• Khai giảng lớp học tiếng Trung giao tiếp cơ bản từ đầu dành cho người mới bắt đầu, trình độ HSK 1-2-3 & HSKK sơ cấp vào ngày 17 tháng 11 năm 2026, Lịch học là Thứ 2-4-6, Thời gian học từ 18h đến 19h30. Địa chỉ lớp học tại Số 1 Ngõ 48 Phố Tô Vĩnh Diện, Phường Khương Đình, Ngã Tư Sở, Quận Thanh Xuân, Hà Nội. (Kim Mã - Giảng Võ - Giang Văn Minh - Hào Nam - Ô Chợ Dừa - Hoàng Cầu - Thái Hà - Võ Văn Dũng - Tây Sơn - Nguyễn Văn Tuyết - Láng Hạ - Huỳnh Thúc Kháng - Chùa Láng - Thành Công - Nguyên Hồng - Chùa Bộc - Nguyễn Lương Bằng - Tôn Đức Thắng - Lương Định Của - Đặng Văn Ngữ - Tôn Thất Tùng - Phạm Ngọc Thạch - Xã Đàn - Đào Duy Anh - Lê Trọng Tấn - Nguyễn Viết Xuân - Trường Chinh - Vương Thừa Vũ - Hoàng Văn Thái - Nguyễn Ngọc Nại - Vũ Tông Phan - Bùi Xương Trạch - Kim Giang - Khương Đình - Khương Trung - Khương Hạ - Khương Thượng - Trần Duy Hưng - Trung Kính - Trần Thái Tông - Duy Tân - Tôn Thất Thuyết - Hoàng Đạo Thúy - Nguyễn Trãi - Giáp Nhất - Ngã Tư Sở - Royal City - Nguyễn Ngọc Vũ - Nguyễn Xiển - Thanh Trì - Thanh Xuân - Đống Đa - Hoàng Mai - Hai Bà Trưng - Cầu Giấy - Ba Đình - Hoàn Kiếm - Tây Hồ - Long Biên - Nam Từ Liêm - Bắc Từ Liêm - Hà Đông)
    » Học tiếng Trung online Thầy Vũ

Tất cả Đại từ trong tiếng Trung Giáo trình Hán ngữ chuyên đề ngữ pháp HSK 3.0 ngày 17/11/2026

Tất cả đại từ trong tiếng Trung (汉语代词大全) ngày 17/11/2026​

ChineMaster EDU — Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung chuyên sâu. Tác giả: Nguyễn Minh Vũ. Ngày 17/11/2026. Đối tượng: người học từ nền tảng đến nâng cao, người biên soạn giáo trình, biên dịch hợp đồng, công sở và giao tiếp chuyên nghiệp.

Mục tiêu bài học: xác định chính xác đại từ và cụm có chức năng chỉ thay; phân loại theo nhân xưng, chỉ thị, nghi vấn và các chức năng mở rộng; sử dụng được đại từ làm chủ ngữ, tân ngữ, định ngữ, chủ đề; nắm được 的, 们, lượng từ; phân tích ngữ nghĩa phiếm chỉ, phạm vi phủ định, văn viết; sửa lỗi dùng đại từ tiếng Trung; thực hành bằng các hội thoại, bài văn, bài tập có đáp án Trung – Pinyin – Việt – Anh.

Phạm vi học thuật: “tất cả” có nghĩa bao quát các đại từ điển hình và các hệ thống tham chiếu quan trọng trong tiếng Hán hiện đại chứ không tuyên bố tồn tại một danh mục đóng kín. Phân loại thường gặp có ba nhóm chính: 人称代词、指示代词、疑问代词. Các mục như 每、各、任何、某、该、另外 hoặc 谁都 có thể được phân tích là từ hạn định, từ chỉ định, tổ hợp bất định hoặc cấu trúc chứa đại từ tùy lý thuyết; những chỗ này sẽ ghi chú rõ, không gộp máy móc vào lớp đại từ nhân xưng.

Phần 1. Khái niệm 代词, các nguyên tắc nhận diện và giới hạn phân loại​

Đại từ không phải chỉ là “từ thay danh từ”​

Trong tiếng Hán hiện đại, 代词 (dàicí) có chức năng chỉ thay, trỏ chiếu hoặc truy vấn một người, sự vật, tính chất, cách thức, số lượng, nơi chốn hay tình huống mà ngữ cảnh cho phép xác định. Tùy biểu thức, đại từ có thể tự đứng thay danh ngữ, đứng trước lượng từ – danh từ, hoặc đóng vai trò thành tố trong cụm chỉ lượng và cách thức. Vì vậy học đại từ cần đi đôi với xác định đối tượng quy chiếu và chức vụ cú pháp, không chỉ thuộc nghĩa tiếng Việt.

Chủ ngữ + vị ngữ + tân ngữ我认识他。 / 你认识谁?

这 / 那 + (số từ) + lượng từ + danh từ这三份合同 / 那个部门 / 这些文件

Đại từ nhân xưng + 的 + danh từ我的书 / 他们的计划 — chú ý các trường hợp có thể bỏ 的

我认识他,他也认识我。
Wǒ rènshi tā, tā yě rènshi wǒ.
Tôi quen anh ấy, anh ấy cũng quen tôi.
I know him, and he knows me too.

Phân tích: 我 và 他 hoán đổi vị trí chủ ngữ – tân ngữ nhưng không biến hình như tiếng Anh I/me/he/him.

这三份合同都需要审核。
Zhè sān fèn hétong dōu xūyào shěnhé.
Cả ba bản hợp đồng này đều cần được xét duyệt.
All three of these contracts need review.

Phân tích: 这 giới hạn tập hợp tham chiếu; 三份 là tổ hợp số từ – lượng từ chỉ số hợp đồng.

你准备把这些文件交给谁?
Nǐ zhǔnbèi bǎ zhèxiē wénjiàn jiāo gěi shéi?
Bạn định giao những tài liệu này cho ai?
Who are you going to hand these documents to?

Phân tích: 谁 vẫn ở vị trí tân ngữ của 给, khác cách đưa từ hỏi lên đầu câu trong nhiều trường hợp tiếng Anh.

这种方法为什么有效?
Zhè zhǒng fāngfǎ wèishénme yǒuxiào?
Vì sao phương pháp này có hiệu quả?
Why is this method effective?

Phân tích: 这种 dùng như tổ hợp chỉ định loại; 为什么 hỏi nguyên nhân và trong nhiều tài liệu được liệt kê cùng hệ từ nghi vấn.

Ba nhóm nền tảng và các tiểu hệ thống chức năng​

LớpTiểu loại điển hìnhĐiều không nên hiểu nhầm
Nhân xưng 人称代词我、你、您、他、她、它、我们、咱们Không chia dạng chủ cách/tân cách; 他、她、它 đồng âm.
Chỉ thị 指示代词这、那、这里、那里、这样、那么Có thể chỉ không gian, thời gian, cách thức, tình huống.
Nghi vấn 疑问代词谁、什么、哪、哪里、几、多少、怎么Từ nghi vấn không nhất thiết ở đầu câu; có cả cách dùng không để hỏi.
Phản thân / tương hỗ自己、彼此、各自Là những nhóm chức năng rất quan trọng trong đại từ nhân xưng theo nhiều tài liệu.
Bất định / phân phối某、每、各、任何、有些、其他Phân tích loại từ có thể khác nhau tùy giáo trình; nhiều hình thức là từ hạn định hoặc cụm.
Chỉ thị văn viết此、本、该、其、上述、以下Có giới hạn kết hợp, không thay trực tiếp 这/那 trong mọi trường hợp.

Sáu bước kiểm tra đại từ trong một câu phức tạp​

  1. Tìm hạt nhân quy chiếu: từ đó thay cho ai, thứ gì, nhóm nào hay chỉ cách thức nào? Có thể tìm đối tượng ở câu trước không?
  2. Xác định loại tham chiếu: nhân xưng, xa/gần, nghi vấn, phiếm chỉ, phân phối, hồi chỉ hay văn viết.
  3. Kiểm tra vị trí cú pháp: chủ ngữ, tân ngữ, định ngữ trước danh từ, đề ngữ, trạng ngữ cách thức hoặc thành tố trong cụm lượng.
  4. Kiểm tra sự phụ thuộc: có bắt buộc cần lượng từ, 的, 都/也, hoặc một danh từ đi sau không?
  5. Xem phạm vi ngữ nghĩa: 都, 也, 不, 没, 只 tác động vào đại từ/cụm danh từ nào?
  6. Đối chiếu ngữ cảnh và văn phong: thân mật, kính trọng, thông báo hành chính, hợp đồng hay văn bản pháp lý.

Phần 2. Hệ thống đại từ nhân xưng cốt lõi 人称代词​

Đại từ nhân xưng xác định người nói, người nghe và thực thể được nói đến. Các hàng dưới đây là hình thức cơ bản và những từ thân cận thuộc lớp đại từ nhân xưng; mục khẩu ngữ, kính ngữ và hình thức văn viết được ghi rõ từng trường hợp.

  1. 我 (wǒ) — tôi, mình / I; me.

    我今天负责审核这份合同。
    Wǒ jīntiān fùzé shěnhé zhè fèn hétong.
    Hôm nay tôi phụ trách xét duyệt bản hợp đồng này.
    I am responsible for reviewing this contract today.

    Cách dùng và giới hạn: Dùng được ở cả vị trí chủ ngữ và tân ngữ; kết hợp 我自己 để nhấn người thực hiện, hoặc 我的 khi làm định ngữ sở hữu.
  2. 你 (nǐ) — bạn, anh, chị / you.

    你觉得这个方案怎么样?
    Nǐ juéde zhège fāng'àn zěnmeyàng?
    Bạn thấy phương án này thế nào?
    What do you think of this proposal?

    Cách dùng và giới hạn: Đại từ ngôi hai thông thường; không mang dấu hiệu giống/tuổi, cần chọn cách xưng hô theo hoàn cảnh giao tiếp.
  3. 您 (nín) — ngài, ông/bà (kính trọng) / you; respectful.

    请问您需要哪一份资料?
    Qǐngwèn nín xūyào nǎ yí fèn zīliào?
    Xin hỏi ông/bà cần bộ tài liệu nào?
    May I ask which set of materials you need?

    Cách dùng và giới hạn: Hình thức kính trọng ngôi hai; trong tiếng phổ thông chuẩn tránh 您们, dùng 各位、您二位、诸位 hoặc 你们 theo ngữ cảnh.
  4. 他 (tā) — anh ấy, ông ấy / he; him.

    他已经把报告发给我了。
    Tā yǐjīng bǎ bàogào fā gěi wǒ le.
    Anh ấy đã gửi báo cáo cho tôi rồi.
    He has already sent me the report.

    Cách dùng và giới hạn: Ngôi ba dùng cho nam; trong lời nói đồng âm với 她 và 它, xác định bằng ngữ cảnh chứ không nghe được dấu chữ.
  5. 她 (tā) — cô ấy, bà ấy / she; her.

    她负责培训新员工。
    Tā fùzé péixùn xīn yuángōng.
    Cô ấy phụ trách đào tạo nhân viên mới.
    She is responsible for training new employees.

    Cách dùng và giới hạn: Ngôi ba nữ trong văn viết; không thể phân biệt với 他 bằng phát âm khi hội thoại.
  6. 它 (tā) — nó (vật, động vật) / it.

    这台设备很旧,但它还能正常运行。
    Zhè tái shèbèi hěn jiù, dàn tā hái néng zhèngcháng yùnxíng.
    Thiết bị này đã cũ nhưng nó vẫn vận hành bình thường.
    This device is old, but it can still operate normally.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ vật, sự việc, nhiều động vật; trong tiếng Trung thường có thể lặp danh từ hoặc lược bỏ đại từ khi đã rõ.
  7. 我们 (wǒmen) — chúng tôi, chúng ta / we; us.

    我们已经完成第一阶段的测试。
    Wǒmen yǐjīng wánchéng dì yī jiēduàn de cèshì.
    Chúng tôi đã hoàn thành giai đoạn thử nghiệm đầu tiên.
    We have completed the first phase of testing.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể bao gồm hoặc không bao gồm người nghe tùy ngữ cảnh; không phải luôn đồng nghĩa chúng ta.
  8. 咱们 (zánmen) — chúng ta (thường gồm người nghe) / we; including you.

    咱们先讨论预算,再安排时间。
    Zánmen xiān tǎolùn yùsuàn, zài ānpái shíjiān.
    Chúng ta bàn ngân sách trước rồi sắp xếp thời gian.
    Let's discuss the budget first and then arrange the schedule.

    Cách dùng và giới hạn: Khẩu ngữ nhấn tính cùng nhóm với người nghe; sự khác biệt với 我们 tùy phương ngữ và tình huống.
  9. 你们 (nǐmen) — các bạn, các anh/chị / you; plural.

    你们明天几点开始上课?
    Nǐmen míngtiān jǐ diǎn kāishǐ shàngkè?
    Ngày mai các bạn bắt đầu học lúc mấy giờ?
    What time do your classes start tomorrow?

    Cách dùng và giới hạn: Dạng số nhiều trực tiếp của 你; có thể chỉ một nhóm xác định bằng ngữ cảnh.
  10. 他们 (tāmen) — họ (nam hoặc nhóm hỗn hợp) / they; them.

    他们都同意修改交货日期。
    Tāmen dōu tóngyì xiūgǎi jiāohuò rìqī.
    Họ đều đồng ý sửa ngày giao hàng.
    They all agreed to change the delivery date.

    Cách dùng và giới hạn: Dùng cho nhóm nam hoặc nhóm hỗn hợp trong cách viết phổ thông; không suy được giới tính qua âm đọc.
  11. 她们 (tāmen) — họ (nhóm nữ) / they; women.

    她们正在准备毕业论文。
    Tāmen zhèngzài zhǔnbèi bìyè lùnwén.
    Họ đang chuẩn bị luận văn tốt nghiệp.
    They are preparing their graduation theses.

    Cách dùng và giới hạn: Viết khi đối tượng được xác định là nhóm nữ; phát âm giống 他们.
  12. 它们 (tāmen) — chúng, những thứ đó / they; things.

    这些零件很小,检查它们需要耐心。
    Zhèxiē língjiàn hěn xiǎo, jiǎnchá tāmen xūyào nàixīn.
    Những linh kiện này rất nhỏ, kiểm tra chúng cần sự kiên nhẫn.
    These parts are small, and inspecting them requires patience.

    Cách dùng và giới hạn: Dùng cho nhiều đồ vật hay động vật; trong lời văn tự nhiên có thể thay bằng 这些零件 để tránh lặp.
  13. 人家 (rénjia) — người ta, người khác, tôi (khẩu ngữ) / others; people.

    人家已经解释过了,你再听一遍吧。
    Rénjia yǐjīng jiěshì guo le, nǐ zài tīng yí biàn ba.
    Người ta đã giải thích rồi, bạn nghe lại một lần nữa đi.
    They have already explained it; listen once more.

    Cách dùng và giới hạn: Nghĩa linh hoạt, có thể chỉ người khác hoặc người nói khi làm nũng trong khẩu ngữ; không dịch máy móc thành they.
  14. 别人 (biérén) — người khác / other people.

    不要随便公开别人的电话号码。
    Bú yào suíbiàn gōngkāi biérén de diànhuà hàomǎ.
    Đừng tùy tiện công khai số điện thoại của người khác.
    Do not casually disclose other people's phone numbers.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ người khác với chủ thể quy chiếu; dùng 别人的… làm định ngữ sở hữu.
  15. 大家 (dàjiā) — mọi người, tất cả chúng ta / everyone.

    大家对新的教学安排有什么意见?
    Dàjiā duì xīn de jiàoxué ānpái yǒu shénme yìjiàn?
    Mọi người có ý kiến gì về lịch dạy học mới?
    Does everyone have any comments on the new teaching schedule?

    Cách dùng và giới hạn: Đại từ tập hợp, có thể chỉ toàn bộ nhóm hiện diện hoặc nhóm trong ngữ cảnh; không mặc định tương đương 所有人 ở mọi cấu trúc.
  16. 大伙儿 (dàhuǒr) — mọi người (khẩu ngữ thân mật) / everybody.

    大伙儿一起把教室整理干净吧。
    Dàhuǒr yìqǐ bǎ jiàoshì zhěnglǐ gānjìng ba.
    Mọi người cùng dọn dẹp lớp học sạch sẽ nhé.
    Let's all tidy up the classroom together.

    Cách dùng và giới hạn: Sắc thái khẩu ngữ miền Bắc; văn bản hợp đồng không nên dùng thay 各方 hoặc 相关人员.
  17. 本人 (běnrén) — bản thân tôi; người đó (văn viết) / oneself; the person concerned.

    本人确认上述信息真实有效。
    Běnrén quèrèn shàngshù xìnxī zhēnshí yǒuxiào.
    Tôi xác nhận thông tin nêu trên là đúng sự thật và có hiệu lực.
    I hereby confirm that the above information is true and valid.

    Cách dùng và giới hạn: Thường là cách tự xưng trang trọng trong biểu mẫu; đôi khi là chính đương sự như 由本人签字.
  18. 诸位 (zhūwèi) — quý vị, mọi người (trang trọng) / everyone; ladies and gentlemen.

