lịch sự. Chọn ít nhất ba câu trong hội thoại, giải thích vì sao dùng đúng trọng điểm bài học và thử thay một yếu tố mà không làm sai cấu trúc.
Hoạt động nhóm: đóng vai lần thứ hai nhưng thay bối cảnh lớp học bằng bối cảnh tại cơ quan hoặc gia đình. Không được chỉ đọc lại nguyên văn; phải tự chọn một mẫu công thức đã học và nêu lý do lựa chọn.
6.4. Hội thoại thực hành mở rộng – tám lượt theo tình huống mới
Tình huống bổ sung nhằm kéo dài mạch trao đổi và tạo thêm dữ liệu thực hành nói. Nhân vật sử dụng đúng tên chữ Hán, Pinyin, tiếng Việt và tiếng Anh; mỗi lượt có bốn dòng liền nhau. Học viên có thể thay vai rồi tự nối tiếp cuộc thoại sau lượt cuối.
阮明武:你昨天晚上几点睡觉?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ zuótiān wǎnshang jǐ diǎn shuìjiào?
Nguyễn Minh Vũ: Tối qua bạn đi ngủ lúc mấy giờ?
Nguyen Minh Vu: What time did you go to sleep last night?
水仙:我十点睡觉,睡了八个小时。
Shuǐ Xiān: Wǒ shí diǎn shuìjiào, shuì le bā ge xiǎoshí.
Thủy Tiên: Em ngủ lúc mười giờ, ngủ được tám tiếng.
Thuy Tien: I went to bed at ten and slept for eight hours.
阮明武:今天为什么没有上课?
Ruǎn Míng Wǔ: Jīntiān wèishénme méiyǒu shàngkè?
Nguyễn Minh Vũ: Sao hôm nay bạn không đến lớp?
Nguyen Minh Vu: Why did you miss class today?
芳玲:我生病了,上午去医院看病。
Fāng Líng: Wǒ shēngbìng le, shàngwǔ qù yīyuàn kànbìng.
Phương Linh: Em bị ốm, buổi sáng đến bệnh viện khám.
Phuong Linh: I was ill and went to the hospital this morning.
阮明武:医生跟你说了什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Yīshēng gēn nǐ shuō le shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bác sĩ đã nói gì với bạn?
Nguyen Minh Vu: What did the doctor tell you?
丁垂杨:医生说要多休息,少说话。
Dīng Chuí Yáng: Yīshēng shuō yào duō xiūxi, shǎo shuōhuà.
Đinh Thùy Dương: Bác sĩ bảo nghỉ nhiều, nói ít thôi.
Dinh Thuy Duong: The doctor said to rest more and speak less.
阮明武:你明天还要上班吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ míngtiān hái yào shàngbān ma?
Nguyễn Minh Vũ: Ngày mai bạn vẫn phải đi làm à?
Nguyen Minh Vu: Do you still have to work tomorrow?
黎云英:明天不上班,后天再上班。
Lí Yún Yīng: Míngtiān bú shàngbān, hòutiān zài shàngbān.
Lê Vân Anh: Ngày mai không đi làm, ngày kia mới đi làm lại.
Le Van Anh: I will not work tomorrow; I will return to work the day after.
Phần 7. Bài văn ứng dụng tổng hợp và bản dịch ba ngôn ngữ
7.1. Bài văn tiếng Trung có Pinyin và đối chiếu Việt – Anh
Bài văn liên kết các câu trong một tình huống nhất quán. Mỗi câu có bốn dòng để học viên tự đọc, giáo viên phân tích rồi yêu cầu học viên tóm tắt hoặc kể lại theo ngôi khác.
Câu 1我的朋友昨天生病了。
Wǒ de péngyou zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua bạn tôi bị ốm.
My friend got sick yesterday.
Câu 2他没有去上班,也没有来上课。
Tā méi yǒu qù shàngbān, yě méi yǒu lái shàngkè.
Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.
He did not go to work or attend class.
Câu 3上午他去医院看病。
Shàngwǔ tā qù yīyuàn kànbìng.
Buổi sáng anh ấy đến bệnh viện khám bệnh.
He went to see a doctor in the morning.
Câu 4医生说他需要多睡觉。
Yīshēng shuō tā xūyào duō shuìjiào.
Bác sĩ nói anh ấy cần ngủ nhiều hơn.
The doctor said he needed more sleep.
Câu 5下午他回家睡了三个小时。
Xiàwǔ tā huí jiā shuì le sān ge xiǎoshí.
Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.
He went home and slept for three hours.
Câu 6他醒来以后给我打电话。
Tā xǐng lái yǐhòu gěi wǒ dǎdiànhuà.
Sau khi tỉnh dậy anh ấy gọi điện cho tôi.
After waking up, he called me.
Câu 7我们说了几句话,他就去休息了。
Wǒmen shuō le jǐ jù huà, tā jiù qù xiūxi le.
Chúng tôi nói vài câu rồi anh ấy nghỉ.
We exchanged a few words, then he went to rest.
Câu 8今天他没有生病那么难受了。
Jīntiān tā méi yǒu shēngbìng nàme nánshòu le.
Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.
He feels less unwell today.
Câu 9他希望明天能上课,也能正常上班。
Tā xīwàng míngtiān néng shàngkè, yě néng zhèngcháng shàngbān.
Anh ấy hy vọng mai có thể đi học và đi làm bình thường.
He hopes to attend class and work normally tomorrow.
7.2. Phân tích ngữ pháp trong bài văn
Trọng điểm 1 – 看病: khám/chữa bệnh và quan hệ tân ngữ: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 看病 / 给 + 人 + 看病 / 看了病. 看病 có thể chỉ đi khám bác sĩ (我去医院看病) hoặc bác sĩ khám bệnh cho người khác (医生给病人看病), phải xét chủ ngữ. Trong cấu trúc có thời gian/thể, có thể nói 看了病; không coi 病 là tân ngữ thông thường có thể thay vô hạn bằng mọi danh từ.
Trọng điểm 2 – 睡觉: hành động ngủ: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 睡觉 / 睡了 + 时量 / 睡了个好觉. 睡觉 thường dùng như một động từ hoạt động. Khi tách có thể dùng 睡了个好觉; còn 睡了八个小时 là thời lượng bổ sung cho động từ 睡. Tránh phân tích 一觉 thành tân ngữ tuỳ ý không có ngữ cảnh.
Trọng điểm 3 – 说话: nói chuyện và nội dung phát ngôn: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 说话 / 跟 + 人 + 说话 / 说了几句话. 说话 diễn tả hành vi nói, có thể có đối tượng giao tiếp với 跟 hoặc 对. 说了几句话 bổ sung số lượng lượt/câu nói. Cần phân biệt 说话 với 说汉语: 汉语 là ngôn ngữ, không phải tân ngữ gắn sau tổ hợp 说话 thành 说话汉语.
Trọng điểm 4 – 上课 và 下课: tham gia, giảng dạy, kết thúc: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 上课/下课; 上了一节课. 上课 có thể là học sinh vào học hoặc giáo viên lên lớp; chủ ngữ và ngữ cảnh quyết định. 上了一节课 nêu một tiết học; 下课了 là giờ học kết thúc.
Trọng điểm 5 – 上班 và 下班: bắt đầu, kết thúc ca làm: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 上班/下班; 上了几个小时的班. 上班 là đi làm hoặc bắt đầu làm việc; 下班 là tan ca. Dùng 几点上班, 几点下班 để hỏi giờ. Một số kết hợp như 上了一个班 có thể có cách hiểu khác theo ngữ cảnh; nên dạy các cụm tự nhiên rõ nghĩa.
