宁愿 (nìngyuàn) là gì? Cách dùng chi tiết trong tiếng Trung
宁愿 có nghĩa là thà, thà rằng, muốn chọn phương án này hơn phương án khác.
Từ này nhấn mạnh sự lựa chọn có cân nhắc giữa hai khả năng. Người nói chấp nhận phương án A vì không muốn phương án B, dù A có thể bất tiện hoặc không hoàn toàn như ý.
我宁愿走路,也不愿挤公交车。
Wǒ nìngyuàn zǒulù, yě bù yuàn jǐ gōngjiāochē.
Tôi thà đi bộ chứ không muốn chen chúc trên xe buýt.
我宁愿多花一点儿时间,也要把问题弄清楚。
Wǒ nìngyuàn duō huā yìdiǎnr shíjiān, yě yào bǎ wèntí nòng qīngchu.
Tôi thà dành thêm chút thời gian để nhất quyết làm rõ vấn đề.
Cốt lõi cần nhớ: 宁愿 nói về điều bạn ưu tiên lựa chọn, không nhất thiết là điều bạn thích tuyệt đối.
1. Phát âm và ý nghĩa
1.1. Phát âm đúng: nìngyuàn
- 宁:nìng, thanh 4.
- 愿:yuàn, thanh 4.
Không đọc thành níngyuàn.
Chữ 宁 còn đọc là níng trong những từ khác:
| Từ | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 宁愿 | nìngyuàn | Thà |
| 宁可 | nìngkě | Thà |
| 宁肯 | nìngkěn | Thà, sẵn lòng chọn |
| 安宁 | ānníng | Yên ổn |
| 宁静 | níngjìng | Yên tĩnh |
Cách đọc gắn với từng từ, không áp dụng một cách đọc cho mọi trường hợp.
1.2. “Thà” không đồng nghĩa với “thích”
我不喜欢加班,但比起把问题留到明天,我宁愿今天处理完。
Wǒ bù xǐhuan jiābān, dàn bǐqǐ bǎ wèntí liú dào míngtiān, wǒ nìngyuàn jīntiān chǔlǐ wán.
Tôi không thích làm thêm, nhưng so với việc để vấn đề sang ngày mai, tôi thà xử lý xong hôm nay.
Người nói:
- Không thích làm thêm.
- Càng không muốn để vấn đề sang ngày mai.
- Vì vậy, chọn xử lý hôm nay.
宁愿 = ưu tiên tương đối giữa các phương án.
2. Đặc điểm ngữ pháp
2.1. 宁愿 thường được dùng như phó từ biểu thị lựa chọn
Trong cách phân tích ngữ pháp thông dụng, 宁愿 thường được xếp là phó từ, đứng trước phần vị ngữ để thể hiện lựa chọn của chủ thể.
Công thức cơ bản
Chủ ngữ + 宁愿 + hành động/trạng thái được chọn
我宁愿自己做。
Wǒ nìngyuàn zìjǐ zuò.
Tôi thà tự làm.
她宁愿再等一会儿。
Tā nìngyuàn zài děng yíhuìr.
Cô ấy thà chờ thêm một lát.
Phương án bị loại có thể không nói ra nếu ngữ cảnh đã rõ.
2.2. Vị trí thông dụng trong câu
Chủ ngữ + 宁愿 + vị ngữ
我宁愿明天再去。
Wǒ nìngyuàn míngtiān zài qù.
Tôi thà ngày mai mới đi.
Thành phần thời gian + chủ ngữ + 宁愿 + vị ngữ
今天我宁愿待在家里。
Jīntiān wǒ nìngyuàn dāi zài jiālǐ.
Hôm nay tôi thà ở nhà.
Chủ ngữ + thành phần thời gian + 宁愿 + vị ngữ
我今天宁愿待在家里。
Wǒ jīntiān nìngyuàn dāi zài jiālǐ.
Hôm nay tôi thà ở nhà.
Không cần đặt 宁愿 đầu câu khi đang học mẫu cơ bản. Đặt sau chủ ngữ là cách dễ dùng và rõ nghĩa.
2.3. Không trực tiếp nhận danh từ chỉ đồ vật
Không đúng trong cách diễn đạt thông thường:
我宁愿这本书。
Muốn nói “Tôi thích cuốn sách này hơn”:
我更喜欢这本书。
Wǒ gèng xǐhuan zhè běn shū.