    感谢诸位今天参加本次会议。
    Gǎnxiè zhūwèi jīntiān cānjiā běn cì huìyì.
    Cảm ơn quý vị đã tham dự cuộc họp hôm nay.
    Thank you all for attending today's meeting.

    Cách dùng và giới hạn: Xưng hô tập thể theo văn phong trang trọng; phân tích từ loại khác nhau tùy sách, giữ nhãn xưng hô ngữ dụng.
  19. 各位 (gèwèi) — quý vị, từng vị / everyone; all of you.

    各位请先确认自己的座位。
    Gèwèi qǐng xiān quèrèn zìjǐ de zuòwèi.
    Xin mời quý vị xác nhận chỗ ngồi của mình trước.
    Everyone, please check your assigned seats first.

    Cách dùng và giới hạn: Có thành tố 各 chỉ phân phối; là cách xưng hô tập thể lịch sự, không phải dạng số nhiều của 您.
  20. 本方 (běnfāng) — phía chúng tôi, bên này (văn bản) / our side.

    本方已按合同约定交付全部材料。
    Běnfāng yǐ àn hétong yuēdìng jiāofù quánbù cáiliào.
    Phía chúng tôi đã bàn giao toàn bộ tài liệu theo hợp đồng.
    Our side has delivered all materials as agreed in the contract.

    Cách dùng và giới hạn: Biểu thức danh ngữ chỉ một bên tham gia, không phải đại từ nhân xưng cơ bản; cần kiểm tra “bên” được xác định trong hợp đồng.
  21. 对方 (duìfāng) — phía bên kia, đối phương / the other party.

    对方还没有确认收货地址。
    Duìfāng hái méiyǒu quèrèn shōuhuò dìzhǐ.
    Bên kia vẫn chưa xác nhận địa chỉ nhận hàng.
    The other party has not yet confirmed the delivery address.

    Cách dùng và giới hạn: Danh ngữ chỉ đối tác hoặc phía đối diện; không thay bằng 他 khi chỉ tổ chức mà không rõ thành viên.
  22. 双方 (shuāngfāng) — hai bên / both parties.

    双方同意延期交货十天。
    Shuāngfāng tóngyì yánqī jiāohuò shí tiān.
    Hai bên đồng ý gia hạn giao hàng mười ngày.
    Both parties agree to postpone delivery by ten days.

    Cách dùng và giới hạn: Từ chỉ chủ thể tập hợp hai phía; gần danh từ, thường đứng làm chủ ngữ trong ngôn ngữ hợp đồng.

Phần 3. Đại từ phản thân, tương hỗ và quan hệ từng bên​

Nhóm này diễn tả chủ thể tự hành động, trỏ về chủ thể đã nêu hoặc quan hệ giữa các thành viên. Cần đọc kỹ phạm vi quy chiếu của 自己 và phân biệt 彼此 với 互相 (thường phân tích là phó từ) và 各自 (mang chức năng phân phối).

  1. 自己 (zìjǐ) — bản thân; tự mình / oneself; self.

    每个人都应该保护自己的账户。
    Měi ge rén dōu yīnggāi bǎohù zìjǐ de zhànghù.
    Mỗi người đều nên bảo vệ tài khoản của mình.
    Everyone should protect their own account.

    Cách dùng và giới hạn: Đại từ phản thân có thể hồi chỉ chủ thể theo ngữ cảnh; cấu trúc 每个人…自己 nhấn từng cá nhân.
  2. 我自己 (wǒ zìjǐ) — chính tôi / myself.

    这份报告是我自己写的。
    Zhè fèn bàogào shì wǒ zìjǐ xiě de.
    Bản báo cáo này do chính tôi viết.
    I wrote this report myself.

    Cách dùng và giới hạn: 我 + 自己 thêm nhấn mạnh người thực hiện; không nhất thiết là tân ngữ như trong tiếng Anh.
  3. 你自己 (nǐ zìjǐ) — chính bạn, tự bạn / yourself.

    你自己决定要不要参加吧。
    Nǐ zìjǐ juédìng yào bu yào cānjiā ba.
    Bạn tự quyết định có tham gia hay không nhé.
    Decide for yourself whether to participate.

    Cách dùng và giới hạn: 自己 thường nhấn quyền tự quyết hoặc tránh nhờ người khác làm thay.
  4. 他自己 (tā zìjǐ) — chính anh ấy / himself.

    他自己修好了那台电脑。
    Tā zìjǐ xiūhǎo le nà tái diànnǎo.
    Chính anh ấy đã sửa xong chiếc máy tính đó.
    He fixed that computer himself.

    Cách dùng và giới hạn: Cụm phản thân có thể dùng như chủ ngữ nhấn mạnh; từ 他 xác định chủ thể nam trong văn viết.
  5. 她自己 (tā zìjǐ) — chính cô ấy / herself.

    她自己检查了每一项数据。
    Tā zìjǐ jiǎnchá le měi yí xiàng shùjù.
    Chính cô ấy đã kiểm tra từng mục dữ liệu.
    She personally checked every data item.

    Cách dùng và giới hạn: Tương tự 他自己 về cú pháp; giới tính chỉ thấy trong chữ viết.
  6. 我们自己 (wǒmen zìjǐ) — chính chúng tôi/chúng ta / ourselves.

    我们自己维护这套教学系统。
    Wǒmen zìjǐ wéihù zhè tào jiàoxué xìtǒng.
    Chúng tôi tự bảo trì hệ thống giảng dạy này.
    We maintain this teaching system ourselves.

    Cách dùng và giới hạn: 自己 nhấn chủ thể không thuê hoặc nhờ bên khác; là lựa chọn ngữ dụng, không chỉ nói về sở hữu.
  7. 你们自己 (nǐmen zìjǐ) — chính các bạn / yourselves.

    你们自己选择适合的学习方法。
    Nǐmen zìjǐ xuǎnzé shìhé de xuéxí fāngfǎ.
    Các bạn tự chọn phương pháp học phù hợp.
    Choose a learning method that suits you yourselves.

    Cách dùng và giới hạn: Tương ứng chủ thể số nhiều; không cần thêm 们 sau 自己.
  8. 他们自己 (tāmen zìjǐ) — chính họ / themselves.

    他们自己承担运输费用。
    Tāmen zìjǐ chéngdān yùnshū fèiyòng.
    Chính họ tự chịu chi phí vận chuyển.
    They bear the transportation costs themselves.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ nhóm tác nhân, không phải “chúng ta”; lưu ý nó có thể là chủ thể trong mệnh đề phụ.
  9. 自个儿 (zìgěr) — tự mình (khẩu ngữ) / oneself; colloquial.

    这件小事我自个儿能处理。
    Zhè jiàn xiǎoshì wǒ zìgěr néng chǔlǐ.
    Việc nhỏ này tôi tự xử lý được.
    I can handle this small matter myself.

    Cách dùng và giới hạn: Biến thể khẩu ngữ của 自己; tránh dùng trong văn bản hành chính.
  10. 自身 (zìshēn) — bản thân chính đối tượng đó / itself; one's own.

    企业应当评估自身的经营风险。
    Qǐyè yīngdāng pínggū zìshēn de jīngyíng fēngxiǎn.
    Doanh nghiệp cần đánh giá rủi ro kinh doanh của chính mình.
    Businesses should assess their own operational risks.

    Cách dùng và giới hạn: Danh ngữ / yếu tố tự chỉ trong văn viết; hay kết hợp với danh từ tổ chức hoặc khái niệm trừu tượng.
  11. 本身 (běnshēn) — bản thân sự vật/việc đó / itself; in itself.

    技术本身并不能解决所有问题。
    Jìshù běnshēn bìng bù néng jiějué suǒyǒu wèntí.
    Bản thân công nghệ không thể giải quyết mọi vấn đề.
    Technology itself cannot solve every problem.

    Cách dùng và giới hạn: Bổ sung ý đối lập giữa bản chất đối tượng và tác động bên ngoài; từ loại có tính giáp ranh danh ngữ.
  12. 彼此 (bǐcǐ) — lẫn nhau, hai phía / each other.

    合作双方应该彼此尊重。
    Hézuò shuāngfāng yīnggāi bǐcǐ zūnzhòng.
    Hai bên hợp tác nên tôn trọng lẫn nhau.
    The partners should respect each other.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ quan hệ tương hỗ, có thể dùng trực tiếp trước động từ; phân biệt với 互相 là phó từ thường gặp.
  13. 各自 (gèzì) — mỗi bên tự mình / each on one's own.

    两个部门各自负责自己的预算。
    Liǎng ge bùmén gèzì fùzé zìjǐ de yùsuàn.
    Hai phòng ban mỗi bên tự chịu trách nhiệm ngân sách của mình.
    Each of the two departments is responsible for its own budget.

    Cách dùng và giới hạn: Nhấn phân chia trách nhiệm theo từng chủ thể; không phải hành động lẫn nhau.
  14. 大家自己 (dàjiā zìjǐ) — mọi người tự mình / everyone themselves.

    大家自己先想一想答案。
    Dàjiā zìjǐ xiān xiǎng yi xiǎng dá'àn.
    Mọi người hãy tự nghĩ đáp án trước.
    Everyone should first think about the answer on their own.

    Cách dùng và giới hạn: Kết hợp tập thể + phản thân; chủ thể từng cá nhân hoặc toàn nhóm tùy ngữ cảnh.
  15. 相互 (xiānghù) — qua lại, tương hỗ / mutually.

    两个系统可以相互交换数据。
    Liǎng ge xìtǒng kěyǐ xiānghù jiāohuàn shùjù.
    Hai hệ thống có thể trao đổi dữ liệu qua lại.
    The two systems can exchange data with each other.

    Cách dùng và giới hạn: Đây chủ yếu là phó từ/biểu thức trạng ngữ tương hỗ, được đưa vào để đối chiếu với đại từ 彼此, không đánh dấu là đại từ cốt lõi.

Phần 4. Đại từ chỉ thị 这 / 那 và những cách chỉ gần – xa​

Hai hạt nhân chỉ thị 这 và 那 tạo nên mạng lưới biểu thức về người, vật, địa điểm, thời gian, cách thức và số lượng. Một mục như 这三本书 là danh ngữ có từ chỉ thị, không có nghĩa toàn cụm là một đại từ đơn.

  1. 这 (zhè) — này, đây / this.

    这不是我昨天看到的版本。
    Zhè bú shì wǒ zuótiān kàndào de bǎnběn.
    Đây không phải phiên bản tôi nhìn thấy hôm qua.
    This is not the version I saw yesterday.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể đứng độc lập làm chủ ngữ hoặc đứng trước danh ngữ; khẩu ngữ hay dùng 这个 trong nhiều ngữ cảnh.
  2. 那 (nà) — kia, đó / that.

    那是我们上周讨论过的问题。
    Nà shì wǒmen shàng zhōu tǎolùn guo de wèntí.
    Đó là vấn đề chúng ta đã thảo luận tuần trước.
    That is the issue we discussed last week.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ đối tượng xa hơn về không gian, thời gian, tâm lý hoặc đã nêu trước đó; cũng có cách dùng nối tình huống “vậy thì”.
  3. 这个 (zhège) — cái/người này / this one.

    这个比那个更适合初学者。
    Zhège bǐ nàge gèng shìhé chūxuézhě.
    Cái này phù hợp với người mới học hơn cái kia.
    This one is more suitable for beginners than that one.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể thay cả danh ngữ đã biết; 个 ở đây là lượng từ thông dụng.
  4. 那个 (nàge) — cái/người kia / that one.

    请把那个放到第二个抽屉里。
    Qǐng bǎ nàge fàng dào dì èr ge chōuti lǐ.
    Hãy đặt cái kia vào ngăn kéo thứ hai.
    Please put that one in the second drawer.

    Cách dùng và giới hạn: Nghe gần như “nèi ge” trong một số khẩu ngữ; văn viết chuẩn giữ 那个.
  5. 这些 (zhèxiē) — những cái/người này / these.

    这些资料已经分类整理好了。
    Zhèxiē zīliào yǐjīng fēnlèi zhěnglǐ hǎo le.
    Những tài liệu này đã được phân loại và sắp xếp xong.
    These materials have already been classified and organized.

    Cách dùng và giới hạn: 些 chỉ một lượng không xác định; không kết hợp thêm lượng từ ngay sau như 这些本书 theo mẫu chuẩn.
  6. 那些 (nàxiē) — những cái/người kia / those.

    那些订单需要重新核实地址。
    Nàxiē dìngdān xūyào chóngxīn héshí dìzhǐ.
    Những đơn hàng kia cần xác minh lại địa chỉ.
    Those orders require address verification again.

    Cách dùng và giới hạn: Đối lập 这些 về điểm quy chiếu; có thể chỉ những đối tượng đã nhắc đến chứ không nhất thiết ở xa vật lý.
  7. 这里 (zhèlǐ) — ở đây, nơi này / here.

    这里不能存放易燃物品。
    Zhèlǐ bù néng cúnfàng yìrán wùpǐn.
    Ở đây không được cất giữ vật dễ cháy.
    Flammable materials must not be stored here.

    Cách dùng và giới hạn: Đại từ địa điểm, sau 在 làm cụm chỉ nơi chốn như 在这里.
  8. 那里 (nàlǐ) — ở kia, nơi ấy / there.

    那里有一家很安静的书店。
    Nàlǐ yǒu yì jiā hěn ānjìng de shūdiàn.
    Ở đó có một hiệu sách rất yên tĩnh.
    There is a very quiet bookstore over there.

    Cách dùng và giới hạn: Phân biệt 那里 nàlǐ với 哪里 nǎlǐ bằng thanh điệu chữ đầu.
  9. 这儿 (zhèr) — đây (khẩu ngữ) / here.

    你先在这儿等我五分钟。
    Nǐ xiān zài zhèr děng wǒ wǔ fēnzhōng.
    Bạn đợi tôi ở đây năm phút trước nhé.
    Wait for me here for five minutes.

    Cách dùng và giới hạn: Biến thể khẩu ngữ, đặc biệt ở miền Bắc; tương đương 这里 trong nhiều tình huống.
  10. 那儿 (nàr) — đó, đằng kia (khẩu ngữ) / there.

    你把钥匙放在那儿就行。
    Nǐ bǎ yàoshi fàng zài nàr jiù xíng.
    Bạn chỉ cần để chìa khóa ở đó là được.
    You can just leave the key over there.

    Cách dùng và giới hạn: Không nên tự ý đổi 那儿 thành 哪儿 vì khác nghĩa và thanh điệu.
  11. 这边 (zhèbiān) — phía này, bên này / this side.

    请到这边办理登记手续。
    Qǐng dào zhèbiān bànlǐ dēngjì shǒuxù.
    Xin đến phía này làm thủ tục đăng ký.
    Please come this way to complete registration.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ phía hoặc phạm vi, thường dùng khi chỉ đường; trong khẩu ngữ còn làm cách xưng “phía chúng tôi”.
  12. 那边 (nàbiān) — phía kia, bên kia / that side.

    财务部门在那边办公。
    Cáiwù bùmén zài nàbiān bàngōng.
    Phòng tài chính làm việc ở phía bên kia.
    The finance department works on that side.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể chỉ cơ quan hoặc bên đối tác bằng hoán dụ, tùy văn cảnh.
  13. 这方面 (zhè fāngmiàn) — về phương diện này / in this respect.

    我们在这方面积累了不少经验。
    Wǒmen zài zhè fāngmiàn jīlěi le bù shǎo jīngyàn.
    Chúng tôi tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm ở phương diện này.
    We have gained considerable experience in this area.

    Cách dùng và giới hạn: Là cụm chỉ thị + danh từ phương diện; không phải một đại từ đơn cần ghi nhớ tách biệt.
  14. 那方面 (nà fāngmiàn) — về phương diện ấy / in that respect.

    那方面的问题可以留到下次会议讨论。
    Nà fāngmiàn de wèntí kěyǐ liú dào xià cì huìyì tǎolùn.
    Vấn đề thuộc phương diện đó có thể để họp lần sau bàn.
    Issues in that area can be discussed at the next meeting.

    Cách dùng và giới hạn: Tạo liên kết hồi chỉ với chủ đề đã nhắc; cần biết chính xác “phương diện” đang nói đến.
  15. 这样 (zhèyàng) — như thế này; kiểu này / like this.

    你这样解释,学生更容易理解。
    Nǐ zhèyàng jiěshì, xuésheng gèng róngyì lǐjiě.
    Bạn giải thích như vậy thì học sinh dễ hiểu hơn.
    Students will understand more easily if you explain it this way.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể chỉ cách thức hành động hoặc trạng thái; không luôn là trạng ngữ do phó từ tạo thành.
  16. 那样 (nàyàng) — như thế kia; kiểu ấy / like that.

    不要那样处理客户投诉。
    Bú yào nàyàng chǔlǐ kèhù tóusù.
    Đừng xử lý khiếu nại của khách hàng theo cách đó.
    Don't handle customer complaints that way.

