Hệ thống nhân vật: Nhân vật xuyên suốt giáo án: thầy Nguyễn Minh Vũ (阮明武) giữ vai trò giáo viên trung tâm; bốn học viên nữ là Đinh Thùy Dương (丁垂杨), Lê Vân Anh (黎云英), Thủy Tiên (水仙) và Phương Linh (芳玲). Không sử dụng nhân vật có tên ngoài danh sách này. Tên người xuất hiện trong ví dụ ngữ pháp phải thống nhất với nhân vật của bài.
Tác giả: Nguyễn Minh Vũ · ChineMaster EDU · Giáo án ngữ pháp HSK 1 · ngày 17/11/2026
5 bài giảng mới nhất cùng chuyên mục
1. Động từ năng nguyện 想 và 要 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
2. Động từ năng nguyện 会 và 能 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Danh từ phương vị 上、下、里、外、前、后 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
4. Hậu tố —们 và —边 trong tiếng Trung – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Tiền tố và yếu tố đứng trước 小—、第— – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Trình độ: HSK 1 · Phân loại: Từ loại → động từ năng nguyện · Nội dung trọng điểm: Động từ năng nguyện 可以 – khả năng được phép, tính chấp nhận và đề nghị lịch sự. Đây là bài giảng chuyên sâu theo khung ngữ pháp HSK 2026, không phải văn bản chép nguyên đề cương.
可以 là động từ năng nguyện thường dùng để nói một hành động được phép, được chấp nhận hoặc có thể thực hiện trong điều kiện thích hợp. Trong đối thoại, 可以 còn được dùng làm lời đồng ý “được”, khác với 会 nhấn mạnh kỹ năng đã học.
Không dịch mọi 可以 thành “biết làm”: 我可以进去吗? hỏi có được phép vào không, không hỏi người nói có kỹ năng đi vào hay không. Đối lập 可以 – 不能 – 不可以 cần xét là quy định, khả năng hay điều kiện.
5 bài giảng liên quan nhất
1. Ngữ pháp HSK 3 Cách dùng 可以 trong tiếng Trung theo giáo trình chuẩn HSK của tác giả Nguyễn Minh Vũ
2. 30. Cụm động tân 动宾短语 – động từ, tân ngữ và trật tự hành động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Tất cả Động từ xu hướng trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
4. Tất cả Động từ xu hướng kép trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
5. Tất cả Động từ xu hướng đơn trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
Mục tiêu bài học: hiểu đúng chức năng, lựa chọn chính xác cấu trúc; phân biệt cách dùng gần nghĩa; chuyển từ nhận diện sang tự đặt câu, xử lý tình huống và viết đoạn văn. Các câu được ghi bốn dòng Hán giản thể, Pinyin có dấu, Việt, Anh. Một số mẫu mở rộng phục vụ giảng chuyên sâu có thể vượt khỏi phạm vi từ vựng chính thức HSK 1; cần phân tầng khi dạy.
Công thức: 主语 + 可以 + 动词短语
可以 thường nêu sự cho phép hoặc tính thích hợp. Trong lớp, 老师说可以进来 nghĩa là giáo viên cho vào; không phải người được hỏi đột nhiên có kỹ năng bước vào.
Có thể hỏi ...可以吗 để xin sự đồng ý trong bối cảnh cụ thể.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 我/我们 + 可以 + V + 吗?
Thêm 请问 hoặc lời xưng hô phù hợp làm câu xin phép tự nhiên. Trả lời 可以, 可以的 hoặc 不可以 rồi giải thích là phản ứng thường thấy.
Phân biệt ngữ điệu hỏi thật với ngữ điệu gợi ý cho người khác.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 不可以 + V / 不能 + V
不可以 trong quy định thường nhấn hành động không được phép; 不能 có thể là cấm đoán hoặc không thể vì điều kiện. Khi viết hướng dẫn, 不可以拍照 là quy định không chụp ảnh.
Không suy rằng 不能 lúc nào cũng cấm, vì 我今天不能来 do bận.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 可以 + V1,也可以 + V2
可以 giúp nêu các lựa chọn hợp lệ, ví dụ 可以坐这儿,也可以坐那儿. Khi nói một kế hoạch có thể tiến hành, 可以 không bắt buộc nêu người cấp phép.
Đây là cách dùng cơ bản để hướng dẫn học viên thảo luận giải pháp.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 会 + V / 能 + V / 可以 + V
会 là kỹ năng, 能 là thực hiện được theo điều kiện, 可以 là hành động được phép hoặc chấp nhận. Ba từ đôi khi giao nhau về diễn đạt, nhưng người học cần nêu lý do để chọn.
Câu 他会游泳,可是今天不能游泳 và 这里不可以游泳 biểu thị ba tầng khác nhau.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
可以 trong xin phép nhấn quyền cho phép; 能 thường nhấn điều kiện và 会 thường nhấn kỹ năng.
Từ 可 trong 可以 không cho phép rút mọi câu 可以 thành 可 trong khẩu ngữ thông thường.
Không được suy ra cứ có 可以 là giáo viên/người nói đã cho phép; trong câu hỏi vẫn là đang xin phép.
Đối với nội quy lớp học, 可以 và 不可以 tạo cặp đối lập rất hữu ích.
Trong đề nghị nên chú ý độ lịch sự; câu 可以帮我吗 khác với câu ra lệnh trực tiếp.
Bảng dưới đây ghi cách nói cần sửa trong nghĩa/ngữ cảnh nêu ra. Không áp dụng đánh dấu sai như một lệnh cấm tuyệt đối nếu biểu thức có thể đúng với bối cảnh khác. Khi chữa bài, giáo viên giải thích vị trí thành phần, nghĩa và điều kiện kết hợp, không chỉ cung cấp đáp án.
Phần này tập trung hệ thống câu mẫu thật theo từng bối cảnh, không gán máy móc một câu cho một công thức khi câu chứa đồng thời nhiều hiện tượng ngữ pháp. Mỗi ví dụ có bốn dòng Hán – Pinyin – Việt – Anh; giáo viên đối chiếu cấu trúc ở phần 2 để nhận diện đúng ngữ nghĩa.
Ví dụ 1我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
Ví dụ 2你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
Ví dụ 3大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
Ví dụ 4这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
Ví dụ 5这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
Ví dụ 6现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
Ví dụ 7我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
Ví dụ 8你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
Ví dụ 9你们可以一起练习。
Nǐmen kěyǐ yìqǐ liànxí.
Các bạn có thể cùng luyện tập.
You can practise together.
Ví dụ 10这个问题可以这样回答。
Zhège wèntí kěyǐ zhèyàng huídá.
Câu hỏi này có thể trả lời như vậy.
This question can be answered this way.
Ví dụ 11我们可以明天再见。
Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.
Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.
We can meet again tomorrow.
Ví dụ 12今天可以在家学习。
Jīntiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Hôm nay có thể học ở nhà.
Today we can study at home.
Ví dụ 13这里不可以吃东西。
Zhèli bù kě yǐ chī dōngxi.
Ở đây không được ăn uống.
Eating is not allowed here.
Ví dụ 14他今天不能来,但是明天可以来。
Tā jīntiān bù néng lái, dànshì míngtiān kěyǐ lái.
Hôm nay anh ấy không đến được nhưng ngày mai có thể đến.
He cannot come today but may come tomorrow.
Ví dụ 15你会开车,但是现在不可以开。
Nǐ huì kāichē, dànshì xiànzài bù kě yǐ kāi.
Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.
You can drive, but you are not allowed to drive now.
Ví dụ 16我们可以坐这儿,也可以坐那儿。
Wǒmen kěyǐ zuò zhèr, yě kěyǐ zuò nàr.
Chúng ta có thể ngồi chỗ này hoặc chỗ kia.
We can sit here or there.
Ví dụ 17可以,请进来吧。
Kěyǐ, qǐng jìnlái ba.
Được, mời vào.
Yes, please come in.
Ví dụ 18这个字可以这样写吗?
Zhège zì kěyǐ zhèyàng xiě ma?
Chữ này có thể viết như vậy không?
Can this character be written like this?
Ví dụ 19我现在可以走了吗?
Wǒ xiànzài kěyǐ zǒu le ma?
Bây giờ tôi có thể đi được chưa?
May I leave now?
Ví dụ 20你可以先休息一下。
Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.
Bạn có thể nghỉ một lát trước.
You may rest for a moment first.
Bài tập miệng tại lớp: chọn hai cặp ví dụ gần nhau, trình bày cấu trúc và giải thích điểm khác biệt. Sau đó học viên tự chuyển đổi thành câu nghi vấn, câu phủ định hoặc thay đổi một thông tin theo điều kiện riêng của từng mẫu; không coi mọi dạng chuyển đổi là hợp lệ.
Tình huống: quy định trong lớp học và xin phép sử dụng từ điển, thảo luận và hỏi bài.
丁垂杨:老师,我可以进来吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, em vào được không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, may I come in?
阮明武:可以,请进。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, qǐng jìn.
Nguyễn Minh Vũ: Được, mời vào.
Nguyen Minh Vu: Yes, come in.
黎云英:我可以坐在前面吗?
Lí Yún Yīng: Wǒ kěyǐ zuò zài qiánmiàn ma?
Lê Vân Anh: Em có thể ngồi phía trước không ạ?
Le Van Anh: May I sit in the front?
阮明武:可以,前面还有空位。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, qiánmiàn hái yǒu kōng wèi.
Nguyễn Minh Vũ: Được, phía trước vẫn có chỗ trống.
Nguyen Minh Vu: Yes, there are seats in the front.
水仙:上课的时候可以看词典吗?
Shuǐ Xiān: Shàngkè de shíhou kěyǐ kàn cídiǎn ma?
Thủy Tiên: Trong giờ học được xem từ điển không ạ?
Thuy Tien: Can we use a dictionary in class?
阮明武:做练习的时候可以看。
Ruǎn Míng Wǔ: Zuò liànxí de shíhou kěyǐ kàn.
Nguyễn Minh Vũ: Khi làm bài tập thì có thể xem.
Nguyen Minh Vu: You can use one during exercises.
芳玲:考试的时候也可以看吗?
Fāng Líng: Kǎoshì de shíhou yě kěyǐ kàn ma?
Phương Linh: Khi thi cũng được xem không ạ?
Phuong Linh: Can we use it during the exam too?
阮明武:考试的时候不可以看词典。
Ruǎn Míng Wǔ: Kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn cídiǎn.
Nguyễn Minh Vũ: Khi thi không được xem từ điển.
Nguyen Minh Vu: No, dictionaries are not allowed during the exam.
丁垂杨:我可以和同学一起讨论吗?
Dīng Chuí Yáng: Wǒ kěyǐ hé tóngxué yìqǐ tǎolùn ma?
Đinh Thùy Dương: Em có thể thảo luận với bạn không ạ?
Dinh Thuy Duong: May I discuss it with a classmate?
阮明武:练习的时候可以,考试的时候不可以。
Ruǎn Míng Wǔ: Liànxí de shíhou kěyǐ, kǎoshì de shíhou bù kě yǐ.
Nguyễn Minh Vũ: Lúc luyện tập thì được, lúc thi thì không.
Nguyen Minh Vu: During practice yes, but not during an exam.
黎云英:如果我不明白,可以再问吗?
Lí Yún Yīng: Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?
Lê Vân Anh: Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?
Le Van Anh: If I do not understand, may I ask again?
阮明武:当然可以,你随时可以问。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāngrán kěyǐ, nǐ suíshí kěyǐ wèn.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên rồi, em có thể hỏi bất cứ lúc nào.
Nguyen Minh Vu: Of course, you may ask at any time.
Những câu thoại trên liên kết thành một nhiệm vụ giao tiếp thay vì từng cặp câu rời. Giáo viên yêu cầu học viên xác định ai hỏi, ai đưa thông tin, ai nhờ hỗ trợ và lời đáp thay đổi ra sao khi chuyển từ quan hệ thân mật sang lịch sự. Chọn ít nhất ba câu trong hội thoại, giải thích vì sao dùng đúng trọng điểm bài học và thử thay một yếu tố mà không làm sai cấu trúc.
Hoạt động nhóm: đóng vai lần thứ hai nhưng thay bối cảnh lớp học bằng bối cảnh tại cơ quan hoặc gia đình. Không được chỉ đọc lại nguyên văn; phải tự chọn một mẫu công thức đã học và nêu lý do lựa chọn.
Tình huống bổ sung nhằm kéo dài mạch trao đổi và tạo thêm dữ liệu thực hành nói. Nhân vật sử dụng đúng tên chữ Hán, Pinyin, tiếng Việt và tiếng Anh; mỗi lượt có bốn dòng liền nhau. Học viên có thể thay vai rồi tự nối tiếp cuộc thoại sau lượt cuối.
水仙:现在可以进教室吗?
Shuǐ Xiān: Xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Thủy Tiên: Bây giờ có thể vào lớp không?
Thuy Tien: May we enter the classroom now?
阮明武:可以,但是请小声说话。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.
Nguyễn Minh Vũ: Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.
Nguyen Minh Vu: Yes, but please speak quietly.
芳玲:这里可以用手机吗?
Fāng Líng: Zhèli kěyǐ yòng shǒujī ma?
Phương Linh: Ở đây có được dùng điện thoại không?
Phuong Linh: Are mobile phones allowed here?
阮明武:上课的时候不可以用。
Ruǎn Míng Wǔ: Shàngkè de shíhou bù kěyǐ yòng.
Nguyễn Minh Vũ: Trong giờ học thì không được dùng.
Nguyen Minh Vu: They are not allowed during class.
丁垂杨:下课以后可以打电话吗?
Dīng Chuí Yáng: Xiàkè yǐhòu kěyǐ dǎ diànhuà ma?
Đinh Thùy Dương: Sau giờ học có được gọi điện không?
Dinh Thuy Duong: May we make calls after class?
阮明武:可以,到教室外面打吧。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, dào jiàoshì wàimian dǎ ba.
Nguyễn Minh Vũ: Được, hãy ra ngoài lớp gọi nhé.
Nguyen Minh Vu: Yes, go outside the classroom to call.
黎云英:如果不明白,可以问老师吗?
Lí Yún Yīng: Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn lǎoshī ma?
Lê Vân Anh: Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi giáo viên không?
Le Van Anh: May we ask the teacher if we do not understand?
阮明武:当然可以,随时举手提问。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāngrán kěyǐ, suíshí jǔ shǒu tíwèn.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên được, cứ giơ tay hỏi bất cứ lúc nào.
Nguyen Minh Vu: Of course, raise your hand to ask at any time.
Bài văn liên kết các câu trong một tình huống nhất quán. Mỗi câu có bốn dòng để học viên tự đọc, giáo viên phân tích rồi yêu cầu học viên tóm tắt hoặc kể lại theo ngôi khác.