Muốn dùng 宁愿:
我宁愿买这本书,也不愿买那本。
Wǒ nìngyuàn mǎi zhè běn shū, yě bù yuàn mǎi nà běn.
Tôi thà mua cuốn này chứ không muốn mua cuốn kia.
Danh từ đi sau động từ thích hợp: 买这本书、喝茶、坐火车.
2.4. Không dùng 很宁愿
Không nói:
我很宁愿自己做。
Có thể nói:
我宁愿自己做。
Tôi thà tự làm.
Hoặc khi cần so sánh mạnh hơn:
我更愿意自己做。
Wǒ gèng yuànyì zìjǐ zuò.
Tôi muốn tự làm hơn.
宁愿 không phải tính từ chỉ mức độ cảm xúc để tùy ý kết hợp với 很.
2.5. 宁愿 không biến đổi theo thì
Thời gian được thể hiện bằng ngữ cảnh, từ chỉ thời gian và các thành phần khác:
以前遇到这种事,我宁愿不说话,也不愿解释。
Yǐqián yùdào zhè zhǒng shì, wǒ nìngyuàn bù shuōhuà, yě bù yuàn jiěshì.
Trước đây gặp chuyện như vậy, tôi thà im lặng chứ không muốn giải thích.
Không đặt 了 trực tiếp sau 宁愿 để tạo nghĩa quá khứ:
我宁愿了自己做。
Nếu muốn xác nhận đã lựa chọn và hành động:
最后,我选择了自己做。
Zuìhòu, wǒ xuǎnzé le zìjǐ zuò.
Cuối cùng, tôi đã chọn tự làm.
3. Cấu trúc quan trọng nhất: 宁愿 A,也不愿 B
3.1. Công thức
Chủ ngữ + 宁愿 + phương án A,也不愿 + phương án B
Nghĩa: Thà A chứ không muốn B.
我宁愿早点儿出门,也不愿迟到。
Wǒ nìngyuàn zǎodiǎnr chūmén, yě bù yuàn chídào.
Tôi thà ra khỏi nhà sớm một chút chứ không muốn đến muộn.
她宁愿重新写一遍,也不愿交一篇自己不满意的文章。
Tā nìngyuàn chóngxīn xiě yí biàn, yě bù yuàn jiāo yì piān zìjǐ bù mǎnyì de wénzhāng.
Cô ấy thà viết lại một lần chứ không muốn nộp một bài mà chính mình chưa hài lòng.
3.2. Logic của câu
Lấy ví dụ:
我宁愿走路,也不愿等车。
- A: 走路 — đi bộ.
- B: 等车 — chờ xe.
- Người nói chọn A, không muốn B.
Không được đảo A và B tùy ý, vì sẽ đảo lựa chọn:
我宁愿等车,也不愿走路。
Tôi thà chờ xe chứ không muốn đi bộ.
4. 宁愿 A,也不 B
4.1. Có thể bỏ 愿 ở vế sau
Chủ ngữ + 宁愿 + A,也不 + B
我宁愿多检查几遍,也不冒这个险。
Wǒ nìngyuàn duō jiǎnchá jǐ biàn, yě bú mào zhège xiǎn.
Tôi thà kiểm tra thêm vài lần chứ không mạo hiểm như vậy.
他宁愿少赚一点儿,也不卖质量不合格的产品。
Tā nìngyuàn shǎo zhuàn yìdiǎnr, yě bú mài zhìliàng bù hégé de chǎnpǐn.
Anh ấy thà kiếm ít hơn một chút chứ không bán sản phẩm không đạt chất lượng.
4.2. Sắc thái
- 也不愿 B: nói rõ “không muốn B”.
- 也不 B: thường gọn, dứt khoát hơn trong ngữ cảnh lựa chọn.
Tuy nhiên, sắc thái còn phụ thuộc giọng nói và toàn bộ câu, không phải cứ bỏ 愿 là luôn mạnh hơn.
5. 宁愿 A,也要 B
5.1. Ý nghĩa
Chấp nhận A để nhất quyết thực hiện B.
