Hệ thống nhân vật: Nhân vật xuyên suốt giáo án: thầy Nguyễn Minh Vũ (阮明武) giữ vai trò giáo viên trung tâm; bốn học viên nữ là Đinh Thùy Dương (丁垂杨), Lê Vân Anh (黎云英), Thủy Tiên (水仙) và Phương Linh (芳玲). Không sử dụng nhân vật có tên ngoài danh sách này. Tên người xuất hiện trong ví dụ ngữ pháp phải thống nhất với nhân vật của bài.
Tác giả: Nguyễn Minh Vũ · ChineMaster EDU · Giáo án ngữ pháp HSK 1 · ngày 17/11/2026
5 bài giảng mới nhất cùng chuyên mục
1. Phó từ phạm vi 都 – tất cả, đều và phạm vi tác động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
2. Phó từ mức độ 非常、很、太、真、有(一)点儿 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Lượng từ thời gian 日、号、岁、点、分、年、天 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
4. Lượng từ vay mượn 杯 – đơn vị cốc/ly và cách kết hợp – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Lượng từ danh từ chuyên dụng 本、个、家、口、块、件、只、元 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Trình độ: HSK 1 · Phân loại: Từ loại → phó từ thời gian · Nội dung trọng điểm: Phó từ thời gian 在、正在 – đang thực hiện hành động. Đây là bài giảng chuyên sâu theo khung ngữ pháp HSK 2026, không phải văn bản chép nguyên đề cương.
在 và 正在 khi làm phó từ chỉ hành động đang diễn ra tại thời điểm tham chiếu. Đây là cách dùng khác với 在 mang chức năng giới từ hoặc vị ngữ chỉ vị trí (bài 21). 正在 thường nhấn tính đang diễn tiến rõ hơn, trong khi 在 có thể rất trung tính trong khẩu ngữ.
Học viên cần phân biệt 我在学校 (tôi ở trường) với 我在学习 (tôi đang học), và 我在学校学习 (tôi học ở trường) theo cấu trúc của cả câu.
5 bài giảng liên quan nhất
1. Ngữ pháp HSK 3 Cách dùng 正在 trong tiếng Trung theo giáo trình chuẩn HSK của tác giả Nguyễn Minh Vũ
2. 30. Cụm động tân 动宾短语 – động từ, tân ngữ và trật tự hành động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Tất cả Phó từ trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
4. Động từ năng nguyện 想 và 要 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Động từ năng nguyện 会 và 能 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Mục tiêu bài học: hiểu đúng chức năng, lựa chọn chính xác cấu trúc; phân biệt cách dùng gần nghĩa; chuyển từ nhận diện sang tự đặt câu, xử lý tình huống và viết đoạn văn. Các câu được ghi bốn dòng Hán giản thể, Pinyin có dấu, Việt, Anh. Một số mẫu mở rộng phục vụ giảng chuyên sâu có thể vượt khỏi phạm vi từ vựng chính thức HSK 1; cần phân tầng khi dạy.
Công thức: 主语 + 在 + 动词(短语)
在 đứng trước động từ để biểu thị hoạt động đang diễn tiến: 我在看书. Cần có động từ/hoạt động thích hợp theo sau, không đặt 在 ngay trước danh từ rồi cho đó là phó từ tiến hành.
Câu 我在学校 không phải câu tiến hành, vì 学校 là nơi chốn.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 主语 + 正在 + 动词(短语)
正在 nhấn mạnh việc diễn ra đúng lúc nói hoặc thời điểm đã chọn; 正在说话, 正在上课. Trong nhiều câu có thể đổi 正在 bằng 在 nhưng sắc thái nhấn diễn tiến giảm.
Không phải động từ nào cũng nhận nghĩa tiếp diễn như nhau; các động từ tức thời có hạn chế hoặc cần ngữ cảnh đặc biệt.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 主语 + 在 + 地点 + (正)在 + V
Nếu cần nhấn nơi hoạt động và tiến hành, có thể nói 我在教室里正在看书; 在 thứ nhất giới thiệu nơi chốn, 正在 là phó từ tiếp diễn.
Trong câu thường ngày, không nhất thiết lặp hai 在 nếu đã rõ; học viên phải nhìn vào thành phần sau 在 để phân biệt.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 正在/在 + 做什么?; 没(有)在 + V
你在做什么? hỏi hoạt động đang diễn ra. Khi phủ định một hành động đang diễn ra dùng 没在 hoặc 不在 trong một số ngữ cảnh cần phân tích; 我没在睡觉 là tôi không đang ngủ.
Phủ định 不在家 là không ở nhà, không mang ý nghĩa đang trong hành động.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Công thức: 在/正在 + V + 呢
呢 cuối câu có thể tăng sắc thái hành động tiếp diễn: 我看书呢, 我正在看书呢. Không bắt buộc cả 在 và 呢 đồng thời xuất hiện; nhiều cách nói khác nhau cùng hợp lệ tùy tình huống.
Không suy rằng 了 cuối câu luôn thay cho 正在 trong câu diễn tiến.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
在 trong 我在教室 là vị trí, trong 我在看书 là phó từ diễn tiến; phân loại dựa vào từ theo sau.
正在 nhấn mạnh hành động đang diễn ra, không bắt buộc được dùng mọi lần nói “đang”.
在教室里正在看书 chứa hai cấu trúc 在 khác vai trò; phân tích thành phần cụ thể giúp tránh hiểu sai.
正在 thường kết hợp động từ chỉ hoạt động có quá trình, nhưng một số động từ xảy ra tức thời cần ngữ cảnh khác.
呢 có thể hỗ trợ ngữ khí tiếp diễn ở cuối câu, không phải lúc nào cũng nghĩa “thì sao”.
Học viên luyện trả lời 你在做什么 bằng hoạt động cụ thể thay vì chỉ đưa một danh từ địa điểm.
Bảng dưới đây ghi cách nói cần sửa trong nghĩa/ngữ cảnh nêu ra. Không áp dụng đánh dấu sai như một lệnh cấm tuyệt đối nếu biểu thức có thể đúng với bối cảnh khác. Khi chữa bài, giáo viên giải thích vị trí thành phần, nghĩa và điều kiện kết hợp, không chỉ cung cấp đáp án.
Phần này tập trung hệ thống câu mẫu thật theo từng bối cảnh, không gán máy móc một câu cho một công thức khi câu chứa đồng thời nhiều hiện tượng ngữ pháp. Mỗi ví dụ có bốn dòng Hán – Pinyin – Việt – Anh; giáo viên đối chiếu cấu trúc ở phần 2 để nhận diện đúng ngữ nghĩa.
Ví dụ 1我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
Ví dụ 2他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
Ví dụ 3你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
Ví dụ 4老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
Ví dụ 5学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
Ví dụ 6她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
Ví dụ 7我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
Ví dụ 8我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
Ví dụ 9我在学校正在学习汉语。
Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
I am studying Chinese at school right now.
Ví dụ 10我们在教室里看书。
Wǒmen zài jiàoshì lǐ kàn shū.
Chúng tôi đọc sách trong lớp.
We read books in the classroom.
Ví dụ 11我正在听音乐。
Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.
Tôi đang nghe nhạc.
I am listening to music.
Ví dụ 12你正在写什么?
Nǐ zhèngzài xiě shénme?
Bạn đang viết gì?
What are you writing?
Ví dụ 13他们正在吃饭。
Tāmen zhèngzài chī fàn.
Họ đang ăn cơm.
They are eating.
Ví dụ 14孩子在睡觉呢。
Háizi zài shuìjiào ne.
Đứa trẻ đang ngủ đấy.
The child is sleeping.
Ví dụ 15我没在看电视。
Wǒ méi zài kàn diànshì.
Tôi không đang xem tivi.
I am not watching TV.
Ví dụ 16他现在不在家。
Tā xiànzài bú zài jiā.
Bây giờ anh ấy không có nhà.
He is not at home now.
Ví dụ 17你们在讨论什么问题?
Nǐmen zài tǎolùn shénme wèntí?
Các bạn đang thảo luận vấn đề gì?
What issue are you discussing?
Ví dụ 18我们正在准备考试。
Wǒmen zhèngzài zhǔnbèi kǎoshì.
Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi.
We are preparing for an exam.
Ví dụ 19不要说话,老师正在讲课。
Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.
Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.
Do not talk; the teacher is explaining the lesson.
Ví dụ 20我正在等你。
Wǒ zhèngzài děng nǐ.
Tôi đang đợi bạn.
I am waiting for you.
Bài tập miệng tại lớp: chọn hai cặp ví dụ gần nhau, trình bày cấu trúc và giải thích điểm khác biệt. Sau đó học viên tự chuyển đổi thành câu nghi vấn, câu phủ định hoặc thay đổi một thông tin theo điều kiện riêng của từng mẫu; không coi mọi dạng chuyển đổi là hợp lệ.
Tình huống: giáo viên quan sát hoạt động của học viên ở trường, phân tích 在 chỉ nơi chốn và 正在 chỉ hành động đang diễn tiến.
阮明武:你现在在做什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ em đang làm gì?
Nguyen Minh Vu: What are you doing right now?
丁垂杨:我正在看今天的课文。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zhèngzài kàn jīntiān de kèwén.
Đinh Thùy Dương: Em đang đọc bài khóa hôm nay.
Dinh Thuy Duong: I am reading today's text.
阮明武:其他同学呢?
Ruǎn Míng Wǔ: Qítā tóngxué ne?
Nguyễn Minh Vũ: Còn các bạn khác thì sao?
Nguyen Minh Vu: What about the other students?
黎云英:他们正在练习说汉语。
Lí Yún Yīng: Tāmen zhèngzài liànxí shuō Hànyǔ.
Lê Vân Anh: Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Trung.
Le Van Anh: They are practising speaking Chinese.
阮明武:丁垂杨现在在学校吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Nguyễn Minh Vũ: Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Nguyen Minh Vu: Is Dinh Thuy Duong at school now?
水仙:她在学校,正在图书馆看书。
Shuǐ Xiān: Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Thủy Tiên: Bạn ấy đang ở trường, đọc sách trong thư viện.
Thuy Tien: She is at school, reading in the library.
阮明武:你能区分这两个在吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ néng qūfēn zhè liǎng ge zài ma?
Nguyễn Minh Vũ: Em có phân biệt được hai chữ 在 này không?
Nguyen Minh Vu: Can you distinguish these two instances of 在?
芳玲:第一个在表示地点,第二个在表示进行。
Fāng Líng: Dì yī ge zài biǎoshì dìdiǎn, dì èr ge zài biǎoshì jìnxíng.
Phương Linh: 在 thứ nhất chỉ nơi chốn, 在 thứ hai chỉ diễn tiến.
Phuong Linh: The first 在 indicates place; the second indicates an ongoing action.
阮明武:很好,那正在是什么意思?
Ruǎn Míng Wǔ: Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?
Nguyễn Minh Vũ: Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?
Nguyen Minh Vu: Good. What does 正在 mean?
丁垂杨:正在更强调动作此刻进行。
Dīng Chuí Yáng: Zhèngzài gèng qiángdiào dòngzuò cǐkè jìnxíng.
Đinh Thùy Dương: 正在 nhấn mạnh hơn hành động đang diễn ra lúc này.
Dinh Thuy Duong: 正在 emphasizes an action currently in progress.
黎云英:我明白了,我现在正在学习这个用法。
Lí Yún Yīng: Wǒ míngbai le, wǒ xiànzài zhèngzài xuéxí zhège yòngfǎ.
Lê Vân Anh: Em hiểu rồi, bây giờ em đang học cách dùng này.
Le Van Anh: I understand; I am learning this usage right now.
阮明武:对,你学得很好。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng, em học rất tốt.
Nguyen Minh Vu: Yes, you are learning very well.
Những câu thoại trên liên kết thành một nhiệm vụ giao tiếp thay vì từng cặp câu rời. Giáo viên yêu cầu học viên xác định ai hỏi, ai đưa thông tin, ai nhờ hỗ trợ và lời đáp thay đổi ra sao khi chuyển từ quan hệ thân mật sang lịch sự. Chọn ít nhất ba câu trong hội thoại, giải thích vì sao dùng đúng trọng điểm bài học và thử thay một yếu tố mà không làm sai cấu trúc.
Hoạt động nhóm: đóng vai lần thứ hai nhưng thay bối cảnh lớp học bằng bối cảnh tại cơ quan hoặc gia đình. Không được chỉ đọc lại nguyên văn; phải tự chọn một mẫu công thức đã học và nêu lý do lựa chọn.
Tình huống bổ sung nhằm kéo dài mạch trao đổi và tạo thêm dữ liệu thực hành nói. Nhân vật sử dụng đúng tên chữ Hán, Pinyin, tiếng Việt và tiếng Anh; mỗi lượt có bốn dòng liền nhau. Học viên có thể thay vai rồi tự nối tiếp cuộc thoại sau lượt cuối.
阮明武:你现在在做什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ bạn đang làm gì?
Nguyen Minh Vu: What are you doing now?
水仙:我正在写今天的作业。
Shuǐ Xiān: Wǒ zhèngzài xiě jīntiān de zuòyè.
Thủy Tiên: Em đang làm bài tập hôm nay.
Thuy Tien: I am doing today's homework.
阮明武:你在家写,还是在学校写?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?
Nguyễn Minh Vũ: Bạn viết ở nhà hay ở trường?
Nguyen Minh Vu: Are you writing at home or at school?
芳玲:我在学校图书馆写。
Fāng Líng: Wǒ zài xuéxiào túshūguǎn xiě.
Phương Linh: Em viết ở thư viện trường.
Phuong Linh: I am writing in the school library.
丁垂杨:老师,您现在也正在上课吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, nín xiànzài yě zhèngzài shàngkè ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, bây giờ thầy cũng đang lên lớp phải không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, are you also teaching a class now?
阮明武:对,我现在正在讲第二课。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, wǒ xiànzài zhèngzài jiǎng dì èr kè.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng vậy, thầy đang giảng bài thứ hai.
Nguyen Minh Vu: Yes, I am teaching lesson two now.
阮明武:我们现在可以进去吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ chúng ta vào được chưa?
Nguyen Minh Vu: Can we go in now?
黎云英:先等一下,大家正在做练习。
Lí Yún Yīng: Xiān děng yíxià, dàjiā zhèngzài zuò liànxí.
Lê Vân Anh: Đợi một lát, mọi người đang làm bài tập.
Le Van Anh: Wait a moment; everyone is doing exercises.
Bài văn liên kết các câu trong một tình huống nhất quán. Mỗi câu có bốn dòng để học viên tự đọc, giáo viên phân tích rồi yêu cầu học viên tóm tắt hoặc kể lại theo ngôi khác.
Câu 1现在是晚上八点。
Xiànzài shì wǎnshang bā diǎn.
Bây giờ là tám giờ tối.
It is eight in the evening.
Câu 2我正在家里看汉语书。
Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Hànyǔ shū.
Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.
I am at home reading a Chinese textbook.
Câu 3爸爸正在看电视。
Bàba zhèngzài kàn diànshì.
Bố đang xem tivi.
Dad is watching television.
Câu 4妈妈在厨房做饭。
Māma zài chúfáng zuòfàn.
Mẹ đang nấu cơm trong bếp.
Mom is cooking in the kitchen.
Câu 5妹妹正在房间里听音乐。
Mèimei zhèngzài fángjiān lǐ tīng yīnyuè.
Em gái đang nghe nhạc trong phòng.
My younger sister is listening to music in her room.
Câu 6我在看书的时候,不想说话。
Wǒ zài kàn shū de shíhou, bù xiǎng shuōhuà.