Câu 1今天我第一次参加新的汉语课。
Jīntiān wǒ dì yī cì cānjiā xīn de Hànyǔ kè.
Hôm nay tôi lần đầu tham gia lớp tiếng Trung mới.
Today I join a new Chinese class for the first time.
Câu 2老师说,我们可以坐在自己喜欢的位置。
Lǎoshī shuō, wǒmen kěyǐ zuò zài zìjǐ xǐhuan de wèizhì.
Giáo viên nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
The teacher says we may sit wherever we like.
Câu 3我问老师可以不可以坐在前面。
Wǒ wèn lǎoshī kěyǐ bù kě yǐ zuò zài qiánmiàn.
Tôi hỏi thầy có được ngồi phía trước không.
I ask whether I may sit in the front.
Câu 4老师说可以,还让我先看书。
Lǎoshī shuō kěyǐ, hái ràng wǒ xiān kàn shū.
Thầy nói được và bảo tôi xem sách trước.
The teacher says yes and asks me to read first.
Câu 5上课的时候,我们可以提问题。
Shàngkè de shíhou, wǒmen kěyǐ tíwèn tí.
Trong giờ học, chúng tôi có thể đặt câu hỏi.
We may ask questions during class.
Câu 6但是考试的时候不可以看答案。
Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.
Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.
But we may not look at answers during an exam.
Câu 7如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。
Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.
If we do not understand something, we can ask after class.
Câu 8我觉得这样的课堂很好。
Wǒ juéde zhèyàng de kètáng hěn hǎo.
Tôi thấy lớp học như vậy rất tốt.
I think this kind of classroom is very good.
Trọng điểm 1 – Được phép thực hiện hành động: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 可以 + 动词短语. 可以 thường nêu sự cho phép hoặc tính thích hợp. Trong lớp, 老师说可以进来 nghĩa là giáo viên cho vào; không phải người được hỏi đột nhiên có kỹ năng bước vào.
Trọng điểm 2 – Xin phép bằng câu hỏi lịch sự: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 我/我们 + 可以 + V + 吗?. Thêm 请问 hoặc lời xưng hô phù hợp làm câu xin phép tự nhiên. Trả lời 可以, 可以的 hoặc 不可以 rồi giải thích là phản ứng thường thấy.
Trọng điểm 3 – Phủ định 不可以 và 不能: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 不可以 + V / 不能 + V. 不可以 trong quy định thường nhấn hành động không được phép; 不能 có thể là cấm đoán hoặc không thể vì điều kiện. Khi viết hướng dẫn, 不可以拍照 là quy định không chụp ảnh.
Trọng điểm 4 – Đề nghị, lựa chọn và tính khả thi: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 可以 + V1,也可以 + V2. 可以 giúp nêu các lựa chọn hợp lệ, ví dụ 可以坐这儿,也可以坐那儿. Khi nói một kế hoạch có thể tiến hành, 可以 không bắt buộc nêu người cấp phép.
Trọng điểm 5 – Đối chiếu 会、能、可以: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 会 + V / 能 + V / 可以 + V. 会 là kỹ năng, 能 là thực hiện được theo điều kiện, 可以 là hành động được phép hoặc chấp nhận. Ba từ đôi khi giao nhau về diễn đạt, nhưng người học cần nêu lý do để chọn.
Thực hiện ba mức độ: đọc diễn cảm từng câu, kể lại bài bằng ngôi “tôi” hoặc “chúng tôi”, cuối cùng đổi một tình tiết mà vẫn duy trì cấu trúc ngữ pháp chính. Giáo viên kiểm tra tính tự nhiên của tổ hợp, không chỉ đúng chữ Hán và dấu Pinyin.
Sau bài văn chính, bốn câu mới phát triển thêm bối cảnh và ngữ pháp trọng điểm. Học viên đọc nối với đoạn văn trước, chọn một câu làm chủ đề và luyện kể lại theo góc nhìn của người tham gia. Các từ vượt phạm vi vốn từ nền tảng dùng cho phân tầng giảng chuyên sâu.
今天我们在教室里练习说汉语。
Jīntiān wǒmen zài jiàoshì li liànxí shuō Hànyǔ.
Hôm nay chúng tôi luyện nói tiếng Trung trong lớp.
Today we practice speaking Chinese in class.
老师告诉我们,可以先看例句,再自己说。
Lǎoshī gàosu wǒmen, kěyǐ xiān kàn lìjù, zài zìjǐ shuō.
Thầy bảo chúng tôi có thể xem ví dụ trước rồi tự nói.
The teacher tells us we may look at examples before speaking ourselves.
如果有不明白的地方,我们可以举手提问。
Rúguǒ yǒu bù míngbai de dìfang, wǒmen kěyǐ jǔ shǒu tíwèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể giơ tay hỏi.
If something is unclear, we may raise our hands to ask questions.
下课以后,我们还可以在家练习。
Xiàkè yǐhòu, wǒmen hái kěyǐ zài jiā liànxí.
Tan học xong, chúng tôi vẫn có thể luyện thêm ở nhà.
After class, we can continue practicing at home.
Danh sách từ vựng được đánh số, mỗi mục giữ đúng thứ tự bốn dòng. Phân biệt từ trọng tâm của khung HSK và từ bổ trợ để dạy chuyên sâu: sự xuất hiện trong bài không đồng nghĩa mọi từ đều thuộc danh mục HSK 1.
Quy trình học và dạy: nhận diện → giải thích → tạo câu → đối chiếu → hội thoại → bài văn → chữa lỗi → tự đánh giá. Mỗi học viên cần tự tạo tối thiểu ba câu mới và một lượt hội thoại, không lấy việc ghi nhớ máy móc ví dụ làm tiêu chí duy nhất.
ChineMaster EDU – Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung ứng dụng. Đề mục đối chiếu trực tiếp từ bộ dữ liệu HSK 2026 do người dùng cung cấp; phần giáo án, hội thoại, bài tập là nội dung biên soạn phục vụ giảng dạy.
Phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. 可以 dùng cho được phép, điều kiện thực hiện và gợi ý một cách làm; câu 你可以…… không đồng nhất với 你必须…….
Điểm cần phân biệt: Mẫu 可以 + động từ có thể đứng sau chủ ngữ; dùng 不可以 hoặc 不能 tùy cấm đoán hay không có điều kiện.
Vận dụng tại lớp: Học viên hỏi có thể đổi chỗ, đặt câu hỏi và nộp bài vào thời điểm khác hay không; thầy hồi đáp bằng căn cứ rõ ràng.
Chuyên mục này tổ chức bài giảng theo năm cơ chế đặc thù của trọng điểm 6: 可以 hỏi sự cho phép; 可以 nói sự chấp nhận; Không được phép 不可以; Khả năng khác với kỹ năng; Câu hỏi và câu đáp lịch sự. Giảng viên triển khai từ nhận diện hình thức đến điều kiện sử dụng rồi mới yêu cầu nói, viết. Không xem các công thức là sơ đồ hoán đổi tự do cho mọi từ vựng.
Công thức giảng dạy: 可以 + V + 吗.
可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 1 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “可以 + V + 吗”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “可以 hỏi sự cho phép”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: chủ ngữ + 可以 + V.
Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 2 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “chủ ngữ + 可以 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “可以 nói sự chấp nhận”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 不可以 + V.
不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 3 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “不可以 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Không được phép 不可以”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 会/能/可以 + V.
会 nhấn mạnh kỹ năng, 能 khả năng theo hoàn cảnh, 可以 tính cho phép/khả thi. Dạy ba từ cùng một tình huống để thấy các câu có thể cùng đúng nhưng hàm ý khác nhau.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 4 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “会/能/可以 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Khả năng khác với kỹ năng”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 会 nhấn mạnh kỹ năng, 能 khả năng theo hoàn cảnh, 可以 tính cho phép/khả thi. Dạy ba từ cùng một tình huống để thấy các câu có thể cùng đúng nhưng hàm ý khác nhau. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 我可以……吗?— 可以/不可以.
Trong hội thoại, câu trả lời rút gọn 可以 hoặc 不可以 vẫn đủ khi hành động đã có trong ngữ cảnh; với đối tượng cần tôn trọng, nên thêm lời giải thích hoặc phương án thay thế.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 5 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “我可以……吗?— 可以/不可以”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Câu hỏi và câu đáp lịch sự”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Trong hội thoại, câu trả lời rút gọn 可以 hoặc 不可以 vẫn đủ khi hành động đã có trong ngữ cảnh; với đối tượng cần tôn trọng, nên thêm lời giải thích hoặc phương án thay thế. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Cơ chế cần phát hiện: Phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. 可以 dùng cho được phép, điều kiện thực hiện và gợi ý một cách làm; câu 你可以…… không đồng nhất với 你必须…….
Hạn chế khi thay thành phần: Mẫu 可以 + động từ có thể đứng sau chủ ngữ; dùng 不可以 hoặc 不能 tùy cấm đoán hay không có điều kiện.
我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
你们可以一起练习。
Nǐmen kěyǐ yìqǐ liànxí.
Các bạn có thể cùng luyện tập.
You can practise together.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
这个问题可以这样回答。
Zhège wèntí kěyǐ zhèyàng huídá.
Câu hỏi này có thể trả lời như vậy.
This question can be answered this way.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
阮明武老师提醒大家:“我们可以明天再见。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “We can meet again tomorrow.”
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
今天可以在家学习。
Jīntiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Hôm nay có thể học ở nhà.
Today we can study at home.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
Đoạn hội thoại ở Phần 6 sử dụng thầy Nguyễn Minh Vũ làm người điều phối hoạt động. Đinh Thùy Dương, Lê Vân Anh, Thủy Tiên và Phương Linh là bốn học viên duy nhất. Khi phân tích cần xác định ai hỏi, ai đáp, ai đề nghị làm rõ, và lượt sau có trả lời đúng câu hỏi trước không.
Trục hội thoại: Học viên hỏi có thể đổi chỗ, đặt câu hỏi và nộp bài vào thời điểm khác hay không; thầy hồi đáp bằng căn cứ rõ ràng.
丁垂杨:老师,我可以进来吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, em vào được không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, may I come in?
Điểm phân tích: Ở lượt 1, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:可以,请进。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, qǐng jìn.
Nguyễn Minh Vũ: Được, mời vào.
Nguyen Minh Vu: Yes, come in.
Điểm phân tích: Ở lượt 2, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
水仙:上课的时候可以看词典吗?
Shuǐ Xiān: Shàngkè de shíhou kěyǐ kàn cídiǎn ma?
Thủy Tiên: Trong giờ học được xem từ điển không ạ?
Thuy Tien: Can we use a dictionary in class?
Điểm phân tích: Ở lượt 5, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:做练习的时候可以看。
Ruǎn Míng Wǔ: Zuò liànxí de shíhou kěyǐ kàn.
Nguyễn Minh Vũ: Khi làm bài tập thì có thể xem.
Nguyen Minh Vu: You can use one during exercises.
Điểm phân tích: Ở lượt 6, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
黎云英:如果我不明白,可以再问吗?
Lí Yún Yīng: Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?
Lê Vân Anh: Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?
Le Van Anh: If I do not understand, may I ask again?
Điểm phân tích: Ở lượt 11, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:当然可以,你随时可以问。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāngrán kěyǐ, nǐ suíshí kěyǐ wèn.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên rồi, em có thể hỏi bất cứ lúc nào.
Nguyen Minh Vu: Of course, you may ask at any time.
Điểm phân tích: Ở lượt 12, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
丁垂杨:下课以后可以打电话吗?
Dīng Chuí Yáng: Xiàkè yǐhòu kěyǐ dǎ diànhuà ma?
Đinh Thùy Dương: Sau giờ học có được gọi điện không?
Dinh Thuy Duong: May we make calls after class?
Điểm phân tích: Ở lượt 17, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:可以,到教室外面打吧。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, dào jiàoshì wàimian dǎ ba.
Nguyễn Minh Vũ: Được, hãy ra ngoài lớp gọi nhé.
Nguyen Minh Vu: Yes, go outside the classroom to call.
Điểm phân tích: Ở lượt 18, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
Bài văn ở Phần 7 được xem là một chỉnh thể, không phải tập hợp các câu rời rạc. Người đọc cần theo dõi thời gian, địa điểm, người tham gia, mục đích hoạt động và thay đổi thông tin giữa các câu. Trong khi khai thác chuyên đề này, hãy đặc biệt chú ý: 可以 dùng cho được phép, điều kiện thực hiện và gợi ý một cách làm; câu 你可以…… không đồng nhất với 你必须…….
Yêu cầu khi viết lại: Duy trì bốn nhân vật nữ trong nhóm học viên; thầy Nguyễn Minh Vũ có vai trò hướng dẫn, giao nhiệm vụ hoặc giải thích. Không thêm nhân vật có tên khác. Nếu muốn trình bày ví dụ từ ngữ xưng hô, hãy chỉ rõ đó là từ ngữ minh họa, không phải một thành viên mới.
阮明武老师提醒大家:“我们可以明天再见。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “We can meet again tomorrow.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师举例说:“你会开车,但是现在不可以开。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ huì kāichē, dànshì xiànzài bù kě yǐ kāi.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “You can drive, but you are not allowed to drive now.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“我现在可以走了吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ xiànzài kěyǐ zǒu le ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ tôi có thể đi được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May I leave now?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
上课时,阮明武老师问:“我可以坐在前面吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Wǒ kěyǐ zuò zài qiánmiàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Em có thể ngồi phía trước không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May I sit in the front?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
上课时,阮明武老师问:“考试的时候也可以看吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Kǎoshì de shíhou yě kěyǐ kàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Khi thi cũng được xem không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Can we use it during the exam too?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师举例说:“如果我不明白,可以再问吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “If I do not understand, may I ask again?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“这里可以用手机吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Zhèli kěyǐ yòng shǒujī ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Ở đây có được dùng điện thoại không?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Are mobile phones allowed here?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
上课时,阮明武老师问:“如果不明白,可以问老师吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn lǎoshī ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi giáo viên không?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May we ask the teacher if we do not understand?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
Hệ thống bài tập này đánh giá khả năng tự giải thích và tái sử dụng cấu trúc. Đối với bài dịch, không mặc định chỉ có một cách trả lời duy nhất; cách dùng phải tự nhiên và giữ đúng nghĩa, chứ không chỉ giữ lại các từ đơn lẻ.
Nguyên tắc chấm: Không chỉ đánh giá chọn đúng từ mà còn đánh giá tính đúng cú pháp, nghĩa của toàn câu, logic hội thoại, cách xưng hô và hiệu quả truyền đạt. Với trọng điểm này, phải phân biệt rõ: Mẫu 可以 + động từ có thể đứng sau chủ ngữ; dùng 不可以 hoặc 不能 tùy cấm đoán hay không có điều kiện.