Ở đây, A thường là chi phí, khó khăn hoặc điều bất tiện; B là mục tiêu cần đạt.
我宁愿多跑几趟,也要把材料准备齐。
Wǒ nìngyuàn duō pǎo jǐ tàng, yě yào bǎ cáiliào zhǔnbèi qí.
Tôi thà đi lại thêm vài lần để nhất quyết chuẩn bị đủ tài liệu.
她宁愿少休息一会儿,也要把今天的任务完成。
Tā nìngyuàn shǎo xiūxi yíhuìr, yě yào bǎ jīntiān de rènwu wánchéng.
Cô ấy thà nghỉ ít đi một chút để nhất quyết hoàn thành nhiệm vụ hôm nay.
5.2. Phân biệt hai mẫu
| Cấu trúc | Quan hệ ý nghĩa |
|---|---|
| 宁愿 A,也不 B | Chọn A, tránh B |
| 宁愿 A,也要 B | Chấp nhận A để đạt B |
Mẹo nhớ:
- 不 → điều không chọn.
- 要 → điều quyết tâm thực hiện.
Đây là các mẫu kết hợp thường gặp; không phải mọi câu có 宁愿 đều bắt buộc phải có 也不 hoặc 也要.
6. Chỉ dùng 宁愿 mà không nêu phương án còn lại
Khi ngữ cảnh đã rõ, có thể nói một vế.
A:
我们坐出租车去吧?
Wǒmen zuò chūzūchē qù ba?
Chúng ta đi taxi nhé?
B:
太堵了,我宁愿坐地铁。
Tài dǔ le, wǒ nìngyuàn zuò dìtiě.
Tắc đường quá, tôi thà đi tàu điện ngầm.
Phương án không chọn là 坐出租车, đã được nhắc ở câu trước.
Không nên trả lời chỉ bằng 宁愿
A:
你想自己做吗?
Bạn muốn tự làm à?
Không trả lời:
Nên nói:
我宁愿自己做。
Tôi thà tự làm.
Nếu chỉ muốn nói “Tôi sẵn lòng”, dùng:
我愿意。
Wǒ yuànyì.
7. Phủ định trong câu có 宁愿
Đây là phần rất dễ nhầm.
7.1. 宁愿不做: chọn không làm
Công thức
宁愿 + 不 + động từ
我宁愿不去。
Wǒ nìngyuàn bú qù.
Tôi thà không đi.
我宁愿暂时不回答,也不愿随便猜。
Wǒ nìngyuàn zànshí bù huídá, yě bù yuàn suíbiàn cāi.
Tôi thà tạm thời chưa trả lời chứ không muốn đoán bừa.
Ở đây, phương án được chọn chính là không làm.
7.2. Không dùng 不宁愿 thay cho 不愿意
Muốn nói “Tôi không muốn đi”:
我不愿意去。
Wǒ bú yuànyì qù.
Không nên nói:
我不宁愿去。
So sánh
| Câu | Nghĩa |
|---|---|
| 我不愿意去。 | Tôi không muốn đi. |
| 我宁愿不去。 | Tôi thà không đi. |
Câu thứ hai có ý so sánh với một phương án khác, dù phương án ấy có thể không nói ra.
8. Câu hỏi với 宁愿
8.1. 宁愿 A,还是 B?
Dùng để hỏi người nghe ưu tiên phương án nào:
你宁愿早点儿出发,还是晚一点儿再走?
Nǐ nìngyuàn zǎodiǎnr chūfā, háishi wǎn yìdiǎnr zài zǒu?
Bạn muốn chọn xuất phát sớm hay đi muộn hơn một chút?
Trong câu hỏi sinh hoạt trung tính, 更愿意 hoặc 想 cũng rất tự nhiên:
你更愿意坐火车,还是坐飞机?
Nǐ gèng yuànyì zuò huǒchē, háishi zuò fēijī?
Bạn muốn đi tàu hỏa hay máy bay hơn?
8.2. 你宁愿 A,也不愿 B 吗?
Dùng để xác nhận một lựa chọn, đôi khi có sắc thái ngạc nhiên:
你宁愿自己重写,也不愿请别人帮忙吗?
Nǐ nìngyuàn zìjǐ chóngxiě, yě bù yuàn qǐng biérén bāngmáng ma?