    Cách dùng và giới hạn: Tương ứng với 这样 nhưng trỏ về cách làm khác; có thể nêu thái độ đánh giá.
  17. 这么 (zhème) — đến mức này, như thế này / so; this much.

    你怎么这么快就完成了?
    Nǐ zěnme zhème kuài jiù wánchéng le?
    Sao bạn hoàn thành nhanh đến thế?
    How did you finish so quickly?

    Cách dùng và giới hạn: Thường đứng trước tính từ, từ chỉ lượng, hoặc cụm hành động; biểu thị mức độ hoặc cách thức.
  18. 那么 (nàme) — đến mức kia; như vậy; vậy thì / so; that much.

    如果没有问题,那么我们今天就签字。
    Rúguǒ méiyǒu wèntí, nàme wǒmen jīntiān jiù qiānzì.
    Nếu không có vấn đề thì hôm nay chúng ta ký.
    If there are no issues, then we will sign today.

    Cách dùng và giới hạn: Trong câu này 那么 là từ nối lập luận, cần phân biệt với nghĩa mức độ như 那么贵.
  19. 这么多 (zhème duō) — nhiều đến mức này / this many; this much.

    我没想到今天会来这么多人。
    Wǒ méi xiǎngdào jīntiān huì lái zhème duō rén.
    Tôi không ngờ hôm nay có nhiều người đến đến vậy.
    I did not expect so many people to come today.

    Cách dùng và giới hạn: Tổ hợp chỉ thị mức độ + 多; hoạt động trước danh từ trong cụm số lượng không xác định.
  20. 那么多 (nàme duō) — nhiều đến mức ấy / that many; that much.

    一个人处理不了那么多订单。
    Yí ge rén chǔlǐ bù liǎo nàme duō dìngdān.
    Một người không thể xử lý nhiều đơn hàng đến vậy.
    One person cannot handle that many orders.

    Cách dùng và giới hạn: Không coi toàn bộ là một đại từ đơn; nhấn quy mô lượng đã xác định từ ngữ cảnh.
  21. 这么些 (zhèmexiē) — chừng này, những này (khẩu ngữ) / these many.

    这么些东西,一辆车就能装下。
    Zhèmexiē dōngxi, yí liàng chē jiù néng zhuāngxià.
    Chừng này đồ thì một chiếc xe chở hết được.
    One vehicle can carry this amount of stuff.

    Cách dùng và giới hạn: Dạng khẩu ngữ chỉ lượng, phạm vi sử dụng hẹp hơn 这些 và 这么多.
  22. 那么些 (nàmexiē) — chừng ấy, những ấy (khẩu ngữ) / that many.

    那么些旧资料,最好先分类。
    Nàmexiē jiù zīliào, zuìhǎo xiān fēnlèi.
    Chừng ấy tài liệu cũ thì tốt nhất nên phân loại trước.
    It is best to sort that pile of old materials first.

    Cách dùng và giới hạn: Biểu thức chỉ lượng mang sắc thái khẩu ngữ, không thay tự nhiên cho 那些 trong mọi hoàn cảnh.
  23. 这会儿 (zhèhuìr) — lúc này, bây giờ (khẩu ngữ) / right now.

    这会儿他应该已经到车站了。
    Zhèhuìr tā yīnggāi yǐjīng dào chēzhàn le.
    Giờ này chắc anh ấy đã đến ga rồi.
    He should have reached the station by now.

    Cách dùng và giới hạn: Là cụm thời gian chỉ thị, không phải mọi giáo trình đều xếp là đại từ đơn.
  24. 那会儿 (nàhuìr) — hồi đó, lúc ấy / at that time.

    那会儿我们还没有自己的办公室。
    Nàhuìr wǒmen hái méiyǒu zìjǐ de bàngōngshì.
    Hồi ấy chúng tôi chưa có văn phòng riêng.
    At that time, we did not yet have our own office.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ thời điểm đã biết hoặc thuộc hồi ức; khác 那时候 có sắc thái trang trọng hơn một chút.
  25. 这时 (zhèshí) — lúc này, đúng lúc đó / at this moment.

    这时电话突然响了。
    Zhè shí diànhuà tūrán xiǎng le.
    Đúng lúc đó điện thoại bỗng reo.
    At that moment, the phone suddenly rang.

    Cách dùng và giới hạn: Cụm chỉ thời gian, thường dùng trong văn kể chuyện.
  26. 那时 (nàshí) — lúc ấy / at that time.

    那时我还不懂这些规则。
    Nà shí wǒ hái bù dǒng zhèxiē guīzé.
    Khi đó tôi vẫn chưa hiểu những quy tắc này.
    At that time, I still did not understand these rules.

    Cách dùng và giới hạn: Trỏ thời điểm trong quá khứ; cần phân biệt với 哪时 không thông dụng bằng 什么时候.
  27. 这种 (zhè zhǒng) — loại này / this kind.

    这种材料不能用于食品包装。
    Zhè zhǒng cáiliào bù néng yòng yú shípǐn bāozhuāng.
    Loại vật liệu này không được dùng để đóng gói thực phẩm.
    This kind of material must not be used for food packaging.

    Cách dùng và giới hạn: Là 这 + lượng từ chỉ loại 种; thường có danh từ đi sau, như 这种材料.
  28. 那种 (nà zhǒng) — loại kia / that kind.

    那种说法缺少可靠的证据。
    Nà zhǒng shuōfǎ quēshǎo kěkào de zhèngjù.
    Cách nói kiểu đó thiếu bằng chứng đáng tin cậy.
    That kind of claim lacks reliable evidence.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể chỉ cách nói vừa nhắc tới, không cần ở xa vật lý.
  29. 这次 (zhè cì) — lần này / this time.

    这次培训比上次更系统。
    Zhè cì péixùn bǐ shàng cì gèng xìtǒng.
    Đợt tập huấn lần này có hệ thống hơn lần trước.
    This training session is more systematic than the last one.

    Cách dùng và giới hạn: Cụm chỉ thị + lượng từ chỉ lần, không phải đại từ đơn; thường làm trạng ngữ thời gian.
  30. 那次 (nà cì) — lần ấy / that time.

    那次会议决定了项目的方向。
    Nà cì huìyì juédìng le xiàngmù de fāngxiàng.
    Cuộc họp lần ấy đã quyết định hướng đi của dự án.
    That meeting determined the direction of the project.

    Cách dùng và giới hạn: Tổ hợp chỉ định một lần đã biết; thường có danh từ theo sau.

Phần 5. Đại từ và từ chỉ định văn viết 此、本、该、其、另、各、每​

Đây là phần mở rộng đặc biệt cần cho giáo trình, thủ tục hành chính và hợp đồng. Không phải mọi mục dưới đây đều được gắn nhãn “đại từ” giống nhau trong các tài liệu phân tích cú pháp: một số là từ hạn định, yếu tố chỉ định hoặc tổ hợp được từ vựng hóa. Mỗi mục được đặt vào cấu trúc thật.

  1. 此 (cǐ) — này, điều này (văn viết) / this.

    此事应由双方进一步协商。
    Cǐ shì yīng yóu shuāngfāng jìnyíbù xiéshāng.
    Việc này cần do hai bên tiếp tục thương lượng.
    This matter should be further negotiated by both parties.

    Cách dùng và giới hạn: Có tính chỉ thị văn viết, thường kết hợp thành 此事、此处、因此; không thay 这 tràn lan trong khẩu ngữ.
  2. 此处 (cǐchù) — nơi này, chỗ này / here; this place.

    此处禁止停车。
    Cǐchù jìnzhǐ tíngchē.
    Cấm đỗ xe tại đây.
    Parking is prohibited here.

    Cách dùng và giới hạn: Tổ hợp văn viết chỉ vị trí; nhiều khi dùng trong biển báo và tài liệu kỹ thuật.
  3. 此时 (cǐshí) — lúc này, lúc đó / at this time.

    此时系统已经自动进入维护模式。
    Cǐshí xìtǒng yǐjīng zìdòng jìnrù wéihù móshì.
    Lúc này hệ thống đã tự động vào chế độ bảo trì.
    At this point the system has automatically entered maintenance mode.

    Cách dùng và giới hạn: Thường hồi chỉ thời điểm từ bối cảnh đã nêu, có sắc thái văn viết.
  4. 此类 (cǐlèi) — loại này / this type.

    此类申请通常需要补充材料。
    Cǐ lèi shēnqǐng tōngcháng xūyào bǔchōng cáiliào.
    Loại đơn đăng ký này thường cần bổ sung tài liệu.
    Applications of this kind usually require supporting materials.

    Cách dùng và giới hạn: 此 + 类 tạo cụm phân loại; có chức năng định ngữ khi đi trước danh từ.
  5. 本 (běn) — này, thuộc bên mình (văn viết) / this; our.

    本公司保留依法追究责任的权利。
    Běn gōngsī bǎoliú yīfǎ zhuījiū zérèn de quánlì.
    Công ty chúng tôi bảo lưu quyền truy cứu trách nhiệm theo pháp luật.
    Our company reserves the right to pursue legal responsibility in accordance with the law.

    Cách dùng và giới hạn: Là chỉ định văn viết gần phía người viết/đơn vị; 本公司 khác 这家公司 vì gắn với chủ thể soạn văn bản.
  6. 本次 (běn cì) — lần này (văn viết) / this occasion.

    本次考试的报名时间已经公布。
    Běn cì kǎoshì de bàomíng shíjiān yǐjīng gōngbù.
    Thời gian đăng ký kỳ thi lần này đã được công bố.
    The registration dates for this examination have been announced.

    Cách dùng và giới hạn: 本 + 次 là tổ hợp chỉ định, trang trọng hơn 这次 khi viết thông báo.
  7. 本校 (běnxiào) — trường chúng tôi/trường này / our school.

    本校将于下周举办汉语讲座。
    Běnxiào jiāng yú xià zhōu jǔbàn Hànyǔ jiǎngzuò.
    Trường chúng tôi sẽ tổ chức buổi nói chuyện về tiếng Trung vào tuần sau.
    Our school will host a Chinese-language lecture next week.

    Cách dùng và giới hạn: Thường dùng trong thông báo của chính đơn vị; không quy về một đại từ đơn tách rời.
  8. 本条 (běntiáo) — điều khoản này / this clause.

    本条规定自签署之日起生效。
    Běn tiáo guīdìng zì qiānshǔ zhī rì qǐ shēngxiào.
    Quy định tại điều khoản này có hiệu lực từ ngày ký.
    This clause takes effect from the date of signing.

    Cách dùng và giới hạn: Văn phong quy phạm, giúp cố định tham chiếu pháp lý; cần bảo đảm “điều khoản” thực tế đang dẫn chiếu.
  9. 该 (gāi) — đó, đã nêu, tương ứng (văn viết) / the aforementioned.

    该产品不符合验收标准。
    Gāi chǎnpǐn bù fúhé yànshōu biāozhǔn.
    Sản phẩm nói trên không đáp ứng tiêu chuẩn nghiệm thu.
    The product in question does not meet the acceptance criteria.

    Cách dùng và giới hạn: 该 trong 该产品 thường hồi chỉ đối tượng đã xác định; khác 该 đi với động từ trong 该走了 (nên/đến lúc).
  10. 该项 (gāi xiàng) — hạng mục đó / that item.

    该项费用应由责任方承担。
    Gāi xiàng fèiyòng yīng yóu zérènfāng chéngdān.
    Khoản chi phí đó phải do bên chịu trách nhiệm gánh chịu.
    That expense shall be borne by the responsible party.

    Cách dùng và giới hạn: 该 + 项 để dẫn lại khoản mục rõ ràng, thường phải truy được mục trước đó.
  11. 该方 (gāi fāng) — bên nói trên / that party.

    该方未按约定时间提供货物。
    Gāi fāng wèi àn yuēdìng shíjiān tígōng huòwù.
    Bên nói trên chưa cung cấp hàng theo thời gian đã thỏa thuận.
    That party failed to supply the goods within the agreed time.

    Cách dùng và giới hạn: Cụm quy chiếu pháp lý; tránh dùng nếu hợp đồng không làm rõ bên nào.
  12. 其 (qí) — của người/đối tượng ấy; nó (văn viết) / its; their; that.

    供应商应提供产品及其技术资料。
    Gōngyìngshāng yīng tígōng chǎnpǐn jí qí jìshù zīliào.
    Nhà cung cấp phải cung cấp sản phẩm cùng tài liệu kỹ thuật của sản phẩm.
    The supplier shall provide the product and its technical documentation.

    Cách dùng và giới hạn: 其 có thể mang tính sở hữu/hồi chỉ văn viết; nên xác định rõ chủ thể quy chiếu để tránh mơ hồ.
  13. 其中 (qízhōng) — trong số đó / among them.

    共有五份申请,其中两份需要补充信息。
    Gòng yǒu wǔ fèn shēnqǐng, qízhōng liǎng fèn xūyào bǔchōng xìnxī.
    Trong năm hồ sơ, có hai hồ sơ cần bổ sung thông tin.
    Among the five applications, two require additional information.

    Cách dùng và giới hạn: 其中 là từ/cụm chỉ phạm vi chọn trong tập hợp; tránh nhầm với 期间 hay 其余.
  14. 其他 (qítā) — khác, những người/vật khác / other.

    其他同学可以先完成第二题。
    Qítā tóngxué kěyǐ xiān wánchéng dì èr tí.
    Những học sinh khác có thể làm câu hai trước.
    The other students can complete question two first.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể đứng trước danh từ hoặc làm thành phần thay thế khi đối tượng rõ; thường là yếu tố chỉ định.
  15. 其余 (qíyú) — phần còn lại / the remainder.

    其余的文件明天再审核。
    Qíyú de wénjiàn míngtiān zài shěnhé.
    Những tài liệu còn lại sẽ xét duyệt vào ngày mai.
    The remaining documents will be reviewed tomorrow.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ phần dư trong tập hợp đã xác định; thường kết hợp 的 khi đứng trước danh từ.
  16. 另外 (lìngwài) — ngoài ra, cái khác / other; additionally.

    我想再看另外一种解决办法。
    Wǒ xiǎng zài kàn lìngwài yì zhǒng jiějué bànfǎ.
    Tôi muốn xem thêm một phương án giải quyết khác.
    I would like to examine another solution.

    Cách dùng và giới hạn: Ở đây là yếu tố chỉ định “khác”; trong 另外,我们还需要… thường làm từ nối/trạng ngữ, không phải đại từ.
  17. 另 (lìng) — khác, một cái khác / another.

    请另选一个提交时间。
    Qǐng lìng xuǎn yí ge tíjiāo shíjiān.
    Hãy chọn một thời điểm nộp khác.
    Please choose another submission time.

    Cách dùng và giới hạn: Đứng trước động từ theo cấu trúc 另选; từ loại và vai trò thay đổi theo môi trường; không là đại từ đơn kiểu 我.
  18. 别的 (bié de) — cái khác, điều khác / other; something else.

    除了这个办法,还有别的吗?
    Chúle zhège bànfǎ, hái yǒu bié de ma?
    Ngoài cách này ra còn cách nào khác không?
    Besides this approach, is there another one?

    Cách dùng và giới hạn: Có thể thay danh ngữ trong câu hỏi; phân biệt với 别 trong 别说话 là yếu tố cấm.
  19. 别 (bié) — khác (trước danh từ; văn phong hạn chế) / other.

    别的意见可以写在后面。
    Bié de yìjiàn kěyǐ xiě zài hòumiàn.
    Các ý kiến khác có thể viết ở phía sau.
    Other comments can be written below.

    Cách dùng và giới hạn: Đa số người học nên ưu tiên 别的、另外的 để chỉ “khác”; 别 ở các chức năng khác không được gộp.
  20. 每 (měi) — mỗi / every.

    每个学生都要朗读一段课文。
    Měi ge xuésheng dōu yào lǎngdú yí duàn kèwén.
    Mỗi học sinh đều phải đọc to một đoạn bài khóa.
    Every student has to read a passage aloud.

    Cách dùng và giới hạn: Từ phân phối/hạn định; thường kết hợp số từ/lượng từ và 都, không thể thay 各 ở mọi vị trí.
  21. 各 (gè) — mỗi, từng, các / each; respective.

    各部门应按时提交工作报告。
    Gè bùmén yīng ànshí tíjiā gōngzuò bàogào.
    Các phòng ban phải nộp báo cáo công việc đúng hạn.
    Each department should submit its work report on time.

    Cách dùng và giới hạn: Dùng nhiều trong văn bản quy phạm; 各 + danh từ tập thể có tính phân phối.
  22. 某 (mǒu) — nào đó, một người/cái không nêu rõ / a certain.

    某公司未经授权使用了这张图片。
    Mǒu gōngsī wèijīng shòuquán shǐyòng le zhè zhāng túpiàn.
    Một công ty nào đó đã sử dụng bức ảnh này khi chưa được cấp phép.
    A certain company used this image without authorization.

    Cách dùng và giới hạn: Thành tố bất định thường dùng trong tường thuật ẩn danh; có thể thay tên người bằng 张某、王某 trong văn phong báo chí.
  23. 某些 (mǒuxiē) — một số nào đó / certain; some.