我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
Ở sáu bài đối chiếu, câu trả lời phải chỉ ra khác nhau tối thiểu một điểm về nghĩa, đối tượng quy chiếu, vị trí, mức độ lịch sự hoặc điều kiện kết hợp. Ở các nhiệm vụ sáng tạo, người học cần giữ đúng hệ thống nhân vật và xây dựng lượt đáp hợp logic. Bài viết chỉ được chấm đạt khi câu đúng, các sự kiện trong đoạn không tự mâu thuẫn và người đọc xác định được ai đang nói với ai.
Kết luận chuyên biệt: Học viên hỏi có thể đổi chỗ, đặt câu hỏi và nộp bài vào thời điểm khác hay không; thầy hồi đáp bằng căn cứ rõ ràng.
Nêu một tình huống gần gũi, cho học viên tự dịch và dùng lỗi thường gặp làm tình huống nhận diện; chưa tiết lộ ngay công thức, yêu cầu dự đoán theo ngữ cảnh.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 hỏi sự cho phép” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “可以 + V + 吗”. 可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Cho học viên đối chiếu hai câu chỉ khác một yếu tố ngữ pháp; hỏi nghĩa nào thay đổi và có phải điều kiện dùng khác nhau hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 nói sự chấp nhận” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 可以 + V”. Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Viết cấu trúc lên bảng và đánh dấu phần bắt buộc, phần có thể thay. Phân biệt từ loại với chức năng cú pháp ở cấp cụm và câu.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Không được phép 不可以” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “不可以 + V”. 不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Kiểm tra tính tự nhiên khi thay danh từ, động từ, người nói, người nghe; cho học viên tự tìm một phản ví dụ có ngữ cảnh cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Khả năng khác với kỹ năng” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “会/能/可以 + V”. 会 nhấn mạnh kỹ năng, 能 khả năng theo hoàn cảnh, 可以 tính cho phép/khả thi. Dạy ba từ cùng một tình huống để thấy các câu có thể cùng đúng nhưng hàm ý khác nhau.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Đặt tình huống giao tiếp có thời gian giới hạn, học viên trả lời trước bằng lời, sau đó mới đối chiếu văn bản với Pinyin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Câu hỏi và câu đáp lịch sự” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “我可以……吗?— 可以/不可以”. Trong hội thoại, câu trả lời rút gọn 可以 hoặc 不可以 vẫn đủ khi hành động đã có trong ngữ cảnh; với đối tượng cần tôn trọng, nên thêm lời giải thích hoặc phương án thay thế.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Phân vai hỏi – đáp – người quan sát; sau mỗi hai lượt nói dừng để kiểm tra câu mới có liên kết thông tin với câu trước hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 hỏi sự cho phép” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “可以 + V + 吗”. 可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Đọc đoạn văn có mục tiêu, tìm câu mang cấu trúc trọng tâm và giải thích vai trò của nó trong tiến trình thông tin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 nói sự chấp nhận” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 可以 + V”. Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Yêu cầu đoạn văn dùng ít nhất hai biến thể cấu trúc, có liên kết ý và một tình huống kết thúc cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Không được phép 不可以” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “不可以 + V”. 不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
100 mẫu câu dưới đây được chọn và phân loại theo chức năng giao tiếp của trọng điểm. Mỗi câu có đủ bốn dòng: Hán giản thể, Pinyin có dấu, bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh. Các câu có lời dẫn của thầy Nguyễn Minh Vũ dùng làm mẫu luyện nghe – đáp và phân tích câu trên lớp; không tạo thêm nhân vật ngoài hệ thống đã quy định.
1. 我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
2. 你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
3. 大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
4. 这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
5. 这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
6. 现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
7. 我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
8. 你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
9. 你们可以一起练习。
Nǐmen kěyǐ yìqǐ liànxí.
Các bạn có thể cùng luyện tập.
You can practise together.
10. 这个问题可以这样回答。
Zhège wèntí kěyǐ zhèyàng huídá.
Câu hỏi này có thể trả lời như vậy.
This question can be answered this way.
11. 阮明武老师提醒大家:“我们可以明天再见。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “We can meet again tomorrow.”
12. 今天可以在家学习。
Jīntiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Hôm nay có thể học ở nhà.
Today we can study at home.
13. 这里不可以吃东西。
Zhèli bù kě yǐ chī dōngxi.
Ở đây không được ăn uống.
Eating is not allowed here.
14. 他今天不能来,但是明天可以来。
Tā jīntiān bù néng lái, dànshì míngtiān kěyǐ lái.
Hôm nay anh ấy không đến được nhưng ngày mai có thể đến.
He cannot come today but may come tomorrow.
15. 阮明武老师举例说:“你会开车,但是现在不可以开。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ huì kāichē, dànshì xiànzài bù kě yǐ kāi.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “You can drive, but you are not allowed to drive now.”
16. 我们可以坐这儿,也可以坐那儿。
Wǒmen kěyǐ zuò zhèr, yě kěyǐ zuò nàr.
Chúng ta có thể ngồi chỗ này hoặc chỗ kia.
We can sit here or there.
17. 可以,请进来吧。
Kěyǐ, qǐng jìnlái ba.
Được, mời vào.
Yes, please come in.
18. 这个字可以这样写吗?
Zhège zì kěyǐ zhèyàng xiě ma?
Chữ này có thể viết như vậy không?
Can this character be written like this?
19. 阮明武老师说:“我现在可以走了吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ xiànzài kěyǐ zǒu le ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ tôi có thể đi được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May I leave now?”
20. 你可以先休息一下。
Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.
Bạn có thể nghỉ một lát trước.
You may rest for a moment first.
21. 老师,我可以进来吗?
Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Thưa thầy, em vào được không ạ?
Teacher, may I come in?
22. 可以,请进。
Kěyǐ, qǐng jìn.
Được, mời vào.
Yes, come in.
23. 上课时,阮明武老师问:“我可以坐在前面吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Wǒ kěyǐ zuò zài qiánmiàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Em có thể ngồi phía trước không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May I sit in the front?”
24. 可以,前面还有空位。
Kěyǐ, qiánmiàn hái yǒu kōng wèi.
Được, phía trước vẫn có chỗ trống.
Yes, there are seats in the front.
25. 上课的时候可以看词典吗?
Shàngkè de shíhou kěyǐ kàn cídiǎn ma?
Trong giờ học được xem từ điển không ạ?
Can we use a dictionary in class?
26. 做练习的时候可以看。
Zuò liànxí de shíhou kěyǐ kàn.
Khi làm bài tập thì có thể xem.
You can use one during exercises.
27. 上课时,阮明武老师问:“考试的时候也可以看吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Kǎoshì de shíhou yě kěyǐ kàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Khi thi cũng được xem không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Can we use it during the exam too?”
28. 考试的时候不可以看词典。
Kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn cídiǎn.
Khi thi không được xem từ điển.
No, dictionaries are not allowed during the exam.
29. 我可以和同学一起讨论吗?
Wǒ kěyǐ hé tóngxué yìqǐ tǎolùn ma?
Em có thể thảo luận với bạn không ạ?
May I discuss it with a classmate?
30. 练习的时候可以,考试的时候不可以。
Liànxí de shíhou kěyǐ, kǎoshì de shíhou bù kě yǐ.
Lúc luyện tập thì được, lúc thi thì không.
During practice yes, but not during an exam.
31. 阮明武老师举例说:“如果我不明白,可以再问吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “If I do not understand, may I ask again?”
32. 当然可以,你随时可以问。
Dāngrán kěyǐ, nǐ suíshí kěyǐ wèn.
Tất nhiên rồi, em có thể hỏi bất cứ lúc nào.
Of course, you may ask at any time.
33. 现在可以进教室吗?
Xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Bây giờ có thể vào lớp không?
May we enter the classroom now?
34. 可以,但是请小声说话。
Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.
Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.
Yes, but please speak quietly.
35. 阮明武老师说:“这里可以用手机吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Zhèli kěyǐ yòng shǒujī ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Ở đây có được dùng điện thoại không?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Are mobile phones allowed here?”
36. 上课的时候不可以用。
Shàngkè de shíhou bù kěyǐ yòng.
Trong giờ học thì không được dùng.
They are not allowed during class.
37. 下课以后可以打电话吗?
Xiàkè yǐhòu kěyǐ dǎ diànhuà ma?
Sau giờ học có được gọi điện không?
May we make calls after class?
38. 可以,到教室外面打吧。
Kěyǐ, dào jiàoshì wàimian dǎ ba.
Được, hãy ra ngoài lớp gọi nhé.
Yes, go outside the classroom to call.
39. 上课时,阮明武老师问:“如果不明白,可以问老师吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn lǎoshī ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi giáo viên không?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May we ask the teacher if we do not understand?”
40. 当然可以,随时举手提问。
Dāngrán kěyǐ, suíshí jǔ shǒu tíwèn.
Tất nhiên được, cứ giơ tay hỏi bất cứ lúc nào.
Of course, raise your hand to ask at any time.
41. 老师说,我们可以坐在自己喜欢的位置。
Lǎoshī shuō, wǒmen kěyǐ zuò zài zìjǐ xǐhuan de wèizhì.
Giáo viên nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
The teacher says we may sit wherever we like.
42. 我问老师可以不可以坐在前面。
Wǒ wèn lǎoshī kěyǐ bù kě yǐ zuò zài qiánmiàn.
Tôi hỏi thầy có được ngồi phía trước không.
I ask whether I may sit in the front.
43. 阮明武老师提醒大家:“老师说可以,还让我先看书。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Lǎoshī shuō kěyǐ, hái ràng wǒ xiān kàn shū.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Thầy nói được và bảo tôi xem sách trước.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “The teacher says yes and asks me to read first.”
44. 上课的时候,我们可以提问题。
Shàngkè de shíhou, wǒmen kěyǐ tíwèn tí.
Trong giờ học, chúng tôi có thể đặt câu hỏi.
We may ask questions during class.
45. 但是考试的时候不可以看答案。
Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.
Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.
But we may not look at answers during an exam.
46. 如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。
Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.
If we do not understand something, we can ask after class.
47. 阮明武老师举例说:“老师告诉我们,可以先看例句,再自己说。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Lǎoshī gàosu wǒmen, kěyǐ xiān kàn lìjù, zài zìjǐ shuō.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Thầy bảo chúng tôi có thể xem ví dụ trước rồi tự nói.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “The teacher tells us we may look at examples before speaking ourselves.”
48. 如果有不明白的地方,我们可以举手提问。
Rúguǒ yǒu bù míngbai de dìfang, wǒmen kěyǐ jǔ shǒu tíwèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể giơ tay hỏi.
If something is unclear, we may raise our hands to ask questions.
49. 下课以后,我们还可以在家练习。
Xiàkè yǐhòu, wǒmen hái kěyǐ zài jiā liànxí.
Tan học xong, chúng tôi vẫn có thể luyện thêm ở nhà.
After class, we can continue practicing at home.
50. 可以
Kěyǐ
Có thể, được phép.
May; can.
51. 阮明武老师说:“不可以”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Bù kě yǐ”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Không được phép.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May not.”
52. 可以吗
Kěyǐ ma
Được không?
Is it allowed?
53. 我们可以后天再见。
Wǒmen kěyǐ hòutiān zàijiàn.
Chúng ta có thể gặp lại vào ngày kia.
We can meet again the day after tomorrow.
54. 明天可以在家学习。
Míngtiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Ngày mai có thể học ở nhà.
Tomorrow we can study at home.
55. 阮明武老师说:“他今天不能来,但是后天可以来。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Tā jīntiān bù néng lái, dànshì hòutiān kěyǐ lái.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay anh ấy không đến được nhưng ngày kia có thể đến.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He cannot come today but may come the day after tomorrow.”
56. 如果不明白,可以问同学吗?
Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn tóngxué ma?
Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi bạn học không?
May we ask the classmate if we do not understand?
57. 同学说,我们可以坐在自己喜欢的位置。
Tóngxué shuō, wǒmen kěyǐ zuò zài zìjǐ xǐhuan de wèizhì.
Bạn học nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
The classmate says we may sit wherever we like.
58. 请问,我可以问一个问题吗?
Qǐngwèn, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Xin hỏi, em có thể hỏi một câu không ạ?
Excuse me, may I ask a question?
59. 上课时,阮明武老师问:“不好意思,现在可以进教室吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Bù hǎoyìsi, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Xin lỗi, bây giờ có thể vào lớp không?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Excuse me, may we enter the classroom now?”
60. 麻烦问一下,我可以问一个问题吗?
Máfan wèn yíxià, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Phiền cho tôi hỏi, em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask, may I ask a question?
61. 我想问一下,现在可以进教室吗?
Wǒ xiǎng wèn yíxià, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Tôi muốn hỏi một chút: bây giờ có thể vào lớp không?
I would like to ask: may we enter the classroom now?
62. 请问,现在可以进教室吗?
Qǐngwèn, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Xin hỏi, bây giờ có thể vào lớp không?
Excuse me, may we enter the classroom now?
63. 阮明武老师举例说:“我想问一下,我可以问一个问题吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ xiǎng wèn yíxià, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi muốn hỏi một chút: em có thể hỏi một câu không ạ?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I would like to ask: may I ask a question?”
64. 不好意思,我可以问一个问题吗?
Bù hǎoyìsi, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Xin lỗi, em có thể hỏi một câu không ạ?
Excuse me, may I ask a question?
65. 麻烦问一下,现在可以进教室吗?
Máfan wèn yíxià, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Phiền cho tôi hỏi, bây giờ có thể vào lớp không?
May I ask, may we enter the classroom now?
66. 请问,老师,我可以进来吗?
Qǐngwèn, lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Xin hỏi, thưa thầy, em vào được không ạ?
Excuse me, teacher, may I come in?
67. 阮明武老师说:“我想问一下,老师,我可以进来吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ xiǎng wèn yíxià, lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tôi muốn hỏi một chút: thưa thầy, em vào được không ạ?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I would like to ask: teacher, may I come in?”
68. 不好意思,老师,我可以进来吗?
Bù hǎoyìsi, lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Xin lỗi, thưa thầy, em vào được không ạ?
Excuse me, teacher, may I come in?
69. 芳玲说:“但是考试的时候不可以看答案。”
Fāng Líng shuō: “Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.”
Phương Linh nói: “Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.”
Phuong Linh says, “But we may not look at answers during an exam.”
70. 黎云英说:“你可以先休息一下。”
Lí Yún Yīng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn có thể nghỉ một lát trước.”
Le Van Anh says, “You may rest for a moment first.”
71. 黎云英问:“现在可以进教室吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Bây giờ có thể vào lớp không?”
Le Van Anh asks, “May we enter the classroom now?”