Bạn thà tự viết lại chứ không muốn nhờ người khác giúp sao?
Câu này có thể nghe như chất vấn. Nếu muốn hỏi nhẹ hơn:
你是更想自己完成吗?
Nǐ shì gèng xiǎng zìjǐ wánchéng ma?
Có phải bạn muốn tự hoàn thành hơn không?
9. Chuyển đổi với 与其……不如……
9.1. Công thức chuyển đổi
宁愿 A,也不愿 B
≈
与其 B,不如 A
Chú ý: thứ tự A và B đổi vị trí.
我宁愿坐地铁,也不愿开车堵在路上。
Tôi thà đi tàu điện ngầm chứ không muốn lái xe rồi mắc kẹt trên đường.
Chuyển thành:
与其开车堵在路上,不如坐地铁。
Yǔqí kāichē dǔ zài lù shàng, bùrú zuò dìtiě.
Thay vì lái xe rồi mắc kẹt trên đường, đi tàu điện ngầm còn hơn.
9.2. Không hoàn toàn đồng nghĩa trong mọi tình huống
- 宁愿: nhấn mạnh ý muốn lựa chọn của chủ thể.
- 与其……不如……: nhấn mạnh đánh giá phương án; thường dùng để đề xuất hoặc khuyên.
与其抱怨,不如想办法。
Yǔqí bàoyuàn, bùrú xiǎng bànfǎ.
Thay vì than phiền, tốt hơn là nghĩ cách.
Câu này có thể là lời khuyên chung, không nhất thiết là lựa chọn cá nhân của người nói.
10. Phân biệt 宁愿 với các từ gần nghĩa
| Từ | Trọng tâm |
|---|---|
| 宁愿 | Thà chọn A hơn B |
| 宁可 | Thà; rất gần 宁愿 |
| 宁肯 | Thà, sẵn lòng chọn một phương án |
| 情愿 | Bằng lòng; cũng có nghĩa “thà” |
| 甘愿 | Cam lòng chấp nhận cái khó hoặc cái giá |
| 愿意 | Sẵn lòng, muốn làm |
| 乐意 | Vui lòng, tích cực nhận làm |
| 更喜欢 | Thích hơn |
10.1. 宁愿、宁可、宁肯
Trong nhiều câu lựa chọn, có thể thay thế:
我宁愿自己做,也不愿麻烦别人。
我宁可自己做,也不愿麻烦别人。
我宁肯自己做,也不愿麻烦别人。
Tôi thà tự làm chứ không muốn làm phiền người khác.
Cả ba đều đúng. Khác biệt về sắc thái thường nhỏ và phụ thuộc văn cảnh; không cần học thành quy tắc cứng rằng từ nào luôn mạnh hơn từ nào.
10.2. 宁愿 và 愿意
我愿意帮你。
Tôi sẵn lòng giúp bạn.
Không nhất thiết có sự so sánh.
我宁愿自己做,也不愿让你为难。
Tôi thà tự làm chứ không muốn khiến bạn khó xử.
Có sự lựa chọn giữa các khả năng.
10.3. 宁愿 và 甘愿
我宁愿重新开始,也不愿继续拖下去。
Tôi thà bắt đầu lại chứ không muốn tiếp tục kéo dài.
Trọng tâm: chọn bắt đầu lại thay vì kéo dài.
我甘愿承担重新开始的代价。
Wǒ gānyuàn chéngdān chóngxīn kāishǐ de dàijià.
Tôi cam lòng chịu cái giá của việc bắt đầu lại.
Trọng tâm: chấp nhận cái giá.
10.4. 宁愿 và 更喜欢
我更喜欢这家咖啡店。
Tôi thích quán cà phê này hơn.
Nói về sở thích.
这家虽然远一点儿,但我宁愿去这家,因为比较安静。
Zhè jiā suīrán yuǎn yìdiǎnr, dàn wǒ nìngyuàn qù zhè jiā, yīnwèi bǐjiào ānjìng.
Quán này tuy xa hơn một chút nhưng tôi thà đến đây vì khá yên tĩnh.
Nói về lựa chọn cụ thể, có cân nhắc điều kiện.