    某些特殊情况需要人工复核。
    Mǒuxiē tèshū qíngkuàng xūyào réngōng fùhé.
    Một số trường hợp đặc biệt cần được kiểm tra lại thủ công.
    Certain exceptional cases require manual review.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ một tập con không xác định, phân biệt với 一些 thường trung tính hơn.
  24. 任何 (rènhé) — bất kỳ / any.

    未经许可,任何人不得进入机房。
    Wèijīng xǔkě, rènhé rén bùdé jìnrù jīfáng.
    Không được phép thì bất kỳ ai cũng không được vào phòng máy.
    No person may enter the server room without permission.

    Cách dùng và giới hạn: Phổ biến trước danh từ trong câu phủ định, quy định hoặc điều kiện; nhiều phân tích xếp là từ hạn định bất định.
  25. 任意 (rènyì) — tùy ý, bất kỳ / any; arbitrary.

    用户不得任意修改系统配置。
    Yònghù bùdé rènyì xiūgǎi xìtǒng pèizhì.
    Người dùng không được tùy ý sửa cấu hình hệ thống.
    Users may not modify the system configuration at will.

    Cách dùng và giới hạn: Trong ví dụ này là trạng ngữ “tùy ý”, không phải đại từ; đặt cạnh 任何 để đối chiếu nghĩa.
  26. 一切 (yíqiè) — tất cả mọi điều / everything; all.

    一切准备工作已经完成。
    Yíqiè zhǔnbèi gōngzuò yǐjīng wánchéng.
    Mọi công việc chuẩn bị đã hoàn thành.
    All preparatory work has been completed.

    Cách dùng và giới hạn: Từ chỉ phạm vi tổng quát; khi đứng trước danh từ mang chức năng hạn định, khi đứng độc lập có thể chỉ toàn bộ sự vật.
  27. 上述 (shàngshù) — nêu trên / above-mentioned.

    上述条款适用于双方。
    Shàngshù tiáokuǎn shìyòng yú shuāngfāng.
    Các điều khoản nêu trên áp dụng cho cả hai bên.
    The above-mentioned clauses apply to both parties.

    Cách dùng và giới hạn: Yếu tố dẫn chiếu văn bản, quan trọng trong hợp đồng; không dùng như 这 chỉ vị trí giao tiếp.
  28. 以下 (yǐxià) — dưới đây; dưới mức / the following; below.

    以下信息仅供内部参考。
    Yǐxià xìnxī jǐn gōng nèibù cānkǎo.
    Thông tin dưới đây chỉ để tham khảo nội bộ.
    The following information is for internal reference only.

    Cách dùng và giới hạn: Trong “以下信息” là dẫn chiếu văn bản; trong “五岁以下” lại biểu thị phạm vi độ tuổi, không phải cùng chức năng từ loại.

Phần 6. Đại từ nghi vấn 疑问代词: người, vật, lựa chọn, địa điểm, lượng và cách thức​

Nhóm này đứng đúng vị trí của thành phần cần hỏi. 不 cần đảo chủ vị theo kiểu tiếng Anh. Một số hình thức như 为什么, 什么时候, 什么样 là tổ hợp từ nghi vấn hơn là đại từ đơn; điều quan trọng là dùng đúng cấu trúc.

  1. 谁 (shéi) — ai / who; whom.

    你打算邀请谁参加会议?
    Nǐ dǎsuàn yāoqǐng shéi cānjiā huìyì?
    Bạn định mời ai tham dự cuộc họp?
    Whom are you planning to invite to the meeting?

    Cách dùng và giới hạn: 谁 đứng vị trí tân ngữ của 邀请, không cần chuyển lên đầu câu; đôi khi đọc shuí trong văn cảnh đọc sách.
  2. 什么 (shénme) — cái gì; gì / what.

    这句话里的“它”指什么?
    Zhè jù huà lǐ de “tā” zhǐ shénme?
    Chữ “nó” trong câu này chỉ điều gì?
    What does “it” refer to in this sentence?

    Cách dùng và giới hạn: 可以 làm tân ngữ hoặc đứng trước danh từ như 什么问题; cũng có cách dùng bất định không thật sự hỏi.
  3. 哪 (nǎ) — nào / which.

    你住在哪个城市?
    Nǐ zhù zài nǎ ge chéngshì?
    Bạn sống ở thành phố nào?
    Which city do you live in?

    Cách dùng và giới hạn: Thường cần lượng từ và danh từ; đối lập với 那 nà ở thanh điệu.
  4. 哪个 (nǎge) — cái/người nào / which one.

    这三份文件你要先看哪个?
    Zhè sān fèn wénjiàn nǐ yào xiān kàn nǎge?
    Trong ba tài liệu này bạn muốn xem cái nào trước?
    Which of these three documents do you want to read first?

    Cách dùng và giới hạn: Thường lựa chọn trong tập hợp có thể xác định, khác 什么 thường yêu cầu nêu loại/định danh.
  5. 哪些 (nǎxiē) — những cái/người nào / which ones.

    哪些资料需要翻译成越南语?
    Nǎxiē zīliào xūyào fānyì chéng Yuènányǔ?
    Những tài liệu nào cần dịch sang tiếng Việt?
    Which materials need to be translated into Vietnamese?

    Cách dùng và giới hạn: Dùng khi hỏi nhiều mục, không tự động có nghĩa “bao nhiêu”.
  6. 哪位 (nǎ wèi) — vị nào, ai (lịch sự) / which person.

    请问哪位是今天的主讲老师?
    Qǐngwèn nǎ wèi shì jīntiān de zhǔjiǎng lǎoshī?
    Xin hỏi vị nào là giảng viên chính hôm nay?
    May I ask who is today's main lecturer?

    Cách dùng và giới hạn: 哪 + lượng từ lịch sự 位; tự nhiên hơn 谁 trong nhiều câu hỏi trang trọng.
  7. 哪一种 (nǎ yì zhǒng) — loại nào / which kind.

    你觉得哪一种方法更安全?
    Nǐ juéde nǎ yì zhǒng fāngfǎ gèng ānquán?
    Bạn thấy phương pháp nào an toàn hơn?
    Which method do you think is safer?

    Cách dùng và giới hạn: Dùng khi so sánh loại phương án; 哪 + 一 + 种 tạo cụm nghi vấn loại.
  8. 哪里 (nǎlǐ) — ở đâu / where.

    你把备份文件保存在哪里?
    Nǐ bǎ bèifèn wénjiàn bǎocún zài nǎlǐ?
    Bạn lưu tệp sao lưu ở đâu?
    Where do you store the backup file?

    Cách dùng và giới hạn: Địa điểm được hỏi đứng sau 在; cũng có đáp lại lịch sự 哪里哪里 để phủ nhận lời khen.
  9. 哪儿 (nǎr) — đâu (khẩu ngữ) / where.

    这附近哪儿可以打印文件?
    Zhè fùjìn nǎr kěyǐ dǎyìn wénjiàn?
    Gần đây có thể in tài liệu ở đâu?
    Where can I print documents around here?

    Cách dùng và giới hạn: Biến thể khẩu ngữ của 哪里, đặc biệt phổ biến ở phương ngữ Bắc.
  10. 哪边 (nǎbiān) — phía nào / which side.

    从这里走应该往哪边拐?
    Cóng zhèlǐ zǒu yīnggāi wǎng nǎbiān guǎi?
    Đi từ đây thì nên rẽ về phía nào?
    Which way should we turn from here?

    Cách dùng và giới hạn: Hỏi phương hướng chứ không nhất thiết vị trí; có thể kết hợp 向/往.
  11. 哪方面 (nǎ fāngmiàn) — về phương diện nào / in what respect.

    你认为方案在哪方面还需要改进?
    Nǐ rènwéi fāng'àn zài nǎ fāngmiàn hái xūyào gǎijìn?
    Bạn cho rằng phương án còn cần cải thiện ở phương diện nào?
    In which respect do you think the proposal still needs improvement?

    Cách dùng và giới hạn: Cụm hỏi khía cạnh, thường đi với 在、从 và động từ nhận xét.
  12. 几 (jǐ) — mấy; bao nhiêu (thường lượng nhỏ) / how many.

    你一周上几次汉语课?
    Nǐ yì zhōu shàng jǐ cì Hànyǔ kè?
    Mỗi tuần bạn học tiếng Trung mấy buổi?
    How many Chinese classes do you have each week?

    Cách dùng và giới hạn: Thường đi với lượng từ như 几本、几位、几次; ngưỡng số không phải quy luật cứng trong mọi tình huống.
  13. 多少 (duōshao) — bao nhiêu / how much; how many.

    这批货一共有多少件?
    Zhè pī huò yígòng yǒu duōshao jiàn?
    Lô hàng này tổng cộng có bao nhiêu món?
    How many items are there in this shipment in total?

    Cách dùng và giới hạn: Dùng cả lượng lớn và nhỏ, đặc biệt với giá tiền, diện tích, số lượng; lượng từ có thể xuất hiện tùy cấu trúc.
  14. 多大 (duō dà) — lớn bao nhiêu, bao nhiêu tuổi / how big; how old.

    这个仓库有多大?
    Zhège cāngkù yǒu duō dà?
    Nhà kho này rộng cỡ nào?
    How big is this warehouse?

    Cách dùng và giới hạn: 多 + tính từ 大 tạo cụm hỏi mức độ; không phải đại từ đơn nhưng chức năng truy vấn.
  15. 多高 (duō gāo) — cao bao nhiêu / how tall; how high.

    这栋楼有多高?
    Zhè dòng lóu yǒu duō gāo?
    Tòa nhà này cao bao nhiêu?
    How tall is this building?

    Cách dùng và giới hạn: Hỏi chiều cao; dùng 多 + tính từ để hỏi số đo đặc trưng.
  16. 多长 (duō cháng) — dài bao nhiêu; bao lâu / how long.

    从这里到机场的路有多长?
    Cóng zhèlǐ dào jīchǎng de lù yǒu duō cháng?
    Đường từ đây tới sân bay dài bao nhiêu?
    How long is the road from here to the airport?

    Cách dùng và giới hạn: Đo chiều dài không gian; khi hỏi thời lượng thường dùng 多长时间.
  17. 多远 (duō yuǎn) — xa bao nhiêu / how far.

    你家离学校有多远?
    Nǐ jiā lí xuéxiào yǒu duō yuǎn?
    Nhà bạn cách trường bao xa?
    How far is your home from school?

    Cách dùng và giới hạn: Cụm truy vấn mức độ khoảng cách, thường đi với 离.
  18. 多久 (duōjiǔ) — bao lâu / how long.

    完成这项工作大概需要多久?
    Wánchéng zhè xiàng gōngzuò dàgài xūyào duōjiǔ?
    Hoàn thành công việc này ước chừng mất bao lâu?
    About how long will it take to finish this job?

    Cách dùng và giới hạn: Hỏi độ dài thời gian, không hỏi mốc khi nào như 什么时候.
  19. 多快 (duō kuài) — nhanh bao nhiêu / how fast.

    我们最快多快能完成交付?
    Wǒmen zuìkuài duō kuài néng wánchéng jiāofù?
    Nhanh nhất thì chúng ta có thể hoàn tất bàn giao sớm tới mức nào?
    How quickly can we complete the delivery at the earliest?

    Cách dùng và giới hạn: Cụm hỏi tốc độ, cách nói thường tự nhiên hơn là 最快什么时候能交付 khi muốn mốc thời gian.
  20. 什么时候 (shénme shíhou) — khi nào / when.

    你们什么时候安排第二次验收?
    Nǐmen shénme shíhou ānpái dì èr cì yànshōu?
    Các bạn bố trí nghiệm thu lần hai khi nào?
    When will you arrange the second acceptance inspection?

    Cách dùng và giới hạn: Hỏi thời điểm; thường đứng trước động từ chính nhưng có thể xuất hiện trong mệnh đề phụ.
  21. 怎么 (zěnme) — thế nào, bằng cách nào, sao / how; why.

    你准备怎么解决这个问题?
    Nǐ zhǔnbèi zěnme jiějué zhège wèntí?
    Bạn định giải quyết vấn đề này bằng cách nào?
    How are you planning to solve this problem?

    Cách dùng và giới hạn: Thường hỏi phương pháp; trong 怎么还没来 có sắc thái hỏi lý do hoặc ngạc nhiên.
  22. 怎么样 (zěnmeyàng) — như thế nào; ra sao / how is; what about.

    今天的口语课怎么样?
    Jīntiān de kǒuyǔ kè zěnmeyàng?
    Buổi học khẩu ngữ hôm nay thế nào?
    How was today's speaking class?

    Cách dùng và giới hạn: Hỏi đánh giá/tình trạng chung; không thay trực tiếp 怎么 trong câu hỏi cách thực hiện.
  23. 怎样 (zěnyàng) — như thế nào (văn viết hơn) / how.

    怎样才能提高汉语写作能力?
    Zěnyàng cái néng tígāo Hànyǔ xiězuò nénglì?
    Làm thế nào mới có thể nâng cao khả năng viết tiếng Trung?
    How can one improve Chinese writing skills?

    Cách dùng và giới hạn: Là hình thức hỏi cách thức/tình trạng, hơi thiên văn viết hơn 怎么样 trong nhiều cấu trúc.
  24. 如何 (rúhé) — như thế nào (trang trọng) / how.

    我们需要讨论如何保护用户数据。
    Wǒmen xūyào tǎolùn rúhé bǎohù yònghù shùjù.
    Chúng ta cần thảo luận cách bảo vệ dữ liệu người dùng.
    We need to discuss how to protect user data.

    Cách dùng và giới hạn: Thường xuất hiện trong tiêu đề, bài luận, thông báo, sau động từ 讨论、研究; không phải từ hỏi nhân xưng.
  25. 什么样 (shénme yàng) — loại nào, kiểu gì / what kind.

    你希望招聘什么样的老师?
    Nǐ xīwàng zhāopìn shénme yàng de lǎoshī?
    Bạn muốn tuyển giáo viên kiểu như thế nào?
    What kind of teachers do you want to recruit?

    Cách dùng và giới hạn: Có thể đứng trước 的 + danh từ; hỏi đặc điểm đối tượng, khác 怎么样 thường hỏi đánh giá trạng thái.
  26. 为什么 (wèishénme) — vì sao / why.

    为什么这笔费用需要重新计算?
    Wèishénme zhè bǐ fèiyòng xūyào chóngxīn jìsuàn?
    Vì sao khoản phí này cần tính lại?
    Why does this fee need to be recalculated?

    Cách dùng và giới hạn: Cụm hỏi nguyên nhân thường đứng trước vị ngữ; đừng gộp vào nhóm danh ngữ thuần túy.
  27. 为何 (wèihé) — vì sao (văn viết) / why.

    该项目为何延期,尚待进一步核实。
    Gāi xiàngmù wèihé yánqī, shàng dài jìnyíbù héshí.
    Vì sao dự án đó bị hoãn vẫn cần tiếp tục xác minh.
    Why the project was delayed remains to be verified.

    Cách dùng và giới hạn: Cách hỏi lý do thường gặp trong báo cáo; có thể nằm trong mệnh đề gián tiếp.
  28. 何 (hé) — gì, nào (văn viết) / what; which.

    此项变更有何依据?
    Cǐ xiàng biàngēng yǒu hé yījù?
    Thay đổi này có căn cứ gì?
    What basis is there for this change?

    Cách dùng và giới hạn: Thành tố nghi vấn văn viết, thường gặp trong 有何、为何、如何; hạn chế dùng độc lập trong khẩu ngữ.
  29. 何时 (héshí) — khi nào (văn viết) / when.

    请说明设备何时恢复运行。
    Qǐng shuōmíng shèbèi héshí huīfù yùnxíng.
    Vui lòng cho biết thiết bị khi nào vận hành trở lại.
    Please state when the equipment will resume operation.

    Cách dùng và giới hạn: Tương ứng 什么时候 nhưng trang trọng; thường làm từ hỏi gián tiếp.
  30. 何地 (hédì) — ở đâu (văn viết) / where.

    事故发生于何时何地?
    Shìgù fāshēng yú héshí hédì?
    Sự cố xảy ra khi nào và ở đâu?
    When and where did the incident occur?

    Cách dùng và giới hạn: Thường đi cùng 何时 để hỏi thời gian – địa điểm trong văn bản.
  31. 何人 (hérén) — người nào, ai (văn viết) / who.

    请核实该文件由何人签署。
    Qǐng héshí gāi wénjiàn yóu hérén qiānshǔ.
    Hãy xác minh tài liệu đó do ai ký.
    Please verify who signed the document.

    Cách dùng và giới hạn: Cách hỏi chủ thể tác nhân theo văn phong điều tra hoặc pháp lý.
  32. 何故 (hégù) — vì lý do gì (văn viết) / why; for what reason.

    系统何故突然停止服务?
    Xìtǒng hégù tūrán tíngzhǐ fúwù?
    Vì lý do gì hệ thống đột nhiên ngừng phục vụ?
    Why did the system suddenly stop providing service?

    Cách dùng và giới hạn: Không nhầm 故 là phó từ “cố ý”; nguyên cụm hỏi lý do mang phong cách trang trọng.
  33. 何以 (héyǐ) — bằng cách nào; vì cớ gì (văn viết) / how; why.