Lúc đang đọc sách, tôi không muốn nói chuyện.
When I am reading, I do not want to talk.
Câu 7朋友打电话问我在做什么。
Péngyou dǎdiànhuà wèn wǒ zài zuò shénme.
Bạn gọi điện hỏi tôi đang làm gì.
A friend calls to ask what I am doing.
Câu 8我说,我正在准备明天的汉语课。
Wǒ shuō, wǒ zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de Hànyǔ kè.
Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày mai.
I say I am preparing for tomorrow's Chinese class.
Trọng điểm 1 – 在 + động từ hoạt động: đang: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 在 + 动词(短语). 在 đứng trước động từ để biểu thị hoạt động đang diễn tiến: 我在看书. Cần có động từ/hoạt động thích hợp theo sau, không đặt 在 ngay trước danh từ rồi cho đó là phó từ tiến hành.
Trọng điểm 2 – 正在 nhấn diễn tiến tại thời điểm: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 正在 + 动词(短语). 正在 nhấn mạnh việc diễn ra đúng lúc nói hoặc thời điểm đã chọn; 正在说话, 正在上课. Trong nhiều câu có thể đổi 正在 bằng 在 nhưng sắc thái nhấn diễn tiến giảm.
Trọng điểm 3 – Vị trí của nơi chốn và dấu hiệu tiếp diễn: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 在 + 地点 + (正)在 + V. Nếu cần nhấn nơi hoạt động và tiến hành, có thể nói 我在教室里正在看书; 在 thứ nhất giới thiệu nơi chốn, 正在 là phó từ tiếp diễn.
Trọng điểm 4 – Câu hỏi, phủ định và nhận diện hành động: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 正在/在 + 做什么?; 没(有)在 + V. 你在做什么? hỏi hoạt động đang diễn ra. Khi phủ định một hành động đang diễn ra dùng 没在 hoặc 不在 trong một số ngữ cảnh cần phân tích; 我没在睡觉 là tôi không đang ngủ.
Trọng điểm 5 – Động từ kéo dài và dấu hiệu 呢: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 在/正在 + V + 呢. 呢 cuối câu có thể tăng sắc thái hành động tiếp diễn: 我看书呢, 我正在看书呢. Không bắt buộc cả 在 và 呢 đồng thời xuất hiện; nhiều cách nói khác nhau cùng hợp lệ tùy tình huống.
Thực hiện ba mức độ: đọc diễn cảm từng câu, kể lại bài bằng ngôi “tôi” hoặc “chúng tôi”, cuối cùng đổi một tình tiết mà vẫn duy trì cấu trúc ngữ pháp chính. Giáo viên kiểm tra tính tự nhiên của tổ hợp, không chỉ đúng chữ Hán và dấu Pinyin.
Sau bài văn chính, bốn câu mới phát triển thêm bối cảnh và ngữ pháp trọng điểm. Học viên đọc nối với đoạn văn trước, chọn một câu làm chủ đề và luyện kể lại theo góc nhìn của người tham gia. Các từ vượt phạm vi vốn từ nền tảng dùng cho phân tầng giảng chuyên sâu.
今天下午三点,我正在图书馆看书。
Jīntiān xiàwǔ sān diǎn, wǒ zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Ba giờ chiều nay, tôi đang đọc sách ở thư viện.
At three this afternoon, I am reading at the library.
朋友在旁边写汉字,老师正在教室上课。
Péngyou zài pángbiān xiě Hànzì, lǎoshī zhèngzài jiàoshì shàngkè.
Bạn tôi đang viết chữ Hán bên cạnh, thầy đang giảng bài trong lớp.
My friend is writing Chinese characters nearby while the teacher is teaching in class.
这时黎云英打电话来,问我们在做什么。
Zhè shí Lí Yún Yīng dǎ diànhuà lái, wèn wǒmen zài zuò shénme.
Lúc ấy Lê Vân Anh gọi điện hỏi chúng tôi đang làm gì.
At that moment, Le Van Anh calls and asks what we are doing.
我告诉他,我们正在准备明天的考试。
Wǒ gàosu tā, wǒmen zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de kǎoshì.
Tôi bảo cậu ấy rằng chúng tôi đang chuẩn bị kỳ thi ngày mai.
I tell him we are preparing for tomorrow's exam.
Danh sách từ vựng được đánh số, mỗi mục giữ đúng thứ tự bốn dòng. Phân biệt từ trọng tâm của khung HSK và từ bổ trợ để dạy chuyên sâu: sự xuất hiện trong bài không đồng nghĩa mọi từ đều thuộc danh mục HSK 1.
Quy trình học và dạy: nhận diện → giải thích → tạo câu → đối chiếu → hội thoại → bài văn → chữa lỗi → tự đánh giá. Mỗi học viên cần tự tạo tối thiểu ba câu mới và một lượt hội thoại, không lấy việc ghi nhớ máy móc ví dụ làm tiêu chí duy nhất.
ChineMaster EDU – Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung ứng dụng. Đề mục đối chiếu trực tiếp từ bộ dữ liệu HSK 2026 do người dùng cung cấp; phần giáo án, hội thoại, bài tập là nội dung biên soạn phục vụ giảng dạy.
Phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. 在/正在 trước vị ngữ diễn đạt hành động đang diễn ra; 正在 thường nhấn rõ trạng thái đang tiếp diễn trong thời điểm quy chiếu.
Điểm cần phân biệt: Phân biệt 我在学习 (đang học) với 我在学校学习 (học ở trường). 在 có thể là giới từ địa điểm chứ không phải phó từ thời gian.
Vận dụng tại lớp: Thầy gọi hỏi từng học viên đang làm gì; học viên mô tả các hoạt động trong lớp và ngoài lớp.
Chuyên mục này tổ chức bài giảng theo năm cơ chế đặc thù của trọng điểm 17: 在 chỉ diễn tiến; 正在 nhấn tính đang diễn ra; Trạng ngữ địa điểm và tiến hành; Hành động và trạng thái; Đang làm và đã làm. Giảng viên triển khai từ nhận diện hình thức đến điều kiện sử dụng rồi mới yêu cầu nói, viết. Không xem các công thức là sơ đồ hoán đổi tự do cho mọi từ vựng.
Công thức giảng dạy: chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ.
在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 1 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “在 chỉ diễn tiến”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: chủ ngữ + 正在 + V.
正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 2 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “chủ ngữ + 正在 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “正在 nhấn tính đang diễn ra”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 在 + địa điểm + V / 正在 + V.
我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 3 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “在 + địa điểm + V / 正在 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Trạng ngữ địa điểm và tiến hành”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 在/正在 + động từ có thể diễn tiến.
Không gắn 在/正在 vô điều kiện với mọi động từ chỉ quan hệ, nhận thức hoặc kết quả tức thời. Kiểm tra động từ có cách hiểu đang thực hiện hay không.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 4 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “在/正在 + động từ có thể diễn tiến”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Hành động và trạng thái”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Không gắn 在/正在 vô điều kiện với mọi động từ chỉ quan hệ, nhận thức hoặc kết quả tức thời. Kiểm tra động từ có cách hiểu đang thực hiện hay không. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Công thức giảng dạy: 正在 + V / V + 了.
正在 nhấn tiến trình, 了 thường chỉ hoàn thành hoặc biến đổi; hai yếu tố không hoán đổi để nói cùng một thông tin.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 5 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “正在 + V / V + 了”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Đang làm và đã làm”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 正在 nhấn tiến trình, 了 thường chỉ hoàn thành hoặc biến đổi; hai yếu tố không hoán đổi để nói cùng một thông tin. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Cơ chế cần phát hiện: Phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. 在/正在 trước vị ngữ diễn đạt hành động đang diễn ra; 正在 thường nhấn rõ trạng thái đang tiếp diễn trong thời điểm quy chiếu.
Hạn chế khi thay thành phần: Phân biệt 我在学习 (đang học) với 我在学校学习 (học ở trường). 在 có thể là giới từ địa điểm chứ không phải phó từ thời gian.
我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
我在学校正在学习汉语。
Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
I am studying Chinese at school right now.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
我们在教室里看书。
Wǒmen zài jiàoshì lǐ kàn shū.
Chúng tôi đọc sách trong lớp.
We read books in the classroom.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
阮明武老师提醒大家:“我正在听音乐。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi đang nghe nhạc.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I am listening to music.”
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
你正在写什么?
Nǐ zhèngzài xiě shénme?
Bạn đang viết gì?
What are you writing?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
Đoạn hội thoại ở Phần 6 sử dụng thầy Nguyễn Minh Vũ làm người điều phối hoạt động. Đinh Thùy Dương, Lê Vân Anh, Thủy Tiên và Phương Linh là bốn học viên duy nhất. Khi phân tích cần xác định ai hỏi, ai đáp, ai đề nghị làm rõ, và lượt sau có trả lời đúng câu hỏi trước không.
Trục hội thoại: Thầy gọi hỏi từng học viên đang làm gì; học viên mô tả các hoạt động trong lớp và ngoài lớp.
阮明武:你现在在做什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ em đang làm gì?
Nguyen Minh Vu: What are you doing right now?
Điểm phân tích: Ở lượt 1, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
丁垂杨:我正在看今天的课文。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zhèngzài kàn jīntiān de kèwén.
Đinh Thùy Dương: Em đang đọc bài khóa hôm nay.
Dinh Thuy Duong: I am reading today's text.
Điểm phân tích: Ở lượt 2, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:丁垂杨现在在学校吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Nguyễn Minh Vũ: Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Nguyen Minh Vu: Is Dinh Thuy Duong at school now?
Điểm phân tích: Ở lượt 5, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
水仙:她在学校,正在图书馆看书。
Shuǐ Xiān: Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Thủy Tiên: Bạn ấy đang ở trường, đọc sách trong thư viện.
Thuy Tien: She is at school, reading in the library.
Điểm phân tích: Ở lượt 6, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
黎云英:我明白了,我现在正在学习这个用法。
Lí Yún Yīng: Wǒ míngbai le, wǒ xiànzài zhèngzài xuéxí zhège yòngfǎ.
Lê Vân Anh: Em hiểu rồi, bây giờ em đang học cách dùng này.
Le Van Anh: I understand; I am learning this usage right now.
Điểm phân tích: Ở lượt 11, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:对,你学得很好。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng, em học rất tốt.
Nguyen Minh Vu: Yes, you are learning very well.
Điểm phân tích: Ở lượt 12, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
丁垂杨:老师,您现在也正在上课吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, nín xiànzài yě zhèngzài shàngkè ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, bây giờ thầy cũng đang lên lớp phải không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, are you also teaching a class now?
Điểm phân tích: Ở lượt 17, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
阮明武:对,我现在正在讲第二课。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, wǒ xiànzài zhèngzài jiǎng dì èr kè.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng vậy, thầy đang giảng bài thứ hai.
Nguyen Minh Vu: Yes, I am teaching lesson two now.
Điểm phân tích: Ở lượt 18, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
Bài văn ở Phần 7 được xem là một chỉnh thể, không phải tập hợp các câu rời rạc. Người đọc cần theo dõi thời gian, địa điểm, người tham gia, mục đích hoạt động và thay đổi thông tin giữa các câu. Trong khi khai thác chuyên đề này, hãy đặc biệt chú ý: 在/正在 trước vị ngữ diễn đạt hành động đang diễn ra; 正在 thường nhấn rõ trạng thái đang tiếp diễn trong thời điểm quy chiếu.
Yêu cầu khi viết lại: Duy trì bốn nhân vật nữ trong nhóm học viên; thầy Nguyễn Minh Vũ có vai trò hướng dẫn, giao nhiệm vụ hoặc giải thích. Không thêm nhân vật có tên khác. Nếu muốn trình bày ví dụ từ ngữ xưng hô, hãy chỉ rõ đó là từ ngữ minh họa, không phải một thành viên mới.
阮明武老师提醒大家:“我正在听音乐。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi đang nghe nhạc.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I am listening to music.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师举例说:“我没在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ méi zài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi không đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I am not watching TV.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“不要说话,老师正在讲课。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Do not talk; the teacher is explaining the lesson.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“他们正在练习说汉语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Tāmen zhèngzài liànxí shuō Hànyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Trung.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “They are practising speaking Chinese.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
上课时,阮明武老师问:“很好,那正在是什么意思?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Good. What does 正在 mean?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师举例说:“你在家写,还是在学校写?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn viết ở nhà hay ở trường?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Are you writing at home or at school?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“我们现在可以进去吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ chúng ta vào được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Can we go in now?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
阮明武老师说:“爸爸正在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Bàba zhèngzài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bố đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Dad is watching television.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
Hệ thống bài tập này đánh giá khả năng tự giải thích và tái sử dụng cấu trúc. Đối với bài dịch, không mặc định chỉ có một cách trả lời duy nhất; cách dùng phải tự nhiên và giữ đúng nghĩa, chứ không chỉ giữ lại các từ đơn lẻ.
Nguyên tắc chấm: Không chỉ đánh giá chọn đúng từ mà còn đánh giá tính đúng cú pháp, nghĩa của toàn câu, logic hội thoại, cách xưng hô và hiệu quả truyền đạt. Với trọng điểm này, phải phân biệt rõ: Phân biệt 我在学习 (đang học) với 我在学校学习 (học ở trường). 在 có thể là giới từ địa điểm chứ không phải phó từ thời gian.
我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
Ở sáu bài đối chiếu, câu trả lời phải chỉ ra khác nhau tối thiểu một điểm về nghĩa, đối tượng quy chiếu, vị trí, mức độ lịch sự hoặc điều kiện kết hợp. Ở các nhiệm vụ sáng tạo, người học cần giữ đúng hệ thống nhân vật và xây dựng lượt đáp hợp logic. Bài viết chỉ được chấm đạt khi câu đúng, các sự kiện trong đoạn không tự mâu thuẫn và người đọc xác định được ai đang nói với ai.
Kết luận chuyên biệt: Thầy gọi hỏi từng học viên đang làm gì; học viên mô tả các hoạt động trong lớp và ngoài lớp.
Nêu một tình huống gần gũi, cho học viên tự dịch và dùng lỗi thường gặp làm tình huống nhận diện; chưa tiết lộ ngay công thức, yêu cầu dự đoán theo ngữ cảnh.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “在 chỉ diễn tiến” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ”. 在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Cho học viên đối chiếu hai câu chỉ khác một yếu tố ngữ pháp; hỏi nghĩa nào thay đổi và có phải điều kiện dùng khác nhau hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “正在 nhấn tính đang diễn ra” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 正在 + V”. 正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Viết cấu trúc lên bảng và đánh dấu phần bắt buộc, phần có thể thay. Phân biệt từ loại với chức năng cú pháp ở cấp cụm và câu.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Trạng ngữ địa điểm và tiến hành” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “在 + địa điểm + V / 正在 + V”. 我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Kiểm tra tính tự nhiên khi thay danh từ, động từ, người nói, người nghe; cho học viên tự tìm một phản ví dụ có ngữ cảnh cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Hành động và trạng thái” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “在/正在 + động từ có thể diễn tiến”. Không gắn 在/正在 vô điều kiện với mọi động từ chỉ quan hệ, nhận thức hoặc kết quả tức thời. Kiểm tra động từ có cách hiểu đang thực hiện hay không.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Đặt tình huống giao tiếp có thời gian giới hạn, học viên trả lời trước bằng lời, sau đó mới đối chiếu văn bản với Pinyin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Đang làm và đã làm” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “正在 + V / V + 了”. 正在 nhấn tiến trình, 了 thường chỉ hoàn thành hoặc biến đổi; hai yếu tố không hoán đổi để nói cùng một thông tin.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Phân vai hỏi – đáp – người quan sát; sau mỗi hai lượt nói dừng để kiểm tra câu mới có liên kết thông tin với câu trước hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “在 chỉ diễn tiến” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ”. 在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Đọc đoạn văn có mục tiêu, tìm câu mang cấu trúc trọng tâm và giải thích vai trò của nó trong tiến trình thông tin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “正在 nhấn tính đang diễn ra” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 正在 + V”. 正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Yêu cầu đoạn văn dùng ít nhất hai biến thể cấu trúc, có liên kết ý và một tình huống kết thúc cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Trạng ngữ địa điểm và tiến hành” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “在 + địa điểm + V / 正在 + V”. 我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
100 mẫu câu dưới đây được chọn và phân loại theo chức năng giao tiếp của trọng điểm. Mỗi câu có đủ bốn dòng: Hán giản thể, Pinyin có dấu, bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh. Các câu có lời dẫn của thầy Nguyễn Minh Vũ dùng làm mẫu luyện nghe – đáp và phân tích câu trên lớp; không tạo thêm nhân vật ngoài hệ thống đã quy định.