Trọng điểm 6 – 生病: chuyển sang trạng thái bị ốm: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 生病 / 生了病 / 生病了. 生病 biểu thị mắc bệnh, thường đi với 了 khi nêu sự kiện tình trạng thay đổi: 他生病了. Phủ định sự kiện đã xảy ra thường dùng 没生病; không áp dụng máy móc dạng *生一个病.
7.3. Nhiệm vụ trình bày và kể lại
Thực hiện ba mức độ: đọc diễn cảm từng câu, kể lại bài bằng ngôi “tôi” hoặc “chúng tôi”, cuối cùng đổi một tình tiết mà vẫn duy trì cấu trúc ngữ pháp chính. Giáo viên kiểm tra tính tự nhiên của tổ hợp, không chỉ đúng chữ Hán và dấu Pinyin.
7.4. Bài văn mở rộng – diễn tiến sự việc và kiến thức tổng hợp
Sau bài văn chính, bốn câu mới phát triển thêm bối cảnh và ngữ pháp trọng điểm. Học viên đọc nối với đoạn văn trước, chọn một câu làm chủ đề và luyện kể lại theo góc nhìn của người tham gia. Các từ vượt phạm vi vốn từ nền tảng dùng cho phân tầng giảng chuyên sâu.
丁垂杨昨天生病了,所以没有去上班。
Dīng Chuí Yáng zuótiān shēngbìng le, suǒyǐ méiyǒu qù shàngbān.
Đinh Thùy Dương hôm qua bị ốm nên không đi làm.
Dinh Thuy Duong was ill yesterday and did not go to work.
他早上去医院看病,医生让他多睡觉。
Tā zǎoshang qù yīyuàn kànbìng, yīshēng ràng tā duō shuìjiào.
Buổi sáng cậu ấy đến bệnh viện khám, bác sĩ dặn ngủ nhiều.
He went to the hospital in the morning, and the doctor told him to get more sleep.
今天他不上班,也不去学校上课。
Jīntiān tā bú shàngbān, yě bú qù xuéxiào shàngkè.
Hôm nay cậu ấy không đi làm, cũng không đến trường học.
Today he is neither working nor attending class.
他想先休息一天,明天再看看身体怎么样。
Tā xiǎng xiān xiūxi yì tiān, míngtiān zài kànkan shēntǐ zěnmeyàng.
Cậu ấy muốn nghỉ một ngày rồi mai xem sức khỏe thế nào.
He wants to rest for a day and check how he feels tomorrow.
Phần 8. Từ vựng, tổ hợp và hướng mở rộng
Danh sách từ vựng được đánh số, mỗi mục giữ đúng thứ tự bốn dòng. Phân biệt từ trọng tâm của khung HSK và từ bổ trợ để dạy chuyên sâu: sự xuất hiện trong bài không đồng nghĩa mọi từ đều thuộc danh mục HSK 1.
- 看病
Kànbìng
Đi khám bệnh; khám bệnh.
See a doctor; examine a patient. - 睡觉
Shuìjiào
Ngủ.
Sleep. - 说话
Shuōhuà
Nói chuyện.
Speak; talk. - 上课
Shàngkè
Lên lớp; học trong giờ.
Attend or teach class. - 下课
Xiàkè
Tan học, kết thúc tiết.
Finish class. - 上班
Shàngbān
Đi làm; bắt đầu ca làm.
Go to work. - 下班
Xiàbān
Tan ca.
Get off work. - 生病
Shēngbìng
Bị ốm.
Become ill. - 医生
Yīshēng
Bác sĩ.
Doctor. - 医院
Yīyuàn
Bệnh viện.
Hospital. - 病人
Bìngrén
Bệnh nhân.
Patient. - 时间
Shíjiān
Thời gian.
Time. - 休息
Xiūxi
Nghỉ ngơi.
Rest. - 注意
Zhùyì
Chú ý.
Pay attention.
Phần 9. Bài tập củng cố – phân loại, chữa lỗi, chuyển đổi và dịch câu
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 看病 / 给 + 人 + 看病 / 看了病 trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 睡觉 / 睡了 + 时量 / 睡了个好觉 trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 说话 / 跟 + 人 + 说话 / 说了几句话 trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 上课/下课; 上了一节课 trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 上班/下班; 上了几个小时的班 trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 生病 / 生了病 / 生病了 trong tình huống của bài.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 我说话汉语。(ý: tôi nói tiếng Trung). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 今天上课了两节。(ý: học hai tiết). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 他昨天生一个病。. Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 她睡了八个小时觉。. Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 下班在六点我。(ý: tôi tan ca lúc sáu giờ). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Dịch Việt → Trung: Khám xong, tôi về nhà nghỉ.
- Dịch Việt → Trung: Tối qua anh ấy ngủ một giấc ngon.
- Dịch Việt → Trung: Anh ấy nói vài câu rồi đi.
- Dịch Việt → Trung: Tan học xong chúng tôi đi ăn.
- Dịch Việt → Trung: Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
- Dịch Việt → Trung: Anh ấy không bị ốm, chỉ là quá mệt.
- Dịch Việt → Trung: Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.
- Dịch Việt → Trung: Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.
- Dịch Việt → Trung: Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.
Phần 10. Đáp án kèm phương pháp giải thích
- Nhận diện 看病: khám/chữa bệnh và quan hệ tân ngữ. Công thức: 看病 / 给 + 人 + 看病 / 看了病. 看病 có thể chỉ đi khám bác sĩ (我去医院看病) hoặc bác sĩ khám bệnh cho người khác (医生给病人看病), phải xét chủ ngữ. Trong cấu trúc có thời gian/thể, có thể nói 看了病; không coi 病 là tân ngữ thông thường có thể thay vô hạn bằng mọi danh từ.
- Nhận diện 睡觉: hành động ngủ. Công thức: 睡觉 / 睡了 + 时量 / 睡了个好觉. 睡觉 thường dùng như một động từ hoạt động. Khi tách có thể dùng 睡了个好觉; còn 睡了八个小时 là thời lượng bổ sung cho động từ 睡. Tránh phân tích 一觉 thành tân ngữ tuỳ ý không có ngữ cảnh.
- Nhận diện 说话: nói chuyện và nội dung phát ngôn. Công thức: 说话 / 跟 + 人 + 说话 / 说了几句话. 说话 diễn tả hành vi nói, có thể có đối tượng giao tiếp với 跟 hoặc 对. 说了几句话 bổ sung số lượng lượt/câu nói. Cần phân biệt 说话 với 说汉语: 汉语 là ngôn ngữ, không phải tân ngữ gắn sau tổ hợp 说话 thành 说话汉语.
- Nhận diện 上课 và 下课: tham gia, giảng dạy, kết thúc. Công thức: 上课/下课; 上了一节课. 上课 có thể là học sinh vào học hoặc giáo viên lên lớp; chủ ngữ và ngữ cảnh quyết định. 上了一节课 nêu một tiết học; 下课了 là giờ học kết thúc.
- Nhận diện 上班 và 下班: bắt đầu, kết thúc ca làm. Công thức: 上班/下班; 上了几个小时的班. 上班 là đi làm hoặc bắt đầu làm việc; 下班 là tan ca. Dùng 几点上班, 几点下班 để hỏi giờ. Một số kết hợp như 上了一个班 có thể có cách hiểu khác theo ngữ cảnh; nên dạy các cụm tự nhiên rõ nghĩa.
- Nhận diện 生病: chuyển sang trạng thái bị ốm. Công thức: 生病 / 生了病 / 生病了. 生病 biểu thị mắc bệnh, thường đi với 了 khi nêu sự kiện tình trạng thay đổi: 他生病了. Phủ định sự kiện đã xảy ra thường dùng 没生病; không áp dụng máy móc dạng *生一个病.