    没有证据,何以作出这样的判断?
    Méiyǒu zhèngjù, héyǐ zuòchū zhèyàng de pànduàn?
    Không có chứng cứ thì dựa vào đâu để đưa ra kết luận như vậy?
    Without evidence, on what basis can such a judgment be made?

    Cách dùng và giới hạn: Hình thức văn viết giàu tính tu từ, không dùng thay 怎么 trong hội thoại thông thường.

Phần 7. Hình thức bất định, phiếm chỉ, phân phối và phủ định tuyệt đối​

Những hình thức dưới đây không nên đánh đồng với một lớp “đại từ bất định” duy nhất. Nhiều mục là danh ngữ hoặc kết cấu chứa từ nghi vấn với 都/也; vai trò ngữ nghĩa được quyết định bởi câu hoàn chỉnh.

  1. 有人 (yǒu rén) — có người, ai đó / someone.

    有人在门口等你。
    Yǒu rén zài ménkǒu děng nǐ.
    Có ai đó đang đợi bạn ở cửa.
    Someone is waiting for you at the door.

    Cách dùng và giới hạn: 有 + 人 là kết cấu tồn tại mang nghĩa bất định, không phải một đại từ đơn về mặt phân tích hình thái.
  2. 没人 (méi rén) — không có ai / no one.

    这么晚了,办公室里已经没人了。
    Zhème wǎn le, bàngōngshì lǐ yǐjīng méi rén le.
    Muộn thế này rồi, văn phòng đã không còn ai.
    It is so late that there is nobody left in the office.

    Cách dùng và giới hạn: Phủ định tồn tại, tương ứng 没有人; không nhầm với 谁也不… khi nhấn tập hợp người cụ thể.
  3. 某人 (mǒurén) — một người nào đó / a certain person.

    某人匿名提交了一份投诉。
    Mǒu rén nìmíng tíjiāo le yí fèn tóusù.
    Một người nào đó đã gửi một đơn khiếu nại ẩn danh.
    Someone submitted a complaint anonymously.

    Cách dùng và giới hạn: Chỉ người chưa xác định hoặc chủ ý giấu danh tính; thường dùng trong tường thuật.
  4. 某事 (mǒushì) — một việc nào đó / some matter.

    他似乎在为某事担心。
    Tā sìhū zài wèi mǒu shì dānxīn.
    Dường như anh ấy đang lo về một chuyện nào đó.
    He seems worried about something.

    Cách dùng và giới hạn: Là tổ hợp 某 + 事, không thể dùng thay 什么 trong mọi câu hỏi.
  5. 有些 (yǒuxiē) — một số, đôi chút / some.

    有些问题还需要进一步讨论。
    Yǒuxiē wèntí hái xūyào jìnyíbù tǎolùn.
    Một số vấn đề vẫn cần thảo luận thêm.
    Some issues still need further discussion.

    Cách dùng và giới hạn: Thường hạn định danh từ, trong 有些难 lại có nghĩa “hơi khó”, mang chức năng khác.
  6. 有的 (yǒu de) — một số; có người/cái / some.

    有的学生喜欢听课,有的喜欢自学。
    Yǒu de xuésheng xǐhuān tīngkè, yǒu de xǐhuān zìxué.
    Có học sinh thích nghe giảng, có học sinh thích tự học.
    Some students prefer attending lessons, while others prefer self-study.

    Cách dùng và giới hạn: Thành tố phân chia tập hợp; lần dùng thứ hai có thể lược danh từ đã rõ.
  7. 有的人 (yǒu de rén) — có những người / some people.

    有的人学得快,有的人需要更多时间。
    Yǒu de rén xué de kuài, yǒu de rén xūyào gèng duō shíjiān.
    Có người học nhanh, có người cần nhiều thời gian hơn.
    Some people learn quickly; others need more time.

    Cách dùng và giới hạn: Là danh ngữ, không phải một đại từ đơn bất định; cấu trúc đối chiếu hai nhóm rất thông dụng.
  8. 有时候 (yǒu shíhou) — đôi khi / sometimes.

    有时候我们需要改变原来的计划。
    Yǒu shíhou wǒmen xūyào gǎibiàn yuánlái de jìhuà.
    Đôi khi chúng ta cần thay đổi kế hoạch ban đầu.
    Sometimes we need to change our original plans.

    Cách dùng và giới hạn: Cụm thời gian làm trạng ngữ, được đưa vào để đối chiếu với 有的人 và 有些.
  9. 什么人 (shénme rén) — người nào; loại người gì / what kind of person.

    究竟是什么人泄露了消息?
    Jiūjìng shì shénme rén xièlòu le xiāoxi?
    Rốt cuộc người nào đã tiết lộ tin tức?
    What kind of person leaked the news?

    Cách dùng và giới hạn: Dạng hỏi thực sự trong câu này; không mặc định bất định khi chưa có ngữ cảnh.
  10. 什么地方 (shénme dìfang) — chỗ nào / what place.

    这份材料应该放在什么地方?
    Zhè fèn cáiliào yīnggāi fàng zài shénme dìfang?
    Nên để tài liệu này ở chỗ nào?
    Where should this material be placed?

    Cách dùng và giới hạn: Cụm hỏi nơi chốn; tương đương 哪里 về chức năng nhưng dài hơn và có sắc thái diễn giải.
  11. 谁都 (shéi dōu) — ai cũng, bất cứ ai cũng / everyone; anyone.

    这条安全规定谁都必须遵守。
    Zhè tiáo ānquán guīdìng shéi dōu bìxū zūnshǒu.
    Quy định an toàn này ai cũng phải tuân thủ.
    Everyone must follow this safety rule.

    Cách dùng và giới hạn: 谁 + 都 tạo chỉ lượng phổ quát, không phải một từ ghép đại từ đơn.
  12. 谁也不 (shéi yě bù) — không ai… / nobody.

    这件事情谁也不愿意负责。
    Zhè jiàn shìqing shéi yě bú yuànyì fùzé.
    Chuyện này không ai muốn chịu trách nhiệm.
    Nobody wants to take responsibility for this matter.

    Cách dùng và giới hạn: Phủ định trải rộng trên tập hợp người; phải đặt vị ngữ sau 不.
  13. 什么都 (shénme dōu) — cái gì cũng, mọi thứ / everything; anything.

    他什么都想学。
    Tā shénme dōu xiǎng xué.
    Anh ấy muốn học mọi thứ.
    He wants to learn everything.

    Cách dùng và giới hạn: 什么 trở thành phiếm chỉ phổ quát khi kết hợp 都; không phải câu hỏi.
  14. 什么也没 (shénme yě méi) — không… gì cả / nothing.

    我今天什么也没买。
    Wǒ jīntiān shénme yě méi mǎi.
    Hôm nay tôi chẳng mua gì cả.
    I did not buy anything today.

    Cách dùng và giới hạn: Cần vị ngữ sau 没; phạm vi phủ định bao trùm tất cả lựa chọn đồ mua.
  15. 哪儿都 (nǎr dōu) — nơi nào cũng / everywhere; anywhere.

    暑假他哪儿都去过。
    Shǔjià tā nǎr dōu qù guo.
    Mùa hè anh ấy đã đi khắp nơi.
    He traveled everywhere during the summer vacation.

    Cách dùng và giới hạn: Phổ quát hóa địa điểm; đôi khi là nói quá tu từ, không đòi nghĩa đen đi tất cả mọi nơi.
  16. 哪儿也没 (nǎr yě méi) — không đi đâu / nowhere.

    周末我哪儿也没去。
    Zhōumò wǒ nǎr yě méi qù.
    Cuối tuần tôi chẳng đi đâu cả.
    I did not go anywhere at the weekend.

    Cách dùng và giới hạn: Các thành tố 哪儿 + 也 + 没 phải đúng trật tự với động từ 去.
  17. 什么时候都 (shénme shíhou dōu) — lúc nào cũng; bất cứ lúc nào / anytime.

    你什么时候来都可以。
    Nǐ shénme shíhou lái dōu kěyǐ.
    Bạn đến lúc nào cũng được.
    You can come at any time.

    Cách dùng và giới hạn: Đặt 都 sau cụm thời gian mở rộng chứa động từ 来, không buộc ngay sau 时候 trong mọi cấu trúc.
  18. 怎么都 (zěnme dōu) — dù thế nào cũng / no matter how.

    这扇门怎么都打不开。
    Zhè shàn mén zěnme dōu dǎ bu kāi.
    Cánh cửa này làm cách nào cũng không mở được.
    This door will not open no matter what I try.

    Cách dùng và giới hạn: Dùng 怎么 + 都 trong ngữ cảnh miễn cưỡng hoặc phủ định khả năng, không phải câu hỏi thông thường.
  19. 多少都 (duōshao dōu) — bao nhiêu cũng… / any amount.

    这种材料你买多少都可以。
    Zhè zhǒng cáiliào nǐ mǎi duōshao dōu kěyǐ.
    Loại vật liệu này bạn mua bao nhiêu cũng được.
    You can buy any quantity of this material.

    Cách dùng và giới hạn: Diễn tả mức lượng tự do; 多少 giữ chức năng biến lượng chứ không hỏi câu hỏi thực.
  20. 任谁 (rèn shéi) — bất cứ ai / anyone.

    这种事情任谁遇到都会难过。
    Zhè zhǒng shìqing rèn shéi yùdào dōu huì nánguò.
    Chuyện như thế, bất cứ ai gặp phải cũng sẽ buồn.
    Anyone would feel upset if this happened to them.

    Cách dùng và giới hạn: Tổ hợp có sắc thái văn viết, dùng với 都 để nhấn phạm vi không ngoại lệ.
  21. 无论谁 (wúlùn shéi) — bất kể ai / no matter who.

    无论谁提出建议,我们都会认真考虑。
    Wúlùn shéi tíchū jiànyì, wǒmen dōu huì rènzhēn kǎolǜ.
    Bất kể ai đề xuất ý kiến, chúng tôi đều xem xét nghiêm túc.
    We will carefully consider suggestions from anyone.

    Cách dùng và giới hạn: 无论 là liên từ; 谁 là từ hỏi dùng theo nghĩa phiếm chỉ. Đây là kết cấu quan hệ nhượng bộ/điều kiện.
  22. 无论什么 (wúlùn shénme) — bất kể điều gì / no matter what.

    无论什么问题,都可以先登记。
    Wúlùn shénme wèntí, dōu kěyǐ xiān dēngjì.
    Dù là vấn đề gì cũng có thể đăng ký trước.
    Whatever the issue is, it can be registered first.

    Cách dùng và giới hạn: Có thể đi với danh từ sau 什么, giữ mệnh đề chính có 都 để đánh dấu tính bao quát.
  23. 每一个 (měi yí ge) — mỗi một / every single.

    每一个细节都值得认真检查。
    Měi yí ge xìjié dōu zhíde rènzhēn jiǎnchá.
    Từng chi tiết đều đáng được kiểm tra cẩn thận.
    Every single detail deserves careful inspection.

    Cách dùng và giới hạn: Tổ hợp phân phối 每 + 一 + 个, không mang nghĩa cùng một phần cho cả nhóm.
  24. 各个 (gè gè) — từng, mọi / every; various.

    各个部门都有自己的负责人。
    Gè ge bùmén dōu yǒu zìjǐ de fùzérén.
    Mỗi phòng ban đều có người phụ trách riêng.
    Every department has its own person in charge.

    Cách dùng và giới hạn: Tăng sức nhấn phân phối theo nhiều bộ phận; thường kết hợp danh từ tập hợp.
  25. 其一 (qí yī) — thứ nhất; một trong số đó / one of them.

    我们有两个问题,其一是预算不足。
    Wǒmen yǒu liǎng ge wèntí, qí yī shì yùsuàn bùzú.
    Chúng ta có hai vấn đề, thứ nhất là thiếu ngân sách.
    We have two problems; one is an insufficient budget.

    Cách dùng và giới hạn: Tổ hợp dẫn lại tập hợp đã nêu, phổ biến trong lập luận văn viết.
  26. 某个 (mǒu ge) — một cái/người nào đó / a certain one.

    某个环节可能存在安全风险。
    Mǒu ge huánjié kěnéng cúnzài ānquán fēngxiǎn.
    Một công đoạn nào đó có thể tồn tại rủi ro bảo mật.
    A certain stage may contain a security risk.

    Cách dùng và giới hạn: Nhấn một thành viên không định danh rõ trong tập hợp; tránh nhầm với 哪个 đang hỏi lựa chọn.

Phần 8. Vị trí cú pháp của đại từ: chủ ngữ, tân ngữ, định ngữ, đề ngữ​

Đại từ không biến hình theo vai trò chủ ngữ hoặc tân ngữ​

Một khác biệt thiết yếu so với tiếng Anh là đại từ nhân xưng tiếng Hán thường không thay hình thức khi giữ chức vụ khác nhau trong câu. 我 làm chủ ngữ trong 我喜欢你 và làm tân ngữ trong 你喜欢我; vị trí quyết định vai trò. Khi câu có 把, đại từ có thể là đối tượng bị xử lý, như 请把它放在桌上. Khi có 给, đại từ ở sau giới từ/động từ 给 có thể là bên nhận. Người học nên luôn đánh dấu ai tác động đến ai trước khi dịch.

我告诉你这个消息。
Wǒ gàosu nǐ zhège xiāoxi.
Tôi nói cho bạn biết tin này.
I am telling you this news.

Phân tích: 我 là chủ ngữ, 你 là người nhận thông tin, 这个消息 là nội dung được thông báo.

你可以告诉我真实情况。
Nǐ kěyǐ gàosu wǒ zhēnshí qíngkuàng.
Bạn có thể nói cho tôi biết tình hình thực tế.
You can tell me the actual situation.

Phân tích: Sau khi đổi vị trí, 我 trở thành tân ngữ tiếp nhận thông tin mà không đổi thành dạng khác.

请把它放在桌子的右边。
Qǐng bǎ tā fàng zài zhuōzi de yòubiān.
Hãy đặt nó ở bên phải bàn.
Please place it to the right of the table.

Phân tích: 它 trỏ vật đã biết, làm tân ngữ của 把; nghĩa chính nằm ở cụm vị ngữ 放在….

这本书,我已经读过两遍。
Zhè běn shū, wǒ yǐjīng dú guo liǎng biàn.
Cuốn sách này tôi đã đọc hai lần.
As for this book, I have read it twice.

Phân tích: 这本书 là đề ngữ đặt trước, không phải chủ thể thực hiện hành động 读.

他们的建议,我还需要认真考虑。
Tāmen de jiànyì, wǒ hái xūyào rènzhēn kǎolǜ.
Ý kiến của họ thì tôi còn cần xem xét kỹ.
I still need to consider their suggestions carefully.

Phân tích: 他们的建议 là đối tượng được đưa lên đầu để định hướng chủ đề câu.

Từ nghi vấn giữ nguyên vị trí của thành phần được hỏi​

Trong câu hỏi trực tiếp và gián tiếp, đại từ nghi vấn thường ở đúng “ô” của thành phần chưa biết: đối tượng sau động từ, địa điểm sau 在, cách thức trước động từ, thời gian trong vị trí trạng ngữ. Đây không phải phép đảo ngược cơ học theo tiếng Anh. Câu 你知道他在哪里吗? là câu hỏi có mệnh đề nhúng 他在哪里, không cần đảo nó thành 哪里他在.

你在找谁?
Nǐ zài zhǎo shéi?
Bạn đang tìm ai?
Who are you looking for?

Phân tích: 谁 là tân ngữ của 找; giữ cuối câu sau động từ.

你想把它放在哪里?
Nǐ xiǎng bǎ tā fàng zài nǎlǐ?
Bạn muốn đặt nó ở đâu?
Where do you want to put it?

Phân tích: Cụm 在哪里 chiếm đúng vị trí nơi chốn sau 放.

你知道他为什么没来吗?
Nǐ zhīdào tā wèishénme méi lái ma?
Bạn có biết vì sao anh ấy không đến không?
Do you know why he did not come?

Phân tích: Mệnh đề phụ giữ trật tự chủ ngữ 他 + nguyên nhân 为什么 + động từ; 吗 hỏi toàn câu.

我不知道他们什么时候签合同。
Wǒ bù zhīdào tāmen shénme shíhou qiān hétong.
Tôi không biết họ ký hợp đồng lúc nào.
I do not know when they will sign the contract.

Phân tích: Không có 吗 vì đây là câu trần thuật có nội dung chưa biết, không phải câu hỏi trực tiếp.

你希望我们怎么调整课程安排?
Nǐ xīwàng wǒmen zěnme tiáozhěng kèchéng ānpái?
Bạn muốn chúng tôi điều chỉnh lịch học như thế nào?
How would you like us to adjust the course schedule?

Phân tích: 怎么 hỏi phương thức thực hiện hành động 调整, khác 怎么样 hỏi đánh giá kết quả.