72. 丁垂杨说:“但是考试的时候不可以看答案。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.”
Đinh Thùy Dương nói: “Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.”
Dinh Thuy Duong says, “But we may not look at answers during an exam.”
73. 黎云英说:“但是考试的时候不可以看答案。”
Lí Yún Yīng shuō: “Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.”
Lê Vân Anh nói: “Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.”
Le Van Anh says, “But we may not look at answers during an exam.”
74. 黎云英问:“我可以问一个问题吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Em có thể hỏi một câu không ạ?”
Le Van Anh asks, “May I ask a question?”
75. 丁垂杨说:“你可以先休息一下。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.”
Đinh Thùy Dương nói: “Bạn có thể nghỉ một lát trước.”
Dinh Thuy Duong says, “You may rest for a moment first.”
76. 芳玲说:“你可以先休息一下。”
Fāng Líng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.”
Phương Linh nói: “Bạn có thể nghỉ một lát trước.”
Phuong Linh says, “You may rest for a moment first.”
77. 丁垂杨说:“可以,但是请小声说话。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.”
Đinh Thùy Dương nói: “Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.”
Dinh Thuy Duong says, “Yes, but please speak quietly.”
78. 丁垂杨说:“如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.”
Đinh Thùy Dương nói: “Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.”
Dinh Thuy Duong says, “If we do not understand something, we can ask after class.”
79. 黎云英说:“你可以先看看这本书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn có thể xem cuốn sách này trước.”
Le Van Anh says, “You may read this book first.”
80. 黎云英问:“老师,我可以进来吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Thưa thầy, em vào được không ạ?”
Le Van Anh asks, “Teacher, may I come in?”
81. 黎云英说:“如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。”
Lí Yún Yīng shuō: “Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.”
Lê Vân Anh nói: “Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.”
Le Van Anh says, “If we do not understand something, we can ask after class.”
82. 丁垂杨说:“你可以先看看这本书。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.”
Đinh Thùy Dương nói: “Bạn có thể xem cuốn sách này trước.”
Dinh Thuy Duong says, “You may read this book first.”
83. 黎云英说:“可以,但是请小声说话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.”
Lê Vân Anh nói: “Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.”
Le Van Anh says, “Yes, but please speak quietly.”
84. 芳玲说:“可以,但是请小声说话。”
Fāng Líng shuō: “Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.”
Phương Linh nói: “Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.”
Phuong Linh says, “Yes, but please speak quietly.”
85. 今天我第一次参加新的汉语课。
Jīntiān wǒ dì yī cì cānjiā xīn de Hànyǔ kè.
Hôm nay tôi lần đầu tham gia lớp tiếng Trung mới.
Today I join a new Chinese class for the first time.
86. 我觉得这样的课堂很好。
Wǒ juéde zhèyàng de kètáng hěn hǎo.
Tôi thấy lớp học như vậy rất tốt.
I think this kind of classroom is very good.
87. 阮明武老师说:“今天我们在教室里练习说汉语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Jīntiān wǒmen zài jiàoshì li liànxí shuō Hànyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay chúng tôi luyện nói tiếng Trung trong lớp.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Today we practice speaking Chinese in class.”
88. 能
Néng
Có thể, làm được.
Be able to.
89. 会
Huì
Biết làm (kỹ năng).
Know how to.
90. 进来
Jìnlái
Đi vào đây.
Come in.
91. 阮明武老师提醒大家:“拍照”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Pāizhào”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chụp ảnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Take a photo.”
92. 讨论
Tǎolùn
Thảo luận.
Discuss.
93. 考试
Kǎoshì
Thi, kỳ thi.
Exam.
94. 休息
Xiūxi
Nghỉ ngơi.
Rest.
95. 阮明武老师举例说:“空位”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Kōng wèi”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Chỗ trống.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Empty seat.”
96. 随时
Suíshí
Bất cứ lúc nào.
At any time.
97. 今天我第一次参加新的英语课。
Jīntiān wǒ dì yī cì cānjiā xīn de Yīngyǔ kè.
Hôm nay tôi lần đầu tham gia lớp tiếng Anh mới.
Today I join a new English class for the first time.
98. 今天我们在教室里练习说英语。
Jīntiān wǒmen zài jiàoshì li liànxí shuō Yīngyǔ.
Hôm nay chúng tôi luyện nói tiếng Anh trong lớp.
Today we practice speaking English in class.
99. 阮明武老师说:“我可以进来吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ kěyǐ jìnlái ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Em có thể vào lớp được không ạ?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May I come in?”
100. 阮明武老师说:“你可以坐在这里。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bạn có thể ngồi ở đây.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “You may sit here.”
Học liệu ChineMaster EDU: ChineMaster EDU · diễn đàn tiếng Trung ChineMaster EDU
Tác giả: Nguyễn Minh Vũ · ChineMaster EDU · Giáo án ngữ pháp HSK 1 · ngày 17/11/2026
5 bài giảng mới nhất cùng chuyên mục
1. Động từ năng nguyện 想 và 要 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
2. Động từ năng nguyện 会 và 能 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Danh từ phương vị 上、下、里、外、前、后 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
4. Hậu tố —们 và —边 trong tiếng Trung – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Tiền tố và yếu tố đứng trước 小—、第— – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Phần 1. Mục tiêu bài học, bối cảnh và kiến thức tiên quyết
Trình độ: HSK 1 · Phân loại: Từ loại → động từ năng nguyện · Nội dung trọng điểm: Động từ năng nguyện 可以 – khả năng được phép, tính chấp nhận và đề nghị lịch sự. Đây là bài giảng chuyên sâu theo khung ngữ pháp HSK 2026, không phải văn bản chép nguyên đề cương.
可以 là động từ năng nguyện thường dùng để nói một hành động được phép, được chấp nhận hoặc có thể thực hiện trong điều kiện thích hợp. Trong đối thoại, 可以 còn được dùng làm lời đồng ý “được”, khác với 会 nhấn mạnh kỹ năng đã học.
Không dịch mọi 可以 thành “biết làm”: 我可以进去吗? hỏi có được phép vào không, không hỏi người nói có kỹ năng đi vào hay không. Đối lập 可以 – 不能 – 不可以 cần xét là quy định, khả năng hay điều kiện.
5 bài giảng liên quan nhất
1. Ngữ pháp HSK 3 Cách dùng 可以 trong tiếng Trung theo giáo trình chuẩn HSK của tác giả Nguyễn Minh Vũ
2. 30. Cụm động tân 动宾短语 – động từ, tân ngữ và trật tự hành động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Tất cả Động từ xu hướng trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
4. Tất cả Động từ xu hướng kép trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
5. Tất cả Động từ xu hướng đơn trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
Mục tiêu bài học: hiểu đúng chức năng, lựa chọn chính xác cấu trúc; phân biệt cách dùng gần nghĩa; chuyển từ nhận diện sang tự đặt câu, xử lý tình huống và viết đoạn văn. Các câu được ghi bốn dòng Hán giản thể, Pinyin có dấu, Việt, Anh. Một số mẫu mở rộng phục vụ giảng chuyên sâu có thể vượt khỏi phạm vi từ vựng chính thức HSK 1; cần phân tầng khi dạy.
Phần 2. Khái niệm, chức năng cú pháp và điều kiện sử dụng
2.1. Được phép thực hiện hành động
Công thức: 主语 + 可以 + 动词短语
可以 thường nêu sự cho phép hoặc tính thích hợp. Trong lớp, 老师说可以进来 nghĩa là giáo viên cho vào; không phải người được hỏi đột nhiên có kỹ năng bước vào.
Có thể hỏi ...可以吗 để xin sự đồng ý trong bối cảnh cụ thể.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.2. Xin phép bằng câu hỏi lịch sự
Công thức: 我/我们 + 可以 + V + 吗?
Thêm 请问 hoặc lời xưng hô phù hợp làm câu xin phép tự nhiên. Trả lời 可以, 可以的 hoặc 不可以 rồi giải thích là phản ứng thường thấy.
Phân biệt ngữ điệu hỏi thật với ngữ điệu gợi ý cho người khác.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.3. Phủ định 不可以 và 不能
Công thức: 不可以 + V / 不能 + V
不可以 trong quy định thường nhấn hành động không được phép; 不能 có thể là cấm đoán hoặc không thể vì điều kiện. Khi viết hướng dẫn, 不可以拍照 là quy định không chụp ảnh.
Không suy rằng 不能 lúc nào cũng cấm, vì 我今天不能来 do bận.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.4. Đề nghị, lựa chọn và tính khả thi
Công thức: 可以 + V1,也可以 + V2
可以 giúp nêu các lựa chọn hợp lệ, ví dụ 可以坐这儿,也可以坐那儿. Khi nói một kế hoạch có thể tiến hành, 可以 không bắt buộc nêu người cấp phép.
Đây là cách dùng cơ bản để hướng dẫn học viên thảo luận giải pháp.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.5. Đối chiếu 会、能、可以
Công thức: 会 + V / 能 + V / 可以 + V
会 là kỹ năng, 能 là thực hiện được theo điều kiện, 可以 là hành động được phép hoặc chấp nhận. Ba từ đôi khi giao nhau về diễn đạt, nhưng người học cần nêu lý do để chọn.
Câu 他会游泳,可是今天不能游泳 và 这里不可以游泳 biểu thị ba tầng khác nhau.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Phần 3. Các tầng ý nghĩa, ngữ dụng và cách phân biệt trong giao tiếp
3.1. 可以 trong xin phép nhấn quyền cho phép
可以 trong xin phép nhấn quyền cho phép; 能 thường nhấn điều kiện và 会 thường nhấn kỹ năng.
3.2. Từ 可 trong 可以 không cho phép rút mọi câu 可以 thành 可 trong khẩu ngữ thông thường
Từ 可 trong 可以 không cho phép rút mọi câu 可以 thành 可 trong khẩu ngữ thông thường.
3.3. Không được suy ra cứ có 可以 là giáo viên/người nói đã cho phép
Không được suy ra cứ có 可以 là giáo viên/người nói đã cho phép; trong câu hỏi vẫn là đang xin phép.
3.4. Đối với nội quy lớp học, 可以 và 不可以 tạo cặp đối lập rất hữu ích
Đối với nội quy lớp học, 可以 và 不可以 tạo cặp đối lập rất hữu ích.
3.5. Trong đề nghị nên chú ý độ lịch sự
Trong đề nghị nên chú ý độ lịch sự; câu 可以帮我吗 khác với câu ra lệnh trực tiếp.
Phần 4. Đối chiếu và lỗi sai của người học tiếng Trung
Bảng dưới đây ghi cách nói cần sửa trong nghĩa/ngữ cảnh nêu ra. Không áp dụng đánh dấu sai như một lệnh cấm tuyệt đối nếu biểu thức có thể đúng với bối cảnh khác. Khi chữa bài, giáo viên giải thích vị trí thành phần, nghĩa và điều kiện kết hợp, không chỉ cung cấp đáp án.
| Cách nói cần sửa | Cách nói đề xuất | Vì sao? |
|---|---|---|
| 我会进来吗?(ý: xin phép vào) | 我可以进来吗? | Xin phép cần 可以, không dùng 会 để hỏi kỹ năng vào phòng. |
| 这里不可以吗拍照? | 这里不可以拍照吗? | Trợ từ nghi vấn 吗 đứng cuối mệnh đề, không chen vào cụm vị ngữ. |
| 我可以不走吗了? | 我可以不走吗? | Không tự ý thêm 了 sau 吗 trong câu hỏi đơn giản này. |
| 你可以会说汉语。(ý: bạn biết nói tiếng Trung) | 你会说汉语。 | Muốn nói kỹ năng, chọn 会; không ghép 可以会 máy móc. |
| 这里可以照片吗? | 这里可以拍照吗? | 可以 đi trước cụm động từ 拍照, không trước danh từ 照片 theo ý này. |
Phần 5. Hệ thống 20–22 mẫu câu minh họa và thực hành chuyển đổi
Phần này tập trung hệ thống câu mẫu thật theo từng bối cảnh, không gán máy móc một câu cho một công thức khi câu chứa đồng thời nhiều hiện tượng ngữ pháp. Mỗi ví dụ có bốn dòng Hán – Pinyin – Việt – Anh; giáo viên đối chiếu cấu trúc ở phần 2 để nhận diện đúng ngữ nghĩa.
5.1. Nhóm câu mẫu 1–5 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 1我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
Ví dụ 2你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
Ví dụ 3大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
Ví dụ 4这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
Ví dụ 5这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
5.2. Nhóm câu mẫu 6–10 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 6现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
Ví dụ 7我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
Ví dụ 8你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
Ví dụ 9你们可以一起练习。
Nǐmen kěyǐ yìqǐ liànxí.
Các bạn có thể cùng luyện tập.
You can practise together.
Ví dụ 10这个问题可以这样回答。
Zhège wèntí kěyǐ zhèyàng huídá.
Câu hỏi này có thể trả lời như vậy.
This question can be answered this way.
5.3. Nhóm câu mẫu 11–15 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 11我们可以明天再见。
Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.
Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.
We can meet again tomorrow.
Ví dụ 12今天可以在家学习。
Jīntiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Hôm nay có thể học ở nhà.
Today we can study at home.
Ví dụ 13这里不可以吃东西。
Zhèli bù kě yǐ chī dōngxi.
Ở đây không được ăn uống.
Eating is not allowed here.
Ví dụ 14他今天不能来,但是明天可以来。
Tā jīntiān bù néng lái, dànshì míngtiān kěyǐ lái.
Hôm nay anh ấy không đến được nhưng ngày mai có thể đến.
He cannot come today but may come tomorrow.
Ví dụ 15你会开车,但是现在不可以开。
Nǐ huì kāichē, dànshì xiànzài bù kě yǐ kāi.
Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.
You can drive, but you are not allowed to drive now.
5.4. Nhóm câu mẫu 16–20 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 16我们可以坐这儿,也可以坐那儿。
Wǒmen kěyǐ zuò zhèr, yě kěyǐ zuò nàr.
Chúng ta có thể ngồi chỗ này hoặc chỗ kia.
We can sit here or there.
Ví dụ 17可以,请进来吧。
Kěyǐ, qǐng jìnlái ba.
Được, mời vào.
Yes, please come in.
Ví dụ 18这个字可以这样写吗?
Zhège zì kěyǐ zhèyàng xiě ma?
Chữ này có thể viết như vậy không?
Can this character be written like this?
Ví dụ 19我现在可以走了吗?
Wǒ xiànzài kěyǐ zǒu le ma?
Bây giờ tôi có thể đi được chưa?
May I leave now?
Ví dụ 20你可以先休息一下。
Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.
Bạn có thể nghỉ một lát trước.
You may rest for a moment first.