1. 我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
2. 他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
3. 你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
4. 老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
5. 学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
6. 她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
7. 我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
8. 我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
9. 我在学校正在学习汉语。
Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
I am studying Chinese at school right now.
10. 我们在教室里看书。
Wǒmen zài jiàoshì lǐ kàn shū.
Chúng tôi đọc sách trong lớp.
We read books in the classroom.
11. 阮明武老师提醒大家:“我正在听音乐。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi đang nghe nhạc.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I am listening to music.”
12. 你正在写什么?
Nǐ zhèngzài xiě shénme?
Bạn đang viết gì?
What are you writing?
13. 他们正在吃饭。
Tāmen zhèngzài chī fàn.
Họ đang ăn cơm.
They are eating.
14. 孩子在睡觉呢。
Háizi zài shuìjiào ne.
Đứa trẻ đang ngủ đấy.
The child is sleeping.
15. 阮明武老师举例说:“我没在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ méi zài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi không đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I am not watching TV.”
16. 他现在不在家。
Tā xiànzài bú zài jiā.
Bây giờ anh ấy không có nhà.
He is not at home now.
17. 你们在讨论什么问题?
Nǐmen zài tǎolùn shénme wèntí?
Các bạn đang thảo luận vấn đề gì?
What issue are you discussing?
18. 我们正在准备考试。
Wǒmen zhèngzài zhǔnbèi kǎoshì.
Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi.
We are preparing for an exam.
19. 阮明武老师说:“不要说话,老师正在讲课。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Do not talk; the teacher is explaining the lesson.”
20. 我正在等你。
Wǒ zhèngzài děng nǐ.
Tôi đang đợi bạn.
I am waiting for you.
21. 你现在在做什么?
Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Bây giờ em đang làm gì?
What are you doing right now?
22. 我正在看今天的课文。
Wǒ zhèngzài kàn jīntiān de kèwén.
Em đang đọc bài khóa hôm nay.
I am reading today's text.
23. 阮明武老师说:“他们正在练习说汉语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Tāmen zhèngzài liànxí shuō Hànyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Trung.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “They are practising speaking Chinese.”
24. 他在学校,正在图书馆看书。
Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Bạn ấy ở trường, đang đọc sách ở thư viện.
He is at school, reading in the library.
25. 你能区分这两个在吗?
Nǐ néng qūfēn zhè liǎng ge zài ma?
Em có phân biệt được hai chữ 在 này không?
Can you distinguish these two instances of 在?
26. 第一个在表示地点,第二个在表示进行。
Dì yī ge zài biǎoshì dìdiǎn, dì èr ge zài biǎoshì jìnxíng.
在 thứ nhất chỉ nơi chốn, 在 thứ hai chỉ diễn tiến.
The first 在 indicates place; the second indicates an ongoing action.
27. 上课时,阮明武老师问:“很好,那正在是什么意思?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Good. What does 正在 mean?”
28. 正在更强调动作此刻进行。
Zhèngzài gèng qiángdiào dòngzuò cǐkè jìnxíng.
正在 nhấn mạnh hơn hành động đang diễn ra lúc này.
正在 emphasizes an action currently in progress.
29. 我明白了,我现在正在学习这个用法。
Wǒ míngbai le, wǒ xiànzài zhèngzài xuéxí zhège yòngfǎ.
Em hiểu rồi, bây giờ em đang học cách dùng này.
I understand; I am learning this usage right now.
30. 我正在写今天的作业。
Wǒ zhèngzài xiě jīntiān de zuòyè.
Tôi đang làm bài tập hôm nay.
I am doing today's homework.
31. 阮明武老师举例说:“你在家写,还是在学校写?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn viết ở nhà hay ở trường?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Are you writing at home or at school?”
32. 我在学校图书馆写。
Wǒ zài xuéxiào túshūguǎn xiě.
Tôi viết ở thư viện trường.
I am writing in the school library.
33. 老师也正在上课吗?
Lǎoshī yě zhèngzài shàngkè ma?
Giáo viên cũng đang giảng bài chứ?
Is the teacher teaching now too?
34. 对,老师正在讲第二课。
Duì, lǎoshī zhèngzài jiǎng dì èr kè.
Đúng, thầy đang giảng bài thứ hai.
Yes, the teacher is explaining lesson two.
35. 阮明武老师说:“我们现在可以进去吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ chúng ta vào được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Can we go in now?”
36. 先等一下,大家正在做练习。
Xiān děng yíxià, dàjiā zhèngzài zuò liànxí.
Đợi một lát, mọi người đang làm bài tập.
Wait a moment; everyone is doing exercises.
37. 现在是晚上八点。
Xiànzài shì wǎnshang bā diǎn.
Bây giờ là tám giờ tối.
It is eight in the evening.
38. 我正在家里看汉语书。
Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Hànyǔ shū.
Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.
I am at home reading a Chinese textbook.
39. 阮明武老师说:“爸爸正在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Bàba zhèngzài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bố đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Dad is watching television.”
40. 妈妈在厨房做饭。
Māma zài chúfáng zuòfàn.
Mẹ đang nấu cơm trong bếp.
Mom is cooking in the kitchen.
41. 妹妹正在房间里听音乐。
Mèimei zhèngzài fángjiān lǐ tīng yīnyuè.
Em gái đang nghe nhạc trong phòng.
My younger sister is listening to music in her room.
42. 我在看书的时候,不想说话。
Wǒ zài kàn shū de shíhou, bù xiǎng shuōhuà.
Lúc đang đọc sách, tôi không muốn nói chuyện.
When I am reading, I do not want to talk.
43. 阮明武老师提醒大家:“朋友打电话问我在做什么。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Péngyou dǎdiànhuà wèn wǒ zài zuò shénme.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Bạn gọi điện hỏi tôi đang làm gì.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “A friend calls to ask what I am doing.”
44. 我说,我正在准备明天的汉语课。
Wǒ shuō, wǒ zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de Hànyǔ kè.
Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày mai.
I say I am preparing for tomorrow's Chinese class.
45. 今天下午三点,我正在图书馆看书。
Jīntiān xiàwǔ sān diǎn, wǒ zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Ba giờ chiều nay, tôi đang đọc sách ở thư viện.
At three this afternoon, I am reading at the library.
46. 朋友在旁边写汉字,老师正在教室上课。
Péngyou zài pángbiān xiě Hànzì, lǎoshī zhèngzài jiàoshì shàngkè.
Bạn tôi đang viết chữ Hán bên cạnh, thầy đang giảng bài trong lớp.
My friend is writing Chinese characters nearby while the teacher is teaching in class.
47. 阮明武老师举例说:“我告诉他,我们正在准备明天的考试。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ gàosu tā, wǒmen zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de kǎoshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi bảo cậu ấy rằng chúng tôi đang chuẩn bị kỳ thi ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I tell him we are preparing for tomorrow's exam.”
48. 在
Zài
Đang; ở (tùy chức năng).
Be doing; at.
49. 正在
Zhèngzài
Đang (nhấn diễn tiến).
Be in the process of.
50. 同学正在上课。
Tóngxué zhèngzài shàngkè.
Bạn học đang giảng bài.
The classmate is teaching a class.
51. 阮明武老师说:“我在学校正在学习英语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Yīngyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tôi đang học tiếng Anh ở trường.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I am studying English at school right now.”
52. 我正在看明天的课文。
Wǒ zhèngzài kàn míngtiān de kèwén.
Em đang đọc bài khóa ngày mai.
I am reading tomorrow's text.
53. 他们正在练习说英语。
Tāmen zhèngzài liànxí shuō Yīngyǔ.
Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Anh.
They are practising speaking English.
54. 我正在写明天的作业。
Wǒ zhèngzài xiě míngtiān de zuòyè.
Tôi đang làm bài tập ngày mai.
I am doing tomorrow's homework.
55. 上课时,阮明武老师问:“同学也正在上课吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Tóngxué yě zhèngzài shàngkè ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Bạn học cũng đang giảng bài chứ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Is the classmate teaching now too?”
56. 对,老师正在讲第三课。
Duì, lǎoshī zhèngzài jiǎng dì sān kè.
Đúng, thầy đang giảng bài thứ ba.
Yes, the teacher is explaining lesson Three.
57. 我正在家里看英语书。
Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Yīngyǔ shū.
Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Anh.
I am at home reading a English textbook.
58. 我说,我正在准备后天的汉语课。
Wǒ shuō, wǒ zhèngzài zhǔnbèi hòutiān de Hànyǔ kè.
Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày kia.
I say I am preparing for the day after tomorrow's Chinese class.
59. 阮明武老师提醒大家:“我告诉他,我们正在准备后天的考试。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ gàosu tā, wǒmen zhèngzài zhǔnbèi hòutiān de kǎoshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi bảo cậu ấy rằng chúng tôi đang chuẩn bị kỳ thi ngày kia.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I tell him we are preparing for the day after tomorrow's exam.”
60. 不好意思,老师也正在上课吗?
Bù hǎoyìsi, lǎoshī yě zhèngzài shàngkè ma?
Xin lỗi, giáo viên cũng đang giảng bài chứ?
Excuse me, is the teacher teaching now too?
61. 请问,你正在写什么?
Qǐngwèn, nǐ zhèngzài xiě shénme?
Xin hỏi, bạn đang viết gì?
Excuse me, what are you writing?
62. 不好意思,我们现在可以进去吗?
Bù hǎoyìsi, wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?
Xin lỗi, bây giờ chúng ta vào được chưa?
Excuse me, can we go in now?
63. 阮明武老师举例说:“请问,你在家写,还是在学校写?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Qǐngwèn, nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Xin hỏi, bạn viết ở nhà hay ở trường?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Excuse me, are you writing at home or at school?”
64. 丁垂杨现在在学校吗?
Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Is Dinh Thuy Duong at school now?
65. 这时黎云英打电话来,问我们在做什么。
Zhè shí Lí Yún Yīng dǎ diànhuà lái, wèn wǒmen zài zuò shénme.
Lúc ấy Lê Vân Anh gọi điện hỏi chúng tôi đang làm gì.
At that moment, Le Van Anh calls and asks what we are doing.
66. 黎云英现在在学校吗?
Lí Yún Yīng xiànzài zài xuéxiào ma?
Lê Vân Anh bây giờ có ở trường không?
Is Le Van Anh at school now?
67. 阮明武老师说:“这时芳玲打电话来,问我们在做什么。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Zhè shí Fāng Líng dǎ diànhuà lái, wèn wǒmen zài zuò shénme.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Lúc ấy Phương Linh gọi điện hỏi chúng tôi đang làm gì.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “At that moment, Phuong Linh calls and asks what we are doing.”
68. 请问,丁垂杨现在在学校吗?
Qǐngwèn, Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Xin hỏi, Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Excuse me, is Dinh Thuy Duong at school now?
69. 丁垂杨说:“我正在等你。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒ zhèngzài děng nǐ.”
Đinh Thùy Dương nói: “Tôi đang đợi bạn.”
Dinh Thuy Duong says, “I am waiting for you.”
70. 黎云英说:“我正在写今天的作业。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ zhèngzài xiě jīntiān de zuòyè.”
Lê Vân Anh nói: “Tôi đang làm bài tập hôm nay.”
Le Van Anh says, “I am doing today's homework.”
71. 黎云英说:“朋友打电话问我在做什么。”
Lí Yún Yīng shuō: “Péngyou dǎdiànhuà wèn wǒ zài zuò shénme.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn gọi điện hỏi tôi đang làm gì.”
Le Van Anh says, “A friend calls to ask what I am doing.”
72. 丁垂杨说:“他们正在吃饭。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Tāmen zhèngzài chī fàn.”
Đinh Thùy Dương nói: “Họ đang ăn cơm.”
Dinh Thuy Duong says, “They are eating.”
73. 黎云英说:“他在学校,正在图书馆看书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn ấy ở trường, đang đọc sách ở thư viện.”
Le Van Anh says, “He is at school, reading in the library.”
74. 黎云英说:“先等一下,大家正在做练习。”
Lí Yún Yīng shuō: “Xiān děng yíxià, dàjiā zhèngzài zuò liànxí.”
Lê Vân Anh nói: “Đợi một lát, mọi người đang làm bài tập.”
Le Van Anh says, “Wait a moment; everyone is doing exercises.”
75. 芳玲问:“很好,那正在是什么意思?”
Fāng Líng wèn: “Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?”
Phương Linh hỏi: “Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?”
Phuong Linh asks, “Good. What does 正在 mean?”
76. 丁垂杨说:“爸爸正在看电视。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Bàba zhèngzài kàn diànshì.”
Đinh Thùy Dương nói: “Bố đang xem tivi.”
Dinh Thuy Duong says, “Dad is watching television.”
77. 黎云英说:“学生们正在听课。”
Lí Yún Yīng shuō: “Xué shēng men zhèngzài tīng kè.”
Lê Vân Anh nói: “Các học sinh đang nghe giảng.”
Le Van Anh says, “The students are listening in class.”
78. 黎云英说:“不要说话,老师正在讲课。”
Lí Yún Yīng shuō: “Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.”
Lê Vân Anh nói: “Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.”
Le Van Anh says, “Do not talk; the teacher is explaining the lesson.”
79. 丁垂杨说:“我在学校图书馆写。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒ zài xuéxiào túshūguǎn xiě.”
Đinh Thùy Dương nói: “Tôi viết ở thư viện trường.”
Dinh Thuy Duong says, “I am writing in the school library.”
80. 黎云英说:“今天下午三点,我正在图书馆看书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Jīntiān xiàwǔ sān diǎn, wǒ zhèngzài túshūguǎn kàn shū.”
Lê Vân Anh nói: “Ba giờ chiều nay, tôi đang đọc sách ở thư viện.”
Le Van Anh says, “At three this afternoon, I am reading at the library.”
81. 丁垂杨说:“我没在看电视。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒ méi zài kàn diànshì.”
Đinh Thùy Dương nói: “Tôi không đang xem tivi.”
Dinh Thuy Duong says, “I am not watching TV.”
82. 黎云英说:“第一个在表示地点,第二个在表示进行。”
Lí Yún Yīng shuō: “Dì yī ge zài biǎoshì dìdiǎn, dì èr ge zài biǎoshì jìnxíng.”
Lê Vân Anh nói: “在 thứ nhất chỉ nơi chốn, 在 thứ hai chỉ diễn tiến.”