11. Hội thoại ứng dụng
Hội thoại 1: Chọn phương tiện di chuyển
A:
我们打车过去吧,比较方便。
Wǒmen dǎchē guòqu ba, bǐjiào fāngbiàn.
Chúng ta đi taxi nhé, tiện hơn.
B:
现在是下班高峰,我宁愿坐地铁。
Xiànzài shì xiàbān gāofēng, wǒ nìngyuàn zuò dìtiě.
Giờ là cao điểm tan làm, tôi thà đi tàu điện ngầm.
A:
可是还要走十分钟才能到地铁站。
Kěshì hái yào zǒu shí fēnzhōng cái néng dào dìtiězhàn.
Nhưng còn phải đi bộ mười phút mới đến ga.
B:
我宁愿多走一点儿路,也不愿堵在路上。
Wǒ nìngyuàn duō zǒu yìdiǎnr lù, yě bù yuàn dǔ zài lù shàng.
Tôi thà đi bộ thêm một chút chứ không muốn mắc kẹt trên đường.
A:
好,那我们坐地铁。
Hǎo, nà wǒmen zuò dìtiě.
Được, vậy đi tàu điện ngầm.
Ngữ pháp ứng dụng
- 宁愿 + phương án: nêu lựa chọn.
- 宁愿 A,也不愿 B: giải thích sự đánh đổi.
- 才 trong 才能到: nhấn mạnh phải đáp ứng điều kiện rồi mới đến được.
Hội thoại 2: Sửa bài viết
A:
这篇文章已经差不多了,直接交吧。
Zhè piān wénzhāng yǐjīng chàbuduō le, zhíjiē jiāo ba.
Bài này gần xong rồi, nộp luôn đi.
B:
结尾还不够清楚,我想再改一下。
Jiéwěi hái bú gòu qīngchu, wǒ xiǎng zài gǎi yíxià.
Phần kết vẫn chưa rõ, tôi muốn sửa thêm.
A:
你不是已经很累了吗?
Nǐ bú shì yǐjīng hěn lèi le ma?
Chẳng phải bạn đã rất mệt rồi sao?
B:
是,但我宁愿明天早一点儿起来修改,也不愿现在随便交上去。
Shì, dàn wǒ nìngyuàn míngtiān zǎo yìdiǎnr qǐlai xiūgǎi, yě bù yuàn xiànzài suíbiàn jiāo shàngqu.
Đúng, nhưng tôi thà mai dậy sớm hơn một chút để sửa chứ không muốn nộp qua loa bây giờ.
A:
那你先休息,明天再看。
Nà nǐ xiān xiūxi, míngtiān zài kàn.
Vậy bạn nghỉ trước đi, mai xem lại.
Ngữ pháp ứng dụng
宁愿 + thời gian + hành động,也不愿 + thời gian + hành động
宁愿 không buộc người nói phải chịu khó ngay lập tức; họ có thể chọn nghỉ rồi làm lại vào thời điểm phù hợp.
Hội thoại 3: Không muốn đoán bừa
A:
这个问题你知道答案吗?
Zhège wèntí nǐ zhīdào dá’àn ma?
Bạn biết đáp án câu này không?
B:
不太确定,我想先查一下。
Bú tài quèdìng, wǒ xiǎng xiān chá yíxià.
Tôi chưa chắc lắm, muốn kiểm tra trước.
A:
你先猜一个吧。
Nǐ xiān cāi yí ge ba.
Bạn cứ đoán một đáp án trước đi.
B:
我宁愿暂时不回答,也不愿给你错误的信息。
Wǒ nìngyuàn zànshí bù huídá, yě bù yuàn gěi nǐ cuòwù de xìnxī.
Tôi thà tạm thời chưa trả lời chứ không muốn đưa thông tin sai cho bạn.
A:
好,确认以后再告诉我。
Hǎo, quèrèn yǐhòu zài gàosu wǒ.
Được, xác nhận rồi hãy nói tôi biết.
Ngữ pháp ứng dụng
宁愿不 A,也不愿 B
Phương án được chọn có thể là không hành động, không nhất thiết phải là làm một việc gì đó.
Hội thoại 4: Chọn một công việc phù hợp
A:
这份工作工资更高,你为什么不考虑?
Zhè fèn gōngzuò gōngzī gèng gāo, nǐ wèishénme bù kǎolǜ?