Phần 9. Đại từ sở hữu và trợ từ kết cấu 的: khi nào giữ, khi nào có thể lược​

Công thức sở hữu cơ bản và định ngữ chỉ đối tượng​

Tiếng Trung không có một bảng đại từ sở hữu biến hình bắt buộc kiểu my/your/his như tiếng Anh. Thay vào đó, sở hữu hoặc liên hệ được biểu hiện bằng đại từ nhân xưng + 的 + danh từ. Với quan hệ thân thuộc, tổ chức mình thuộc về hoặc những cụm rất quen thuộc, 的 có thể bỏ; nhưng không được tuyên bố rằng mọi danh từ sau 我 đều có thể bỏ 的.

我 / 你 / 他 / 她 / 它 / 我们 + 的 + N我的手机、你的意见、他们的合同、它的功能

这是我的手机,不是你的。
Zhè shì wǒ de shǒujī, bú shì nǐ de.
Đây là điện thoại của tôi, không phải của bạn.
This is my phone, not yours.

Phân tích: 你的 là cấu trúc đại từ + 的, danh từ 手机 bị lược vì đã rõ.

我妈妈是汉语老师。
Wǒ māma shì Hànyǔ lǎoshī.
Mẹ tôi là giáo viên tiếng Trung.
My mother is a Chinese teacher.

Phân tích: Với quan hệ thân thuộc gần gũi, thường nói 我妈妈 mà không cần 的.

我们公司在河内。
Wǒmen gōngsī zài Hénèi.
Công ty chúng tôi ở Hà Nội.
Our company is in Hanoi.

Phân tích: Với tổ chức thuộc về mình, 我们公司 thường tự nhiên và ngắn gọn hơn 我们的公司 trong ngữ cảnh thông thường.

这是我昨天买的书。
Zhè shì wǒ zuótiān mǎi de shū.
Đây là cuốn sách tôi mua hôm qua.
This is the book I bought yesterday.

Phân tích: 的 trong 我昨天买的 đánh dấu cả mệnh đề định ngữ, không chỉ sở hữu.

他的书和我的书在同一个书架上。
Tā de shū hé wǒ de shū zài tóng yí ge shūjià shàng.
Sách của anh ấy và sách của tôi ở trên cùng một giá.
His books and my books are on the same shelf.

Phân tích: 的 biểu thị quan hệ sở hữu rõ ràng; khác 这本书 vốn chỉ định đối tượng.

这是我们学校新购买的设备。
Zhè shì wǒmen xuéxiào xīn gòumǎi de shèbèi.
Đây là thiết bị mới mua của trường chúng tôi.
This is equipment newly purchased by our school.

Phân tích: 我们学校 là danh ngữ làm chủ ngữ của định ngữ “mới mua”; toàn mệnh đề nối với 设备 bằng 的.

Đại từ + 的 lược trung tâm ngữ: không phải lúc nào cũng là “sở hữu tuyệt đối”​

Khi danh từ đã xuất hiện, có thể dùng 我的、你的、他的、他们的 như các cụm đại từ sở hữu độc lập. Tuy nhiên, “他的” trong câu trả lời có thể có nghĩa “của anh ấy” theo quan hệ sở hữu, trách nhiệm hoặc người phụ trách, tùy danh từ bị lược. Câu hỏi và ngữ cảnh là yếu tố bắt buộc.

这是谁的电脑?— 是我的。
Zhè shì shéi de diànnǎo? — Shì wǒ de.
Đây là máy tính của ai? — Của tôi.
Whose computer is this? — It's mine.

Phân tích: 我的 hồi chỉ 电脑 đã biết và không cần lặp lại danh từ.

这是谁负责的项目?— 是她负责的。
Zhè shì shéi fùzé de xiàngmù? — Shì tā fùzé de.
Dự án này do ai phụ trách? — Do cô ấy phụ trách.
Who is responsible for this project? — She is.

Phân tích: Không dịch 她负责的 thành “đồ sở hữu của cô ấy”; đây là mệnh đề định ngữ rút gọn trong kết cấu 是…的.

这些文件是你们的还是他们的?
Zhèxiē wénjiàn shì nǐmen de háishi tāmen de?
Những tài liệu này thuộc các bạn hay thuộc họ?
Do these documents belong to you or to them?

Phân tích: 你们的 / 他们的 thay danh ngữ “tài liệu của …”, dùng trong lựa chọn 还是.

我的已经完成了,你的呢?
Wǒ de yǐjīng wánchéng le, nǐ de ne?
Phần của tôi đã hoàn thành rồi, còn phần của bạn?
Mine is already finished; what about yours?

Phân tích: Danh từ ngầm có thể là 工作、任务、报告...; nếu không có văn cảnh, câu mơ hồ.

Phần 10. 们, danh từ chỉ người, số lượng và đại từ tập hợp​

Các giới hạn của 们 và những trường hợp cần lượng từ​

Hậu tố 们 thường gắn sau đại từ nhân xưng hoặc một số danh từ chỉ người để tạo/nhấn nhóm như 学生们、老师们, nhưng không đặt thêm 们 sau danh từ đã được số từ – lượng từ đếm trực tiếp trong cấu trúc trung tính. Vì vậy 三个学生 là mẫu chuẩn, còn 三个学生们 thường không tự nhiên trong câu thường. Hậu tố 们 cũng không tự động biến mọi danh từ đồ vật thành số nhiều giống cách thêm s tiếng Anh.

我们三个 / 我们三个人 / 三个人 / 学生们Không học theo kiểu *三个学生们 hoặc *三本书们

我们三个人都参加了讨论。
Wǒmen sān ge rén dōu cānjiā le tǎolùn.
Cả ba chúng tôi đều tham gia thảo luận.
All three of us joined the discussion.

Phân tích: 我们 là chủ thể nhóm, 三个人 xác định đúng ba thành viên; cấu trúc tự nhiên.

这三位老师来自不同的学校。
Zhè sān wèi lǎoshī láizì bùtóng de xuéxiào.
Ba giáo viên này đến từ các trường khác nhau.
These three teachers come from different schools.

Phân tích: Không thêm 们 sau 老师 vì danh từ đã được 这三位 đếm rõ.

老师们正在开会。
Lǎoshīmen zhèngzài kāihuì.
Các giáo viên đang họp.
The teachers are in a meeting.

Phân tích: 们 dùng được với danh từ chỉ người tạo nhóm, không nêu số lượng chính xác.

这些书是我们班的。
Zhèxiē shū shì wǒmen bān de.
Những cuốn sách này là của lớp chúng tôi.
These books belong to our class.

Phân tích: 这些 đánh dấu tập hợp nhiều cuốn; không thêm 们 vào 书.

您二位请先坐。
Nín èr wèi qǐng xiān zuò.
Xin mời hai vị ngồi trước.
Please, both of you, have a seat.

Phân tích: Đây là cách xưng hô hai người mang sắc thái kính trọng, thay cho dạng 您们 không chuẩn thông dụng.

Đối tượng tham chiếu của 咱们 và 我们 trong hội thoại​

Đặt hai câu “我们明天开会” và “咱们明天开会” trong hai bối cảnh. Nếu người nói cùng nhóm nhưng chưa chắc mời người nghe, 我们 vẫn phù hợp. Nếu chủ ý bao gồm người nghe để cùng tổ chức, 咱们 thường rõ hơn. Trong nhiều vùng giao tiếp, 我们 cũng dùng bao gồm người nghe. Do đó phải kết luận theo sắc thái thực dụng, không dựng quy tắc cứng ngắt nghĩa người nghe.

我们部门明天开会,你们部门下周开会。
Wǒmen bùmén míngtiān kāihuì, nǐmen bùmén xià zhōu kāihuì.
Phòng chúng tôi họp ngày mai, phòng các bạn họp tuần sau.
Our department meets tomorrow; your department meets next week.

Phân tích: 我们 ở đây không bao gồm nhóm người nghe vì đã đối lập trực tiếp 你们.

咱们一起把这道题做完吧。
Zánmen yìqǐ bǎ zhè dào tí zuòwán ba.
Chúng ta cùng làm xong câu này nhé.
Let's finish this exercise together.

Phân tích: 咱们 gắn người nói và người nghe thành một nhóm; 吧 tạo sắc thái đề nghị.

Phần 11. 这/那 với số từ, lượng từ, số lần và từ chỉ loại​

Các mẫu cấu tạo cụm danh từ bắt buộc luyện​

这 / 那 + lượng từ + N这本书、那个问题、那位老师

这 / 那 + số từ + lượng từ + N这两家工厂、那三份报价单

这些 / 那些 + N这些学生、那些资料

哪 + số từ? + lượng từ + N哪个部门、哪两份文件、哪一种方案

Thực tế, 这/那 có thể kèm hoặc không kèm 一 tùy khẩu ngữ, nhấn mạnh và cấu trúc. Trong bài học nên dùng dạng minh bạch “这三份、那两台”. Các lượng từ 个、位、本、台、份、张、条、次、种 không thể thay tùy tiện cho mọi danh từ. “这三个老师” đúng nhưng “这三位老师” lịch sự hơn. “哪份合同” hỏi một bản hợp đồng xác định; “什么合同” thường hỏi hợp đồng thuộc loại gì hoặc ngữ cảnh chưa rõ.

这两台机器已经通过验收。
Zhè liǎng tái jīqì yǐjīng tōngguò yànshōu.
Hai chiếc máy này đã được nghiệm thu đạt yêu cầu.
These two machines have passed acceptance inspection.

Phân tích: 台 đếm thiết bị máy móc; 两 đi trước lượng từ, không đặt sau danh từ.

那三份报价单是谁发来的?
Nà sān fèn bàojiàdān shì shéi fā lái de?
Ba bản báo giá kia do ai gửi tới?
Who sent those three quotations?

Phân tích: 那三份 hạn định danh ngữ đã được xác định, 谁 hỏi chủ thể gửi.

你要哪一本教材?
Nǐ yào nǎ yì běn jiàocái?
Bạn cần quyển giáo trình nào?
Which textbook do you want?

Phân tích: 哪一本 hỏi lựa chọn một cuốn trong phạm vi đã biết.

这次会议和上次会议有什么区别?
Zhè cì huìyì hé shàng cì huìyì yǒu shénme qūbié?
Cuộc họp lần này khác cuộc họp lần trước ở điểm nào?
What is the difference between this meeting and the previous one?

Phân tích: 这次 là biểu thức chỉ thị thời gian/lần; 不 phải đại từ nhân xưng.

那些新来的老师都很有经验。
Nàxiē xīn lái de lǎoshī dōu hěn yǒu jīngyàn.
Những giáo viên mới đến đó đều giàu kinh nghiệm.
Those newly arrived teachers are all experienced.

Phân tích: 那些 giới hạn tập hợp, 新来的 là định ngữ có 的, 都 quy chiếu đến cả nhóm.

Phần 12. 谁 / 什么 / 哪: lựa chọn, nhận diện, loại sự vật và hàm ý đối lập​

Ba câu hỏi có thể cùng xuất hiện nhưng không tương đương​

“谁” hỏi danh tính hoặc vai trò của người; “什么” hỏi bản chất, tên gọi, nội dung hoặc loại đối tượng; “哪” thường nhấn chọn trong tập hợp có thể phân biệt. Do đó “他是谁?” hỏi người đó là ai, “他是什么人?” có thể hỏi thân phận/loại người, còn “他是哪个人?” thường cần bối cảnh có nhiều người để chọn một người. Với tài liệu, “这是什么文件?” hỏi loại tài liệu, “这是哪份文件?” hỏi văn bản cụ thể nào trong nhóm.

来参加培训的是谁?
Lái cānjiā péixùn de shì shéi?
Người đến tham dự tập huấn là ai?
Who came to attend the training?

Phân tích: 谁 hỏi danh tính của người tham gia.

这是什么文件?
Zhè shì shénme wénjiàn?
Đây là tài liệu gì?
What kind of document is this?

Phân tích: 什么 hỏi loại hoặc tên tài liệu; không đòi sẵn một nhóm lựa chọn cụ thể.

这是哪份文件?
Zhè shì nǎ fèn wénjiàn?
Đây là bản tài liệu nào?
Which document is this?

Phân tích: 哪份 hướng đến một bản trong nhóm tài liệu đã biết.

你想找哪位老师?
Nǐ xiǎng zhǎo nǎ wèi lǎoshī?
Bạn muốn tìm giáo viên nào?
Which teacher are you looking for?

Phân tích: 哪位 mang sắc thái lịch sự và chọn một cá nhân cụ thể.

请问这是什么型号?
Qǐngwèn zhè shì shénme xínghào?
Xin hỏi đây là mẫu máy mã gì?
May I ask what model this is?

Phân tích: 什么型号 thường hỏi mã hoặc chủng loại model, không nhất thiết có danh sách lựa chọn trước.

两个方案中,你更喜欢哪个?
Liǎng ge fāng'àn zhōng, nǐ gèng xǐhuān nǎge?
Trong hai phương án, bạn thích phương án nào hơn?
Which of the two proposals do you prefer?

Phân tích: Câu tạo rõ tập hợp 2 phương án, nên 哪个 rất phù hợp.

Phần 13. 几 / 多少 / 多 + tính từ: số lượng, tuổi, giá và số đo​

几 hay đi cùng lượng từ để hỏi số lượng nhỏ/được người nói hình dung theo thang đếm: 几个人、几本书、几点. 多少 có phạm vi rộng hơn và thường là lựa chọn an toàn khi số lượng chưa ước lượng. Tuy nhiên, quy tắc “几 chỉ hỏi dưới mười, 多少 chỉ hỏi trên mười” là cách học sơ cấp quá cứng. Các cụm 多大、多高、多长、多远、多久 thuộc cấu trúc truy vấn độ đo, không thể đổi tất cả thành 多少.

你们班有几个学生?
Nǐmen bān yǒu jǐ ge xuésheng?
Lớp các bạn có mấy học sinh?
How many students are in your class?

Phân tích: 几 + lượng từ 个 tạo câu hỏi số lượng, không nhất thiết là con số dưới mười trong mọi bối cảnh.

你们学校有多少名学生?
Nǐmen xuéxiào yǒu duōshao míng xuésheng?
Trường các bạn có bao nhiêu học sinh?
How many students does your school have?

Phân tích: 多少 hỏi tổng số, 名 làm lượng từ lịch sự cho người trong thống kê.

这件衣服多少钱?
Zhè jiàn yīfu duōshao qián?
Chiếc áo này bao nhiêu tiền?
How much does this piece of clothing cost?

Phân tích: 多少钱 là công thức hỏi giá phổ biến; không dùng 几钱 theo kiểu suy diễn cơ học.

你今年多大了?
Nǐ jīnnián duō dà le?
Năm nay bạn bao nhiêu tuổi?
How old are you this year?

Phân tích: 多大 thường hỏi tuổi khi xưng hô thông thường; với trẻ nhỏ có thể hỏi 几岁.

从公司到车站要走多久?
Cóng gōngsī dào chēzhàn yào zǒu duōjiǔ?
Đi từ công ty đến nhà ga mất bao lâu?
How long does it take to walk from the company to the station?

Phân tích: 多久 hỏi thời lượng; 什么时候 lại hỏi mốc thời gian.

这条网线有多长?
Zhè tiáo wǎngxiàn yǒu duō cháng?
Dây mạng này dài bao nhiêu?
How long is this network cable?

Phân tích: 多长 gắn với tính từ chỉ chiều dài, không phải 多少 trong câu trần thuật cùng dạng.

Phần 14. 怎么 / 怎样 / 怎么样 / 什么样 / 如何: vị trí và ý nghĩa​

Đây là nhóm đặc biệt dễ nhầm do cả năm thường được dịch thành “như thế nào”. Cần kiểm tra xem điều chưa biết là phương thức làm, tình trạng / nhận xét hay đặc điểm loại đối tượng. 怎么 đứng trước động từ để hỏi cách làm; 怎么样 có thể làm vị ngữ hỏi tình trạng; 什么样 thường bổ nghĩa danh từ; 如何 thiên về văn viết và phương pháp luận; 怎样 có thể nghiêng về cách thức hoặc trạng thái tùy câu.

Từ/cụmKhung tự nhiênĐích hỏi
怎么怎么解决?Giải quyết bằng cách nào?
怎么样这个方案怎么样?Phương án tốt/xấu ra sao?
什么样什么样的方案?Phương án thuộc loại/đặc tính nào?
怎样怎样操作更安全?Thao tác bằng cách nào thì an toàn hơn?
如何如何建立反馈机制?Làm thế nào xây dựng cơ chế phản hồi?
你是怎么学会打字的?
Nǐ shì zěnme xuéhuì dǎzì de?
Bạn đã học đánh máy bằng cách nào?
How did you learn to type?

Phân tích: Cấu trúc 是…的 nhấn cách thức của sự việc đã xảy ra; 怎么 hỏi phương pháp.

新系统运行得怎么样?
Xīn xìtǒng yùnxíng de zěnmeyàng?
Hệ thống mới vận hành thế nào?
How is the new system performing?

Phân tích: 怎么样 hỏi chất lượng hoạt động; khác 怎么运行 hỏi quy trình vận hành.

我们需要什么样的技术支持?
Wǒmen xūyào shénme yàng de jìshù zhīchí?
Chúng ta cần loại hỗ trợ kỹ thuật như thế nào?
What kind of technical support do we need?