Le Van Anh says, “The first 在 indicates place; the second indicates an ongoing action.”
83. 黎云英说:“我正在家里看汉语书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Hànyǔ shū.”
Lê Vân Anh nói: “Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.”
Le Van Anh says, “I am at home reading a Chinese textbook.”
84. 黎云英说:“我在学校学习。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ zài xuéxiào xuéxí.”
Lê Vân Anh nói: “Tôi học ở trường.”
Le Van Anh says, “I study at school.”
85. 黎云英问:“你现在在做什么?”
Lí Yún Yīng wèn: “Nǐ xiànzài zài zuò shénme?”
Lê Vân Anh hỏi: “Bây giờ em đang làm gì?”
Le Van Anh asks, “What are you doing right now?”
86. 其他同学呢?
Qítā tóngxué ne?
Còn các bạn khác thì sao?
What about the other students?
87. 阮明武老师说:“对,你学得很好。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đúng, em học rất tốt.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Yes, you are learning very well.”
88. 看书
Kàn shū
Đọc sách.
Read a book.
89. 写汉字
Xiě Hànzì
Viết chữ Hán.
Write Chinese characters.
90. 做什么
Zuò shénme
Làm gì.
Do what.
91. 阮明武老师提醒大家:“听课”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Tīng kè”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Nghe giảng.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Listen in class.”
92. 讲课
Jiǎng kè
Giảng bài.
Teach a lesson.
93. 讨论
Tǎolùn
Thảo luận.
Discuss.
94. 准备
Zhǔnbèi
Chuẩn bị.
Prepare.
95. 阮明武老师举例说:“等”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Děng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Đợi.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Wait.”
96. 教室
Jiàoshì
Phòng học.
Classroom.
97. 图书馆
Túshūguǎn
Thư viện.
Library.
98. 请问,其他同学呢?
Qǐngwèn, qítā tóngxué ne?
Xin hỏi, còn các bạn khác thì sao?
Excuse me, what about the other students?
99. 丁垂杨说:“对,你学得很好。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.”
Đinh Thùy Dương nói: “Đúng, em học rất tốt.”
Dinh Thuy Duong says, “Yes, you are learning very well.”
100. 阮明武老师说:“我在看书。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ zài kàn shū.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tôi đang đọc sách.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I am reading a book.”
Học liệu ChineMaster EDU: ChineMaster EDU · diễn đàn tiếng Trung ChineMaster EDU
Tác giả: Nguyễn Minh Vũ · ChineMaster EDU · Giáo án ngữ pháp HSK 1 · ngày 17/11/2026
5 bài giảng mới nhất cùng chuyên mục
1. Phó từ phạm vi 都 – tất cả, đều và phạm vi tác động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
2. Phó từ mức độ 非常、很、太、真、有(一)点儿 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Lượng từ thời gian 日、号、岁、点、分、年、天 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
4. Lượng từ vay mượn 杯 – đơn vị cốc/ly và cách kết hợp – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Lượng từ danh từ chuyên dụng 本、个、家、口、块、件、只、元 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Phần 1. Mục tiêu bài học, bối cảnh và kiến thức tiên quyết
Trình độ: HSK 1 · Phân loại: Từ loại → phó từ thời gian · Nội dung trọng điểm: Phó từ thời gian 在、正在 – đang thực hiện hành động. Đây là bài giảng chuyên sâu theo khung ngữ pháp HSK 2026, không phải văn bản chép nguyên đề cương.
在 và 正在 khi làm phó từ chỉ hành động đang diễn ra tại thời điểm tham chiếu. Đây là cách dùng khác với 在 mang chức năng giới từ hoặc vị ngữ chỉ vị trí (bài 21). 正在 thường nhấn tính đang diễn tiến rõ hơn, trong khi 在 có thể rất trung tính trong khẩu ngữ.
Học viên cần phân biệt 我在学校 (tôi ở trường) với 我在学习 (tôi đang học), và 我在学校学习 (tôi học ở trường) theo cấu trúc của cả câu.
5 bài giảng liên quan nhất
1. Ngữ pháp HSK 3 Cách dùng 正在 trong tiếng Trung theo giáo trình chuẩn HSK của tác giả Nguyễn Minh Vũ
2. 30. Cụm động tân 动宾短语 – động từ, tân ngữ và trật tự hành động – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
3. Tất cả Phó từ trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026
4. Động từ năng nguyện 想 và 要 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
5. Động từ năng nguyện 会 và 能 – Ngữ pháp tiếng Trung HSK 1 ChineMaster EDU ngày 17/11/2026
Mục tiêu bài học: hiểu đúng chức năng, lựa chọn chính xác cấu trúc; phân biệt cách dùng gần nghĩa; chuyển từ nhận diện sang tự đặt câu, xử lý tình huống và viết đoạn văn. Các câu được ghi bốn dòng Hán giản thể, Pinyin có dấu, Việt, Anh. Một số mẫu mở rộng phục vụ giảng chuyên sâu có thể vượt khỏi phạm vi từ vựng chính thức HSK 1; cần phân tầng khi dạy.
Phần 2. Khái niệm, chức năng cú pháp và điều kiện sử dụng
2.1. 在 + động từ hoạt động: đang
Công thức: 主语 + 在 + 动词(短语)
在 đứng trước động từ để biểu thị hoạt động đang diễn tiến: 我在看书. Cần có động từ/hoạt động thích hợp theo sau, không đặt 在 ngay trước danh từ rồi cho đó là phó từ tiến hành.
Câu 我在学校 không phải câu tiến hành, vì 学校 là nơi chốn.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.2. 正在 nhấn diễn tiến tại thời điểm
Công thức: 主语 + 正在 + 动词(短语)
正在 nhấn mạnh việc diễn ra đúng lúc nói hoặc thời điểm đã chọn; 正在说话, 正在上课. Trong nhiều câu có thể đổi 正在 bằng 在 nhưng sắc thái nhấn diễn tiến giảm.
Không phải động từ nào cũng nhận nghĩa tiếp diễn như nhau; các động từ tức thời có hạn chế hoặc cần ngữ cảnh đặc biệt.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.3. Vị trí của nơi chốn và dấu hiệu tiếp diễn
Công thức: 主语 + 在 + 地点 + (正)在 + V
Nếu cần nhấn nơi hoạt động và tiến hành, có thể nói 我在教室里正在看书; 在 thứ nhất giới thiệu nơi chốn, 正在 là phó từ tiếp diễn.
Trong câu thường ngày, không nhất thiết lặp hai 在 nếu đã rõ; học viên phải nhìn vào thành phần sau 在 để phân biệt.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.4. Câu hỏi, phủ định và nhận diện hành động
Công thức: 正在/在 + 做什么?; 没(有)在 + V
你在做什么? hỏi hoạt động đang diễn ra. Khi phủ định một hành động đang diễn ra dùng 没在 hoặc 不在 trong một số ngữ cảnh cần phân tích; 我没在睡觉 là tôi không đang ngủ.
Phủ định 不在家 là không ở nhà, không mang ý nghĩa đang trong hành động.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
2.5. Động từ kéo dài và dấu hiệu 呢
Công thức: 在/正在 + V + 呢
呢 cuối câu có thể tăng sắc thái hành động tiếp diễn: 我看书呢, 我正在看书呢. Không bắt buộc cả 在 và 呢 đồng thời xuất hiện; nhiều cách nói khác nhau cùng hợp lệ tùy tình huống.
Không suy rằng 了 cuối câu luôn thay cho 正在 trong câu diễn tiến.
Phương pháp phân tích: từ công thức trên, hãy tìm từ/cụm giữ chức năng chính, xác định quan hệ giữa các thành phần và thử thay đổi chủ thể, thời gian hoặc tân ngữ. Bất kỳ thay đổi nào cũng phải giữ đúng giới hạn kết hợp đã giải thích, không suy diễn cơ học theo bản dịch tiếng Việt.
Phần 3. Các tầng ý nghĩa, ngữ dụng và cách phân biệt trong giao tiếp
3.1. 在 trong 我在教室 là vị trí, trong 我在看书 là phó từ diễn tiến
在 trong 我在教室 là vị trí, trong 我在看书 là phó từ diễn tiến; phân loại dựa vào từ theo sau.
3.2. 正在 nhấn mạnh hành động đang diễn ra, không bắt buộc được dùng mọi lần nói “đang”
正在 nhấn mạnh hành động đang diễn ra, không bắt buộc được dùng mọi lần nói “đang”.
3.3. 在教室里正在看书 chứa hai cấu trúc 在 khác vai trò
在教室里正在看书 chứa hai cấu trúc 在 khác vai trò; phân tích thành phần cụ thể giúp tránh hiểu sai.
3.4. 正在 thường kết hợp động từ chỉ hoạt động có quá trình, nhưng một số động từ xảy ra tức…
正在 thường kết hợp động từ chỉ hoạt động có quá trình, nhưng một số động từ xảy ra tức thời cần ngữ cảnh khác.
3.5. 呢 có thể hỗ trợ ngữ khí tiếp diễn ở cuối câu, không phải lúc nào cũng nghĩa “thì sao”
呢 có thể hỗ trợ ngữ khí tiếp diễn ở cuối câu, không phải lúc nào cũng nghĩa “thì sao”.
3.6. Học viên luyện trả lời 你在做什么 bằng hoạt động cụ thể thay vì chỉ đưa một danh từ địa điểm
Học viên luyện trả lời 你在做什么 bằng hoạt động cụ thể thay vì chỉ đưa một danh từ địa điểm.
Phần 4. Đối chiếu và lỗi sai của người học tiếng Trung
Bảng dưới đây ghi cách nói cần sửa trong nghĩa/ngữ cảnh nêu ra. Không áp dụng đánh dấu sai như một lệnh cấm tuyệt đối nếu biểu thức có thể đúng với bối cảnh khác. Khi chữa bài, giáo viên giải thích vị trí thành phần, nghĩa và điều kiện kết hợp, không chỉ cung cấp đáp án.
| Cách nói cần sửa | Cách nói đề xuất | Vì sao? |
|---|---|---|
| 我正在学校。(ý: đang ở trường) | 我在学校。 | 在 trước danh từ nơi chốn là vị trí; 正在 thường đi với hành động đang diễn ra. |
| 我在正在学习。 | 我正在学习。 | Không cần chồng 在 và 正在 trong cùng vị trí phó từ. |
| 他正在书。(ý: đang đọc sách) | 他正在看书。 | 正在 cần vị ngữ hành động, thêm 看. |
| 你做在什么? | 你在做什么? | Phó từ tiếp diễn 在 đứng trước động từ 做. |
| 他们正在不说话。(ý: họ đang không nói chuyện) | 他们现在没在说话。 | Phủ định hành động đang diễn tiến cần cấu trúc thích hợp, không xen 不 máy móc giữa 正在 và động từ. |
Phần 5. Hệ thống 20–22 mẫu câu minh họa và thực hành chuyển đổi
Phần này tập trung hệ thống câu mẫu thật theo từng bối cảnh, không gán máy móc một câu cho một công thức khi câu chứa đồng thời nhiều hiện tượng ngữ pháp. Mỗi ví dụ có bốn dòng Hán – Pinyin – Việt – Anh; giáo viên đối chiếu cấu trúc ở phần 2 để nhận diện đúng ngữ nghĩa.
5.1. Nhóm câu mẫu 1–5 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 1我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
Ví dụ 2他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
Ví dụ 3你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
Ví dụ 4老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
Ví dụ 5学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
5.2. Nhóm câu mẫu 6–10 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 6她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
Ví dụ 7我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
Ví dụ 8我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
Ví dụ 9我在学校正在学习汉语。
Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
I am studying Chinese at school right now.
Ví dụ 10我们在教室里看书。
Wǒmen zài jiàoshì lǐ kàn shū.
Chúng tôi đọc sách trong lớp.
We read books in the classroom.
5.3. Nhóm câu mẫu 11–15 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 11我正在听音乐。
Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.
Tôi đang nghe nhạc.
I am listening to music.
Ví dụ 12你正在写什么?
Nǐ zhèngzài xiě shénme?
Bạn đang viết gì?
What are you writing?
Ví dụ 13他们正在吃饭。
Tāmen zhèngzài chī fàn.
Họ đang ăn cơm.
They are eating.
Ví dụ 14孩子在睡觉呢。
Háizi zài shuìjiào ne.
Đứa trẻ đang ngủ đấy.
The child is sleeping.
Ví dụ 15我没在看电视。
Wǒ méi zài kàn diànshì.
Tôi không đang xem tivi.
I am not watching TV.
5.4. Nhóm câu mẫu 16–20 – nhận diện và chuyển đổi trong ngữ cảnh
Ví dụ 16他现在不在家。
Tā xiànzài bú zài jiā.
Bây giờ anh ấy không có nhà.
He is not at home now.
Ví dụ 17你们在讨论什么问题?
Nǐmen zài tǎolùn shénme wèntí?
Các bạn đang thảo luận vấn đề gì?
What issue are you discussing?
Ví dụ 18我们正在准备考试。
Wǒmen zhèngzài zhǔnbèi kǎoshì.
Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi.
We are preparing for an exam.
Ví dụ 19不要说话,老师正在讲课。
Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.
Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.
Do not talk; the teacher is explaining the lesson.
Ví dụ 20我正在等你。
Wǒ zhèngzài děng nǐ.
Tôi đang đợi bạn.
I am waiting for you.
Bài tập miệng tại lớp: chọn hai cặp ví dụ gần nhau, trình bày cấu trúc và giải thích điểm khác biệt. Sau đó học viên tự chuyển đổi thành câu nghi vấn, câu phủ định hoặc thay đổi một thông tin theo điều kiện riêng của từng mẫu; không coi mọi dạng chuyển đổi là hợp lệ.
Phần 6. Hội thoại ứng dụng có tình huống và diễn biến
Tình huống: giáo viên quan sát hoạt động của học viên ở trường, phân tích 在 chỉ nơi chốn và 正在 chỉ hành động đang diễn tiến.
6.1. Mở đầu và xác định tình huống
阮明武:你现在在做什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ em đang làm gì?
Nguyen Minh Vu: What are you doing right now?
丁垂杨:我正在看今天的课文。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zhèngzài kàn jīntiān de kèwén.
Đinh Thùy Dương: Em đang đọc bài khóa hôm nay.
Dinh Thuy Duong: I am reading today's text.
阮明武:其他同学呢?
Ruǎn Míng Wǔ: Qítā tóngxué ne?
Nguyễn Minh Vũ: Còn các bạn khác thì sao?
Nguyen Minh Vu: What about the other students?
黎云英:他们正在练习说汉语。
Lí Yún Yīng: Tāmen zhèngzài liànxí shuō Hànyǔ.
Lê Vân Anh: Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Trung.
Le Van Anh: They are practising speaking Chinese.
阮明武:丁垂杨现在在学校吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Nguyễn Minh Vũ: Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Nguyen Minh Vu: Is Dinh Thuy Duong at school now?
水仙:她在学校,正在图书馆看书。
Shuǐ Xiān: Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Thủy Tiên: Bạn ấy đang ở trường, đọc sách trong thư viện.
Thuy Tien: She is at school, reading in the library.
6.2. Xử lý nhiệm vụ và kết thúc
阮明武:你能区分这两个在吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ néng qūfēn zhè liǎng ge zài ma?
Nguyễn Minh Vũ: Em có phân biệt được hai chữ 在 này không?
Nguyen Minh Vu: Can you distinguish these two instances of 在?
芳玲:第一个在表示地点,第二个在表示进行。
Fāng Líng: Dì yī ge zài biǎoshì dìdiǎn, dì èr ge zài biǎoshì jìnxíng.