- 我说汉语。. Giải thích: Nói một ngôn ngữ dùng 说 + 汉语, không thêm 话 như một động từ chính kép.
- 今天上了两节课。. Giải thích: Lượng từ 节 chen vào tổ hợp 上课 khi đếm tiết học.
- 他昨天生病了。. Giải thích: Không dùng 个 để đếm 病 như tân ngữ trong nghĩa bị ốm thông thường.
- 她睡了八个小时。. Giải thích: Sau 睡 bổ sung thời lượng trực tiếp tự nhiên hơn trong câu này.
- 我六点下班。. Giải thích: Thời gian đặt trước vị ngữ 下班, không đảo trật tự theo tiếng Việt.
- 看了病以后,我回家休息。
Kàn le bìng yǐhòu, wǒ huí jiā xiūxi.
Khám xong, tôi về nhà nghỉ.
After seeing a doctor, I go home to rest.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 他昨晚睡了个好觉。
Tā zuó wǎn shuì le ge hǎo jiào.
Tối qua anh ấy ngủ một giấc ngon.
He had a good sleep last night.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 他说了几句话就走了。
Tā shuō le jǐ jù huà jiù zǒu le.
Anh ấy nói vài câu rồi đi.
He said a few words and left.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 你今天几点上班?
Nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work today?
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 他没有生病,只是太累了。
Tā méi yǒu shēngbìng, zhǐshì tài lèi le.
Anh ấy không bị ốm, chỉ là quá mệt.
He is not sick; he is just very tired.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 他没有去上班,也没有来上课。
Tā méi yǒu qù shàngbān, yě méi yǒu lái shàngkè.
Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.
He did not go to work or attend class.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 下午他回家睡了三个小时。
Xiàwǔ tā huí jiā shuì le sān ge xiǎoshí.
Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.
He went home and slept for three hours.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 今天他没有生病那么难受了。
Jīntiān tā méi yǒu shēngbìng nàme nánshòu le.
Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.
He feels less unwell today.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我昨天生病了,今天才好一点儿。
Wǒ zuótiān shēngbìng le, jīntiān cái hǎo yìdiǎnr.
Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
I got sick yesterday and only feel a little better today.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp. - 我睡了八个小时,现在好多了。
Wǒ shuì le bā ge xiǎoshí, xiànzài hǎoduō le.
Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.
I slept eight hours and feel much better now.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp. - 我今天下午才上班,可以先休息。
Wǒ jīntiān xiàwǔ cái shàngbān, kěyǐ xiān xiūxi.
Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.
I start work this afternoon, so I can rest first.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp.
Phần 11. Tổng kết công thức ngữ pháp và hướng giảng chuyên sâu
| Trọng điểm | Công thức | Yêu cầu kiểm tra |
|---|---|---|
| 看病: khám/chữa bệnh và quan hệ tân ngữ | 看病 / 给 + 人 + 看病 / 看了病 | 看病 có thể chỉ đi khám bác sĩ (我去医院看病) hoặc bác sĩ khám bệnh cho người khác (医生给病人看病), phải xét chủ ngữ. Trong cấu trúc có thời gian/thể, có thể nói 看了病; không coi 病 là tân ngữ thông thường có thể thay vô hạn bằng mọi dan |
| 睡觉: hành động ngủ | 睡觉 / 睡了 + 时量 / 睡了个好觉 | 睡觉 thường dùng như một động từ hoạt động. Khi tách có thể dùng 睡了个好觉; còn 睡了八个小时 là thời lượng bổ sung cho động từ 睡. Tránh phân tích 一觉 thành tân ngữ tuỳ ý không có ngữ cảnh. |
| 说话: nói chuyện và nội dung phát ngôn | 说话 / 跟 + 人 + 说话 / 说了几句话 | 说话 diễn tả hành vi nói, có thể có đối tượng giao tiếp với 跟 hoặc 对. 说了几句话 bổ sung số lượng lượt/câu nói. Cần phân biệt 说话 với 说汉语: 汉语 là ngôn ngữ, không phải tân ngữ gắn sau tổ hợp 说话 thành 说话汉语. |
| 上课 và 下课: tham gia, giảng dạy, kết thúc | 上课/下课; 上了一节课 | 上课 có thể là học sinh vào học hoặc giáo viên lên lớp; chủ ngữ và ngữ cảnh quyết định. 上了一节课 nêu một tiết học; 下课了 là giờ học kết thúc. |
| 上班 và 下班: bắt đầu, kết thúc ca làm | 上班/下班; 上了几个小时的班 | 上班 là đi làm hoặc bắt đầu làm việc; 下班 là tan ca. Dùng 几点上班, 几点下班 để hỏi giờ. Một số kết hợp như 上了一个班 có thể có cách hiểu khác theo ngữ cảnh; nên dạy các cụm tự nhiên rõ nghĩa. |
| 生病: chuyển sang trạng thái bị ốm | 生病 / 生了病 / 生病了 | 生病 biểu thị mắc bệnh, thường đi với 了 khi nêu sự kiện tình trạng thay đổi: 他生病了. Phủ định sự kiện đã xảy ra thường dùng 没生病; không áp dụng máy móc dạng *生一个病. |
Quy trình học và dạy: nhận diện → giải thích → tạo câu → đối chiếu → hội thoại → bài văn → chữa lỗi → tự đánh giá. Mỗi học viên cần tự tạo tối thiểu ba câu mới và một lượt hội thoại, không lấy việc ghi nhớ máy móc ví dụ làm tiêu chí duy nhất.
ChineMaster EDU – Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung ứng dụng. Đề mục đối chiếu trực tiếp từ bộ dữ liệu HSK 2026 do người dùng cung cấp; phần giáo án, hội thoại, bài tập là nội dung biên soạn phục vụ giảng dạy.
Phần 12. Năm trục phân tích ngữ pháp chuyên biệt theo trọng điểm
12.0. Luận điểm giảng dạy của tác giả Nguyễn Minh Vũ
Động từ ly hợp: tách được đến mức nào. 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 có độ cố kết và khả năng chen thành phần khác nhau. Nên dạy theo từng cụm cụ thể.
Điểm cần phân biệt: Không suy từ 看病 có thể nói 看了一次病 để kết luận mọi tổ hợp đều cho phép mọi phép chèn; chú ý lượng từ, thời lượng và tân ngữ riêng.
Vận dụng tại lớp: Giáo viên lập lịch học, nghỉ, thảo luận việc đi khám bệnh và luyện nói để học viên nhận ra tính chất của từng tổ hợp.
Chuyên mục này tổ chức bài giảng theo năm cơ chế đặc thù của trọng điểm 7: Ly hợp không phải ghép tùy ý; 看病: tân ngữ và vai nghĩa; 睡觉 và số lượng thời gian; 说话、上课 và tham gia hoạt động; 上班、下班、生病. Giảng viên triển khai từ nhận diện hình thức đến điều kiện sử dụng rồi mới yêu cầu nói, viết. Không xem các công thức là sơ đồ hoán đổi tự do cho mọi từ vựng.
12.1. Ly hợp không phải ghép tùy ý
Công thức giảng dạy: V + O (khả năng tách phụ thuộc từ).
Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 1 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “V + O (khả năng tách phụ thuộc từ)”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Ly hợp không phải ghép tùy ý”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.2. 看病: tân ngữ và vai nghĩa
Công thức giảng dạy: 去/给 + người + 看病.
看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 2 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “去/给 + người + 看病”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “看病: tân ngữ và vai nghĩa”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.3. 睡觉 và số lượng thời gian
Công thức giảng dạy: 睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉.
睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 3 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “睡觉 và số lượng thời gian”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.4. 说话、上课 và tham gia hoạt động
Công thức giảng dạy: 说话/上课 + trạng ngữ.
说话 mô tả hành động nói, 上课 liên quan hoạt động học/giảng theo lịch. Giảng sự khác biệt giữa 上课, 下课 và 课 trong tư cách danh từ.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 4 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “说话/上课 + trạng ngữ”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “说话、上课 và tham gia hoạt động”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 说话 mô tả hành động nói, 上课 liên quan hoạt động học/giảng theo lịch. Giảng sự khác biệt giữa 上课, 下课 và 课 trong tư cách danh từ. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.5. 上班、下班、生病
Công thức giảng dạy: thời gian + 上班/下班/生病.
上班 là đi làm/đang làm theo lịch; 下班 là tan làm; 生病 nêu việc mắc bệnh. Phân tích 了 theo thay đổi trạng thái mà không suy rằng cả ba đều cho phép mọi dạng tách.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 5 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “thời gian + 上班/下班/生病”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “上班、下班、生病”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 上班 là đi làm/đang làm theo lịch; 下班 là tan làm; 生病 nêu việc mắc bệnh. Phân tích 了 theo thay đổi trạng thái mà không suy rằng cả ba đều cho phép mọi dạng tách. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Phần 13. Phân tích 12 mẫu câu: nhận diện chức năng và điều kiện kết hợp
Cơ chế cần phát hiện: Động từ ly hợp: tách được đến mức nào. 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 có độ cố kết và khả năng chen thành phần khác nhau. Nên dạy theo từng cụm cụ thể.
Hạn chế khi thay thành phần: Không suy từ 看病 có thể nói 看了一次病 để kết luận mọi tổ hợp đều cho phép mọi phép chèn; chú ý lượng từ, thời lượng và tân ngữ riêng.
13.1. Hồ sơ câu mẫu số 1
我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “看病” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.2. Hồ sơ câu mẫu số 2
医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “看病” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.3. Hồ sơ câu mẫu số 3
孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “睡觉” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.4. Hồ sơ câu mẫu số 4
上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上课” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.5. Hồ sơ câu mẫu số 5
老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “说话” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.6. Hồ sơ câu mẫu số 6
我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上课” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.7. Hồ sơ câu mẫu số 7
下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “下课” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.8. Hồ sơ câu mẫu số 8
爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.9. Hồ sơ câu mẫu số 9
妈妈下午五点下班。
Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.
Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.
Mom finishes work at five in the afternoon.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “下班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.10. Hồ sơ câu mẫu số 10
你今天几点上班?
Nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work today?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “上班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.11. Hồ sơ câu mẫu số 11
阮明武老师提醒大家:“我今天下班很晚。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Hôm nay tôi tan làm rất muộn.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I finish work very late today.”
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “下班” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.12. Hồ sơ câu mẫu số 12
妹妹昨天生病了。
Mèimei zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua em gái bị ốm.
My younger sister got sick yesterday.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “生病” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
Phần 14. Phân tích hội thoại của thầy Nguyễn Minh Vũ và bốn học viên
Đoạn hội thoại ở Phần 6 sử dụng thầy Nguyễn Minh Vũ làm người điều phối hoạt động. Đinh Thùy Dương, Lê Vân Anh, Thủy Tiên và Phương Linh là bốn học viên duy nhất. Khi phân tích cần xác định ai hỏi, ai đáp, ai đề nghị làm rõ, và lượt sau có trả lời đúng câu hỏi trước không.
Trục hội thoại: Giáo viên lập lịch học, nghỉ, thảo luận việc đi khám bệnh và luyện nói để học viên nhận ra tính chất của từng tổ hợp.
14.1. Lượt nói 1: hành động giao tiếp
阮明武:你今天怎么没有来上课?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Nguyễn Minh Vũ: Hôm nay em sao không đến lớp?
Nguyen Minh Vu: Why did you not attend class today?
Điểm phân tích: Ở lượt 1, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.2. Lượt nói 2: hành động giao tiếp
丁垂杨:我昨天生病了,今天才好一点儿。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zuótiān shēngbìng le, jīntiān cái hǎo yìdiǎnr.
Đinh Thùy Dương: Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
Dinh Thuy Duong: I got sick yesterday and only feel a little better today.
Điểm phân tích: Ở lượt 2, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.5. Lượt nói 5: hành động giao tiếp
阮明武:昨天晚上睡得好吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Zuótiān wǎnshang shuì de hǎo ma?
Nguyễn Minh Vũ: Tối qua em ngủ có ngon không?
Nguyen Minh Vu: Did you sleep well last night?
Điểm phân tích: Ở lượt 5, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.6. Lượt nói 6: hành động giao tiếp
水仙:我睡了八个小时,现在好多了。
Shuǐ Xiān: Wǒ shuì le bā ge xiǎoshí, xiànzài hǎoduō le.
Thủy Tiên: Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.
Thuy Tien: I slept eight hours and feel much better now.
Điểm phân tích: Ở lượt 6, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.11. Lượt nói 11: hành động giao tiếp
阮明武:下班以后也要早点儿睡觉。
Ruǎn Míng Wǔ: Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.
Nguyễn Minh Vũ: Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.
Nguyen Minh Vu: Go to bed early after work too.
Điểm phân tích: Ở lượt 11, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.12. Lượt nói 12: hành động giao tiếp
黎云英:谢谢老师,我会注意身体。
Lí Yún Yīng: Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.
Lê Vân Anh: Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.
Le Van Anh: Thank you, teacher; I will look after myself.
Điểm phân tích: Ở lượt 12, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.17. Lượt nói 17: hành động giao tiếp
阮明武:医生跟你说了什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Yīshēng gēn nǐ shuō le shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bác sĩ đã nói gì với bạn?
Nguyen Minh Vu: What did the doctor tell you?
Điểm phân tích: Ở lượt 17, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.18. Lượt nói 18: hành động giao tiếp
丁垂杨:医生说要多休息,少说话。
Dīng Chuí Yáng: Yīshēng shuō yào duō xiūxi, shǎo shuōhuà.
Đinh Thùy Dương: Bác sĩ bảo nghỉ nhiều, nói ít thôi.
Dinh Thuy Duong: The doctor said to rest more and speak less.
Điểm phân tích: Ở lượt 18, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến động từ ly hợp: tách được đến mức nào. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
Phần 15. Khai thác bài văn ứng dụng: liên kết ý nghĩa và cấu trúc
Bài văn ở Phần 7 được xem là một chỉnh thể, không phải tập hợp các câu rời rạc. Người đọc cần theo dõi thời gian, địa điểm, người tham gia, mục đích hoạt động và thay đổi thông tin giữa các câu. Trong khi khai thác chuyên đề này, hãy đặc biệt chú ý: 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 có độ cố kết và khả năng chen thành phần khác nhau. Nên dạy theo từng cụm cụ thể.
Yêu cầu khi viết lại: Duy trì bốn nhân vật nữ trong nhóm học viên; thầy Nguyễn Minh Vũ có vai trò hướng dẫn, giao nhiệm vụ hoặc giải thích. Không thêm nhân vật có tên khác. Nếu muốn trình bày ví dụ từ ngữ xưng hô, hãy chỉ rõ đó là từ ngữ minh họa, không phải một thành viên mới.