Phân tích: 什么样的 làm định ngữ cho 技术支持, hỏi thuộc tính yêu cầu.

应该如何验证用户身份?
Yīnggāi rúhé yànzhèng yònghù shēnfèn?
Nên xác minh danh tính người dùng bằng cách nào?
How should user identities be verified?

Phân tích: 如何 rất phù hợp với mục tiêu phương pháp luận và văn phong kỹ thuật.

怎样安排复习时间更合理?
Zěnyàng ānpái fùxí shíjiān gèng hélǐ?
Sắp xếp thời gian ôn tập thế nào thì hợp lý hơn?
How can revision time be arranged more reasonably?

Phân tích: 怎样 hỏi cách tổ chức hành động, không hỏi đơn thuần nhận xét về việc đã diễn ra.

Phần 15. Đại từ nghi vấn dùng không nhằm hỏi: 虚指、任指、泛指​

虚指: có một người/vật/nơi nào đó nhưng không định danh​

Trong “我好像在哪儿见过你”, 哪儿 không đặt câu hỏi cần người nghe trả lời, mà nêu một địa điểm chưa xác định. Tương tự, “我想买点儿什么” nói đến thứ gì đó chưa chọn. Đây là giá trị phi xác định của từ nghi vấn. Không nên thấy dấu chữ 什么 rồi mặc định đó luôn là câu hỏi.

我好像在哪儿见过你。
Wǒ hǎoxiàng zài nǎr jiàn guo nǐ.
Hình như tôi đã gặp bạn ở đâu đó.
I seem to have seen you somewhere before.

Phân tích: 哪儿 là địa điểm bất định, câu khẳng định chứ không phải truy vấn địa chỉ.

先吃点儿什么再走吧。
Xiān chī diǎnr shénme zài zǒu ba.
Ăn chút gì đó trước rồi hãy đi.
Let's eat something before leaving.

Phân tích: 什么 chỉ đồ ăn chưa xác định và không đặt yêu cầu người nghe cung cấp tên món.

要是有人不舒服,就叫谁来帮忙。
Yàoshi yǒu rén bù shūfu, jiù jiào shéi lái bāngmáng.
Nếu có người không khỏe thì gọi ai đó đến giúp.
If someone feels unwell, ask someone to help.

Phân tích: 谁 ở đây có thể là người bất kỳ được chọn, không cần xác định cụ thể.

我总觉得这句话有什么问题。
Wǒ zǒng juéde zhè jù huà yǒu shénme wèntí.
Tôi cứ cảm thấy câu này có vấn đề gì đó.
I keep feeling that there is something wrong with this sentence.

Phân tích: 有什么问题 mang nghĩa có một vấn đề không xác định, không nhất thiết là hỏi.

任指 và phạm vi: ai cũng, điều gì cũng, đâu cũng​

“谁都知道” và “谁都不知道” dùng cùng hình thức 谁 nhưng kết quả ngữ nghĩa rất khác do vị ngữ khẳng định/phủ định. Khi đại từ nghi vấn kết hợp 都/也, người nghe hiểu là phủ khắp hoặc mở tập hợp lựa chọn. Lưu ý “谁都不认识他” nghĩa là không ai biết anh ấy, còn “他谁都不认识” nghĩa là anh ấy chẳng biết ai. Cùng 谁都不, đổi chủ thể làm đổi đối tượng bị phủ định.

谁都可以报名参加。
Shéi dōu kěyǐ bàomíng cānjiā.
Ai cũng có thể đăng ký tham gia.
Anyone can sign up to participate.

Phân tích: 谁都 tạo lựa chọn mở cho mọi người.

谁都不愿意承担这个风险。
Shéi dōu bú yuànyì chéngdān zhège fēngxiǎn.
Không ai muốn gánh rủi ro này.
Nobody is willing to bear this risk.

Phân tích: Phủ định 不 tác động vào toàn bộ tập hợp người được 谁都 bao quát.

他谁都不认识。
Tā shéi dōu bú rènshi.
Anh ấy chẳng quen một ai.
He doesn't know anyone.

Phân tích: 他 vẫn là chủ thể nhận biết, 谁 là đối tượng được lượng hóa; không phải không ai biết anh ấy.

我什么也没听见。
Wǒ shénme yě méi tīngjiàn.
Tôi không nghe thấy gì cả.
I did not hear anything at all.

Phân tích: Đối tượng âm thanh được phủ định toàn bộ nhờ 什么 + 也 + 没.

明天你什么时候来都可以。
Míngtiān nǐ shénme shíhou lái dōu kěyǐ.
Ngày mai bạn đến lúc nào cũng được.
You can come any time tomorrow.

Phân tích: Đơn vị phiếm chỉ có thể là cả mệnh đề thời gian “你什么时候来”, 都 đặt sau 来.

Đại từ nghi vấn lặp trong cấu trúc “cái gì… thì cái đó…”​

Ai muốn … thì người ấy …谁想参加,谁就报名。

Cái gì… thì cái ấy…你想买什么,就买什么。

你想学什么,就先学什么。
Nǐ xiǎng xué shénme, jiù xiān xué shénme.
Bạn muốn học gì thì cứ học cái đó trước.
Study whatever you want to study first.

Phân tích: Hai vị trí 什么 có liên hệ đồng tham chiếu, không hỏi hai câu độc lập.

谁先完成,谁就先休息。
Shéi xiān wánchéng, shéi jiù xiān xiūxi.
Ai hoàn thành trước thì được nghỉ trước.
Whoever finishes first can rest first.

Phân tích: 谁 lặp lại tạo điều kiện lựa chọn tùy người thực hiện.

你怎么安排,我就怎么配合。
Nǐ zěnme ānpái, wǒ jiù zěnme pèihé.
Bạn sắp xếp thế nào tôi sẽ phối hợp thế ấy.
I will cooperate in whatever way you arrange.

Phân tích: 怎么 lặp để xác định cùng một cách thức; khác 怎么样 hỏi nhận xét.

你们什么时候方便,我们就什么时候开会。
Nǐmen shénme shíhou fāngbiàn, wǒmen jiù shénme shíhou kāihuì.
Khi nào các bạn thuận tiện thì chúng ta họp khi ấy.
We will meet whenever it is convenient for you.

Phân tích: Cụm thời gian lặp để tạo quan hệ điều kiện linh hoạt.

Phần 16. Phạm vi lượng hóa: 都/也, mỗi, các, tất cả, còn lại​

Cần phân biệt “mỗi cá thể”, “toàn bộ tập hợp” và “phần còn lại”. 每个学生 lấy từng cá thể trong tập hợp; 所有学生 gọi chung toàn bộ, nhiều tài liệu xếp 所有 là yếu tố hạn định; 各部门 nhấn tính phân phối theo từng bộ phận; 其余学生 là phần không thuộc nhóm đã nêu. Động từ chính và ngữ cảnh quyết định diễn giải, không thể quy đổi tất cả thành “mọi” một cách không điều kiện.

每个学生都有自己的学习计划。
Měi ge xuésheng dōu yǒu zìjǐ de xuéxí jìhuà.
Mỗi học sinh đều có kế hoạch học tập riêng.
Each student has their own study plan.

Phân tích: 每 + 个 phân phối theo từng học sinh, 自己 liên hệ tới từng người.

所有学生都需要参加测试。
Suǒyǒu xuésheng dōu xūyào cānjiā cèshì.
Tất cả học sinh đều cần tham gia kiểm tra.
All students must take the test.

Phân tích: 所有 nhấn toàn tập hợp chứ không nhất thiết kế hoạch riêng của từng người.

各部门分别提交本部门的数据。
Gè bùmén fēnbié tíjiā běn bùmén de shùjù.
Mỗi phòng ban nộp riêng dữ liệu của phòng mình.
Each department submits its own data separately.

Phân tích: 各 kết hợp với 分别 làm rõ phép phân phối giữa các đơn vị.

有些申请已经通过,其余的还在审核。
Yǒuxiē shēnqǐng yǐjīng tōngguò, qíyú de hái zài shěnhé.
Một số đơn đã được duyệt, phần còn lại vẫn đang xét.
Some applications have been approved; the rest are still under review.

Phân tích: 其余的 hồi chỉ những đơn không thuộc tập đã qua, tránh hiểu là hồ sơ hoàn toàn khác.

每个人都应该了解自己的责任。
Měi ge rén dōu yīnggāi liǎojiě zìjǐ de zérèn.
Mỗi người đều nên hiểu trách nhiệm của mình.
Everyone should understand their own responsibilities.

Phân tích: Trật tự 每个人…都…自己 cho thấy liên hệ giữa lượng hóa tập hợp và đại từ phản thân.

Phần 17. Đại từ trong câu 把, 被, câu tồn hiện và câu liên động​

Câu 把: đối tượng được xử lý có thể là đại từ​

Nếu danh ngữ đã xác định, có thể thay bằng 它、他们、这个、那个 trong câu 把. Đừng chuyển 把 lên sau động từ theo thói quen “tân ngữ nằm cuối”: 把 nó + đặt/đưa/chuyển… mới là mẫu xử lý chuẩn. Hình thức 这些 thường mang ý tập hợp, nên vị ngữ phải có kết quả hoặc yếu tố chỉ phạm vi phù hợp.

请把这些放进同一个文件夹。
Qǐng bǎ zhèxiē fàng jìn tóng yí ge wénjiànjiā.
Hãy đưa những thứ này vào cùng một thư mục.
Please put these into the same folder.

Phân tích: 这些 hồi chỉ tập hợp tài liệu/đối tượng, làm tân ngữ xử lý trong câu 把.

他把我的名字写错了。
Tā bǎ wǒ de míngzi xiě cuò le.
Anh ấy đã viết sai tên tôi.
He wrote my name incorrectly.

Phân tích: 我的 đứng trước 名字 với 的; tổ hợp làm tân ngữ của 把.

这份合同请你把它重新打印一份。
Zhè fèn hétong qǐng nǐ bǎ tā chóngxīn dǎyìn yí fèn.
Bản hợp đồng này, nhờ bạn in lại một bản nhé.
Please print another copy of this contract.

Phân tích: 这份合同 là chủ đề trước câu, 它 hồi chỉ bản hợp đồng trong câu 把.

Câu 被: diễn đạt tác nhân và đối tượng bị tác động​

我的账户被别人登录了。
Wǒ de zhànghù bèi biérén dēnglù le.
Tài khoản của tôi đã bị người khác đăng nhập.
Someone else logged into my account.

Phân tích: 别人 chỉ tác nhân không phải chủ tài khoản; 被 đánh dấu bị động.

这些文件被他们带走了。
Zhèxiē wénjiàn bèi tāmen dài zǒu le.
Những tài liệu này đã bị họ mang đi.
These documents were taken away by them.

Phân tích: 他们 chỉ tác nhân mang đi, 这些文件 là đối tượng chịu tác động.

他被谁批评了?
Tā bèi shéi pīpíng le?
Anh ấy bị ai phê bình?
Who criticized him?

Phân tích: 谁 đứng đúng chỗ tác nhân sau 被 trong câu hỏi bị động.

Câu tồn hiện và kết cấu nối hành động​

门口站着一个人,我不认识他。
Ménkǒu zhànzhe yí ge rén, wǒ bú rènshi tā.
Ở cửa có một người đứng, tôi không quen anh ấy.
A person is standing at the entrance; I do not know him.

Phân tích: 一个人 giới thiệu tham chiếu mới, 他 ở mệnh đề sau chỉ lại người ấy.

你去找他,让他给我打电话。
Nǐ qù zhǎo tā, ràng tā gěi wǒ dǎ diànhuà.
Bạn đi tìm anh ấy rồi bảo anh ấy gọi cho tôi.
Go find him and ask him to call me.

Phân tích: 他 xuất hiện ở hai vai trò khác nhau trong chuỗi hành động, cùng chỉ một người.

我们先问问他们,再决定怎么做。
Wǒmen xiān wènwen tāmen, zài juédìng zěnme zuò.
Chúng tôi hỏi ý họ trước, rồi quyết định làm thế nào.
We will ask them first and then decide what to do.

Phân tích: 他们 là tân ngữ của 问; 怎么 làm trạng ngữ cách thức cho 做.

Phần 18. Cấu trúc tham chiếu trong hợp đồng, văn bản hành chính và kỹ thuật​

Văn bản chính thức yêu cầu tính nhất quán của đối tượng trỏ chiếu. 本公司、本校、本合同、本条、该方、该设备、上述、以下、其 không chỉ là những từ trang trọng thay cho 这/那 mà còn giúp phân biệt người ban hành, điều khoản hiện hành, đối tượng đã được định danh và nội dung hồi chỉ. Nếu có hai đối tượng cùng có thể là tiền ngữ của 其, nên viết lại tên danh từ thay vì dùng 其 dẫn đến tranh chấp phạm vi. Khi dịch sang tiếng Việt, ưu tiên rõ “bên A”, “bên B”, “sản phẩm nêu trên”, “điều khoản này”.

本合同自双方签字之日起生效。
Běn hétong zì shuāngfāng qiānzì zhī rì qǐ shēngxiào.
Hợp đồng này có hiệu lực từ ngày hai bên ký.
This contract takes effect on the date both parties sign it.

Phân tích: 本 hợp với 合同 để chỉ chính văn bản đang ký; 双方 chỉ hai bên ký kết.

如该产品不符合标准,供应商应更换该产品。
Rú gāi chǎnpǐn bù fúhé biāozhǔn, gōngyìngshāng yīng gēnghuàn gāi chǎnpǐn.
Nếu sản phẩm nói trên không đạt tiêu chuẩn, nhà cung cấp phải thay thế sản phẩm đó.
If the product fails to meet the standards, the supplier shall replace it.

Phân tích: Lặp 该产品 có chủ ý bảo đảm tham chiếu không mơ hồ trong nghĩa vụ hợp đồng.

双方应保护彼此的商业秘密。
Shuāngfāng yīng bǎohù bǐcǐ de shāngyè mìmì.
Hai bên phải bảo vệ bí mật kinh doanh của nhau.
Both parties shall protect each other's trade secrets.

Phân tích: 彼此 nhấn quan hệ đối ứng, không giới hạn quyền của một phía.

未经许可,任何个人不得向第三方披露上述信息。
Wèijīng xǔkě, rènhé gèrén bùdé xiàng dì sānfāng pīlù shàngshù xìnxī.
Nếu chưa được cho phép, bất kỳ cá nhân nào cũng không được tiết lộ thông tin nêu trên cho bên thứ ba.
Without permission, no individual may disclose the above information to a third party.

Phân tích: 任何 mở phạm vi người bị hạn chế; 上述 hồi chỉ tập thông tin đã định nghĩa.

各方应各自承担由其过错造成的损失。
Gè fāng yīng gèzì chéngdān yóu qí guòcuò zàochéng de sǔnshī.
Mỗi bên phải tự chịu thiệt hại do lỗi của chính bên đó gây ra.
Each party shall bear the losses caused by its own fault.

Phân tích: 其 đứng gần 过错 để hồi chỉ từng bên, nhưng văn bản pháp lý nên định nghĩa rõ “mỗi bên” khi cần tuyệt đối tránh mơ hồ.

请确认该账户是否属于您本人。
Qǐng quèrèn gāi zhànghù shìfǒu shǔyú nín běnrén.
Xin xác nhận tài khoản đó có thuộc chính ông/bà hay không.
Please confirm whether the account belongs to you personally.

Phân tích: 该账户 là tài khoản đã nêu; 您本人 nhấn chính chủ tài khoản; 是否 là từ dùng trong nghi vấn lựa chọn, không phải đại từ.

Phần 19. Những cặp đại từ và biểu thức chỉ thay dễ nhầm trong giao tiếp​

Bảng sau được tổ chức theo sai biệt chức năng, không chỉ dựa trên bản dịch tiếng Việt. Người học nên đọc thành cặp trước khi làm bài tập và thử thay đổi bối cảnh để thấy khi nào biểu thức được phép hoán đổi.