Phương Linh: 在 thứ nhất chỉ nơi chốn, 在 thứ hai chỉ diễn tiến.
Phuong Linh: The first 在 indicates place; the second indicates an ongoing action.
阮明武:很好,那正在是什么意思?
Ruǎn Míng Wǔ: Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?
Nguyễn Minh Vũ: Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?
Nguyen Minh Vu: Good. What does 正在 mean?
丁垂杨:正在更强调动作此刻进行。
Dīng Chuí Yáng: Zhèngzài gèng qiángdiào dòngzuò cǐkè jìnxíng.
Đinh Thùy Dương: 正在 nhấn mạnh hơn hành động đang diễn ra lúc này.
Dinh Thuy Duong: 正在 emphasizes an action currently in progress.
黎云英:我明白了,我现在正在学习这个用法。
Lí Yún Yīng: Wǒ míngbai le, wǒ xiànzài zhèngzài xuéxí zhège yòngfǎ.
Lê Vân Anh: Em hiểu rồi, bây giờ em đang học cách dùng này.
Le Van Anh: I understand; I am learning this usage right now.
阮明武:对,你学得很好。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng, em học rất tốt.
Nguyen Minh Vu: Yes, you are learning very well.
6.3. Phân tích tình huống và chuyển giao tiếp sang ngôn ngữ chủ động
Những câu thoại trên liên kết thành một nhiệm vụ giao tiếp thay vì từng cặp câu rời. Giáo viên yêu cầu học viên xác định ai hỏi, ai đưa thông tin, ai nhờ hỗ trợ và lời đáp thay đổi ra sao khi chuyển từ quan hệ thân mật sang lịch sự. Chọn ít nhất ba câu trong hội thoại, giải thích vì sao dùng đúng trọng điểm bài học và thử thay một yếu tố mà không làm sai cấu trúc.
Hoạt động nhóm: đóng vai lần thứ hai nhưng thay bối cảnh lớp học bằng bối cảnh tại cơ quan hoặc gia đình. Không được chỉ đọc lại nguyên văn; phải tự chọn một mẫu công thức đã học và nêu lý do lựa chọn.
6.4. Hội thoại thực hành mở rộng – tám lượt theo tình huống mới
Tình huống bổ sung nhằm kéo dài mạch trao đổi và tạo thêm dữ liệu thực hành nói. Nhân vật sử dụng đúng tên chữ Hán, Pinyin, tiếng Việt và tiếng Anh; mỗi lượt có bốn dòng liền nhau. Học viên có thể thay vai rồi tự nối tiếp cuộc thoại sau lượt cuối.
阮明武:你现在在做什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ bạn đang làm gì?
Nguyen Minh Vu: What are you doing now?
水仙:我正在写今天的作业。
Shuǐ Xiān: Wǒ zhèngzài xiě jīntiān de zuòyè.
Thủy Tiên: Em đang làm bài tập hôm nay.
Thuy Tien: I am doing today's homework.
阮明武:你在家写,还是在学校写?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?
Nguyễn Minh Vũ: Bạn viết ở nhà hay ở trường?
Nguyen Minh Vu: Are you writing at home or at school?
芳玲:我在学校图书馆写。
Fāng Líng: Wǒ zài xuéxiào túshūguǎn xiě.
Phương Linh: Em viết ở thư viện trường.
Phuong Linh: I am writing in the school library.
丁垂杨:老师,您现在也正在上课吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, nín xiànzài yě zhèngzài shàngkè ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, bây giờ thầy cũng đang lên lớp phải không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, are you also teaching a class now?
阮明武:对,我现在正在讲第二课。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, wǒ xiànzài zhèngzài jiǎng dì èr kè.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng vậy, thầy đang giảng bài thứ hai.
Nguyen Minh Vu: Yes, I am teaching lesson two now.
阮明武:我们现在可以进去吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ chúng ta vào được chưa?
Nguyen Minh Vu: Can we go in now?
黎云英:先等一下,大家正在做练习。
Lí Yún Yīng: Xiān děng yíxià, dàjiā zhèngzài zuò liànxí.
Lê Vân Anh: Đợi một lát, mọi người đang làm bài tập.
Le Van Anh: Wait a moment; everyone is doing exercises.
Phần 7. Bài văn ứng dụng tổng hợp và bản dịch ba ngôn ngữ
7.1. Bài văn tiếng Trung có Pinyin và đối chiếu Việt – Anh
Bài văn liên kết các câu trong một tình huống nhất quán. Mỗi câu có bốn dòng để học viên tự đọc, giáo viên phân tích rồi yêu cầu học viên tóm tắt hoặc kể lại theo ngôi khác.
Câu 1现在是晚上八点。
Xiànzài shì wǎnshang bā diǎn.
Bây giờ là tám giờ tối.
It is eight in the evening.
Câu 2我正在家里看汉语书。
Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Hànyǔ shū.
Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.
I am at home reading a Chinese textbook.
Câu 3爸爸正在看电视。
Bàba zhèngzài kàn diànshì.
Bố đang xem tivi.
Dad is watching television.
Câu 4妈妈在厨房做饭。
Māma zài chúfáng zuòfàn.
Mẹ đang nấu cơm trong bếp.
Mom is cooking in the kitchen.
Câu 5妹妹正在房间里听音乐。
Mèimei zhèngzài fángjiān lǐ tīng yīnyuè.
Em gái đang nghe nhạc trong phòng.
My younger sister is listening to music in her room.
Câu 6我在看书的时候,不想说话。
Wǒ zài kàn shū de shíhou, bù xiǎng shuōhuà.
Lúc đang đọc sách, tôi không muốn nói chuyện.
When I am reading, I do not want to talk.
Câu 7朋友打电话问我在做什么。
Péngyou dǎdiànhuà wèn wǒ zài zuò shénme.
Bạn gọi điện hỏi tôi đang làm gì.
A friend calls to ask what I am doing.
Câu 8我说,我正在准备明天的汉语课。
Wǒ shuō, wǒ zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de Hànyǔ kè.
Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày mai.
I say I am preparing for tomorrow's Chinese class.
7.2. Phân tích ngữ pháp trong bài văn
Trọng điểm 1 – 在 + động từ hoạt động: đang: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 在 + 动词(短语). 在 đứng trước động từ để biểu thị hoạt động đang diễn tiến: 我在看书. Cần có động từ/hoạt động thích hợp theo sau, không đặt 在 ngay trước danh từ rồi cho đó là phó từ tiến hành.
Trọng điểm 2 – 正在 nhấn diễn tiến tại thời điểm: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 正在 + 动词(短语). 正在 nhấn mạnh việc diễn ra đúng lúc nói hoặc thời điểm đã chọn; 正在说话, 正在上课. Trong nhiều câu có thể đổi 正在 bằng 在 nhưng sắc thái nhấn diễn tiến giảm.
Trọng điểm 3 – Vị trí của nơi chốn và dấu hiệu tiếp diễn: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 主语 + 在 + 地点 + (正)在 + V. Nếu cần nhấn nơi hoạt động và tiến hành, có thể nói 我在教室里正在看书; 在 thứ nhất giới thiệu nơi chốn, 正在 là phó từ tiếp diễn.
Trọng điểm 4 – Câu hỏi, phủ định và nhận diện hành động: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 正在/在 + 做什么?; 没(有)在 + V. 你在做什么? hỏi hoạt động đang diễn ra. Khi phủ định một hành động đang diễn ra dùng 没在 hoặc 不在 trong một số ngữ cảnh cần phân tích; 我没在睡觉 là tôi không đang ngủ.
Trọng điểm 5 – Động từ kéo dài và dấu hiệu 呢: quan sát câu văn có chức năng tương ứng, xác định thành phần nêu tình huống, thành phần nòng cốt và thành phần chịu tác động. Công thức 在/正在 + V + 呢. 呢 cuối câu có thể tăng sắc thái hành động tiếp diễn: 我看书呢, 我正在看书呢. Không bắt buộc cả 在 và 呢 đồng thời xuất hiện; nhiều cách nói khác nhau cùng hợp lệ tùy tình huống.
7.3. Nhiệm vụ trình bày và kể lại
Thực hiện ba mức độ: đọc diễn cảm từng câu, kể lại bài bằng ngôi “tôi” hoặc “chúng tôi”, cuối cùng đổi một tình tiết mà vẫn duy trì cấu trúc ngữ pháp chính. Giáo viên kiểm tra tính tự nhiên của tổ hợp, không chỉ đúng chữ Hán và dấu Pinyin.
7.4. Bài văn mở rộng – diễn tiến sự việc và kiến thức tổng hợp
Sau bài văn chính, bốn câu mới phát triển thêm bối cảnh và ngữ pháp trọng điểm. Học viên đọc nối với đoạn văn trước, chọn một câu làm chủ đề và luyện kể lại theo góc nhìn của người tham gia. Các từ vượt phạm vi vốn từ nền tảng dùng cho phân tầng giảng chuyên sâu.
今天下午三点,我正在图书馆看书。
Jīntiān xiàwǔ sān diǎn, wǒ zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Ba giờ chiều nay, tôi đang đọc sách ở thư viện.
At three this afternoon, I am reading at the library.
朋友在旁边写汉字,老师正在教室上课。
Péngyou zài pángbiān xiě Hànzì, lǎoshī zhèngzài jiàoshì shàngkè.
Bạn tôi đang viết chữ Hán bên cạnh, thầy đang giảng bài trong lớp.
My friend is writing Chinese characters nearby while the teacher is teaching in class.
这时黎云英打电话来,问我们在做什么。
Zhè shí Lí Yún Yīng dǎ diànhuà lái, wèn wǒmen zài zuò shénme.
Lúc ấy Lê Vân Anh gọi điện hỏi chúng tôi đang làm gì.
At that moment, Le Van Anh calls and asks what we are doing.
我告诉他,我们正在准备明天的考试。
Wǒ gàosu tā, wǒmen zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de kǎoshì.
Tôi bảo cậu ấy rằng chúng tôi đang chuẩn bị kỳ thi ngày mai.
I tell him we are preparing for tomorrow's exam.
Phần 8. Từ vựng, tổ hợp và hướng mở rộng
Danh sách từ vựng được đánh số, mỗi mục giữ đúng thứ tự bốn dòng. Phân biệt từ trọng tâm của khung HSK và từ bổ trợ để dạy chuyên sâu: sự xuất hiện trong bài không đồng nghĩa mọi từ đều thuộc danh mục HSK 1.
- 在
Zài
Đang; ở (tùy chức năng).
Be doing; at. - 正在
Zhèngzài
Đang (nhấn diễn tiến).
Be in the process of. - 看书
Kàn shū
Đọc sách.
Read a book. - 写汉字
Xiě Hànzì
Viết chữ Hán.
Write Chinese characters. - 做什么
Zuò shénme
Làm gì.
Do what. - 听课
Tīng kè
Nghe giảng.
Listen in class. - 讲课
Jiǎng kè
Giảng bài.
Teach a lesson. - 讨论
Tǎolùn
Thảo luận.
Discuss. - 准备
Zhǔnbèi
Chuẩn bị.
Prepare. - 等
Děng
Đợi.
Wait. - 教室
Jiàoshì
Phòng học.
Classroom. - 图书馆
Túshūguǎn
Thư viện.
Library.
Phần 9. Bài tập củng cố – phân loại, chữa lỗi, chuyển đổi và dịch câu
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 主语 + 在 + 动词(短语) trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 主语 + 正在 + 动词(短语) trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 主语 + 在 + 地点 + (正)在 + V trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 正在/在 + 做什么?; 没(有)在 + V trong tình huống của bài.
- Phân tích thành phần và giải thích điều kiện sử dụng của công thức 在/正在 + V + 呢 trong tình huống của bài.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 我正在学校。(ý: đang ở trường). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 我在正在学习。. Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 他正在书。(ý: đang đọc sách). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 你做在什么?. Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Chữa câu theo nghĩa đã học: 他们正在不说话。(ý: họ đang không nói chuyện). Giải thích nguyên nhân cần sửa.
- Dịch Việt → Trung: Bạn đang làm gì?
- Dịch Việt → Trung: Cô ấy đang nói chuyện.
- Dịch Việt → Trung: Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
- Dịch Việt → Trung: Bạn đang viết gì?
- Dịch Việt → Trung: Tôi không đang xem tivi.
- Dịch Việt → Trung: Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi.
- Dịch Việt → Trung: Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.
- Dịch Việt → Trung: Em gái đang nghe nhạc trong phòng.
- Dịch Việt → Trung: Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày mai.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Em đang đọc bài khóa hôm nay.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: Bạn ấy ở trường, đang đọc sách ở thư viện.
- Viết câu đáp lại hoặc diễn đạt câu tiếng Việt trong hội thoại: 正在 nhấn mạnh hơn hành động đang diễn ra lúc này.
Phần 10. Đáp án kèm phương pháp giải thích
- Nhận diện 在 + động từ hoạt động: đang. Công thức: 主语 + 在 + 动词(短语). 在 đứng trước động từ để biểu thị hoạt động đang diễn tiến: 我在看书. Cần có động từ/hoạt động thích hợp theo sau, không đặt 在 ngay trước danh từ rồi cho đó là phó từ tiến hành.
- Nhận diện 正在 nhấn diễn tiến tại thời điểm. Công thức: 主语 + 正在 + 动词(短语). 正在 nhấn mạnh việc diễn ra đúng lúc nói hoặc thời điểm đã chọn; 正在说话, 正在上课. Trong nhiều câu có thể đổi 正在 bằng 在 nhưng sắc thái nhấn diễn tiến giảm.
- Nhận diện Vị trí của nơi chốn và dấu hiệu tiếp diễn. Công thức: 主语 + 在 + 地点 + (正)在 + V. Nếu cần nhấn nơi hoạt động và tiến hành, có thể nói 我在教室里正在看书; 在 thứ nhất giới thiệu nơi chốn, 正在 là phó từ tiếp diễn.
- Nhận diện Câu hỏi, phủ định và nhận diện hành động. Công thức: 正在/在 + 做什么?; 没(有)在 + V. 你在做什么? hỏi hoạt động đang diễn ra. Khi phủ định một hành động đang diễn ra dùng 没在 hoặc 不在 trong một số ngữ cảnh cần phân tích; 我没在睡觉 là tôi không đang ngủ.
- Nhận diện Động từ kéo dài và dấu hiệu 呢. Công thức: 在/正在 + V + 呢. 呢 cuối câu có thể tăng sắc thái hành động tiếp diễn: 我看书呢, 我正在看书呢. Không bắt buộc cả 在 và 呢 đồng thời xuất hiện; nhiều cách nói khác nhau cùng hợp lệ tùy tình huống.
- 我在学校。. Giải thích: 在 trước danh từ nơi chốn là vị trí; 正在 thường đi với hành động đang diễn ra.
- 我正在学习。. Giải thích: Không cần chồng 在 và 正在 trong cùng vị trí phó từ.
- 他正在看书。. Giải thích: 正在 cần vị ngữ hành động, thêm 看.
- 你在做什么?. Giải thích: Phó từ tiếp diễn 在 đứng trước động từ 做.
- 他们现在没在说话。. Giải thích: Phủ định hành động đang diễn tiến cần cấu trúc thích hợp, không xen 不 máy móc giữa 正在 và động từ.
- 你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我在学校正在学习汉语。
Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
I am studying Chinese at school right now.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 你正在写什么?
Nǐ zhèngzài xiě shénme?
Bạn đang viết gì?
What are you writing?