15.1. Khai thác liên kết qua câu mẫu 1
阮明武老师提醒大家:“我今天下班很晚。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Hôm nay tôi tan làm rất muộn.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I finish work very late today.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “下班” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.2. Khai thác liên kết qua câu mẫu 2
阮明武老师举例说:“你不要一边吃饭一边说话。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Do not talk while eating.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “说话” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.3. Khai thác liên kết qua câu mẫu 3
阮明武老师说:“去了,医生让我早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Qù le, yīshēng ràng wǒ zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Dạ rồi, bác sĩ bảo em ngủ sớm hơn.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Yes, the doctor told me to sleep earlier.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “睡觉” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.4. Khai thác liên kết qua câu mẫu 4
阮明武老师说:“下班以后也要早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Go to bed early after work too.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “下班” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.5. Khai thác liên kết qua câu mẫu 5
阮明武老师提醒大家:“我生病了,上午去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ shēngbìng le, shàngwǔ qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi bị ốm, buổi sáng đến bệnh viện khám.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I was ill and went to the hospital this morning.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “生病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.6. Khai thác liên kết qua câu mẫu 6
阮明武老师举例说:“我的朋友昨天生病了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ de péngyou zuótiān shēngbìng le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Hôm qua bạn tôi bị ốm.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “My friend got sick yesterday.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “生病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.7. Khai thác liên kết qua câu mẫu 7
阮明武老师说:“今天他没有生病那么难受了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Jīntiān tā méi yǒu shēngbìng nàme nánshòu le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He feels less unwell today.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “生病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.8. Khai thác liên kết qua câu mẫu 8
阮明武老师说:“看病”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Kànbìng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đi khám bệnh; khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “See a doctor; examine a patient.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “看病” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
Phần 16. Hai mươi nhiệm vụ thực hành chuyên biệt trên lớp
Hệ thống bài tập này đánh giá khả năng tự giải thích và tái sử dụng cấu trúc. Đối với bài dịch, không mặc định chỉ có một cách trả lời duy nhất; cách dùng phải tự nhiên và giữ đúng nghĩa, chứ không chỉ giữ lại các từ đơn lẻ.
16.1. Nhận diện – phân tích 8 câu
- Câu 1: Phân tích vai trò trọng điểm trong “我今天要去医院看病。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 2: Phân tích vai trò trọng điểm trong “医生正在给病人看病。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 3: Phân tích vai trò trọng điểm trong “孩子已经睡觉了。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 4: Phân tích vai trò trọng điểm trong “上课的时候不要说话。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 5: Phân tích vai trò trọng điểm trong “老师正在跟学生说话。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 6: Phân tích vai trò trọng điểm trong “我们八点开始上课。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 7: Phân tích vai trò trọng điểm trong “下课以后我们去吃饭。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 8: Phân tích vai trò trọng điểm trong “爸爸每天七点上班。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
16.2. So sánh nghĩa trong 6 cặp câu
- Cặp 1: Đối chiếu “妈妈下午五点下班。” với “你今天几点上班?”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 2: Đối chiếu “阮明武老师提醒大家:“我今天下班很晚。”” với “妹妹昨天生病了。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 3: Đối chiếu “他没有生病,只是太累了。” với “生病的时候要多休息。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 4: Đối chiếu “阮明武老师举例说:“你不要一边吃饭一边说话。”” với “你今天怎么没有来上课?”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 5: Đối chiếu “我昨天生病了,今天才好一点儿。” với “你去医院看病了吗?”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 6: Đối chiếu “阮明武老师说:“去了,医生让我早点儿睡觉。”” với “那今天能正常上课吗?”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
16.3. Sản sinh lời nói trong 6 nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ra tình huống mới. Đinh Thùy Dương hỏi lại để xác nhận thông tin bằng cấu trúc trọng tâm.
- Nhiệm vụ 2: Lê Vân Anh giải thích một mẫu câu trước lớp; thầy nhận xét tính phù hợp và yêu cầu thêm một ví dụ.
- Nhiệm vụ 3: Thủy Tiên sửa một câu chứa lỗi về trật tự hoặc kết hợp từ; giải thích chính xác lỗi nằm ở đâu.
- Nhiệm vụ 4: Phương Linh dựng đoạn hội thoại 4 lượt với thầy Nguyễn Minh Vũ, trong đó cấu trúc trọng tâm xuất hiện ít nhất hai lần.
- Nhiệm vụ 5: Đổi câu kể thành câu hỏi hoặc câu phủ định khi mô hình cho phép; nếu không phù hợp, giải thích lý do thay vì ép công thức.
- Nhiệm vụ 6: Viết một đoạn văn 6 câu liên kết, có mục đích giao tiếp rõ và không đưa thêm nhân vật có tên ngoài hệ thống.
Phần 17. Định hướng lời giải, nhận xét sai và tiêu chí chấm bài
Nguyên tắc chấm: Không chỉ đánh giá chọn đúng từ mà còn đánh giá tính đúng cú pháp, nghĩa của toàn câu, logic hội thoại, cách xưng hô và hiệu quả truyền đạt. Với trọng điểm này, phải phân biệt rõ: Không suy từ 看病 có thể nói 看了一次病 để kết luận mọi tổ hợp đều cho phép mọi phép chèn; chú ý lượng từ, thời lượng và tân ngữ riêng.
17.1. Hướng giải câu 1
我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.2. Hướng giải câu 2
医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.3. Hướng giải câu 3
孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.4. Hướng giải câu 4
上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.5. Hướng giải câu 5
老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.6. Hướng giải câu 6
我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.7. Hướng giải câu 7
下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.8. Hướng giải câu 8
爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.9. Tiêu chí cho phần so sánh và vận dụng
Ở sáu bài đối chiếu, câu trả lời phải chỉ ra khác nhau tối thiểu một điểm về nghĩa, đối tượng quy chiếu, vị trí, mức độ lịch sự hoặc điều kiện kết hợp. Ở các nhiệm vụ sáng tạo, người học cần giữ đúng hệ thống nhân vật và xây dựng lượt đáp hợp logic. Bài viết chỉ được chấm đạt khi câu đúng, các sự kiện trong đoạn không tự mâu thuẫn và người đọc xác định được ai đang nói với ai.
Kết luận chuyên biệt: Giáo viên lập lịch học, nghỉ, thảo luận việc đi khám bệnh và luyện nói để học viên nhận ra tính chất của từng tổ hợp.