Bài tập miệng tại lớp: chọn hai cặp ví dụ gần nhau, trình bày cấu trúc và giải thích điểm khác biệt. Sau đó học viên tự chuyển đổi thành câu nghi vấn, câu phủ định hoặc thay đổi một thông tin theo điều kiện riêng của từng mẫu; không coi mọi dạng chuyển đổi là hợp lệ.
Phần 6. Hội thoại ứng dụng có tình huống và diễn biến
Tình huống: quy định trong lớp học và xin phép sử dụng từ điển, thảo luận và hỏi bài.
6.1. Mở đầu và xác định tình huống
丁垂杨:老师,我可以进来吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, em vào được không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, may I come in?
阮明武:可以,请进。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, qǐng jìn.
Nguyễn Minh Vũ: Được, mời vào.
Nguyen Minh Vu: Yes, come in.
黎云英:我可以坐在前面吗?
Lí Yún Yīng: Wǒ kěyǐ zuò zài qiánmiàn ma?
Lê Vân Anh: Em có thể ngồi phía trước không ạ?
Le Van Anh: May I sit in the front?
阮明武:可以,前面还有空位。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, qiánmiàn hái yǒu kōng wèi.
Nguyễn Minh Vũ: Được, phía trước vẫn có chỗ trống.
Nguyen Minh Vu: Yes, there are seats in the front.
水仙:上课的时候可以看词典吗?
Shuǐ Xiān: Shàngkè de shíhou kěyǐ kàn cídiǎn ma?
Thủy Tiên: Trong giờ học được xem từ điển không ạ?
Thuy Tien: Can we use a dictionary in class?
阮明武:做练习的时候可以看。
Ruǎn Míng Wǔ: Zuò liànxí de shíhou kěyǐ kàn.
Nguyễn Minh Vũ: Khi làm bài tập thì có thể xem.
Nguyen Minh Vu: You can use one during exercises.
6.2. Xử lý nhiệm vụ và kết thúc
芳玲:考试的时候也可以看吗?
Fāng Líng: Kǎoshì de shíhou yě kěyǐ kàn ma?
Phương Linh: Khi thi cũng được xem không ạ?
Phuong Linh: Can we use it during the exam too?
阮明武:考试的时候不可以看词典。
Ruǎn Míng Wǔ: Kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn cídiǎn.
Nguyễn Minh Vũ: Khi thi không được xem từ điển.
Nguyen Minh Vu: No, dictionaries are not allowed during the exam.
丁垂杨:我可以和同学一起讨论吗?
Dīng Chuí Yáng: Wǒ kěyǐ hé tóngxué yìqǐ tǎolùn ma?
Đinh Thùy Dương: Em có thể thảo luận với bạn không ạ?
Dinh Thuy Duong: May I discuss it with a classmate?
阮明武:练习的时候可以,考试的时候不可以。
Ruǎn Míng Wǔ: Liànxí de shíhou kěyǐ, kǎoshì de shíhou bù kě yǐ.
Nguyễn Minh Vũ: Lúc luyện tập thì được, lúc thi thì không.
Nguyen Minh Vu: During practice yes, but not during an exam.
黎云英:如果我不明白,可以再问吗?
Lí Yún Yīng: Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?
Lê Vân Anh: Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?
Le Van Anh: If I do not understand, may I ask again?
阮明武:当然可以,你随时可以问。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāngrán kěyǐ, nǐ suíshí kěyǐ wèn.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên rồi, em có thể hỏi bất cứ lúc nào.
Nguyen Minh Vu: Of course, you may ask at any time.
6.3. Phân tích tình huống và chuyển giao tiếp sang ngôn ngữ chủ động
Những câu thoại trên liên kết thành một nhiệm vụ giao tiếp thay vì từng cặp câu rời. Giáo viên yêu cầu học viên xác định ai hỏi, ai đưa thông tin, ai nhờ hỗ trợ và lời đáp thay đổi ra sao khi chuyển từ quan hệ thân mật sang lịch sự. Chọn ít nhất ba câu trong hội thoại, giải thích vì sao dùng đúng trọng điểm bài học và thử thay một yếu tố mà không làm sai cấu trúc.
Hoạt động nhóm: đóng vai lần thứ hai nhưng thay bối cảnh lớp học bằng bối cảnh tại cơ quan hoặc gia đình. Không được chỉ đọc lại nguyên văn; phải tự chọn một mẫu công thức đã học và nêu lý do lựa chọn.
6.4. Hội thoại thực hành mở rộng – tám lượt theo tình huống mới
Tình huống bổ sung nhằm kéo dài mạch trao đổi và tạo thêm dữ liệu thực hành nói. Nhân vật sử dụng đúng tên chữ Hán, Pinyin, tiếng Việt và tiếng Anh; mỗi lượt có bốn dòng liền nhau. Học viên có thể thay vai rồi tự nối tiếp cuộc thoại sau lượt cuối.
水仙:现在可以进教室吗?
Shuǐ Xiān: Xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Thủy Tiên: Bây giờ có thể vào lớp không?
Thuy Tien: May we enter the classroom now?
阮明武:可以,但是请小声说话。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.
Nguyễn Minh Vũ: Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.
Nguyen Minh Vu: Yes, but please speak quietly.
芳玲:这里可以用手机吗?
Fāng Líng: Zhèli kěyǐ yòng shǒujī ma?
Phương Linh: Ở đây có được dùng điện thoại không?
Phuong Linh: Are mobile phones allowed here?
阮明武:上课的时候不可以用。
Ruǎn Míng Wǔ: Shàngkè de shíhou bù kěyǐ yòng.
Nguyễn Minh Vũ: Trong giờ học thì không được dùng.
Nguyen Minh Vu: They are not allowed during class.
丁垂杨:下课以后可以打电话吗?
Dīng Chuí Yáng: Xiàkè yǐhòu kěyǐ dǎ diànhuà ma?
Đinh Thùy Dương: Sau giờ học có được gọi điện không?
Dinh Thuy Duong: May we make calls after class?
阮明武:可以,到教室外面打吧。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, dào jiàoshì wàimian dǎ ba.
Nguyễn Minh Vũ: Được, hãy ra ngoài lớp gọi nhé.
Nguyen Minh Vu: Yes, go outside the classroom to call.
黎云英:如果不明白,可以问老师吗?
Lí Yún Yīng: Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn lǎoshī ma?
Lê Vân Anh: Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi giáo viên không?
Le Van Anh: May we ask the teacher if we do not understand?
阮明武:当然可以,随时举手提问。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāngrán kěyǐ, suíshí jǔ shǒu tíwèn.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên được, cứ giơ tay hỏi bất cứ lúc nào.
Nguyen Minh Vu: Of course, raise your hand to ask at any time.
Phần 7. Bài văn ứng dụng tổng hợp và bản dịch ba ngôn ngữ
7.1. Bài văn tiếng Trung có Pinyin và đối chiếu Việt – Anh
Bài văn liên kết các câu trong một tình huống nhất quán. Mỗi câu có bốn dòng để học viên tự đọc, giáo viên phân tích rồi yêu cầu học viên tóm tắt hoặc kể lại theo ngôi khác.
Câu 1今天我第一次参加新的汉语课。
Jīntiān wǒ dì yī cì cānjiā xīn de Hànyǔ kè.
Hôm nay tôi lần đầu tham gia lớp tiếng Trung mới.
Today I join a new Chinese class for the first time.
Câu 2老师说,我们可以坐在自己喜欢的位置。
Lǎoshī shuō, wǒmen kěyǐ zuò zài zìjǐ xǐhuan de wèizhì.
Giáo viên nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
The teacher says we may sit wherever we like.
Câu 3我问老师可以不可以坐在前面。
Wǒ wèn lǎoshī kěyǐ bù kě yǐ zuò zài qiánmiàn.
Tôi hỏi thầy có được ngồi phía trước không.
I ask whether I may sit in the front.
Câu 4老师说可以,还让我先看书。
Lǎoshī shuō kěyǐ, hái ràng wǒ xiān kàn shū.
Thầy nói được và bảo tôi xem sách trước.
The teacher says yes and asks me to read first.
Câu 5上课的时候,我们可以提问题。
Shàngkè de shíhou, wǒmen kěyǐ tíwèn tí.
Trong giờ học, chúng tôi có thể đặt câu hỏi.
We may ask questions during class.
Câu 6但是考试的时候不可以看答案。
Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.
Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.
But we may not look at answers during an exam.
Câu 7如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。
Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.
If we do not understand something, we can ask after class.
Câu 8我觉得这样的课堂很好。
Wǒ juéde zhèyàng de kètáng hěn hǎo.
Tôi thấy lớp học như vậy rất tốt.
I think this kind of classroom is very good.
7.2. Phân tích ngữ pháp trong bài văn
Trọng điểm 1 – Được phép thực hiện hành động: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 可以 + 动词短语. 可以 thường nêu sự cho phép hoặc tính thích hợp. Trong lớp, 老师说可以进来 nghĩa là giáo viên cho vào; không phải người được hỏi đột nhiên có kỹ năng bước vào.
Trọng điểm 2 – Xin phép bằng câu hỏi lịch sự: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 我/我们 + 可以 + V + 吗?. Thêm 请问 hoặc lời xưng hô phù hợp làm câu xin phép tự nhiên. Trả lời 可以, 可以的 hoặc 不可以 rồi giải thích là phản ứng thường thấy.
Trọng điểm 3 – Phủ định 不可以 và 不能: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 不可以 + V / 不能 + V. 不可以 trong quy định thường nhấn hành động không được phép; 不能 có thể là cấm đoán hoặc không thể vì điều kiện. Khi viết hướng dẫn, 不可以拍照 là quy định không chụp ảnh.
Trọng điểm 4 – Đề nghị, lựa chọn và tính khả thi: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 可以 + V1,也可以 + V2. 可以 giúp nêu các lựa chọn hợp lệ, ví dụ 可以坐这儿,也可以坐那儿. Khi nói một kế hoạch có thể tiến hành, 可以 không bắt buộc nêu người cấp phép.
Trọng điểm 5 – Đối chiếu 会、能、可以: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 会 + V / 能 + V / 可以 + V. 会 là kỹ năng, 能 là thực hiện được theo điều kiện, 可以 là hành động được phép hoặc chấp nhận. Ba từ đôi khi giao nhau về diễn đạt, nhưng người học cần nêu lý do để chọn.
7.3. Nhiệm vụ trình bày và kể lại
Thực hiện ba mức độ: đọc diễn cảm từng câu, kể lại bài bằng ngôi “tôi” hoặc “chúng tôi”, cuối cùng đổi một tình tiết mà vẫn duy trì cấu trúc ngữ pháp chính. Giáo viên kiểm tra tính tự nhiên của tổ hợp, không chỉ đúng chữ Hán và dấu Pinyin.
7.4. Bài văn mở rộng – diễn tiến sự việc và kiến thức tổng hợp
Sau bài văn chính, bốn câu mới phát triển thêm bối cảnh và ngữ pháp trọng điểm. Học viên đọc nối với đoạn văn trước, chọn một câu làm chủ đề và luyện kể lại theo góc nhìn của người tham gia. Các từ vượt phạm vi vốn từ nền tảng dùng cho phân tầng giảng chuyên sâu.
今天我们在教室里练习说汉语。
Jīntiān wǒmen zài jiàoshì li liànxí shuō Hànyǔ.
Hôm nay chúng tôi luyện nói tiếng Trung trong lớp.
Today we practice speaking Chinese in class.
老师告诉我们,可以先看例句,再自己说。
Lǎoshī gàosu wǒmen, kěyǐ xiān kàn lìjù, zài zìjǐ shuō.
Thầy bảo chúng tôi có thể xem ví dụ trước rồi tự nói.
The teacher tells us we may look at examples before speaking ourselves.
如果有不明白的地方,我们可以举手提问。
Rúguǒ yǒu bù míngbai de dìfang, wǒmen kěyǐ jǔ shǒu tíwèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể giơ tay hỏi.
If something is unclear, we may raise our hands to ask questions.
下课以后,我们还可以在家练习。
Xiàkè yǐhòu, wǒmen hái kěyǐ zài jiā liànxí.
Tan học xong, chúng tôi vẫn có thể luyện thêm ở nhà.
After class, we can continue practicing at home.
Phần 8. Từ vựng, tổ hợp và hướng mở rộng
Danh sách từ vựng được đánh số, mỗi mục giữ đúng thứ tự bốn dòng. Phân biệt từ trọng tâm của khung HSK và từ bổ trợ để dạy chuyên sâu: sự xuất hiện trong bài không đồng nghĩa mọi từ đều thuộc danh mục HSK 1.
- 可以
Kěyǐ
Có thể, được phép.
May; can. - 不可以
Bù kě yǐ
Không được phép.
May not. - 可以吗
Kěyǐ ma
Được không?
Is it allowed? - 能
Néng
Có thể, làm được.
Be able to. - 会
Huì
Biết làm (kỹ năng).
Know how to. - 进来
Jìnlái
Đi vào đây.
Come in. - 拍照
Pāizhào
Chụp ảnh.
Take a photo. - 讨论
Tǎolùn
Thảo luận.
Discuss. - 考试
Kǎoshì
Thi, kỳ thi.
Exam. - 休息
Xiūxi
Nghỉ ngơi.
Rest. - 空位
Kōng wèi
Chỗ trống.
Empty seat. - 随时
Suíshí
Bất cứ lúc nào.
At any time.
Phần 9. Bài tập củng cố – phân loại, chữa lỗi, chuyển đổi và dịch câu
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 主语 + 可以 + 动词短语 trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 我/我们 + 可以 + V + 吗? trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 不可以 + V / 不能 + V trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 可以 + V1,也可以 + V2 trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 会 + V / 能 + V / 可以 + V trong tình huống của bài.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 我会进来吗?(ý: xin phép vào). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 这里不可以吗拍照?. Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 我可以不走吗了?. Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 你可以会说汉语。(ý: bạn biết nói tiếng Trung). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 这里可以照片吗?. Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Dịch Việt → Trung: Mọi người có thể bắt đầu rồi.
- Dịch Việt → Trung: Bây giờ được tan học chưa?
- Dịch Việt → Trung: Các bạn có thể cùng luyện tập.
- Dịch Việt → Trung: Hôm nay có thể học ở nhà.
- Dịch Việt → Trung: Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.
- Dịch Việt → Trung: Chữ này có thể viết như vậy không?
- Dịch Việt → Trung: Giáo viên nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
- Dịch Việt → Trung: Trong giờ học, chúng tôi có thể đặt câu hỏi.
- Dịch Việt → Trung: Tôi thấy lớp học như vậy rất tốt.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Được, mời vào.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Khi làm bài tập thì có thể xem.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Lúc luyện tập thì được, lúc thi thì không.