Công việc này lương cao hơn, sao bạn không cân nhắc?
B:
因为每天通勤太久,而且经常要加班。
Yīnwèi měitiān tōngqín tài jiǔ, érqiě jīngcháng yào jiābān.
Vì thời gian đi lại mỗi ngày quá lâu, lại thường xuyên phải làm thêm.
A:
所以你更看重自己的时间?
Suǒyǐ nǐ gèng kànzhòng zìjǐ de shíjiān?
Vậy bạn coi trọng thời gian của mình hơn?
B:
对。我宁愿收入少一点儿,也希望有时间陪家人。
Duì. Wǒ nìngyuàn shōurù shǎo yìdiǎnr, yě xīwàng yǒu shíjiān péi jiārén.
Đúng. Tôi thà thu nhập ít hơn một chút, vẫn mong có thời gian ở bên gia đình.
Ngữ pháp ứng dụng
宁愿 còn có thể đi với 也希望…… và các cách diễn đạt thích hợp khác. Không nên coi 也不、也要 là hai lựa chọn duy nhất.
12. Phát triển các nhánh từ vựng
宁愿 là một từ hoàn chỉnh, không phải thành phần có thể tùy ý ghép để tạo từ mới. Nên mở rộng theo ba hướng:
- Các từ gần nghĩa.
- Các từ chung thành phần.
- Các cụm diễn đạt lựa chọn và đánh đổi.
Nhánh A: Nhóm biểu thị “thà”
| Từ/cấu trúc | Nghĩa |
|---|---|
| 宁愿 | Thà |
| 宁可 | Thà |
| 宁肯 | Thà, sẵn lòng chọn |
| 情愿 A,也不愿 B | Thà A chứ không muốn B |
| 与其 B,不如 A | Thay vì B, tốt hơn là A |
Câu luyện thay thế:
我宁愿多等一会儿,也不愿冒险。
我宁可多等一会儿,也不愿冒险。
我宁肯多等一会儿,也不愿冒险。
Tôi thà chờ thêm một lát chứ không muốn mạo hiểm.
Nhánh B: Nhóm từ có 愿
| Từ | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 愿意 | yuànyì | Sẵn lòng |
| 乐意 | lèyì | Vui lòng — gần nghĩa, không chung chữ 愿 |
| 情愿 | qíngyuàn | Bằng lòng; thà |
| 甘愿 | gānyuàn | Cam lòng chấp nhận |
| 自愿 | zìyuàn | Tự nguyện |
| 意愿 | yìyuàn | Ý nguyện |
| 愿望 | yuànwàng | Mong muốn, nguyện vọng |
Chú ý chức năng:
我有出国学习的愿望。
Tôi có nguyện vọng ra nước ngoài học.
愿望 là danh từ.
我愿意出国学习。
Tôi sẵn lòng ra nước ngoài học.
愿意 thể hiện ý nguyện trước hành động.
我宁愿先工作几年,再考虑出国。
Tôi thà đi làm vài năm trước rồi mới cân nhắc ra nước ngoài.
宁愿 thể hiện lựa chọn có thứ tự ưu tiên.
Nhánh C: So sánh và lựa chọn
- 比较 bǐjiào: so sánh.
- 选择 xuǎnzé: lựa chọn.
- 优先 yōuxiān: ưu tiên.
- 取舍 qǔshě: cân nhắc chọn và bỏ.
- 权衡 quánhéng: cân nhắc các mặt.
- 利弊 lìbì: lợi và hại.
Chuỗi logic
比较 → 权衡利弊 → 作出选择
So sánh → cân nhắc lợi hại → đưa ra lựa chọn.
权衡利弊之后,我宁愿选择更稳定的工作。
Quánhéng lìbì zhīhòu, wǒ nìngyuàn xuǎnzé gèng wěndìng de gōngzuò.
Sau khi cân nhắc lợi hại, tôi muốn chọn công việc ổn định hơn.
Nhánh D: Cái giá và sự đánh đổi
- 代价 dàijià: cái giá.
- 成本 chéngběn: chi phí.
- 风险 fēngxiǎn: rủi ro.
- 损失 sǔnshī: tổn thất.
- 付出 fùchū: bỏ ra công sức, nguồn lực.