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我没在看电视。
Wǒ méi zài kàn diànshì.
Tôi không đang xem tivi.
I am not watching TV.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我们正在准备考试。
Wǒmen zhèngzài zhǔnbèi kǎoshì.
Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi.
We are preparing for an exam.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我正在家里看汉语书。
Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Hànyǔ shū.
Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.
I am at home reading a Chinese textbook.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 妹妹正在房间里听音乐。
Mèimei zhèngzài fángjiān lǐ tīng yīnyuè.
Em gái đang nghe nhạc trong phòng.
My younger sister is listening to music in her room.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我说,我正在准备明天的汉语课。
Wǒ shuō, wǒ zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de Hànyǔ kè.
Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày mai.
I say I am preparing for tomorrow's Chinese class.
Giải thích: Soát nòng cốt chủ–vị, vị trí ngữ pháp trong câu và lựa chọn từ ngữ đúng với ngữ cảnh đã cho. - 我正在看今天的课文。
Wǒ zhèngzài kàn jīntiān de kèwén.
Em đang đọc bài khóa hôm nay.
I am reading today's text.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp. - 他在学校,正在图书馆看书。
Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Bạn ấy ở trường, đang đọc sách ở thư viện.
He is at school, reading in the library.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp. - 正在更强调动作此刻进行。
Zhèngzài gèng qiángdiào dòngzuò cǐkè jìnxíng.
正在 nhấn mạnh hơn hành động đang diễn ra lúc này.
正在 emphasizes an action currently in progress.
Giải thích: Đây là đáp án tham khảo đúng theo hội thoại. Có thể dùng biến thể khác nếu giữ được nghĩa, trật tự cú pháp và sắc thái giao tiếp.
Phần 11. Tổng kết công thức ngữ pháp và hướng giảng chuyên sâu
| Trọng điểm | Công thức | Yêu cầu kiểm tra |
|---|---|---|
| 在 + động từ hoạt động: đang | 主语 + 在 + 动词(短语) | 在 đứng trước động từ để biểu thị hoạt động đang diễn tiến: 我在看书. Cần có động từ/hoạt động thích hợp theo sau, không đặt 在 ngay trước danh từ rồi cho đó là phó từ tiến hành. |
| 正在 nhấn diễn tiến tại thời điểm | 主语 + 正在 + 动词(短语) | 正在 nhấn mạnh việc diễn ra đúng lúc nói hoặc thời điểm đã chọn; 正在说话, 正在上课. Trong nhiều câu có thể đổi 正在 bằng 在 nhưng sắc thái nhấn diễn tiến giảm. |
| Vị trí của nơi chốn và dấu hiệu tiếp diễn | 主语 + 在 + 地点 + (正)在 + V | Nếu cần nhấn nơi hoạt động và tiến hành, có thể nói 我在教室里正在看书; 在 thứ nhất giới thiệu nơi chốn, 正在 là phó từ tiếp diễn. |
| Câu hỏi, phủ định và nhận diện hành động | 正在/在 + 做什么?; 没(有)在 + V | 你在做什么? hỏi hoạt động đang diễn ra. Khi phủ định một hành động đang diễn ra dùng 没在 hoặc 不在 trong một số ngữ cảnh cần phân tích; 我没在睡觉 là tôi không đang ngủ. |
| Động từ kéo dài và dấu hiệu 呢 | 在/正在 + V + 呢 | 呢 cuối câu có thể tăng sắc thái hành động tiếp diễn: 我看书呢, 我正在看书呢. Không bắt buộc cả 在 và 呢 đồng thời xuất hiện; nhiều cách nói khác nhau cùng hợp lệ tùy tình huống. |
Quy trình học và dạy: nhận diện → giải thích → tạo câu → đối chiếu → hội thoại → bài văn → chữa lỗi → tự đánh giá. Mỗi học viên cần tự tạo tối thiểu ba câu mới và một lượt hội thoại, không lấy việc ghi nhớ máy móc ví dụ làm tiêu chí duy nhất.
ChineMaster EDU – Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung ứng dụng. Đề mục đối chiếu trực tiếp từ bộ dữ liệu HSK 2026 do người dùng cung cấp; phần giáo án, hội thoại, bài tập là nội dung biên soạn phục vụ giảng dạy.
Phần 12. Năm trục phân tích ngữ pháp chuyên biệt theo trọng điểm
12.0. Luận điểm giảng dạy của tác giả Nguyễn Minh Vũ
Phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. 在/正在 trước vị ngữ diễn đạt hành động đang diễn ra; 正在 thường nhấn rõ trạng thái đang tiếp diễn trong thời điểm quy chiếu.
Điểm cần phân biệt: Phân biệt 我在学习 (đang học) với 我在学校学习 (học ở trường). 在 có thể là giới từ địa điểm chứ không phải phó từ thời gian.
Vận dụng tại lớp: Thầy gọi hỏi từng học viên đang làm gì; học viên mô tả các hoạt động trong lớp và ngoài lớp.
Chuyên mục này tổ chức bài giảng theo năm cơ chế đặc thù của trọng điểm 17: 在 chỉ diễn tiến; 正在 nhấn tính đang diễn ra; Trạng ngữ địa điểm và tiến hành; Hành động và trạng thái; Đang làm và đã làm. Giảng viên triển khai từ nhận diện hình thức đến điều kiện sử dụng rồi mới yêu cầu nói, viết. Không xem các công thức là sơ đồ hoán đổi tự do cho mọi từ vựng.
12.1. 在 chỉ diễn tiến
Công thức giảng dạy: chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ.
在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 1 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “在 chỉ diễn tiến”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.2. 正在 nhấn tính đang diễn ra
Công thức giảng dạy: chủ ngữ + 正在 + V.
正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 2 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “chủ ngữ + 正在 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “正在 nhấn tính đang diễn ra”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.3. Trạng ngữ địa điểm và tiến hành
Công thức giảng dạy: 在 + địa điểm + V / 正在 + V.
我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 3 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “在 + địa điểm + V / 正在 + V”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Trạng ngữ địa điểm và tiến hành”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.4. Hành động và trạng thái
Công thức giảng dạy: 在/正在 + động từ có thể diễn tiến.
Không gắn 在/正在 vô điều kiện với mọi động từ chỉ quan hệ, nhận thức hoặc kết quả tức thời. Kiểm tra động từ có cách hiểu đang thực hiện hay không.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 4 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “在/正在 + động từ có thể diễn tiến”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Hành động và trạng thái”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: Không gắn 在/正在 vô điều kiện với mọi động từ chỉ quan hệ, nhận thức hoặc kết quả tức thời. Kiểm tra động từ có cách hiểu đang thực hiện hay không. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
12.5. Đang làm và đã làm
Công thức giảng dạy: 正在 + V / V + 了.
正在 nhấn tiến trình, 了 thường chỉ hoàn thành hoặc biến đổi; hai yếu tố không hoán đổi để nói cùng một thông tin.
Trong giờ học, mục tiêu của nhánh 5 không phải học thuộc mặt chữ mà là xác lập điều kiện để dùng “正在 + V / V + 了”: xác định điểm quy chiếu, loại từ đi theo, vị trí trong câu, ý nghĩa đối với người nghe và hoàn cảnh không phù hợp. Khi học viên nêu một câu tiếng Việt, hãy yêu cầu họ lý giải chức năng chứ không dịch thẳng rồi mới sửa phát âm.
Bài tập kiểm tra lập luận: giáo viên đưa hai phát ngôn gần nghĩa, một phát ngôn có chứa cơ chế “Đang làm và đã làm”, một phát ngôn thay đổi điều kiện. Học viên phải chỉ ra điểm thay đổi ở mức cú pháp và thông tin người nghe tiếp nhận. Chỉ chấm đúng khi lời giải nêu được vì sao diễn đạt phù hợp với tình huống cụ thể.
Lưu ý phản biện: 正在 nhấn tiến trình, 了 thường chỉ hoàn thành hoặc biến đổi; hai yếu tố không hoán đổi để nói cùng một thông tin. Khi phân tích từ một ví dụ sang một câu mới, cần kiểm tra từng thành phần chứ không coi mọi mẫu có cùng số âm tiết đều cùng kết cấu. Sau đó yêu cầu học viên tạo hai tình huống thực tế tương phản để kiểm chứng quy tắc.
Phần 13. Phân tích 12 mẫu câu: nhận diện chức năng và điều kiện kết hợp
Cơ chế cần phát hiện: Phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. 在/正在 trước vị ngữ diễn đạt hành động đang diễn ra; 正在 thường nhấn rõ trạng thái đang tiếp diễn trong thời điểm quy chiếu.
Hạn chế khi thay thành phần: Phân biệt 我在学习 (đang học) với 我在学校学习 (học ở trường). 在 có thể là giới từ địa điểm chứ không phải phó từ thời gian.
13.1. Hồ sơ câu mẫu số 1
我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.2. Hồ sơ câu mẫu số 2
他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.3. Hồ sơ câu mẫu số 3
你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.4. Hồ sơ câu mẫu số 4
老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.5. Hồ sơ câu mẫu số 5
学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.6. Hồ sơ câu mẫu số 6
她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.7. Hồ sơ câu mẫu số 7
我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.8. Hồ sơ câu mẫu số 8
我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.9. Hồ sơ câu mẫu số 9
我在学校正在学习汉语。
Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
I am studying Chinese at school right now.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.10. Hồ sơ câu mẫu số 10
我们在教室里看书。
Wǒmen zài jiàoshì lǐ kàn shū.
Chúng tôi đọc sách trong lớp.
We read books in the classroom.
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.11. Hồ sơ câu mẫu số 11
阮明武老师提醒大家:“我正在听音乐。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi đang nghe nhạc.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I am listening to music.”
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
13.12. Hồ sơ câu mẫu số 12
你正在写什么?
Nǐ zhèngzài xiě shénme?
Bạn đang viết gì?
What are you writing?
Phân tích: Trước hết xác định bộ phận “正在” trong câu, sau đó đối chiếu phạm vi và kết hợp với nội dung phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Không suy chức năng từ một chữ tách rời; việc lựa chọn cấu trúc phải dựa trên toàn bộ vị ngữ, thành phần liên quan và mục đích giao tiếp. Học viên giải thích lại vì sao câu phù hợp với ngữ cảnh, trước khi tự thay một thành phần và kiểm tra nghĩa của câu mới.
Phần 14. Phân tích hội thoại của thầy Nguyễn Minh Vũ và bốn học viên
Đoạn hội thoại ở Phần 6 sử dụng thầy Nguyễn Minh Vũ làm người điều phối hoạt động. Đinh Thùy Dương, Lê Vân Anh, Thủy Tiên và Phương Linh là bốn học viên duy nhất. Khi phân tích cần xác định ai hỏi, ai đáp, ai đề nghị làm rõ, và lượt sau có trả lời đúng câu hỏi trước không.
Trục hội thoại: Thầy gọi hỏi từng học viên đang làm gì; học viên mô tả các hoạt động trong lớp và ngoài lớp.
14.1. Lượt nói 1: hành động giao tiếp
阮明武:你现在在做什么?
Ruǎn Míng Wǔ: Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Nguyễn Minh Vũ: Bây giờ em đang làm gì?
Nguyen Minh Vu: What are you doing right now?
Điểm phân tích: Ở lượt 1, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.2. Lượt nói 2: hành động giao tiếp
丁垂杨:我正在看今天的课文。
Dīng Chuí Yáng: Wǒ zhèngzài kàn jīntiān de kèwén.
Đinh Thùy Dương: Em đang đọc bài khóa hôm nay.
Dinh Thuy Duong: I am reading today's text.
Điểm phân tích: Ở lượt 2, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.5. Lượt nói 5: hành động giao tiếp
阮明武:丁垂杨现在在学校吗?
Ruǎn Míng Wǔ: Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Nguyễn Minh Vũ: Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Nguyen Minh Vu: Is Dinh Thuy Duong at school now?
Điểm phân tích: Ở lượt 5, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.6. Lượt nói 6: hành động giao tiếp
水仙:她在学校,正在图书馆看书。
Shuǐ Xiān: Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Thủy Tiên: Bạn ấy đang ở trường, đọc sách trong thư viện.
Thuy Tien: She is at school, reading in the library.
Điểm phân tích: Ở lượt 6, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.11. Lượt nói 11: hành động giao tiếp
黎云英:我明白了,我现在正在学习这个用法。
Lí Yún Yīng: Wǒ míngbai le, wǒ xiànzài zhèngzài xuéxí zhège yòngfǎ.
Lê Vân Anh: Em hiểu rồi, bây giờ em đang học cách dùng này.
Le Van Anh: I understand; I am learning this usage right now.
Điểm phân tích: Ở lượt 11, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.12. Lượt nói 12: hành động giao tiếp
阮明武:对,你学得很好。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng, em học rất tốt.
Nguyen Minh Vu: Yes, you are learning very well.
Điểm phân tích: Ở lượt 12, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.17. Lượt nói 17: hành động giao tiếp
丁垂杨:老师,您现在也正在上课吗?
Dīng Chuí Yáng: Lǎoshī, nín xiànzài yě zhèngzài shàngkè ma?
Đinh Thùy Dương: Thưa thầy, bây giờ thầy cũng đang lên lớp phải không ạ?
Dinh Thuy Duong: Teacher, are you also teaching a class now?
Điểm phân tích: Ở lượt 17, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
14.18. Lượt nói 18: hành động giao tiếp
阮明武:对,我现在正在讲第二课。
Ruǎn Míng Wǔ: Duì, wǒ xiànzài zhèngzài jiǎng dì èr kè.
Nguyễn Minh Vũ: Đúng vậy, thầy đang giảng bài thứ hai.
Nguyen Minh Vu: Yes, I am teaching lesson two now.
Điểm phân tích: Ở lượt 18, học viên phải giải thích vì sao phát ngôn này được đặt tại vị trí đó trong mạch tương tác, quan hệ xưng hô thầy–trò và dấu hiệu liên quan đến phó từ chỉ tiến hành 在 và 正在. Hãy diễn đạt lại cùng ý trong một tình huống khác, giữ đúng trật tự ngữ pháp và mức độ lịch sự.
Phần 15. Khai thác bài văn ứng dụng: liên kết ý nghĩa và cấu trúc
Bài văn ở Phần 7 được xem là một chỉnh thể, không phải tập hợp các câu rời rạc. Người đọc cần theo dõi thời gian, địa điểm, người tham gia, mục đích hoạt động và thay đổi thông tin giữa các câu. Trong khi khai thác chuyên đề này, hãy đặc biệt chú ý: 在/正在 trước vị ngữ diễn đạt hành động đang diễn ra; 正在 thường nhấn rõ trạng thái đang tiếp diễn trong thời điểm quy chiếu.
Yêu cầu khi viết lại: Duy trì bốn nhân vật nữ trong nhóm học viên; thầy Nguyễn Minh Vũ có vai trò hướng dẫn, giao nhiệm vụ hoặc giải thích. Không thêm nhân vật có tên khác. Nếu muốn trình bày ví dụ từ ngữ xưng hô, hãy chỉ rõ đó là từ ngữ minh họa, không phải một thành viên mới.