Phần 10. Đáp án kèm phương pháp giải thích
- Nhận diện Được phép thực hiện hành động. Công thức: 主语 + 可以 + 动词短语. 可以 thường nêu sự cho phép hoặc tính thích hợp. Trong lớp, 老师说可以进来 nghĩa là giáo viên cho vào; không phải người được hỏi đột nhiên có kỹ năng bước vào.
- Nhận diện Xin phép bằng câu hỏi lịch sự. Công thức: 我/我们 + 可以 + V + 吗?. Thêm 请问 hoặc lời xưng hô phù hợp làm câu xin phép tự nhiên. Trả lời 可以, 可以的 hoặc 不可以 rồi giải thích là phản ứng thường thấy.
- Nhận diện Phủ định 不可以 và 不能. Công thức: 不可以 + V / 不能 + V. 不可以 trong quy định thường nhấn hành động không được phép; 不能 có thể là cấm đoán hoặc không thể vì điều kiện. Khi viết hướng dẫn, 不可以拍照 là quy định không chụp ảnh.
- Nhận diện Đề nghị, lựa chọn và tính khả thi. Công thức: 可以 + V1,也可以 + V2. 可以 giúp nêu các lựa chọn hợp lệ, ví dụ 可以坐这儿,也可以坐那儿. Khi nói một kế hoạch có thể tiến hành, 可以 không bắt buộc nêu người cấp phép.
- Nhận diện Đối chiếu 会、能、可以. Công thức: 会 + V / 能 + V / 可以 + V. 会 là kỹ năng, 能 là thực hiện được theo điều kiện, 可以 là hành động được phép hoặc chấp nhận. Ba từ đôi khi giao nhau về diễn đạt, nhưng người học cần nêu lý do để chọn.
- 我可以进来吗?. Giải thích: Xin phép cần 可以, không dùng 会 để hỏi kỹ năng vào phòng.
- 这里不可以拍照吗?. Giải thích: Trợ từ nghi vấn 吗 đứng cuối mệnh đề, không chen vào cụm vị ngữ.
- 我可以不走吗?. Giải thích: Không tự ý thêm 了 sau 吗 trong câu hỏi đơn giản này.
- 你会说汉语。. Giải thích: Muốn nói kỹ năng, chọn 会; không ghép 可以会 máy móc.
- 这里可以拍照吗?. Giải thích: 可以 đi trước cụm động từ 拍照, không trước danh từ 照片 theo ý này.
- 大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 你们可以一起练习。
Nǐmen kěyǐ yìqǐ liànxí.
Các bạn có thể cùng luyện tập.
You can practise together.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 今天可以在家学习。
Jīntiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Hôm nay có thể học ở nhà.
Today we can study at home.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 你会开车,但是现在不可以开。
Nǐ huì kāichē, dànshì xiànzài bù kě yǐ kāi.
Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.
You can drive, but you are not allowed to drive now.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 这个字可以这样写吗?
Zhège zì kěyǐ zhèyàng xiě ma?
Chữ này có thể viết như vậy không?
Can this character be written like this?
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 老师说,我们可以坐在自己喜欢的位置。
Lǎoshī shuō, wǒmen kěyǐ zuò zài zìjǐ xǐhuan de wèizhì.
Giáo viên nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
The teacher says we may sit wherever we like.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 上课的时候,我们可以提问题。
Shàngkè de shíhou, wǒmen kěyǐ tíwèn tí.
Trong giờ học, chúng tôi có thể đặt câu hỏi.
We may ask questions during class.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我觉得这样的课堂很好。
Wǒ juéde zhèyàng de kètáng hěn hǎo.
Tôi thấy lớp học như vậy rất tốt.
I think this kind of classroom is very good.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 可以,请进。
Kěyǐ, qǐng jìn.
Được, mời vào.
Yes, come in.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp. - 做练习的时候可以看。
Zuò liànxí de shíhou kěyǐ kàn.
Khi làm bài tập thì có thể xem.
You can use one during exercises.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp. - 练习的时候可以,考试的时候不可以。
Liànxí de shíhou kěyǐ, kǎoshì de shíhou bù kě yǐ.
Lúc luyện tập thì được, lúc thi thì không.
During practice yes, but not during an exam.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp.
Phần 11. Tổng kết công thức ngữ pháp và hướng giảng chuyên sâu
| Trọng điểm | Công thức | Yêu cầu kiểm tra |
|---|---|---|
| Được phép thực hiện hành động | 主语 + 可以 + 动词短语 | 可以 thường nêu sự cho phép hoặc tính thích hợp. Trong lớp, 老师说可以进来 nghĩa là giáo viên cho vào; không phải người được hỏi đột nhiên có kỹ năng bước vào. |
| Xin phép bằng câu hỏi lịch sự | 我/我们 + 可以 + V + 吗? | Thêm 请问 hoặc lời xưng hô phù hợp làm câu xin phép tự nhiên. Trả lời 可以, 可以的 hoặc 不可以 rồi giải thích là phản ứng thường thấy. |
| Phủ định 不可以 và 不能 | 不可以 + V / 不能 + V | 不可以 trong quy định thường nhấn hành động không được phép; 不能 có thể là cấm đoán hoặc không thể vì điều kiện. Khi viết hướng dẫn, 不可以拍照 là quy định không chụp ảnh. |
| Đề nghị, lựa chọn và tính khả thi | 可以 + V1,也可以 + V2 | 可以 giúp nêu các lựa chọn hợp lệ, ví dụ 可以坐这儿,也可以坐那儿. Khi nói một kế hoạch có thể tiến hành, 可以 không bắt buộc nêu người cấp phép. |
| Đối chiếu 会、能、可以 | 会 + V / 能 + V / 可以 + V | 会 là kỹ năng, 能 là thực hiện được theo điều kiện, 可以 là hành động được phép hoặc chấp nhận. Ba từ đôi khi giao nhau về diễn đạt, nhưng người học cần nêu lý do để chọn. |
Quy trình học và dạy: nhận diện → giải thích → tạo câu → đối chiếu → hội thoại → bài văn → chữa lỗi → tự đánh giá. Mỗi học viên cần tự tạo tối thiểu ba câu mới và một lượt hội thoại, không lấy việc ghi nhớ máy móc ví dụ làm tiêu chí duy nhất.
ChineMaster EDU – Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung ứng dụng. Đề mục đối chiếu trực tiếp từ bộ dữ liệu HSK 2026 do người dùng cung cấp; phần giáo án, hội thoại, bài tập là nội dung biên soạn phục vụ giảng dạy.
Phần 12. Năm trục phân tích ngữ pháp chuyên biệt theo trọng điểm
12.0. Luận điểm giảng dạy của tác giả Nguyễn Minh Vũ
Phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. 可以 dùng cho được phép, điều kiện thực hiện và gợi ý một cách làm; câu 你可以…… không đồng nhất với 你必须…….
Điểm cần phân biệt: Mẫu 可以 + động từ có thể đứng sau chủ ngữ; dùng 不可以 hoặc 不能 tùy cấm đoán hay không có điều kiện.
Vận dụng tại lớp: Học viên hỏi có thể đổi chỗ, đặt câu hỏi và nộp bài vào thời điểm khác hay không; thầy hồi đáp bằng căn cứ rõ ràng.
Chuyên mục này tổ chức bài giảng theo năm cơ chế đặc thù của trọng điểm 6: 可以 hỏi sự cho phép; 可以 nói sự chấp nhận; Không được phép 不可以; Khả năng khác với kỹ năng; Câu hỏi và câu đáp lịch sự. Giảng viên triển khai từ nhận diện hình thức đến điều kiện sử dụng rồi mới yêu cầu nói, viết. Không xem các công thức là sơ đồ hoán đổi tự do cho mọi từ vựng.
12.1. 可以 hỏi sự cho phép
Công thức giảng dạy: 可以 + V + 吗.
可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 1 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “可以 + V + 吗”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “可以 hỏi sự cho phép”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.2. 可以 nói sự chấp nhận
Công thức giảng dạy: chủ ngữ + 可以 + V.
Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 2 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “chủ ngữ + 可以 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “可以 nói sự chấp nhận”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.3. Không được phép 不可以
Công thức giảng dạy: 不可以 + V.
不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 3 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “不可以 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Không được phép 不可以”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.4. Khả năng khác với kỹ năng
Công thức giảng dạy: 会/能/可以 + V.
会 nhấn mạnh kỹ năng, 能 khả năng theo hoàn cảnh, 可以 tính cho phép/khả thi. Dạy ba từ cùng một tình huống để thấy các câu có thể cùng đúng nhưng hàm ý khác nhau.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 4 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “会/能/可以 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Khả năng khác với kỹ năng”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 会 nhấn mạnh kỹ năng, 能 khả năng theo hoàn cảnh, 可以 tính cho phép/khả thi. Dạy ba từ cùng một tình huống để thấy các câu có thể cùng đúng nhưng hàm ý khác nhau. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.5. Câu hỏi và câu đáp lịch sự
Công thức giảng dạy: 我可以……吗?— 可以/不可以.
Trong hội thoại, câu trả lời rút gọn 可以 hoặc 不可以 vẫn đủ khi hành động đã có trong ngữ cảnh; với đối tượng cần tôn trọng, nên thêm lời giải thích hoặc phương án thay thế.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 5 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “我可以……吗?— 可以/不可以”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Câu hỏi và câu đáp lịch sự”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Trong hội thoại, câu trả lời rút gọn 可以 hoặc 不可以 vẫn đủ khi hành động đã có trong ngữ cảnh; với đối tượng cần tôn trọng, nên thêm lời giải thích hoặc phương án thay thế. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Phần 13. Phân tích 12 mẫu câu: nhận diện chức năng và điều kiện kết hợp
Cơ chế cần phát hiện: Phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. 可以 dùng cho được phép, điều kiện thực hiện và gợi ý một cách làm; câu 你可以…… không đồng nhất với 你必须…….
Hạn chế khi thay thành phần: Mẫu 可以 + động từ có thể đứng sau chủ ngữ; dùng 不可以 hoặc 不能 tùy cấm đoán hay không có điều kiện.
13.1. Hồ sơ câu mẫu số 1
我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.2. Hồ sơ câu mẫu số 2
你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.3. Hồ sơ câu mẫu số 3
大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.4. Hồ sơ câu mẫu số 4
这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.5. Hồ sơ câu mẫu số 5
这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.6. Hồ sơ câu mẫu số 6
现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.7. Hồ sơ câu mẫu số 7
我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.8. Hồ sơ câu mẫu số 8
你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.9. Hồ sơ câu mẫu số 9
你们可以一起练习。
Nǐmen kěyǐ yìqǐ liànxí.
Các bạn có thể cùng luyện tập.
You can practise together.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.10. Hồ sơ câu mẫu số 10
这个问题可以这样回答。
Zhège wèntí kěyǐ zhèyàng huídá.
Câu hỏi này có thể trả lời như vậy.
This question can be answered this way.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.11. Hồ sơ câu mẫu số 11
阮明武老师提醒大家:“我们可以明天再见。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “We can meet again tomorrow.”
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.12. Hồ sơ câu mẫu số 12
今天可以在家学习。
Jīntiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Hôm nay có thể học ở nhà.
Today we can study at home.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “可以” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
Phần 14. Phân tích hội thoại của thầy Nguyễn Minh Vũ và bốn học viên
Đoạn hội thoại ở Phần 6 sử dụng thầy Nguyễn Minh Vũ làm người điều phối hoạt động. Đinh Thùy Dương, Lê Vân Anh, Thủy Tiên và Phương Linh là bốn học viên duy nhất. Khi phân tích cần xác định ai hỏi, ai đáp, ai đề nghị làm rõ, và lượt sau có trả lời đúng câu hỏi trước không.
Trục hội thoại: Học viên hỏi có thể đổi chỗ, đặt câu hỏi và nộp bài vào thời điểm khác hay không; thầy hồi đáp bằng căn cứ rõ ràng.
14.1. Lượt nói 1: hành động giao tiếp
丁垂杨:老师,我可以进来吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, em vào được không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, may I come in?
Điểm phân tích: Ở lượt 1, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.2. Lượt nói 2: hành động giao tiếp
阮明武:可以,请进。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, qǐng jìn.
Nguyễn Minh Vũ: Được, mời vào.
Nguyen Minh Vu: Yes, come in.
Điểm phân tích: Ở lượt 2, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.5. Lượt nói 5: hành động giao tiếp
水仙:上课的时候可以看词典吗?
Shuǐ Xiān: Shàngkè de shíhou kěyǐ kàn cídiǎn ma?
Thủy Tiên: Trong giờ học được xem từ điển không ạ?
Thuy Tien: Can we use a dictionary in class?
Điểm phân tích: Ở lượt 5, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.6. Lượt nói 6: hành động giao tiếp
阮明武:做练习的时候可以看。
Ruǎn Míng Wǔ: Zuò liànxí de shíhou kěyǐ kàn.
Nguyễn Minh Vũ: Khi làm bài tập thì có thể xem.
Nguyen Minh Vu: You can use one during exercises.
Điểm phân tích: Ở lượt 6, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.11. Lượt nói 11: hành động giao tiếp
黎云英:如果我不明白,可以再问吗?
Lí Yún Yīng: Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?
Lê Vân Anh: Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?
Le Van Anh: If I do not understand, may I ask again?
Điểm phân tích: Ở lượt 11, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.12. Lượt nói 12: hành động giao tiếp
阮明武:当然可以,你随时可以问。
Ruǎn Míng Wǔ: Dāngrán kěyǐ, nǐ suíshí kěyǐ wèn.
Nguyễn Minh Vũ: Tất nhiên rồi, em có thể hỏi bất cứ lúc nào.
Nguyen Minh Vu: Of course, you may ask at any time.
Điểm phân tích: Ở lượt 12, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.17. Lượt nói 17: hành động giao tiếp
丁垂杨:下课以后可以打电话吗?
Dīng Chuí Yáng: Xiàkè yǐhòu kěyǐ dǎ diànhuà ma?
Đinh Thùy Dương: Sau giờ học có được gọi điện không?
Dinh Thuy Duong: May we make calls after class?
Điểm phân tích: Ở lượt 17, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.18. Lượt nói 18: hành động giao tiếp
阮明武:可以,到教室外面打吧。
Ruǎn Míng Wǔ: Kěyǐ, dào jiàoshì wàimian dǎ ba.
Nguyễn Minh Vũ: Được, hãy ra ngoài lớp gọi nhé.
Nguyen Minh Vu: Yes, go outside the classroom to call.