- 放弃 fàngqì: từ bỏ.
Cụm kết hợp thực tế
- 宁愿多花时间: thà dành thêm thời gian.
- 宁愿少赚一点儿: thà kiếm ít đi một chút.
- 宁愿重新开始: thà bắt đầu lại.
- 宁愿暂时放弃: thà tạm thời từ bỏ.
- 也不愿承担风险: chứ không muốn gánh rủi ro.
- 也不愿浪费时间: chứ không muốn lãng phí thời gian.
13. Ghi nhớ theo logic, liên tưởng và liên kết nghĩa
13.1. Hình ảnh “hai cánh cửa”
Hình dung có hai cánh cửa:
- Cửa A: phải đi bộ thêm mười phút.
- Cửa B: ngồi xe nhưng có thể tắc đường lâu.
Bạn chọn A:
我宁愿多走十分钟,也不愿堵在路上。
Tôi thà đi bộ thêm mười phút chứ không muốn mắc kẹt trên đường.
宁愿 không nói A hoàn hảo; nó nói bạn chọn A hơn B.
13.2. Ba câu hỏi để tự đặt câu
Bước 1: Tôi chọn gì?
→ Đặt sau 宁愿.
Bước 2: Tôi muốn tránh điều gì?
→ Đặt sau 也不愿.
Bước 3: Vì sao tôi chọn như vậy?
→ Bổ sung bằng 因为、为了、比起…….
Ví dụ phát triển:
我宁愿坐地铁。
Tôi thà đi tàu điện ngầm.
我宁愿坐地铁,也不愿开车。
Tôi thà đi tàu điện ngầm chứ không muốn lái xe.
因为现在容易堵车,我宁愿坐地铁,也不愿开车。
Vì bây giờ dễ tắc đường, tôi thà đi tàu điện ngầm chứ không muốn lái xe.
13.3. Phân biệt ba tầng nghĩa
我喜欢自己做。
Tôi thích tự làm.
Sở thích.
我愿意自己做。
Tôi sẵn lòng tự làm.
Ý nguyện.
我宁愿自己做,也不愿一直等别人。
Tôi thà tự làm chứ không muốn cứ chờ người khác.
Lựa chọn giữa các phương án.
14. Các lỗi thường gặp
Lỗi 1: Đảo nhầm lựa chọn
Muốn nói “Thà chờ chứ không mạo hiểm”:
我宁愿等,也不愿冒险。
Nếu nói:
我宁愿冒险,也不愿等。
Nghĩa trở thành: Tôi thà mạo hiểm chứ không muốn chờ.
Lỗi 2: Dùng 不宁愿 thay cho 不愿意
我不宁愿参加。
我不愿意参加。
Tôi không muốn tham gia.
Muốn nói “thà không tham gia”:
我宁愿不参加。
Lỗi 3: Dùng 宁愿 cho lời nhận giúp thông thường
A:
你能帮我一下吗?
Bạn giúp tôi một chút được không?
Không nên trả lời:
我宁愿帮你。
Câu này khiến người nghe chờ một phương án so sánh.
Nên nói:
当然,我很乐意。
Tất nhiên, tôi rất vui lòng.
Lỗi 4: Cho rằng có 宁愿 là hành động đã xảy ra
我宁愿自己做。
Tôi thà tự làm.
Câu này thể hiện lựa chọn hoặc mong muốn, chưa chắc đã làm.
最后我自己做完了。
Zuìhòu wǒ zìjǐ zuò wán le.
Cuối cùng tôi đã tự làm xong.
Câu sau mới xác nhận kết quả.
Lỗi 5: Bắt buộc phải có sự hy sinh lớn
宁愿 có thể dùng cho lựa chọn rất đời thường:
太吵了,我宁愿坐外面。
Tài chǎo le, wǒ nìngyuàn zuò wàimian.
Ồn quá, tôi thà ngồi bên ngoài.
Không phải câu nào có 宁愿 cũng cần hoàn cảnh nghiêm trọng hoặc bi kịch.
15. Bài tập thực hành
Bài 1. Chọn từ phù hợp nhất với ngữ cảnh
Chọn: 宁愿、乐意、喜欢、愿望.