15.1. Khai thác liên kết qua câu mẫu 1
阮明武老师提醒大家:“我正在听音乐。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi đang nghe nhạc.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I am listening to music.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.2. Khai thác liên kết qua câu mẫu 2
阮明武老师举例说:“我没在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ méi zài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi không đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I am not watching TV.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.3. Khai thác liên kết qua câu mẫu 3
阮明武老师说:“不要说话,老师正在讲课。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Do not talk; the teacher is explaining the lesson.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.4. Khai thác liên kết qua câu mẫu 4
阮明武老师说:“他们正在练习说汉语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Tāmen zhèngzài liànxí shuō Hànyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Trung.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “They are practising speaking Chinese.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.5. Khai thác liên kết qua câu mẫu 5
上课时,阮明武老师问:“很好,那正在是什么意思?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Good. What does 正在 mean?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.6. Khai thác liên kết qua câu mẫu 6
阮明武老师举例说:“你在家写,还是在学校写?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn viết ở nhà hay ở trường?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Are you writing at home or at school?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.7. Khai thác liên kết qua câu mẫu 7
阮明武老师说:“我们现在可以进去吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ chúng ta vào được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Can we go in now?”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
15.8. Khai thác liên kết qua câu mẫu 8
阮明武老师说:“爸爸正在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Bàba zhèngzài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bố đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Dad is watching television.”
Yêu cầu học viên tìm thông tin được giới thiệu lần đầu, thông tin được lặp lại và phần mang ý nghĩa mới trong câu. Hãy chỉ ra tác dụng của dấu hiệu “正在” đối với tính chính xác của thông tin. Sau đó viết một câu trước và một câu sau để tạo đoạn văn có diễn tiến thực tế.
Phần 16. Hai mươi nhiệm vụ thực hành chuyên biệt trên lớp
Hệ thống bài tập này đánh giá khả năng tự giải thích và tái sử dụng cấu trúc. Đối với bài dịch, không mặc định chỉ có một cách trả lời duy nhất; cách dùng phải tự nhiên và giữ đúng nghĩa, chứ không chỉ giữ lại các từ đơn lẻ.
16.1. Nhận diện – phân tích 8 câu
- Câu 1: Phân tích vai trò trọng điểm trong “我在看书。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 2: Phân tích vai trò trọng điểm trong “他在写汉字。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 3: Phân tích vai trò trọng điểm trong “你在做什么?”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 4: Phân tích vai trò trọng điểm trong “老师正在上课。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 5: Phân tích vai trò trọng điểm trong “学生们正在听课。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 6: Phân tích vai trò trọng điểm trong “她正在说话。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 7: Phân tích vai trò trọng điểm trong “我在学校。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
- Câu 8: Phân tích vai trò trọng điểm trong “我在学校学习。”. Xác định thành phần chịu tác động, điều kiện dùng và một biến thể có thể chấp nhận được trong tình huống giao tiếp khác.
16.2. So sánh nghĩa trong 6 cặp câu
- Cặp 1: Đối chiếu “我在学校正在学习汉语。” với “我们在教室里看书。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 2: Đối chiếu “阮明武老师提醒大家:“我正在听音乐。”” với “你正在写什么?”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 3: Đối chiếu “他们正在吃饭。” với “孩子在睡觉呢。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 4: Đối chiếu “阮明武老师举例说:“我没在看电视。”” với “他现在不在家。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 5: Đối chiếu “你们在讨论什么问题?” với “我们正在准备考试。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
- Cặp 6: Đối chiếu “阮明武老师说:“不要说话,老师正在讲课。”” với “我正在等你。”. Nêu khác biệt về người nói, mục đích, vị trí thành phần ngữ pháp hoặc sắc thái khi phù hợp.
16.3. Sản sinh lời nói trong 6 nhiệm vụ
- Nhiệm vụ 1: Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ra tình huống mới. Đinh Thùy Dương hỏi lại để xác nhận thông tin bằng cấu trúc trọng tâm.
- Nhiệm vụ 2: Lê Vân Anh giải thích một mẫu câu trước lớp; thầy nhận xét tính phù hợp và yêu cầu thêm một ví dụ.
- Nhiệm vụ 3: Thủy Tiên sửa một câu chứa lỗi về trật tự hoặc kết hợp từ; giải thích chính xác lỗi nằm ở đâu.
- Nhiệm vụ 4: Phương Linh dựng đoạn hội thoại 4 lượt với thầy Nguyễn Minh Vũ, trong đó cấu trúc trọng tâm xuất hiện ít nhất hai lần.
- Nhiệm vụ 5: Đổi câu kể thành câu hỏi hoặc câu phủ định khi mô hình cho phép; nếu không phù hợp, giải thích lý do thay vì ép công thức.
- Nhiệm vụ 6: Viết một đoạn văn 6 câu liên kết, có mục đích giao tiếp rõ và không đưa thêm nhân vật có tên ngoài hệ thống.
Phần 17. Định hướng lời giải, nhận xét sai và tiêu chí chấm bài
Nguyên tắc chấm: Không chỉ đánh giá chọn đúng từ mà còn đánh giá tính đúng cú pháp, nghĩa của toàn câu, logic hội thoại, cách xưng hô và hiệu quả truyền đạt. Với trọng điểm này, phải phân biệt rõ: Phân biệt 我在学习 (đang học) với 我在学校学习 (học ở trường). 在 có thể là giới từ địa điểm chứ không phải phó từ thời gian.
17.1. Hướng giải câu 1
我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.2. Hướng giải câu 2
他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.3. Hướng giải câu 3
你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.4. Hướng giải câu 4
老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.5. Hướng giải câu 5
学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.6. Hướng giải câu 6
她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.7. Hướng giải câu 7
我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.8. Hướng giải câu 8
我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
Hướng dẫn: Dấu hiệu cần quan sát trực tiếp trong câu là thành phần được nêu ở mục tiêu bài học. Nêu rõ cấu trúc cốt lõi, lý do lựa chọn trong ngữ cảnh và phạm vi có thể biến đổi. Không tự động quy đồng sang mẫu gần nghĩa nếu chưa xác định chức năng. Với các cách dùng đặc biệt, đối chiếu lại Phần 2–4 và mục “Điểm cần phân biệt” ở Phần 12.
17.9. Tiêu chí cho phần so sánh và vận dụng
Ở sáu bài đối chiếu, câu trả lời phải chỉ ra khác nhau tối thiểu một điểm về nghĩa, đối tượng quy chiếu, vị trí, mức độ lịch sự hoặc điều kiện kết hợp. Ở các nhiệm vụ sáng tạo, người học cần giữ đúng hệ thống nhân vật và xây dựng lượt đáp hợp logic. Bài viết chỉ được chấm đạt khi câu đúng, các sự kiện trong đoạn không tự mâu thuẫn và người đọc xác định được ai đang nói với ai.
Kết luận chuyên biệt: Thầy gọi hỏi từng học viên đang làm gì; học viên mô tả các hoạt động trong lớp và ngoài lớp.
Phần 18. Kịch bản tổ chức lớp học: từ quan sát đến tự sản sinh lời nói
18.1. Giai đoạn khởi động
Nêu một tình huống gần gũi, cho học viên tự dịch và dùng lỗi thường gặp làm tình huống nhận diện; chưa tiết lộ ngay công thức, yêu cầu dự đoán theo ngữ cảnh.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “在 chỉ diễn tiến” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ”. 在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.2. Giai đoạn phát hiện
Cho học viên đối chiếu hai câu chỉ khác một yếu tố ngữ pháp; hỏi nghĩa nào thay đổi và có phải điều kiện dùng khác nhau hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “正在 nhấn tính đang diễn ra” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 正在 + V”. 正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.3. Giai đoạn hình thức
Viết cấu trúc lên bảng và đánh dấu phần bắt buộc, phần có thể thay. Phân biệt từ loại với chức năng cú pháp ở cấp cụm và câu.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Trạng ngữ địa điểm và tiến hành” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “在 + địa điểm + V / 正在 + V”. 我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.4. Giai đoạn điều kiện
Kiểm tra tính tự nhiên khi thay danh từ, động từ, người nói, người nghe; cho học viên tự tìm một phản ví dụ có ngữ cảnh cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Hành động và trạng thái” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “在/正在 + động từ có thể diễn tiến”. Không gắn 在/正在 vô điều kiện với mọi động từ chỉ quan hệ, nhận thức hoặc kết quả tức thời. Kiểm tra động từ có cách hiểu đang thực hiện hay không.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.5. Giai đoạn phản xạ
Đặt tình huống giao tiếp có thời gian giới hạn, học viên trả lời trước bằng lời, sau đó mới đối chiếu văn bản với Pinyin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Đang làm và đã làm” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “正在 + V / V + 了”. 正在 nhấn tiến trình, 了 thường chỉ hoàn thành hoặc biến đổi; hai yếu tố không hoán đổi để nói cùng một thông tin.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.6. Giai đoạn hội thoại
Phân vai hỏi – đáp – người quan sát; sau mỗi hai lượt nói dừng để kiểm tra câu mới có liên kết thông tin với câu trước hay không.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “在 chỉ diễn tiến” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 在 + động từ/cụm động từ”. 在 trước động từ chỉ hoạt động đang diễn ra ở thời điểm quy chiếu. Khác 在 trước nơi chốn trong câu chỉ địa điểm.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.7. Giai đoạn đọc hiểu
Đọc đoạn văn có mục tiêu, tìm câu mang cấu trúc trọng tâm và giải thích vai trò của nó trong tiến trình thông tin.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “正在 nhấn tính đang diễn ra” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “chủ ngữ + 正在 + V”. 正在 thường làm nổi rõ tiến trình ở một điểm thời gian; có thể tự nhiên trong câu kể đang xảy ra và đi với 呢 tùy ngữ cảnh.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
18.8. Giai đoạn viết mở rộng
Yêu cầu đoạn văn dùng ít nhất hai biến thể cấu trúc, có liên kết ý và một tình huống kết thúc cụ thể.
Áp dụng riêng cho chuyên đề này: dùng trục “Trạng ngữ địa điểm và tiến hành” làm nội dung thảo luận. Công thức làm căn cứ là “在 + địa điểm + V / 正在 + V”. 我在教室学习 chỉ học ở lớp; 我正在学习 nhấn đang học. Có thể đồng thời biểu thị nơi chốn và tiến trình bằng hai thành phần nếu câu phù hợp.
Đánh giá tại lớp: người học phải đưa ra một phát ngôn thực tế, nói mục đích sử dụng, vị trí của thành phần trọng tâm và trường hợp dễ nhầm. Giáo viên quan sát xem học viên có tự sửa cấu trúc khi đổi người nghe hay đổi tình huống không. Cần ghi lại lỗi thật của học viên để ôn sau, không cho điểm chỉ vì học viên lặp lại đúng câu mẫu.
Phần 19. 100 mẫu câu tiếng Trung giao tiếp ứng dụng tổng hợp kiến thức bài giảng
100 mẫu câu dưới đây được chọn và phân loại theo chức năng giao tiếp của trọng điểm. Mỗi câu có đủ bốn dòng: Hán giản thể, Pinyin có dấu, bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh. Các câu có lời dẫn của thầy Nguyễn Minh Vũ dùng làm mẫu luyện nghe – đáp và phân tích câu trên lớp; không tạo thêm nhân vật ngoài hệ thống đã quy định.
19.1. Nhận biết quy tắc trong câu đơn
1. 我在看书。
Wǒ zài kàn shū.
Tôi đang đọc sách.
I am reading a book.
2. 他在写汉字。
Tā zài xiě Hànzì.
Anh ấy đang viết chữ Hán.
He is writing Chinese characters.
3. 你在做什么?
Nǐ zài zuò shénme?
Bạn đang làm gì?
What are you doing?
4. 老师正在上课。
Lǎoshī zhèngzài shàngkè.
Giáo viên đang giảng bài.
The teacher is teaching a class.
5. 学生们正在听课。
Xué shēng men zhèngzài tīng kè.
Các học sinh đang nghe giảng.
The students are listening in class.
6. 她正在说话。
Tā zhèngzài shuōhuà.
Cô ấy đang nói chuyện.
She is speaking now.
7. 我在学校。
Wǒ zài xuéxiào.
Tôi ở trường.
I am at school.
8. 我在学校学习。
Wǒ zài xuéxiào xuéxí.
Tôi học ở trường.
I study at school.
9. 我在学校正在学习汉语。
Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Hànyǔ.
Tôi đang học tiếng Trung ở trường.
I am studying Chinese at school right now.
10. 我们在教室里看书。
Wǒmen zài jiàoshì lǐ kàn shū.
Chúng tôi đọc sách trong lớp.
We read books in the classroom.
19.2. Trình bày thông tin thường ngày
11. 阮明武老师提醒大家:“我正在听音乐。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ zhèngzài tīng yīnyuè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi đang nghe nhạc.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I am listening to music.”
12. 你正在写什么?
Nǐ zhèngzài xiě shénme?
Bạn đang viết gì?
What are you writing?
13. 他们正在吃饭。
Tāmen zhèngzài chī fàn.
Họ đang ăn cơm.
They are eating.
14. 孩子在睡觉呢。
Háizi zài shuìjiào ne.
Đứa trẻ đang ngủ đấy.
The child is sleeping.
15. 阮明武老师举例说:“我没在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ méi zài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi không đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I am not watching TV.”
16. 他现在不在家。
Tā xiànzài bú zài jiā.
Bây giờ anh ấy không có nhà.
He is not at home now.
17. 你们在讨论什么问题?
Nǐmen zài tǎolùn shénme wèntí?
Các bạn đang thảo luận vấn đề gì?
What issue are you discussing?
18. 我们正在准备考试。
Wǒmen zhèngzài zhǔnbèi kǎoshì.
Chúng tôi đang chuẩn bị cho kỳ thi.
We are preparing for an exam.
19. 阮明武老师说:“不要说话,老师正在讲课。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Do not talk; the teacher is explaining the lesson.”
20. 我正在等你。
Wǒ zhèngzài děng nǐ.
Tôi đang đợi bạn.
I am waiting for you.
19.3. Đặt câu hỏi và nhận phản hồi
21. 你现在在做什么?
Nǐ xiànzài zài zuò shénme?
Bây giờ em đang làm gì?
What are you doing right now?
22. 我正在看今天的课文。
Wǒ zhèngzài kàn jīntiān de kèwén.
Em đang đọc bài khóa hôm nay.
I am reading today's text.
23. 阮明武老师说:“他们正在练习说汉语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Tāmen zhèngzài liànxí shuō Hànyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Trung.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “They are practising speaking Chinese.”
24. 他在学校,正在图书馆看书。
Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Bạn ấy ở trường, đang đọc sách ở thư viện.
He is at school, reading in the library.
25. 你能区分这两个在吗?
Nǐ néng qūfēn zhè liǎng ge zài ma?
Em có phân biệt được hai chữ 在 này không?
Can you distinguish these two instances of 在?
26. 第一个在表示地点,第二个在表示进行。
Dì yī ge zài biǎoshì dìdiǎn, dì èr ge zài biǎoshì jìnxíng.
在 thứ nhất chỉ nơi chốn, 在 thứ hai chỉ diễn tiến.
The first 在 indicates place; the second indicates an ongoing action.
27. 上课时,阮明武老师问:“很好,那正在是什么意思?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Good. What does 正在 mean?”
28. 正在更强调动作此刻进行。
Zhèngzài gèng qiángdiào dòngzuò cǐkè jìnxíng.
正在 nhấn mạnh hơn hành động đang diễn ra lúc này.
正在 emphasizes an action currently in progress.
29. 我明白了,我现在正在学习这个用法。
Wǒ míngbai le, wǒ xiànzài zhèngzài xuéxí zhège yòngfǎ.
Em hiểu rồi, bây giờ em đang học cách dùng này.
I understand; I am learning this usage right now.
30. 我正在写今天的作业。
Wǒ zhèngzài xiě jīntiān de zuòyè.