Phần 18. Kịch bản tổ chức lớp học: từ quan sát đến tự sản sinh lời nói
18.1. Giai đoạn khởi động
Nêu một tình huống gần gũi, cho học viên tự dịch và dùng lỗi thường gặp làm tình huống nhận diện; chưa tiết lộ ngay công thức, yêu cầu dự đoán theo ngữ cảnh.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Ly hợp không phải ghép tùy ý” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “V + O (khả năng tách phụ thuộc từ)”. Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.2. Giai đoạn phát hiện
Cho học viên đối chiếu hai câu chỉ khác một yếu tố ngữ pháp; hỏi nghĩa nào thay đổi và có phải điều kiện dùng khác nhau hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “看病: tân ngữ và vai nghĩa” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “去/给 + người + 看病”. 看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.3. Giai đoạn hình thức
Viết cấu trúc lên bảng và đánh dấu phần bắt buộc, phần có thể thay. Phân biệt từ loại với chức năng cú pháp ở cấp cụm và câu.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “睡觉 và số lượng thời gian” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉”. 睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.4. Giai đoạn điều kiện
Kiểm tra tính tự nhiên khi thay danh từ, động từ, người nói, người nghe; cho học viên tự tìm một phản ví dụ có ngữ cảnh cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “说话、上课 và tham gia hoạt động” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “说话/上课 + trạng ngữ”. 说话 mô tả hành động nói, 上课 liên quan hoạt động học/giảng theo lịch. Giảng sự khác biệt giữa 上课, 下课 và 课 trong tư cách danh từ.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.5. Giai đoạn phản xạ
Đặt tình huống giao tiếp có thời gian giới hạn, học viên trả lời trước bằng lời, sau đó mới đối chiếu văn bản với Pinyin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “上班、下班、生病” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “thời gian + 上班/下班/生病”. 上班 là đi làm/đang làm theo lịch; 下班 là tan làm; 生病 nêu việc mắc bệnh. Phân tích 了 theo thay đổi trạng thái mà không suy rằng cả ba đều cho phép mọi dạng tách.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.6. Giai đoạn hội thoại
Phân vai hỏi – đáp – người quan sát; sau mỗi hai lượt nói dừng để kiểm tra câu mới có liên kết thông tin với câu trước hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Ly hợp không phải ghép tùy ý” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “V + O (khả năng tách phụ thuộc từ)”. Các tổ hợp 看病、睡觉、说话、上课、下课、上班、下班、生病 thuộc nhóm cần dạy theo mẫu đã được xác nhận. Mức độ tách không giống nhau, nên không đặt một công thức chen thành phần cho tất cả.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.7. Giai đoạn đọc hiểu
Đọc đoạn văn có mục tiêu, tìm câu mang cấu trúc trọng tâm và giải thích vai trò của nó trong tiến trình thông tin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “看病: tân ngữ và vai nghĩa” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “去/给 + người + 看病”. 看病 có thể là đi khám bệnh hoặc khám chữa bệnh cho người khác tùy chủ ngữ và cấu trúc; phân tích vai bác sĩ/bệnh nhân bằng ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.8. Giai đoạn viết mở rộng
Yêu cầu đoạn văn dùng ít nhất hai biến thể cấu trúc, có liên kết ý và một tình huống kết thúc cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “睡觉 và số lượng thời gian” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “睡 + 了 + thời lượng / 睡 + 好觉”. 睡觉 là hoạt động ngủ. Những cách nói như 睡了八个小时 hay 睡了一个好觉 cho thấy số lượng và tính từ có thể can thiệp trong những tổ hợp xác định.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Phần 19. 100 mẫu câu tiếng Trung giao tiếp ứng dụng tổng hợp kiến thức bài giảng
100 mẫu câu dưới đây được chọn và phân loại theo chức năng giao tiếp của trọng điểm. Mỗi câu có đủ bốn dòng: Hán giản thể, Pinyin có dấu, bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh. Các câu có lời dẫn của thầy Nguyễn Minh Vũ dùng làm mẫu luyện nghe – đáp và phân tích câu trên lớp; không tạo thêm nhân vật ngoài hệ thống đã quy định.
19.1. Nhận biết quy tắc trong câu đơn
1. 我今天要去医院看病。
Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.
I need to see a doctor today.
2. 医生正在给病人看病。
Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.
Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.
The doctor is examining a patient.
3. 孩子已经睡觉了。
Háizi yǐjīng shuìjiào le.
Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.
The child has gone to sleep.
4. 上课的时候不要说话。
Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.
Trong giờ học đừng nói chuyện.
Do not talk during class.
5. 老师正在跟学生说话。
Lǎoshī zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Giáo viên đang nói chuyện với học sinh.
The teacher is talking with a student.
6. 我们八点开始上课。
Wǒmen bā diǎn kāishǐ shàngkè.
Chúng tôi bắt đầu học lúc tám giờ.
Our class starts at eight.
7. 下课以后我们去吃饭。
Xiàkè yǐhòu wǒmen qù chī fàn.
Tan học xong chúng tôi đi ăn.
We go to eat after class.
8. 爸爸每天七点上班。
Bàba měi tiān qī diǎn shàngbān.
Bố đi làm lúc bảy giờ mỗi ngày.
Dad goes to work at seven every day.
9. 妈妈下午五点下班。
Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.
Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.
Mom finishes work at five in the afternoon.
10. 你今天几点上班?
Nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work today?
19.2. Trình bày thông tin thường ngày
11. 阮明武老师提醒大家:“我今天下班很晚。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ jīntiān xiàbān hěn wǎn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Hôm nay tôi tan làm rất muộn.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I finish work very late today.”
12. 妹妹昨天生病了。
Mèimei zuótiān shēngbìng le.
Hôm qua em gái bị ốm.
My younger sister got sick yesterday.
13. 他没有生病,只是太累了。
Tā méi yǒu shēngbìng, zhǐshì tài lèi le.
Anh ấy không bị ốm, chỉ là quá mệt.
He is not sick; he is just very tired.
14. 生病的时候要多休息。
Shēngbìng de shíhou yào duō xiūxi.
Khi bị ốm cần nghỉ ngơi nhiều.
You should rest more when ill.
15. 阮明武老师举例说:“你不要一边吃饭一边说话。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Do not talk while eating.”
16. 你今天怎么没有来上课?
Nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Hôm nay em sao không đến lớp?
Why did you not attend class today?
17. 我昨天生病了,今天才好一点儿。
Wǒ zuótiān shēngbìng le, jīntiān cái hǎo yìdiǎnr.
Hôm qua em bị ốm, hôm nay mới đỡ một chút.
I got sick yesterday and only feel a little better today.
18. 你去医院看病了吗?
Nǐ qù yīyuàn kànbìng le ma?
Em đã đi bệnh viện khám bệnh chưa?
Have you seen a doctor?
19. 阮明武老师说:“去了,医生让我早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Qù le, yīshēng ràng wǒ zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Dạ rồi, bác sĩ bảo em ngủ sớm hơn.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Yes, the doctor told me to sleep earlier.”
20. 那今天能正常上课吗?
Nà jīntiān néng zhèngcháng shàngkè ma?
Vậy hôm nay em có học bình thường được không?
Can you attend class normally today?
19.3. Đặt câu hỏi và nhận phản hồi
21. 下课以后不要马上去上班。
Xiàkè yǐhòu búyào mǎshàng qù shàngbān.
Sau giờ học đừng đi làm ngay.
Do not go straight to work after class.
22. 我今天下午才上班,可以先休息。
Wǒ jīntiān xiàwǔ cái shàngbān, kěyǐ xiān xiūxi.
Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.
I start work this afternoon, so I can rest first.
23. 阮明武老师说:“下班以后也要早点儿睡觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Xiàbān yǐhòu yě yào zǎo diǎn ér shuìjiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tan ca rồi cũng phải ngủ sớm nhé.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Go to bed early after work too.”
24. 你昨天晚上几点睡觉?
Nǐ zuótiān wǎnshang jǐ diǎn shuìjiào?
Tối qua bạn đi ngủ lúc mấy giờ?
What time did you go to sleep last night?
25. 我十点睡觉,睡了八个小时。
Wǒ shí diǎn shuìjiào, shuì le bā ge xiǎoshí.
Tôi ngủ lúc mười giờ, ngủ được tám tiếng.
I went to bed at ten and slept for eight hours.
26. 今天为什么没有上课?
Jīntiān wèishénme méiyǒu shàngkè?
Sao hôm nay bạn không đến lớp?
Why did you miss class today?
27. 阮明武老师提醒大家:“我生病了,上午去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ shēngbìng le, shàngwǔ qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi bị ốm, buổi sáng đến bệnh viện khám.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I was ill and went to the hospital this morning.”
28. 医生说要多休息,少说话。
Yīshēng shuō yào duō xiūxi, shǎo shuōhuà.
Bác sĩ bảo nghỉ nhiều, nói ít thôi.
The doctor said to rest more and speak less.
29. 你明天还要上班吗?
Nǐ míngtiān hái yào shàngbān ma?
Ngày mai bạn vẫn phải đi làm à?
Do you still have to work tomorrow?