Điểm phân tích: Ở lượt 18, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phép cho phép, tính khả thi và mức độ lịch sự. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
Phần 15. Khai thác bài văn ứng dụng: liên kết ý nghĩa và cấu trúc
Bài văn ở Phần 7 được xem là một chỉnh thể, không phải tập hợp các câu rời rạc. Người đọc cần theo dõi thời gian, địa điểm, người tham gia, mục đích hoạt động và thay đổi thông tin giữa các câu. Trong khi khai thác chuyên đề này, hãy đặc biệt chú ý: 可以 dùng cho được phép, điều kiện thực hiện và gợi ý một cách làm; câu 你可以…… không đồng nhất với 你必须…….
Yêu cầu khi viết lại: Duy trì bốn nhân vật nữ trong nhóm học viên; thầy Nguyễn Minh Vũ có vai trò hướng dẫn, giao nhiệm vụ hoặc giải thích. Không thêm nhân vật có tên khác. Nếu muốn trình bày ví dụ từ ngữ xưng hô, hãy chỉ rõ đó là từ ngữ minh họa, không phải một thành viên mới.
15.1. Khai thác liên kết qua câu mẫu 1
阮明武老师提醒大家:“我们可以明天再见。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “We can meet again tomorrow.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.2. Khai thác liên kết qua câu mẫu 2
阮明武老师举例说:“你会开车,但是现在不可以开。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ huì kāichē, dànshì xiànzài bù kě yǐ kāi.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “You can drive, but you are not allowed to drive now.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.3. Khai thác liên kết qua câu mẫu 3
阮明武老师说:“我现在可以走了吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ xiànzài kěyǐ zǒu le ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ tôi có thể đi được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May I leave now?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.4. Khai thác liên kết qua câu mẫu 4
上课时,阮明武老师问:“我可以坐在前面吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Wǒ kěyǐ zuò zài qiánmiàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Em có thể ngồi phía trước không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May I sit in the front?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.5. Khai thác liên kết qua câu mẫu 5
上课时,阮明武老师问:“考试的时候也可以看吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Kǎoshì de shíhou yě kěyǐ kàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Khi thi cũng được xem không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Can we use it during the exam too?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.6. Khai thác liên kết qua câu mẫu 6
阮明武老师举例说:“如果我不明白,可以再问吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “If I do not understand, may I ask again?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.7. Khai thác liên kết qua câu mẫu 7
阮明武老师说:“这里可以用手机吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Zhèli kěyǐ yòng shǒujī ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Ở đây có được dùng điện thoại không?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Are mobile phones allowed here?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.8. Khai thác liên kết qua câu mẫu 8
上课时,阮明武老师问:“如果不明白,可以问老师吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn lǎoshī ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi giáo viên không?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May we ask the teacher if we do not understand?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “可以” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
Phần 16. Hai mươi nhiệm vụ thực hành chuyên biệt trên lớp
Hệ thống bài tập này đánh giá khả năng tự giải thích và tái sử dụng cấu trúc. Đối với bài dịch, không mặc định chỉ có một cách trả lời duy nhất; cách dùng phải tự nhiên và giữ đúng nghĩa, chứ không chỉ giữ lại các từ đơn lẻ.
16.1. Nhận diện – phân tích 8 câu
- Câu 1: Phân tích vai trò trọng điểm trong “我可以进来吗?”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 2: Phân tích vai trò trọng điểm trong “你可以坐在这里。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 3: Phân tích vai trò trọng điểm trong “大家可以开始了。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 4: Phân tích vai trò trọng điểm trong “这里可以拍照吗?”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 5: Phân tích vai trò trọng điểm trong “这里不可以拍照。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 6: Phân tích vai trò trọng điểm trong “现在可以下课吗?”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 7: Phân tích vai trò trọng điểm trong “我可以问一个问题吗?”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 8: Phân tích vai trò trọng điểm trong “你可以先看看这本书。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
16.2. So sánh nghĩa trong 6 cặp câu
- Cặp 1: Đối chiếu “你们可以一起练习。” với “这个问题可以这样回答。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 2: Đối chiếu “阮明武老师提醒大家:“我们可以明天再见。”” với “今天可以在家学习。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 3: Đối chiếu “这里不可以吃东西。” với “他今天不能来,但是明天可以来。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 4: Đối chiếu “阮明武老师举例说:“你会开车,但是现在不可以开。”” với “我们可以坐这儿,也可以坐那儿。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 5: Đối chiếu “可以,请进来吧。” với “这个字可以这样写吗?”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 6: Đối chiếu “阮明武老师说:“我现在可以走了吗?”” với “你可以先休息一下。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
16.3. Sản sinh lời nói trong 6 nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ra tình huống mới. Đinh Thùy Dương hỏi lại để xác nhận thông tin bằng cấu trúc trọng tâm.
- Nhiệm vụ 2: Lê Vân Anh giải thích một mẫu câu trước lớp; thầy nhận xét tính phù hợp và yêu cầu thêm một ví dụ.
- Nhiệm vụ 3: Thủy Tiên sửa một câu chứa lỗi về trật tự hoặc kết hợp từ; giải thích chính xác lỗi nằm ở đâu.
- Nhiệm vụ 4: Phương Linh dựng đoạn hội thoại 4 lượt với thầy Nguyễn Minh Vũ, trong đó cấu trúc trọng tâm xuất hiện ít nhất hai lần.
- Nhiệm vụ 5: Đổi câu kể thành câu hỏi hoặc câu phủ định khi mô hình cho phép; nếu không phù hợp, giải thích lý do thay vì ép công thức.
- Nhiệm vụ 6: Viết một đoạn văn 6 câu liên kết, có mục đích giao tiếp rõ và không đưa thêm nhân vật có tên ngoài hệ thống.
Phần 17. Định hướng lời giải, nhận xét sai và tiêu chí chấm bài
Nguyên tắc chấm: Không chỉ đánh giá chọn đúng từ mà còn đánh giá tính đúng cú pháp, nghĩa của toàn câu, logic hội thoại, cách xưng hô và hiệu quả truyền đạt. Với trọng điểm này, phải phân biệt rõ: Mẫu 可以 + động từ có thể đứng sau chủ ngữ; dùng 不可以 hoặc 不能 tùy cấm đoán hay không có điều kiện.
17.1. Hướng giải câu 1
我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.2. Hướng giải câu 2
你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.3. Hướng giải câu 3
大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.4. Hướng giải câu 4
这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.5. Hướng giải câu 5
这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.6. Hướng giải câu 6
现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.7. Hướng giải câu 7
我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.8. Hướng giải câu 8
你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.9. Tiêu chí cho phần so sánh và vận dụng
Ở sáu bài đối chiếu, câu trả lời phải chỉ ra khác nhau tối thiểu một điểm về nghĩa, đối tượng quy chiếu, vị trí, mức độ lịch sự hoặc điều kiện kết hợp. Ở các nhiệm vụ sáng tạo, người học cần giữ đúng hệ thống nhân vật và xây dựng lượt đáp hợp logic. Bài viết chỉ được chấm đạt khi câu đúng, các sự kiện trong đoạn không tự mâu thuẫn và người đọc xác định được ai đang nói với ai.
Kết luận chuyên biệt: Học viên hỏi có thể đổi chỗ, đặt câu hỏi và nộp bài vào thời điểm khác hay không; thầy hồi đáp bằng căn cứ rõ ràng.
Phần 18. Kịch bản tổ chức lớp học: từ quan sát đến tự sản sinh lời nói
18.1. Giai đoạn khởi động
Nêu một tình huống gần gũi, cho học viên tự dịch và dùng lỗi thường gặp làm tình huống nhận diện; chưa tiết lộ ngay công thức, yêu cầu dự đoán theo ngữ cảnh.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 hỏi sự cho phép” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “可以 + V + 吗”. 可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.2. Giai đoạn phát hiện
Cho học viên đối chiếu hai câu chỉ khác một yếu tố ngữ pháp; hỏi nghĩa nào thay đổi và có phải điều kiện dùng khác nhau hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 nói sự chấp nhận” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 可以 + V”. Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.3. Giai đoạn hình thức
Viết cấu trúc lên bảng và đánh dấu phần bắt buộc, phần có thể thay. Phân biệt từ loại với chức năng cú pháp ở cấp cụm và câu.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Không được phép 不可以” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “不可以 + V”. 不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.4. Giai đoạn điều kiện
Kiểm tra tính tự nhiên khi thay danh từ, động từ, người nói, người nghe; cho học viên tự tìm một phản ví dụ có ngữ cảnh cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Khả năng khác với kỹ năng” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “会/能/可以 + V”. 会 nhấn mạnh kỹ năng, 能 khả năng theo hoàn cảnh, 可以 tính cho phép/khả thi. Dạy ba từ cùng một tình huống để thấy các câu có thể cùng đúng nhưng hàm ý khác nhau.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.5. Giai đoạn phản xạ
Đặt tình huống giao tiếp có thời gian giới hạn, học viên trả lời trước bằng lời, sau đó mới đối chiếu văn bản với Pinyin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Câu hỏi và câu đáp lịch sự” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “我可以……吗?— 可以/不可以”. Trong hội thoại, câu trả lời rút gọn 可以 hoặc 不可以 vẫn đủ khi hành động đã có trong ngữ cảnh; với đối tượng cần tôn trọng, nên thêm lời giải thích hoặc phương án thay thế.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.6. Giai đoạn hội thoại
Phân vai hỏi – đáp – người quan sát; sau mỗi hai lượt nói dừng để kiểm tra câu mới có liên kết thông tin với câu trước hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 hỏi sự cho phép” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “可以 + V + 吗”. 可以 đóng vai trò xin phép, nhất là khi người hỏi muốn biết điều được phép thực hiện. Câu 现在可以进去吗 hỏi quyền thực hiện, không chỉ khả năng thể chất.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.7. Giai đoạn đọc hiểu
Đọc đoạn văn có mục tiêu, tìm câu mang cấu trúc trọng tâm và giải thích vai trò của nó trong tiến trình thông tin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “可以 nói sự chấp nhận” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 可以 + V”. Trong câu trần thuật, 可以 có thể cho phép, đồng ý hoặc nói một phương án khả thi. Ngữ cảnh trước đó xác định ý nghĩa chính.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.8. Giai đoạn viết mở rộng
Yêu cầu đoạn văn dùng ít nhất hai biến thể cấu trúc, có liên kết ý và một tình huống kết thúc cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Không được phép 不可以” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “不可以 + V”. 不可以 thường phủ định tính cho phép hoặc chấp nhận; không tự động thay được bằng 不能 trong mọi ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Phần 19. 100 mẫu câu tiếng Trung giao tiếp ứng dụng tổng hợp kiến thức bài giảng
100 mẫu câu dưới đây được chọn và phân loại theo chức năng giao tiếp của trọng điểm. Mỗi câu có đủ bốn dòng: Hán giản thể, Pinyin có dấu, bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh. Các câu có lời dẫn của thầy Nguyễn Minh Vũ dùng làm mẫu luyện nghe – đáp và phân tích câu trên lớp; không tạo thêm nhân vật ngoài hệ thống đã quy định.
19.1. Nhận biết quy tắc trong câu đơn
1. 我可以进来吗?
Wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Em có thể vào lớp được không ạ?
May I come in?
2. 你可以坐在这里。
Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.
Bạn có thể ngồi ở đây.
You may sit here.
3. 大家可以开始了。
Dàjiā kěyǐ kāishǐ le.
Mọi người có thể bắt đầu rồi.
Everyone may begin now.
4. 这里可以拍照吗?
Zhèli kěyǐ pāizhào ma?
Ở đây được chụp ảnh không?
May we take photos here?
5. 这里不可以拍照。
Zhèli bù kě yǐ pāizhào.
Ở đây không được chụp ảnh.
Photography is not allowed here.
6. 现在可以下课吗?
Xiànzài kěyǐ xiàkè ma?
Bây giờ được tan học chưa?
May we finish class now?
7. 我可以问一个问题吗?
Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask a question?
8. 你可以先看看这本书。
Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.
Bạn có thể xem cuốn sách này trước.
You may read this book first.
9. 你们可以一起练习。
Nǐmen kěyǐ yìqǐ liànxí.
Các bạn có thể cùng luyện tập.
You can practise together.
10. 这个问题可以这样回答。
Zhège wèntí kěyǐ zhèyàng huídá.
Câu hỏi này có thể trả lời như vậy.
This question can be answered this way.
19.2. Trình bày thông tin thường ngày
11. 阮明武老师提醒大家:“我们可以明天再见。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒmen kěyǐ míngtiān zàijiàn.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chúng ta có thể gặp lại vào ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “We can meet again tomorrow.”
12. 今天可以在家学习。
Jīntiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Hôm nay có thể học ở nhà.
Today we can study at home.
13. 这里不可以吃东西。
Zhèli bù kě yǐ chī dōngxi.
Ở đây không được ăn uống.
Eating is not allowed here.
14. 他今天不能来,但是明天可以来。
Tā jīntiān bù néng lái, dànshì míngtiān kěyǐ lái.
Hôm nay anh ấy không đến được nhưng ngày mai có thể đến.
He cannot come today but may come tomorrow.
15. 阮明武老师举例说:“你会开车,但是现在不可以开。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ huì kāichē, dànshì xiànzài bù kě yǐ kāi.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn biết lái xe nhưng hiện giờ không được lái.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “You can drive, but you are not allowed to drive now.”
16. 我们可以坐这儿,也可以坐那儿。
Wǒmen kěyǐ zuò zhèr, yě kěyǐ zuò nàr.
Chúng ta có thể ngồi chỗ này hoặc chỗ kia.
We can sit here or there.
17. 可以,请进来吧。
Kěyǐ, qǐng jìnlái ba.
Được, mời vào.
Yes, please come in.
18. 这个字可以这样写吗?
Zhège zì kěyǐ zhèyàng xiě ma?
Chữ này có thể viết như vậy không?
Can this character be written like this?
19. 阮明武老师说:“我现在可以走了吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ xiànzài kěyǐ zǒu le ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ tôi có thể đi được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May I leave now?”
20. 你可以先休息一下。
Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.
Bạn có thể nghỉ một lát trước.
You may rest for a moment first.
19.3. Đặt câu hỏi và nhận phản hồi
21. 老师,我可以进来吗?
Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Thưa thầy, em vào được không ạ?
Teacher, may I come in?
22. 可以,请进。
Kěyǐ, qǐng jìn.
Được, mời vào.
Yes, come in.
23. 上课时,阮明武老师问:“我可以坐在前面吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Wǒ kěyǐ zuò zài qiánmiàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Em có thể ngồi phía trước không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May I sit in the front?”
24. 可以,前面还有空位。
Kěyǐ, qiánmiàn hái yǒu kōng wèi.
Được, phía trước vẫn có chỗ trống.
Yes, there are seats in the front.
25. 上课的时候可以看词典吗?
Shàngkè de shíhou kěyǐ kàn cídiǎn ma?
Trong giờ học được xem từ điển không ạ?
Can we use a dictionary in class?