Tôi đang làm bài tập hôm nay.
I am doing today's homework.
19.4. Luyện tập ở lớp với thầy Nguyễn Minh Vũ
31. 阮明武老师举例说:“你在家写,还是在学校写?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Bạn viết ở nhà hay ở trường?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Are you writing at home or at school?”
32. 我在学校图书馆写。
Wǒ zài xuéxiào túshūguǎn xiě.
Tôi viết ở thư viện trường.
I am writing in the school library.
33. 老师也正在上课吗?
Lǎoshī yě zhèngzài shàngkè ma?
Giáo viên cũng đang giảng bài chứ?
Is the teacher teaching now too?
34. 对,老师正在讲第二课。
Duì, lǎoshī zhèngzài jiǎng dì èr kè.
Đúng, thầy đang giảng bài thứ hai.
Yes, the teacher is explaining lesson two.
35. 阮明武老师说:“我们现在可以进去吗?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bây giờ chúng ta vào được chưa?”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Can we go in now?”
36. 先等一下,大家正在做练习。
Xiān děng yíxià, dàjiā zhèngzài zuò liànxí.
Đợi một lát, mọi người đang làm bài tập.
Wait a moment; everyone is doing exercises.
37. 现在是晚上八点。
Xiànzài shì wǎnshang bā diǎn.
Bây giờ là tám giờ tối.
It is eight in the evening.
38. 我正在家里看汉语书。
Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Hànyǔ shū.
Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.
I am at home reading a Chinese textbook.
39. 阮明武老师说:“爸爸正在看电视。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Bàba zhèngzài kàn diànshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Bố đang xem tivi.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Dad is watching television.”
40. 妈妈在厨房做饭。
Māma zài chúfáng zuòfàn.
Mẹ đang nấu cơm trong bếp.
Mom is cooking in the kitchen.
19.5. Diễn đạt hoàn cảnh học tập
41. 妹妹正在房间里听音乐。
Mèimei zhèngzài fángjiān lǐ tīng yīnyuè.
Em gái đang nghe nhạc trong phòng.
My younger sister is listening to music in her room.
42. 我在看书的时候,不想说话。
Wǒ zài kàn shū de shíhou, bù xiǎng shuōhuà.
Lúc đang đọc sách, tôi không muốn nói chuyện.
When I am reading, I do not want to talk.
43. 阮明武老师提醒大家:“朋友打电话问我在做什么。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Péngyou dǎdiànhuà wèn wǒ zài zuò shénme.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Bạn gọi điện hỏi tôi đang làm gì.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “A friend calls to ask what I am doing.”
44. 我说,我正在准备明天的汉语课。
Wǒ shuō, wǒ zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de Hànyǔ kè.
Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày mai.
I say I am preparing for tomorrow's Chinese class.
45. 今天下午三点,我正在图书馆看书。
Jīntiān xiàwǔ sān diǎn, wǒ zhèngzài túshūguǎn kàn shū.
Ba giờ chiều nay, tôi đang đọc sách ở thư viện.
At three this afternoon, I am reading at the library.
46. 朋友在旁边写汉字,老师正在教室上课。
Péngyou zài pángbiān xiě Hànzì, lǎoshī zhèngzài jiàoshì shàngkè.
Bạn tôi đang viết chữ Hán bên cạnh, thầy đang giảng bài trong lớp.
My friend is writing Chinese characters nearby while the teacher is teaching in class.
47. 阮明武老师举例说:“我告诉他,我们正在准备明天的考试。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Wǒ gàosu tā, wǒmen zhèngzài zhǔnbèi míngtiān de kǎoshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Tôi bảo cậu ấy rằng chúng tôi đang chuẩn bị kỳ thi ngày mai.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “I tell him we are preparing for tomorrow's exam.”
48. 在
Zài
Đang; ở (tùy chức năng).
Be doing; at.
49. 正在
Zhèngzài
Đang (nhấn diễn tiến).
Be in the process of.
50. 同学正在上课。
Tóngxué zhèngzài shàngkè.
Bạn học đang giảng bài.
The classmate is teaching a class.
19.6. Giao tiếp trong sinh hoạt
51. 阮明武老师说:“我在学校正在学习英语。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ zài xuéxiào zhèngzài xuéxí Yīngyǔ.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tôi đang học tiếng Anh ở trường.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I am studying English at school right now.”
52. 我正在看明天的课文。
Wǒ zhèngzài kàn míngtiān de kèwén.
Em đang đọc bài khóa ngày mai.
I am reading tomorrow's text.
53. 他们正在练习说英语。
Tāmen zhèngzài liànxí shuō Yīngyǔ.
Các bạn ấy đang luyện nói tiếng Anh.
They are practising speaking English.
54. 我正在写明天的作业。
Wǒ zhèngzài xiě míngtiān de zuòyè.
Tôi đang làm bài tập ngày mai.
I am doing tomorrow's homework.
55. 上课时,阮明武老师问:“同学也正在上课吗?”
Shàngkè shí, Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī wèn: “Tóngxué yě zhèngzài shàngkè ma?”
Trong giờ học, thầy Nguyễn Minh Vũ hỏi: “Bạn học cũng đang giảng bài chứ?”
In class, Teacher Nguyen Minh Vu asks, “Is the classmate teaching now too?”
56. 对,老师正在讲第三课。
Duì, lǎoshī zhèngzài jiǎng dì sān kè.
Đúng, thầy đang giảng bài thứ ba.
Yes, the teacher is explaining lesson Three.
57. 我正在家里看英语书。
Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Yīngyǔ shū.
Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Anh.
I am at home reading a English textbook.
58. 我说,我正在准备后天的汉语课。
Wǒ shuō, wǒ zhèngzài zhǔnbèi hòutiān de Hànyǔ kè.
Tôi nói tôi đang chuẩn bị bài tiếng Trung ngày kia.
I say I am preparing for the day after tomorrow's Chinese class.
59. 阮明武老师提醒大家:“我告诉他,我们正在准备后天的考试。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Wǒ gàosu tā, wǒmen zhèngzài zhǔnbèi hòutiān de kǎoshì.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Tôi bảo cậu ấy rằng chúng tôi đang chuẩn bị kỳ thi ngày kia.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “I tell him we are preparing for the day after tomorrow's exam.”
60. 不好意思,老师也正在上课吗?
Bù hǎoyìsi, lǎoshī yě zhèngzài shàngkè ma?
Xin lỗi, giáo viên cũng đang giảng bài chứ?
Excuse me, is the teacher teaching now too?
19.7. Vận dụng trong bối cảnh cụ thể
61. 请问,你正在写什么?
Qǐngwèn, nǐ zhèngzài xiě shénme?
Xin hỏi, bạn đang viết gì?
Excuse me, what are you writing?
62. 不好意思,我们现在可以进去吗?
Bù hǎoyìsi, wǒmen xiànzài kěyǐ jìnqù ma?
Xin lỗi, bây giờ chúng ta vào được chưa?
Excuse me, can we go in now?
63. 阮明武老师举例说:“请问,你在家写,还是在学校写?”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Qǐngwèn, nǐ zài jiā xiě, háishi zài xuéxiào xiě?”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Xin hỏi, bạn viết ở nhà hay ở trường?”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Excuse me, are you writing at home or at school?”
64. 丁垂杨现在在学校吗?
Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Is Dinh Thuy Duong at school now?
65. 这时黎云英打电话来,问我们在做什么。
Zhè shí Lí Yún Yīng dǎ diànhuà lái, wèn wǒmen zài zuò shénme.
Lúc ấy Lê Vân Anh gọi điện hỏi chúng tôi đang làm gì.
At that moment, Le Van Anh calls and asks what we are doing.
66. 黎云英现在在学校吗?
Lí Yún Yīng xiànzài zài xuéxiào ma?
Lê Vân Anh bây giờ có ở trường không?
Is Le Van Anh at school now?
67. 阮明武老师说:“这时芳玲打电话来,问我们在做什么。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Zhè shí Fāng Líng dǎ diànhuà lái, wèn wǒmen zài zuò shénme.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Lúc ấy Phương Linh gọi điện hỏi chúng tôi đang làm gì.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “At that moment, Phuong Linh calls and asks what we are doing.”
68. 请问,丁垂杨现在在学校吗?
Qǐngwèn, Dīng Chuí Yáng xiànzài zài xuéxiào ma?
Xin hỏi, Đinh Thùy Dương bây giờ có ở trường không?
Excuse me, is Dinh Thuy Duong at school now?
69. 丁垂杨说:“我正在等你。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒ zhèngzài děng nǐ.”
Đinh Thùy Dương nói: “Tôi đang đợi bạn.”
Dinh Thuy Duong says, “I am waiting for you.”
70. 黎云英说:“我正在写今天的作业。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ zhèngzài xiě jīntiān de zuòyè.”
Lê Vân Anh nói: “Tôi đang làm bài tập hôm nay.”
Le Van Anh says, “I am doing today's homework.”
19.8. Giao tiếp kết hợp nhiều cấu trúc
71. 黎云英说:“朋友打电话问我在做什么。”
Lí Yún Yīng shuō: “Péngyou dǎdiànhuà wèn wǒ zài zuò shénme.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn gọi điện hỏi tôi đang làm gì.”
Le Van Anh says, “A friend calls to ask what I am doing.”
72. 丁垂杨说:“他们正在吃饭。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Tāmen zhèngzài chī fàn.”
Đinh Thùy Dương nói: “Họ đang ăn cơm.”
Dinh Thuy Duong says, “They are eating.”
73. 黎云英说:“他在学校,正在图书馆看书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Tā zài xuéxiào, zhèngzài túshūguǎn kàn shū.”
Lê Vân Anh nói: “Bạn ấy ở trường, đang đọc sách ở thư viện.”
Le Van Anh says, “He is at school, reading in the library.”
74. 黎云英说:“先等一下,大家正在做练习。”
Lí Yún Yīng shuō: “Xiān děng yíxià, dàjiā zhèngzài zuò liànxí.”
Lê Vân Anh nói: “Đợi một lát, mọi người đang làm bài tập.”
Le Van Anh says, “Wait a moment; everyone is doing exercises.”
75. 芳玲问:“很好,那正在是什么意思?”
Fāng Líng wèn: “Hěn hǎo, nà zhèngzài shì shénme yìsi?”
Phương Linh hỏi: “Tốt, thế 正在 nghĩa là gì?”
Phuong Linh asks, “Good. What does 正在 mean?”
76. 丁垂杨说:“爸爸正在看电视。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Bàba zhèngzài kàn diànshì.”
Đinh Thùy Dương nói: “Bố đang xem tivi.”
Dinh Thuy Duong says, “Dad is watching television.”
77. 黎云英说:“学生们正在听课。”
Lí Yún Yīng shuō: “Xué shēng men zhèngzài tīng kè.”
Lê Vân Anh nói: “Các học sinh đang nghe giảng.”
Le Van Anh says, “The students are listening in class.”
78. 黎云英说:“不要说话,老师正在讲课。”
Lí Yún Yīng shuō: “Búyào shuōhuà, lǎoshī zhèngzài jiǎng kè.”
Lê Vân Anh nói: “Đừng nói chuyện, thầy đang giảng bài.”
Le Van Anh says, “Do not talk; the teacher is explaining the lesson.”
79. 丁垂杨说:“我在学校图书馆写。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒ zài xuéxiào túshūguǎn xiě.”
Đinh Thùy Dương nói: “Tôi viết ở thư viện trường.”
Dinh Thuy Duong says, “I am writing in the school library.”
80. 黎云英说:“今天下午三点,我正在图书馆看书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Jīntiān xiàwǔ sān diǎn, wǒ zhèngzài túshūguǎn kàn shū.”
Lê Vân Anh nói: “Ba giờ chiều nay, tôi đang đọc sách ở thư viện.”
Le Van Anh says, “At three this afternoon, I am reading at the library.”
19.9. Đọc hiểu và chuyển đổi cách nói
81. 丁垂杨说:“我没在看电视。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Wǒ méi zài kàn diànshì.”
Đinh Thùy Dương nói: “Tôi không đang xem tivi.”
Dinh Thuy Duong says, “I am not watching TV.”
82. 黎云英说:“第一个在表示地点,第二个在表示进行。”
Lí Yún Yīng shuō: “Dì yī ge zài biǎoshì dìdiǎn, dì èr ge zài biǎoshì jìnxíng.”
Lê Vân Anh nói: “在 thứ nhất chỉ nơi chốn, 在 thứ hai chỉ diễn tiến.”
Le Van Anh says, “The first 在 indicates place; the second indicates an ongoing action.”
83. 黎云英说:“我正在家里看汉语书。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ zhèngzài jiā lǐ kàn Hànyǔ shū.”
Lê Vân Anh nói: “Tôi đang ở nhà đọc sách tiếng Trung.”
Le Van Anh says, “I am at home reading a Chinese textbook.”
84. 黎云英说:“我在学校学习。”
Lí Yún Yīng shuō: “Wǒ zài xuéxiào xuéxí.”
Lê Vân Anh nói: “Tôi học ở trường.”
Le Van Anh says, “I study at school.”
85. 黎云英问:“你现在在做什么?”
Lí Yún Yīng wèn: “Nǐ xiànzài zài zuò shénme?”
Lê Vân Anh hỏi: “Bây giờ em đang làm gì?”
Le Van Anh asks, “What are you doing right now?”
86. 其他同学呢?
Qítā tóngxué ne?
Còn các bạn khác thì sao?
What about the other students?
87. 阮明武老师说:“对,你学得很好。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Đúng, em học rất tốt.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “Yes, you are learning very well.”
88. 看书
Kàn shū
Đọc sách.
Read a book.
89. 写汉字
Xiě Hànzì
Viết chữ Hán.
Write Chinese characters.
90. 做什么
Zuò shénme
Làm gì.
Do what.
19.10. Luyện phản xạ nói và tự đặt câu
91. 阮明武老师提醒大家:“听课”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī tíxǐng dàjiā: “Tīng kè”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nhắc cả lớp: “Nghe giảng.”
Teacher Nguyen Minh Vu reminds the class, “Listen in class.”
92. 讲课
Jiǎng kè
Giảng bài.
Teach a lesson.
93. 讨论
Tǎolùn
Thảo luận.
Discuss.
94. 准备
Zhǔnbèi
Chuẩn bị.
Prepare.
95. 阮明武老师举例说:“等”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī jǔlì shuō: “Děng”
Thầy Nguyễn Minh Vũ đưa ví dụ: “Đợi.”
Teacher Nguyen Minh Vu gives an example: “Wait.”
96. 教室
Jiàoshì
Phòng học.
Classroom.
97. 图书馆
Túshūguǎn
Thư viện.
Library.
98. 请问,其他同学呢?
Qǐngwèn, qítā tóngxué ne?
Xin hỏi, còn các bạn khác thì sao?
Excuse me, what about the other students?
99. 丁垂杨说:“对,你学得很好。”
Dīng Chuí Yáng shuō: “Duì, nǐ xué dé hěn hǎo.”
Đinh Thùy Dương nói: “Đúng, em học rất tốt.”
Dinh Thuy Duong says, “Yes, you are learning very well.”
100. 阮明武老师说:“我在看书。”
Ruǎn Míng Wǔ lǎoshī shuō: “Wǒ zài kàn shū.”
Thầy Nguyễn Minh Vũ nói: “Tôi đang đọc sách.”
Teacher Nguyen Minh Vu says, “I am reading a book.”
Học liệu ChineMaster EDU: ChineMaster EDU · diễn đàn tiếng Trung ChineMaster EDU