30. 明天不上班,后天再上班。
Míngtiān bú shàngbān, hòutiān zài shàngbān.
Ngày mai không đi làm, ngày kia mới đi làm lại.
I will not work tomorrow; I will return to work the day after.
19.4. Luyện tập ở lớp với thầy Nguyễn Minh Vũ
31. 阮明武老师举例说:“我的朋友昨天生病了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ de péngyou zuótiān shēngbìng le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Hôm qua bạn tôi bị ốm.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “My friend got sick yesterday.”
32. 他没有去上班,也没有来上课。
Tā méi yǒu qù shàngbān, yě méi yǒu lái shàngkè.
Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.
He did not go to work or attend class.
33. 上午他去医院看病。
Shàngwǔ tā qù yīyuàn kànbìng.
Buổi sáng anh ấy đến bệnh viện khám bệnh.
He went to see a doctor in the morning.
34. 医生说他需要多睡觉。
Yīshēng shuō tā xūyào duō shuìjiào.
Bác sĩ nói anh ấy cần ngủ nhiều hơn.
The doctor said he needed more sleep.
35. 阮明武老师说:“今天他没有生病那么难受了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Jīntiān tā méi yǒu shēngbìng nàme nánshòu le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay anh ấy không còn khó chịu vì bệnh như trước.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He feels less unwell today.”
36. 他希望明天能上课,也能正常上班。
Tā xīwàng míngtiān néng shàngkè, yě néng zhèngcháng shàngbān.
Anh ấy hy vọng mai có thể đi học và đi làm bình thường.
He hopes to attend class and work normally tomorrow.
37. 他早上去医院看病,医生让他多睡觉。
Tā zǎoshang qù yīyuàn kànbìng, yīshēng ràng tā duō shuìjiào.
Buổi sáng cậu ấy đến bệnh viện khám, bác sĩ dặn ngủ nhiều.
He went to the hospital in the morning, and the doctor told him to get more sleep.
38. 今天他不上班,也不去学校上课。
Jīntiān tā bú shàngbān, yě bú qù xuéxiào shàngkè.
Hôm nay cậu ấy không đi làm, cũng không đến trường học.
Today he is neither working nor attending class.
39. 阮明武老师说:“看病”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Kànbìng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đi khám bệnh; khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “See a doctor; examine a patient.”
40. 睡觉
Shuìjiào
Ngủ.
Sleep.
19.5. Diễn đạt hoàn cảnh học tập
41. 说话
Shuōhuà
Nói chuyện.
Speak; talk.
42. 上课
Shàngkè
Lên lớp; học trong giờ.
Attend or teach class.
43. 阮明武老师提醒大家:“下课”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Xiàkè”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tan học, kết thúc tiết.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Finish class.”
44. 上班
Shàngbān
Đi làm; bắt đầu ca làm.
Go to work.
45. 下班
Xiàbān
Tan ca.
Get off work.
46. 生病
Shēngbìng
Bị ốm.
Become ill.
47. 阮明武老师举例说:“我明天要去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ míngtiān yào qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Ngày mai tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I need to see a doctor tomorrow.”
48. 同学正在跟学生说话。
Tóngxué zhèngzài gēn xuésheng shuōhuà.
Bạn học đang nói chuyện với học sinh.
The classmate is talking with a student.
49. 你明天几点上班?
Nǐ míngtiān jǐ diǎn shàngbān?
Ngày mai bạn đi làm lúc mấy giờ?
What time do you start work tomorrow?
50. 我明天下班很晚。
Wǒ míngtiān xiàbān hěn wǎn.
Ngày mai tôi tan làm rất muộn.
I finish work very late tomorrow.
19.6. Giao tiếp trong sinh hoạt
51. 阮明武老师说:“那明天能正常上课吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Nà míngtiān néng zhèngcháng shàngkè ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Vậy ngày mai em có học bình thường được không?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Can you attend class normally tomorrow?”
52. 我生病了,下午去医院看病。
Wǒ shēngbìng le, xiàwǔ qù yīyuàn kànbìng.
Tôi bị ốm, buổi chiều đến bệnh viện khám.
I was ill and went to the hospital this afternoon.
53. 你后天还要上班吗?
Nǐ hòutiān hái yào shàngbān ma?
Ngày kia bạn vẫn phải đi làm à?
Do you still have to work the day after tomorrow?
54. 下午他去医院看病。
Xiàwǔ tā qù yīyuàn kànbìng.
Buổi chiều anh ấy đến bệnh viện khám bệnh.
He went to see a doctor in the afternoon.
55. 阮明武老师说:“明天他不上班,也不去学校上课。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Míngtiān tā bú shàngbān, yě bú qù xuéxiào shàngkè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Ngày mai cậu ấy không đi làm, cũng không đến trường học.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Tomorrow he is neither working nor attending class.”
56. 不好意思,你今天怎么没有来上课?
Bù hǎoyìsi, nǐ jīntiān zěnme méi yǒu lái shàngkè?
Xin lỗi, hôm nay em sao không đến lớp?
Excuse me, why did you not attend class today?
57. 请问,你昨天晚上几点睡觉?
Qǐngwèn, nǐ zuótiān wǎnshang jǐ diǎn shuìjiào?
Xin hỏi, tối qua bạn đi ngủ lúc mấy giờ?
Excuse me, what time did you go to sleep last night?
58. 请问,你今天几点上班?
Qǐngwèn, nǐ jīntiān jǐ diǎn shàngbān?
Xin hỏi, hôm nay bạn đi làm lúc mấy giờ?
Excuse me, what time do you start work today?
59. 上课时,阮明武老师问:“麻烦问一下,你明天还要上班吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Máfan wèn yíxià, nǐ míngtiān hái yào shàngbān ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Phiền cho tôi hỏi, ngày mai bạn vẫn phải đi làm à?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May I ask, do you still have to work tomorrow?”
60. 丁垂杨昨天生病了,所以没有去上班。
Dīng Chuí Yáng zuótiān shēngbìng le, suǒyǐ méiyǒu qù shàngbān.
Đinh Thùy Dương hôm qua bị ốm nên không đi làm.
Dinh Thuy Duong was ill yesterday and did not go to work.
19.7. Vận dụng trong bối cảnh cụ thể
61. 黎云英昨天生病了,所以没有去上班。
Lí Yún Yīng zuótiān shēngbìng le, suǒyǐ méiyǒu qù shàngbān.
Lê Vân Anh hôm qua bị ốm nên không đi làm.
Le Van Anh was ill yesterday and did not go to work.
62. 黎云英说:“上课的时候不要说话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Shàngkè de shíhou búyào shuōhuà.”
Lê Vân Anh nói: “Trong giờ học đừng nói chuyện.”
Le Van Anh says, “Do not talk during class.”
63. 黎云英说:“你不要一边吃饭一边说话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Nǐ búyào yìbiān chī fàn yìbiān shuōhuà.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn đừng vừa ăn vừa nói chuyện.”
Le Van Anh says, “Do not talk while eating.”
64. 丁垂杨说:“孩子已经睡觉了。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Háizi yǐjīng shuìjiào le.”
Đinh Thùy Dương nói: “Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.”
Dinh Thuy Duong says, “The child has gone to sleep.”
65. 黎云英说:“妹妹昨天生病了。”
Lí Yún Yīng shuō: “Mèimei zuótiān shēngbìng le.”
Lê Vân Anh nói: “Hôm qua em gái bị ốm.”
Le Van Anh says, “My younger sister got sick yesterday.”
66. 黎云英说:“我今天下午才上班,可以先休息。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ jīntiān xiàwǔ cái shàngbān, kěyǐ xiān xiūxi.”