26. 做练习的时候可以看。
Zuò liànxí de shíhou kěyǐ kàn.
Khi làm bài tập thì có thể xem.
You can use one during exercises.
27. 上课时,阮明武老师问:“考试的时候也可以看吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Kǎoshì de shíhou yě kěyǐ kàn ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Khi thi cũng được xem không ạ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Can we use it during the exam too?”
28. 考试的时候不可以看词典。
Kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn cídiǎn.
Khi thi không được xem từ điển.
No, dictionaries are not allowed during the exam.
29. 我可以和同学一起讨论吗?
Wǒ kěyǐ hé tóngxué yìqǐ tǎolùn ma?
Em có thể thảo luận với bạn không ạ?
May I discuss it with a classmate?
30. 练习的时候可以,考试的时候不可以。
Liànxí de shíhou kěyǐ, kǎoshì de shíhou bù kě yǐ.
Lúc luyện tập thì được, lúc thi thì không.
During practice yes, but not during an exam.
19.4. Luyện tập ở lớp với thầy Nguyễn Minh Vũ
31. 阮明武老师举例说:“如果我不明白,可以再问吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Rúguǒ wǒ bù míngbai, kěyǐ zài wèn ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Nếu em chưa hiểu, em có thể hỏi tiếp không?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “If I do not understand, may I ask again?”
32. 当然可以,你随时可以问。
Dāngrán kěyǐ, nǐ suíshí kěyǐ wèn.
Tất nhiên rồi, em có thể hỏi bất cứ lúc nào.
Of course, you may ask at any time.
33. 现在可以进教室吗?
Xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Bây giờ có thể vào lớp không?
May we enter the classroom now?
34. 可以,但是请小声说话。
Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.
Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.
Yes, but please speak quietly.
35. 阮明武老师说:“这里可以用手机吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Zhèli kěyǐ yòng shǒujī ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Ở đây có được dùng điện thoại không?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Are mobile phones allowed here?”
36. 上课的时候不可以用。
Shàngkè de shíhou bù kěyǐ yòng.
Trong giờ học thì không được dùng.
They are not allowed during class.
37. 下课以后可以打电话吗?
Xiàkè yǐhòu kěyǐ dǎ diànhuà ma?
Sau giờ học có được gọi điện không?
May we make calls after class?
38. 可以,到教室外面打吧。
Kěyǐ, dào jiàoshì wàimian dǎ ba.
Được, hãy ra ngoài lớp gọi nhé.
Yes, go outside the classroom to call.
39. 上课时,阮明武老师问:“如果不明白,可以问老师吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn lǎoshī ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi giáo viên không?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “May we ask the teacher if we do not understand?”
40. 当然可以,随时举手提问。
Dāngrán kěyǐ, suíshí jǔ shǒu tíwèn.
Tất nhiên được, cứ giơ tay hỏi bất cứ lúc nào.
Of course, raise your hand to ask at any time.
19.5. Diễn đạt hoàn cảnh học tập
41. 老师说,我们可以坐在自己喜欢的位置。
Lǎoshī shuō, wǒmen kěyǐ zuò zài zìjǐ xǐhuan de wèizhì.
Giáo viên nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
The teacher says we may sit wherever we like.
42. 我问老师可以不可以坐在前面。
Wǒ wèn lǎoshī kěyǐ bù kě yǐ zuò zài qiánmiàn.
Tôi hỏi thầy có được ngồi phía trước không.
I ask whether I may sit in the front.
43. 阮明武老师提醒大家:“老师说可以,还让我先看书。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Lǎoshī shuō kěyǐ, hái ràng wǒ xiān kàn shū.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Thầy nói được và bảo tôi xem sách trước.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “The teacher says yes and asks me to read first.”
44. 上课的时候,我们可以提问题。
Shàngkè de shíhou, wǒmen kěyǐ tíwèn tí.
Trong giờ học, chúng tôi có thể đặt câu hỏi.
We may ask questions during class.
45. 但是考试的时候不可以看答案。
Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.
Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.
But we may not look at answers during an exam.
46. 如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。
Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.
If we do not understand something, we can ask after class.
47. 阮明武老师举例说:“老师告诉我们,可以先看例句,再自己说。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Lǎoshī gàosu wǒmen, kěyǐ xiān kàn lìjù, zài zìjǐ shuō.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Thầy bảo chúng tôi có thể xem ví dụ trước rồi tự nói.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “The teacher tells us we may look at examples before speaking ourselves.”
48. 如果有不明白的地方,我们可以举手提问。
Rúguǒ yǒu bù míngbai de dìfang, wǒmen kěyǐ jǔ shǒu tíwèn.
Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể giơ tay hỏi.
If something is unclear, we may raise our hands to ask questions.
49. 下课以后,我们还可以在家练习。
Xiàkè yǐhòu, wǒmen hái kěyǐ zài jiā liànxí.
Tan học xong, chúng tôi vẫn có thể luyện thêm ở nhà.
After class, we can continue practicing at home.
50. 可以
Kěyǐ
Có thể, được phép.
May; can.
19.6. Giao tiếp trong sinh hoạt
51. 阮明武老师说:“不可以”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Bù kě yǐ”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Không được phép.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May not.”
52. 可以吗
Kěyǐ ma
Được không?
Is it allowed?
53. 我们可以后天再见。
Wǒmen kěyǐ hòutiān zàijiàn.
Chúng ta có thể gặp lại vào ngày kia.
We can meet again the day after tomorrow.
54. 明天可以在家学习。
Míngtiān kěyǐ zài jiā xuéxí.
Ngày mai có thể học ở nhà.
Tomorrow we can study at home.
55. 阮明武老师说:“他今天不能来,但是后天可以来。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Tā jīntiān bù néng lái, dànshì hòutiān kěyǐ lái.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay anh ấy không đến được nhưng ngày kia có thể đến.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “He cannot come today but may come the day after tomorrow.”
56. 如果不明白,可以问同学吗?
Rúguǒ bù míngbai, kěyǐ wèn tóngxué ma?
Nếu chưa hiểu thì có thể hỏi bạn học không?
May we ask the classmate if we do not understand?
57. 同学说,我们可以坐在自己喜欢的位置。
Tóngxué shuō, wǒmen kěyǐ zuò zài zìjǐ xǐhuan de wèizhì.
Bạn học nói chúng tôi có thể ngồi chỗ mình thích.
The classmate says we may sit wherever we like.
58. 请问,我可以问一个问题吗?
Qǐngwèn, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Xin hỏi, em có thể hỏi một câu không ạ?
Excuse me, may I ask a question?
59. 上课时,阮明武老师问:“不好意思,现在可以进教室吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Bù hǎoyìsi, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Xin lỗi, bây giờ có thể vào lớp không?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Excuse me, may we enter the classroom now?”
60. 麻烦问一下,我可以问一个问题吗?
Máfan wèn yíxià, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Phiền cho tôi hỏi, em có thể hỏi một câu không ạ?
May I ask, may I ask a question?
19.7. Vận dụng trong bối cảnh cụ thể
61. 我想问一下,现在可以进教室吗?
Wǒ xiǎng wèn yíxià, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Tôi muốn hỏi một chút: bây giờ có thể vào lớp không?
I would like to ask: may we enter the classroom now?
62. 请问,现在可以进教室吗?
Qǐngwèn, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Xin hỏi, bây giờ có thể vào lớp không?
Excuse me, may we enter the classroom now?
63. 阮明武老师举例说:“我想问一下,我可以问一个问题吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ xiǎng wèn yíxià, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi muốn hỏi một chút: em có thể hỏi một câu không ạ?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I would like to ask: may I ask a question?”
64. 不好意思,我可以问一个问题吗?
Bù hǎoyìsi, wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?
Xin lỗi, em có thể hỏi một câu không ạ?
Excuse me, may I ask a question?
65. 麻烦问一下,现在可以进教室吗?
Máfan wèn yíxià, xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?
Phiền cho tôi hỏi, bây giờ có thể vào lớp không?
May I ask, may we enter the classroom now?
66. 请问,老师,我可以进来吗?
Qǐngwèn, lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Xin hỏi, thưa thầy, em vào được không ạ?
Excuse me, teacher, may I come in?
67. 阮明武老师说:“我想问一下,老师,我可以进来吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ xiǎng wèn yíxià, lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tôi muốn hỏi một chút: thưa thầy, em vào được không ạ?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I would like to ask: teacher, may I come in?”
68. 不好意思,老师,我可以进来吗?
Bù hǎoyìsi, lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?
Xin lỗi, thưa thầy, em vào được không ạ?
Excuse me, teacher, may I come in?
69. 芳玲说:“但是考试的时候不可以看答案。”
Fāng Líng shuō: “Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.”
Phương Linh nói: “Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.”
Phuong Linh says, “But we may not look at answers during an exam.”
70. 黎云英说:“你可以先休息一下。”
Lí Yún Yīng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn có thể nghỉ một lát trước.”
Le Van Anh says, “You may rest for a moment first.”
19.8. Giao tiếp kết hợp nhiều cấu trúc
71. 黎云英问:“现在可以进教室吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Xiànzài kěyǐ jìn jiàoshì ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Bây giờ có thể vào lớp không?”
Le Van Anh asks, “May we enter the classroom now?”
72. 丁垂杨说:“但是考试的时候不可以看答案。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.”
Đinh Thùy Dương nói: “Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.”
Dinh Thuy Duong says, “But we may not look at answers during an exam.”
73. 黎云英说:“但是考试的时候不可以看答案。”
Lí Yún Yīng shuō: “Dànshì kǎoshì de shíhou bù kě yǐ kàn dá'àn.”
Lê Vân Anh nói: “Nhưng khi thi thì không được xem đáp án.”
Le Van Anh says, “But we may not look at answers during an exam.”
74. 黎云英问:“我可以问一个问题吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Wǒ kěyǐ wèn yí ge wèntí ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Em có thể hỏi một câu không ạ?”
Le Van Anh asks, “May I ask a question?”
75. 丁垂杨说:“你可以先休息一下。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.”
Đinh Thùy Dương nói: “Bạn có thể nghỉ một lát trước.”
Dinh Thuy Duong says, “You may rest for a moment first.”
76. 芳玲说:“你可以先休息一下。”
Fāng Líng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān xiūxi yíxià.”
Phương Linh nói: “Bạn có thể nghỉ một lát trước.”
Phuong Linh says, “You may rest for a moment first.”
77. 丁垂杨说:“可以,但是请小声说话。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.”
Đinh Thùy Dương nói: “Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.”
Dinh Thuy Duong says, “Yes, but please speak quietly.”
78. 丁垂杨说:“如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.”
Đinh Thùy Dương nói: “Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.”
Dinh Thuy Duong says, “If we do not understand something, we can ask after class.”
79. 黎云英说:“你可以先看看这本书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn có thể xem cuốn sách này trước.”
Le Van Anh says, “You may read this book first.”
80. 黎云英问:“老师,我可以进来吗?”
Lí Yún Yīng wèn: “Lǎoshī, wǒ kěyǐ jìnlái ma?”
Lê Vân Anh hỏi: “Thưa thầy, em vào được không ạ?”
Le Van Anh asks, “Teacher, may I come in?”
19.9. Đọc hiểu và chuyển đổi cách nói
81. 黎云英说:“如果有不懂的地方,我们可以下课后再问。”
Lí Yún Yīng shuō: “Rúguǒ yǒu bù dǒng de dìfāng, wǒmen kěyǐ xiàkè hòu zài wèn.”
Lê Vân Anh nói: “Nếu có chỗ chưa hiểu, chúng tôi có thể hỏi sau buổi học.”
Le Van Anh says, “If we do not understand something, we can ask after class.”
82. 丁垂杨说:“你可以先看看这本书。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Nǐ kěyǐ xiān kàn kàn zhè běn shū.”
Đinh Thùy Dương nói: “Bạn có thể xem cuốn sách này trước.”
Dinh Thuy Duong says, “You may read this book first.”
83. 黎云英说:“可以,但是请小声说话。”
Lí Yún Yīng shuō: “Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.”
Lê Vân Anh nói: “Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.”
Le Van Anh says, “Yes, but please speak quietly.”
84. 芳玲说:“可以,但是请小声说话。”
Fāng Líng shuō: “Kěyǐ, dànshì qǐng xiǎoshēng shuōhuà.”
Phương Linh nói: “Được, nhưng hãy nói nhỏ thôi.”
Phuong Linh says, “Yes, but please speak quietly.”
85. 今天我第一次参加新的汉语课。
Jīntiān wǒ dì yī cì cānjiā xīn de Hànyǔ kè.
Hôm nay tôi lần đầu tham gia lớp tiếng Trung mới.
Today I join a new Chinese class for the first time.
86. 我觉得这样的课堂很好。
Wǒ juéde zhèyàng de kètáng hěn hǎo.
Tôi thấy lớp học như vậy rất tốt.
I think this kind of classroom is very good.
87. 阮明武老师说:“今天我们在教室里练习说汉语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Jīntiān wǒmen zài jiàoshì li liànxí shuō Hànyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Hôm nay chúng tôi luyện nói tiếng Trung trong lớp.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Today we practice speaking Chinese in class.”
88. 能
Néng
Có thể, làm được.
Be able to.
89. 会
Huì
Biết làm (kỹ năng).
Know how to.
90. 进来
Jìnlái
Đi vào đây.
Come in.
19.10. Luyện phản xạ nói và tự đặt câu
91. 阮明武老师提醒大家:“拍照”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Pāizhào”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Chụp ảnh.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Take a photo.”
92. 讨论
Tǎolùn
Thảo luận.
Discuss.
93. 考试
Kǎoshì
Thi, kỳ thi.
Exam.
94. 休息
Xiūxi
Nghỉ ngơi.
Rest.
95. 阮明武老师举例说:“空位”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Kōng wèi”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Chỗ trống.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Empty seat.”
96. 随时
Suíshí
Bất cứ lúc nào.
At any time.
97. 今天我第一次参加新的英语课。
Jīntiān wǒ dì yī cì cānjiā xīn de Yīngyǔ kè.
Hôm nay tôi lần đầu tham gia lớp tiếng Anh mới.
Today I join a new English class for the first time.
98. 今天我们在教室里练习说英语。
Jīntiān wǒmen zài jiàoshì li liànxí shuō Yīngyǔ.
Hôm nay chúng tôi luyện nói tiếng Anh trong lớp.
Today we practice speaking English in class.
99. 阮明武老师说:“我可以进来吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ kěyǐ jìnlái ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Em có thể vào lớp được không ạ?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “May I come in?”
100. 阮明武老师说:“你可以坐在这里。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Nǐ kěyǐ zuò zài zhèli.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bạn có thể ngồi ở đây.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “You may sit here.”
Học liệu ChineMaster EDU: ChineMaster EDU · diễn đàn tiếng Trung ChineMaster EDU