- 我很________帮你修改文章。
- 我________这本小说。
- 我________多等一会儿,也不愿冒险。
- 出国学习是他的一个________。
Đáp án
- 乐意
- 喜欢
- 宁愿
- 愿望
Bài 2. Chuyển đổi cấu trúc
Chuyển sang 与其……不如……:
我宁愿先问清楚,也不愿自己乱猜。
Đáp án tham khảo
与其自己乱猜,不如先问清楚。
Yǔqí zìjǐ luàn cāi, bùrú xiān wèn qīngchu.
Thay vì tự đoán bừa, tốt hơn là hỏi cho rõ trước.
Nhớ đổi thứ tự: 宁愿 A,也不愿 B → 与其 B,不如 A.
Bài 3. Dịch sang tiếng Trung
- Tôi thà dậy sớm một chút chứ không muốn đến muộn.
- Tôi thà không trả lời chứ không muốn đoán bừa.
- Cô ấy thà viết lại chứ không muốn nộp bài qua loa.
- Thay vì cứ chờ, tốt hơn là hỏi trực tiếp.
- Tôi thà dành thêm thời gian để nhất quyết làm rõ chuyện này.
Đáp án tham khảo
- 我宁愿早起一点儿,也不愿迟到。
- 我宁愿不回答,也不愿乱猜。
- 她宁愿重写,也不愿随便交上去。
- 与其一直等,不如直接问。
- 我宁愿多花一些时间,也要把这件事弄清楚。
Bài 4. Tự phát triển câu
Nói về hai lựa chọn
我宁愿________,也不愿________。
Tôi thà ________ chứ không muốn ________.
Nói về điều muốn tránh
因为________,我宁愿________。
Vì ________, tôi thà ________.
Nói về mục tiêu quyết tâm thực hiện
我宁愿________,也要________。
Tôi thà chấp nhận ________ để nhất quyết ________.
Nói về lựa chọn không làm
我宁愿不________,也不愿________。
Tôi thà không ________ chứ không muốn ________.
Đoạn mẫu
学习中文时,我宁愿每天练习十分钟,也不愿等到周末才一次学很多。遇到不懂的地方,我宁愿先问清楚,也不愿一直猜。我希望通过这种方式,慢慢养成稳定的学习习惯。
Dịch nghĩa:
Khi học tiếng Trung, tôi thà luyện mười phút mỗi ngày chứ không muốn đợi đến cuối tuần mới học thật nhiều một lần. Gặp chỗ không hiểu, tôi thà hỏi cho rõ trước chứ không muốn cứ đoán mãi. Tôi hy vọng bằng cách này có thể dần hình thành thói quen học tập ổn định.
16. Tổng kết các cấu trúc quan trọng
| Ý nghĩa | Công thức |
|---|---|
| Thà chọn một việc | 宁愿 + vị ngữ |
| Thà A chứ không muốn B | 宁愿 A,也不愿 B |
| Thà A chứ không B | 宁愿 A,也不 B |
| Chấp nhận A để quyết thực hiện B | 宁愿 A,也要 B |
| Thà không làm | 宁愿不 + động từ |
| Hỏi ưu tiên phương án nào | 宁愿 A,还是 B? |
| Xác nhận lựa chọn | 宁愿 A,也不愿 B 吗? |
| Nêu lý do lựa chọn | 因为……,宁愿…… |
| Diễn đạt lại bằng so sánh phương án | 与其 B,不如 A |
Ba câu chốt để học thuộc
宁愿,不一定是喜欢,而是比较之后的选择。
Nìngyuàn, bù yídìng shì xǐhuan, ér shì bǐjiào zhīhòu de xuǎnzé.
“Thà” không nhất thiết là thích, mà là lựa chọn sau khi so sánh.
“不愿意做”是没有这个意愿;“宁愿不做”是选择不做。
“Không muốn làm” là không có ý nguyện ấy; “thà không làm” là lựa chọn không làm.
宁愿 A,也不愿 B:选 A,避开 B。
Nìngyuàn A, yě bù yuàn B: xuǎn A, bìkāi B.
Thà A chứ không muốn B: chọn A, tránh B.
Nhớ ngắn gọn: 宁愿 = “Nếu phải cân nhắc giữa các khả năng, tôi chọn phương án này hơn.”