Lê Vân Anh nói: “Chiều nay em mới đi làm, có thể nghỉ trước.”
Le Van Anh says, “I start work this afternoon, so I can rest first.”
67. 丁垂杨说:“下课以后不要马上去上班。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Xiàkè yǐhòu búyào mǎshàng qù shàngbān.”
Đinh Thùy Dương nói: “Sau giờ học đừng đi làm ngay.”
Dinh Thuy Duong says, “Do not go straight to work after class.”
68. 黎云英说:“他没有去上班,也没有来上课。”
Lí Yún Yīng shuō: “Tā méi yǒu qù shàngbān, yě méi yǒu lái shàngkè.”
Lê Vân Anh nói: “Anh ấy không đi làm và cũng không đến lớp.”
Le Van Anh says, “He did not go to work or attend class.”
69. 黎云英说:“医生正在给病人看病。”
Lí Yún Yīng shuō: “Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.”
Lê Vân Anh nói: “Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.”
Le Van Anh says, “The doctor is examining a patient.”
70. 丁垂杨说:“妈妈下午五点下班。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Māma xiàwǔ wǔ diǎn xiàbān.”
Đinh Thùy Dương nói: “Mẹ tan làm lúc năm giờ chiều.”
Dinh Thuy Duong says, “Mom finishes work at five in the afternoon.”
19.8. Giao tiếp kết hợp nhiều cấu trúc
71. 黎云英问:“那今天能正常上课吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Nà jīntiān néng zhèngcháng shàngkè ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Vậy hôm nay em có học bình thường được không?”
Le Van Anh asks, “Can you attend class normally today?”
72. 黎云英说:“明天不上班,后天再上班。”
Lí Yún Yīng shuō: “Míngtiān bú shàngbān, hòutiān zài shàngbān.”
Lê Vân Anh nói: “Ngày mai không đi làm, ngày kia mới đi làm lại.”
Le Van Anh says, “I will not work tomorrow; I will return to work the day after.”
73. 看了病以后,我回家休息。
Kàn le bìng yǐhòu, wǒ huí jiā xiūxi.
Khám xong, tôi về nhà nghỉ.
After seeing a doctor, I go home to rest.
74. 我昨天睡了八个小时。
Wǒ zuótiān shuì le bā ge xiǎoshí.
Hôm qua tôi ngủ tám tiếng.
I slept for eight hours yesterday.
75. 阮明武老师提醒大家:“他昨晚睡了个好觉。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Tā zuó wǎn shuì le ge hǎo jiào.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tối qua anh ấy ngủ một giấc ngon.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “He had a good sleep last night.”
76. 他说了几句话就走了。
Tā shuō le jǐ jù huà jiù zǒu le.
Anh ấy nói vài câu rồi đi.
He said a few words and left.
77. 今天老师上了两节课。
Jīntiān lǎoshī shàng le liǎng jié kè.
Hôm nay giáo viên dạy hai tiết.
The teacher taught two classes today.
78. 昨天晚上睡得好吗?
Zuótiān wǎnshang shuì de hǎo ma?
Tối qua em ngủ có ngon không?
Did you sleep well last night?
79. 阮明武老师举例说:“我睡了八个小时,现在好多了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ shuì le bā ge xiǎoshí, xiànzài hǎoduō le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Em ngủ tám tiếng, bây giờ khá hơn nhiều.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I slept eight hours and feel much better now.”
80. 可以,但是我想少说一点儿话。
Kěyǐ, dànshì wǒ xiǎng shǎo shuō yìdiǎnr huà.
Được ạ, nhưng em muốn nói ít đi một chút.
Yes, but I would like to talk a little less.
19.9. Đọc hiểu và chuyển đổi cách nói
81. 谢谢老师,我会注意身体。
Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.
Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.
Thank you, teacher; I will look after myself.
82. 医生跟你说了什么?
Yīshēng gēn nǐ shuō le shénme?
Bác sĩ đã nói gì với bạn?
What did the doctor tell you?
83. 阮明武老师说:“下午他回家睡了三个小时。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Xiàwǔ tā huí jiā shuì le sān ge xiǎoshí.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He went home and slept for three hours.”
84. 他醒来以后给我打电话。
Tā xǐng lái yǐhòu gěi wǒ dǎdiànhuà.
Sau khi tỉnh dậy anh ấy gọi điện cho tôi.
After waking up, he called me.
85. 我们说了几句话,他就去休息了。
Wǒmen shuō le jǐ jù huà, tā jiù qù xiūxi le.
Chúng tôi nói vài câu rồi anh ấy nghỉ.
We exchanged a few words, then he went to rest.
86. 他想先休息一天,明天再看看身体怎么样。
Tā xiǎng xiān xiūxi yì tiān, míngtiān zài kànkan shēntǐ zěnmeyàng.
Cậu ấy muốn nghỉ một ngày rồi mai xem sức khỏe thế nào.
He wants to rest for a day and check how he feels tomorrow.
87. 阮明武老师说:“医生”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Yīshēng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bác sĩ.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Doctor.”
88. 医院
Yīyuàn
Bệnh viện.
Hospital.
89. 病人
Bìngrén
Bệnh nhân.
Patient.
90. 时间
Shíjiān
Thời gian.
Time.
19.10. Luyện phản xạ nói và tự đặt câu
91. 阮明武老师提醒大家:“休息”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Xiūxi”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Nghỉ ngơi.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Rest.”
92. 注意
Zhùyì
Chú ý.
Pay attention.
93. 今天同学上了两节课。
Jīntiān tóngxué shàng le liǎng jié kè.
Hôm nay bạn học dạy hai tiết.
The classmate taught two classes today.
94. 丁垂杨说:“我们说了几句话,他就去休息了。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒmen shuō le jǐ jù huà, tā jiù qù xiūxi le.”
Đinh Thùy Dương nói: “Chúng tôi nói vài câu rồi anh ấy nghỉ.”
Dinh Thuy Duong says, “We exchanged a few words, then he went to rest.”
95. 丁垂杨说:“谢谢老师,我会注意身体。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Xièxie lǎoshī, wǒ huì zhùyì shēntǐ.”
Đinh Thùy Dương nói: “Cảm ơn thầy, em sẽ chú ý sức khỏe.”
Dinh Thuy Duong says, “Thank you, teacher; I will look after myself.”
96. 黎云英说:“下午他回家睡了三个小时。”
Lí Yún Yīng shuō: “Xiàwǔ tā huí jiā shuì le sān ge xiǎoshí.”
Lê Vân Anh nói: “Buổi chiều anh ấy về nhà ngủ ba tiếng.”
Le Van Anh says, “He went home and slept for three hours.”
97. 黎云英说:“可以,但是我想少说一点儿话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Kěyǐ, dànshì wǒ xiǎng shǎo shuō yìdiǎnr huà.”
Lê Vân Anh nói: “Được ạ, nhưng em muốn nói ít đi một chút.”
Le Van Anh says, “Yes, but I would like to talk a little less.”
98. 阮明武老师说:“我今天要去医院看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ jīntiān yào qù yīyuàn kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay tôi phải đến bệnh viện khám bệnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I need to see a doctor today.”
99. 阮明武老师说:“医生正在给病人看病。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Yīshēng zhèngzài gěi bìngrén kànbìng.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bác sĩ đang khám cho bệnh nhân.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “The doctor is examining a patient.”
100. 阮明武老师提醒大家:“孩子已经睡觉了。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Háizi yǐjīng shuìjiào le.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Đứa trẻ đã đi ngủ rồi.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “The child has gone to sleep.”
Học liệu ChineMaster EDU: ChineMaster EDU · diễn đàn tiếng Trung ChineMaster EDU