Đối chiếuĐiểm khác biệt cần nhớCâu mẫu đúng
我们 / 咱们我们 có thể gồm hoặc không gồm người nghe; 咱们 thường bao gồm người nghe.咱们一起去吧。
您 / 你您 là ngôi hai kính trọng, không tạo số nhiều phổ thông bằng 您们.您二位请进。
他 / 她 / 它Đồng âm tā; tách theo người nam/nữ/vật trong chữ viết.她在看它的说明书。
自己 / 本人自己 là phản thân thông dụng, 本人 là chính đương sự/cách tự xưng trang trọng.请本人到场签字。
彼此 / 各自彼此 nhấn tương hỗ, 各自 nhấn phân chia từng bên.双方彼此尊重,各自负责。
这 / 那Gần/xa hoặc tình huống hiện tại/đã nhắc; không chỉ khoảng cách.这个好,那一个也不错。
这里 / 哪里这里 là đây, 哪里 hỏi ở đâu; khác thanh điệu.你在哪里?我在这里。
那里 / 哪里那里 nàlǐ vs 哪里 nǎlǐ, chỉ một dấu thanh đã thay nghĩa.那里是谁的办公室?
怎么 / 怎么样怎么 hỏi cách làm; 怎么样 hỏi tình trạng/đánh giá.怎么操作?效果怎么样?
怎么样 / 什么样怎么样 hỏi đánh giá; 什么样 thường định ngữ loại đối tượng.需要什么样的老师?
哪 / 什么哪 lựa chọn trong nhóm; 什么 hỏi danh tính/loại/nội dung.哪份报告?什么报告?
几 / 多少几 hay đi với lượng từ; 多少 dùng rộng hơn và hỏi giá.几位老师?多少名学生?
某 / 哪某 chỉ một đối tượng chưa nêu; 哪 hỏi đối tượng nào.某个部门出了问题。
其他 / 其余其他 là các thứ khác; 其余 là phần còn lại của tập đã biết.其余的明天再处理。
每 / 各每 nhấn mỗi cá thể; 各 nhấn các đơn vị phân phối hay từng bên.每人一份;各部门负责。
何时 / 什么时候同 nghĩa hỏi thời điểm nhưng 何时 nghiêng văn viết.设备何时恢复?
该 / 这该 có chức năng hồi chỉ trang trọng; 这 có chức năng chỉ thị phổ biến.该设备已通过验收。
谁都 / 什么都Ai cũng và cái gì cũng; loại tham chiếu khác nhau.谁都知道;什么都看。

Phần 20. Công thức và quy trình dịch đại từ trong câu dài​

Dịch theo quan hệ tham chiếu thay vì dịch từng chữ​

Đầu tiên khoanh toàn bộ danh ngữ: 我们公司、该设备、各部门、其他文件. Tiếp đó đánh dấu đại từ/cụm tham chiếu “trỏ về” danh ngữ nào, tránh chọn theo nghĩa thông thường. Bước ba xác định phạm vi của lượng hóa: 谁都, 每个…都, 哪儿也没. Bước bốn xác định chức vụ câu của từ hỏi. Bước năm xem có thể bỏ 的, có bắt buộc lượng từ hay không. Cuối cùng hiệu chỉnh văn phong: câu giáo viên trao đổi với học sinh dùng 你/我们; câu biểu mẫu dùng 本人/该/上述 khi phù hợp.

Chỉ định + (số lượng) + (lượng từ) + định ngữ + danh từ那三份客户昨天发来的报价单

Mỗi + (lượng từ) + danh từ + 都 + vị ngữ + 自己的 + danh từ每个部门都需要检查自己的资料

Đại từ nghi vấn + 都 / 也 + (不/没) + vị ngữ谁都可以参加 / 什么也没说 / 哪儿都没去

Không biết / hỏi / xác nhận + mệnh đề nghi vấn gián tiếp不知道谁来、确认文件在哪里、想知道为什么延期

那三份客户昨天发来的报价单是谁审核的?
Nà sān fèn kèhù zuótiān fā lái de bàojiàdān shì shéi shěnhé de?
Ba bản báo giá mà khách gửi hôm qua do ai xét duyệt?
Who reviewed the three quotations the client sent yesterday?

Phân tích: 那三份 hạn định danh ngữ, 谁 chỉ tác nhân trong kết cấu nhấn 是…的.

每个部门都应当核实自己的联系人信息。
Měi ge bùmén dōu yīngdāng héshí zìjǐ de liánxìrén xìnxī.
Mỗi phòng ban đều phải xác minh thông tin người liên hệ của phòng mình.
Each department should verify its own contact information.

Phân tích: 每个…都 lượng hóa phân phối; 自己 liên kết đúng từng phòng ban.

请确认这些设备中哪些需要更换。
Qǐng quèrèn zhèxiē shèbèi zhōng nǎxiē xūyào gēnghuàn.
Vui lòng xác nhận thiết bị nào trong số này cần thay thế.
Please confirm which of these devices need replacement.

Phân tích: 哪些 hỏi tập con trong tập hợp 这些设备, không hỏi một thiết bị duy nhất.

无论哪一方提出变更,双方都应当书面确认。
Wúlùn nǎ yì fāng tíchū biàngēng, shuāngfāng dōu yīngdāng shūmiàn quèrèn.
Bất kể bên nào đề xuất thay đổi, cả hai bên đều phải xác nhận bằng văn bản.
Whichever party proposes a change, both parties must confirm it in writing.

Phân tích: 哪一方 trong 无论… mở lựa chọn hai bên; 双方 là toàn bộ hai phía cùng xác nhận.

Luyện nhận diện ba tầng quy chiếu trong một câu​

Ví dụ “本公司将向各部门发送这三份文件,请各部门核对其中的个人信息,并由各自负责人签字确认。” có ít nhất bốn tầng quy chiếu: 本公司 là đơn vị phát thông báo; 各部门 chia tập hợp đơn vị nhận; 这三份文件 là đối tượng hiện tại; 其中的个人信息 là thông tin bên trong các văn bản; 各自负责人 gắn mỗi trưởng bộ phận với bộ phận tương ứng. Khi dịch, không được biến “các bên” thành “một bên bất kỳ”, hay dịch 其中 thành “trong đó” mà không xác định rõ đó là tài liệu nào.

本公司将向各部门发送这三份文件,请各部门核对其中的个人信息,并由各自负责人签字确认。
Běn gōngsī jiāng xiàng gè bùmén fāsòng zhè sān fèn wénjiàn, qǐng gè bùmén héduì qízhōng de gèrén xìnxī, bìng yóu gèzì fùzérén qiānzì quèrèn.
Công ty chúng tôi sẽ gửi ba tài liệu này cho các phòng ban; đề nghị mỗi phòng ban đối chiếu thông tin cá nhân trong đó và để người phụ trách của từng phòng ký xác nhận.
Our company will send these three documents to each department; each department should check the personal information they contain and have its own manager sign to confirm.

Phân tích: Câu kết hợp 本、各、这、其中、各自; điểm then chốt là giữ đúng phạm vi từng thành tố.

上次会议中有人提出了一个问题,但当时谁也没能回答。
Shàng cì huìyì zhōng yǒu rén tíchū le yí ge wèntí, dàn dāngshí shéi yě méi néng huídá.
Trong cuộc họp lần trước có người nêu một câu hỏi, nhưng lúc đó không ai trả lời được.
At the previous meeting, someone raised a question, but no one was able to answer it at the time.

Phân tích: 有人 chỉ người chưa xác định; 谁也没能 phủ định khả năng trả lời của mọi người trong ngữ cảnh.

这几种方案各有优点,我们不必只选其中一种。
Zhè jǐ zhǒng fāng'àn gè yǒu yōudiǎn, wǒmen búbì zhǐ xuǎn qízhōng yì zhǒng.
Mấy phương án này mỗi phương án có ưu điểm riêng; chúng ta không nhất thiết chỉ chọn một phương án trong số đó.
Each of these options has its strengths; we do not necessarily need to choose only one.

Phân tích: 各 chỉ tính phân phối giữa các phương án; 其中 lựa một thành viên trong tập hợp.

有些学生喜欢使用纸质教材,其他学生更愿意通过手机复习。
Yǒuxiē xuésheng xǐhuān shǐyòng zhǐzhì jiàocái, qítā xuésheng gèng yuànyì tōngguò shǒujī fùxí.
Một số học sinh thích dùng giáo trình giấy, còn các học sinh khác muốn ôn tập qua điện thoại hơn.
Some students prefer printed textbooks, while other students prefer reviewing on their phones.

Phân tích: 有些 chia một tập con; 其他 chỉ nhóm khác nhưng không mặc nhiên bằng toàn bộ phần dư nếu bối cảnh chưa chốt.

Phần 21. Tám bài hội thoại ứng dụng đại từ trong đời sống và công việc​

Hội thoại 1. Trong lớp học: hỏi bạn học và lựa chọn giáo trình​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 我、你、咱们、哪个、这本、谁、自己、大家. Cảnh này luyện từ hỏi giữ đúng vị trí và cách tự nhiên đặt đại từ trước lượng từ.

A:你今天带了哪本教材?
A: Nǐ jīntiān dài le nǎ běn jiàocái?
A: Hôm nay bạn mang giáo trình nào?
A: Which textbook did you bring today?

B:我带了这本,另外一本放在家里了。
B: Wǒ dài le zhè běn, lìngwài yì běn fàng zài jiā lǐ le.
B: Mình mang cuốn này, còn cuốn khác để ở nhà rồi.
B: I brought this one; I left the other one at home.

A:这是谁推荐给你的?
A: Zhè shì shéi tuījiàn gěi nǐ de?
A: Ai giới thiệu cuốn này cho bạn?
A: Who recommended this one to you?

B:是我们老师推荐的。她说这本更适合初学者。
B: Shì wǒmen lǎoshī tuījiàn de. Tā shuō zhè běn gèng shìhé chūxuézhě.
B: Giáo viên của bọn mình giới thiệu. Cô nói cuốn này phù hợp với người mới học hơn.
B: Our teacher recommended it. She said this one is better for beginners.

A:咱们要不要一起练习?
A: Zánmen yào bu yào yìqǐ liànxí?
A: Chúng ta cùng luyện tập nhé?
A: Shall we practice together?

B:好啊,每个人先读一段,再彼此纠正发音。
B: Hǎo a, měi ge rén xiān dú yí duàn, zài bǐcǐ jiūzhèng fāyīn.
B: Được chứ, mỗi người đọc một đoạn trước rồi cùng sửa phát âm cho nhau.
B: Sure. Each person can read a passage, and then we can correct each other's pronunciation.

A:那谁先开始?
A: Nà shéi xiān kāishǐ?
A: Vậy ai bắt đầu trước?
A: Then who will start?

B:我先来吧,大家听我读。
B: Wǒ xiān lái ba, dàjiā tīng wǒ dú.
B: Để mình trước, mọi người nghe mình đọc nhé.
B: I'll go first. Everyone, please listen to me read.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Hội thoại 2. Nhân sự: phân công từng phòng ban​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 各、各自、他们、谁、哪位、本人、其他、其中. Hội thoại cho thấy từ thay trong kế hoạch phân công không được thiếu tiền ngữ.

A:各部门的负责人都到齐了吗?
A: Gè bùmén de fùzérén dōu dào qí le ma?
A: Người phụ trách của các phòng ban đã đến đủ chưa?
A: Have the managers from all departments arrived?

B:还没有,其中一位正在接电话。
B: Hái méiyǒu, qízhōng yí wèi zhèngzài jiē diànhuà.
B: Chưa, một người trong số đó đang nghe điện thoại.
B: Not yet. One of them is on a call.

A:是哪位?我们需要她确认文件。
A: Shì nǎ wèi? Wǒmen xūyào tā quèrèn wénjiàn.
A: Là vị nào? Chúng ta cần cô ấy xác nhận tài liệu.
A: Which one? We need her to confirm the document.

B:是财务部的刘经理。她马上就来。
B: Shì cáiwù bù de Liú jīnglǐ. Tā mǎshàng jiù lái.
B: Là quản lý Lưu của phòng tài chính. Cô ấy sẽ đến ngay.
B: It is Manager Liu from Finance. She will be here shortly.

A:其他部门都提交预算了吗?
A: Qítā bùmén dōu tíjiāo yùsuàn le ma?
A: Các phòng khác đều đã nộp ngân sách chưa?
A: Have the other departments submitted their budgets?

B:他们都提交了,但需要各自负责人签字。
B: Tāmen dōu tíjiāo le, dàn xūyào gèzì fùzérén qiānzì.
B: Họ đều đã nộp, nhưng cần người phụ trách từng phòng ký.
B: They all have, but each department manager must sign.

A:请提醒大家,不要替别人签字。
A: Qǐng tíxǐng dàjiā, bú yào tì biérén qiānzì.
A: Hãy nhắc mọi người không ký thay người khác.
A: Please remind everyone not to sign on anyone else's behalf.

B:好的,我会请每位负责人本人确认。
B: Hǎo de, wǒ huì qǐng měi wèi fùzérén běnrén quèrèn.
B: Vâng, tôi sẽ yêu cầu chính từng người phụ trách xác nhận.
B: I will ask each manager to confirm personally.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Hội thoại 3. Kho hàng: chỉ định số lượng và phân loại​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 这些、那些、哪三箱、这个、那个、它们、其中、其他. Đây là tình huống điển hình để luyện danh ngữ nhiều tầng.

A:这些箱子都是今天送来的吗?
A: Zhèxiē xiāngzi dōu shì jīntiān sòng lái de ma?
A: Những thùng này đều được giao đến hôm nay à?
A: Were all these boxes delivered today?

B:不是,那些蓝色的箱子是昨天送来的。
B: Bú shì, nàxiē lánsè de xiāngzi shì zuótiān sòng lái de.
B: Không, những thùng màu xanh kia được giao hôm qua.
B: No, those blue boxes arrived yesterday.

A:哪三箱需要先检查?
A: Nǎ sān xiāng xūyào xiān jiǎnchá?
A: Ba thùng nào cần kiểm tra trước?
A: Which three boxes should be inspected first?

B:这三箱。它们的外包装有点儿破损。
B: Zhè sān xiāng. Tāmen de wài bāozhuāng yǒu diǎnr pòsǔn.
B: Ba thùng này. Bao bì bên ngoài của chúng hơi hư hỏng.
B: These three. Their outer packaging is slightly damaged.

A:其中哪一箱问题最严重?
A: Qízhōng nǎ yì xiāng wèntí zuì yánzhòng?
A: Trong số đó, thùng nào bị nặng nhất?
A: Which of them has the most serious problem?

B:那个靠近门口的箱子。
B: Nàge kàojìn ménkǒu de xiāngzi.
B: Cái thùng gần cửa kia.
B: That box near the entrance.

A:其他货物怎么办?
A: Qítā huòwù zěnme bàn?
A: Còn hàng hóa khác thì xử lý thế nào?
A: What should we do with the other goods?

B:先把它们放好,再请负责人来验收。
B: Xiān bǎ tāmen fàng hǎo, zài qǐng fùzérén lái yànshōu.
B: Để chúng gọn gàng trước, rồi mời người phụ trách tới nghiệm thu.
B: Store them properly first, then ask the manager to inspect them.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Hội thoại 4. Hợp đồng: bên nào, điều khoản nào và trách nhiệm của ai​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 本、该、上述、双方、各自、其、任何、谁. Cảnh này ưu tiên mức độ chính xác quy chiếu khi viết văn bản pháp lý.

A:本合同的第六条是谁修改的?
A: Běn hétong de dì liù tiáo shì shéi xiūgǎi de?
A: Điều sáu của hợp đồng này do ai sửa?
A: Who revised Article Six of this contract?

B:是对方的法务人员修改的。
B: Shì duìfāng de fǎwù rényuán xiūgǎi de.
B: Nhân viên pháp chế của bên đối tác sửa.
B: The other party's legal staff revised it.

A:该条款涉及哪些责任?
A: Gāi tiáokuǎn shèjí nǎxiē zérèn?
A: Điều khoản đó liên quan những trách nhiệm nào?
A: Which responsibilities does that clause cover?

B:主要涉及双方各自的保密义务。
B: Zhǔyào shèjí shuāngfāng gèzì de bǎomì yìwù.
B: Chủ yếu liên quan nghĩa vụ bảo mật riêng của từng bên.
B: It mainly concerns each party's respective confidentiality obligations.

A:上述义务是否适用于任何员工?
A: Shàngshù yìwù shìfǒu shìyòng yú rènhé yuángōng?
A: Nghĩa vụ nói trên có áp dụng với mọi nhân viên không?
A: Do the above obligations apply to all employees?

B:要看他们是否接触到相关信息。
B: Yào kàn tāmen shìfǒu jiēchù dào xiāngguān xìnxī.
B: Còn phải xem họ có tiếp cận thông tin liên quan hay không.
B: It depends on whether they have access to the relevant information.

A:请把这一点写清楚,避免产生争议。
A: Qǐng bǎ zhè yì diǎn xiě qīngchu, bìmiǎn chǎnshēng zhēngyì.
A: Hãy viết rõ điểm này để tránh phát sinh tranh chấp.
A: Please clarify this point to avoid disputes.

B:好的,我会把修改后的版本发给双方确认。
B: Hǎo de, wǒ huì bǎ xiūgǎi hòu de bǎnběn fā gěi shuāngfāng quèrèn.
B: Vâng, tôi sẽ gửi bản sửa cho cả hai bên xác nhận.
B: I'll send the revised version to both parties for confirmation.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Hội thoại 5. Bảo mật: đại từ tham chiếu trong hệ thống kỹ thuật​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 我的、你的、它、谁、任何人、自己、该、这些. Tình huống giúp phân biệt chủ thể người dùng, quyền sở hữu và quyền truy cập.

A:这个账户是谁的?
A: Zhège zhànghù shì shéi de?
A: Tài khoản này của ai?
A: Whose account is this?

B:是我的,但我昨天无法登录。
B: Shì wǒ de, dàn wǒ zuótiān wúfǎ dēnglù.
B: Của tôi, nhưng hôm qua tôi không đăng nhập được.
B: It's mine, but I couldn't log in yesterday.

A:你把密码告诉过别人吗?
A: Nǐ bǎ mìmǎ gàosu guo biérén ma?
A: Bạn từng nói mật khẩu cho người khác chưa?
A: Have you ever shared the password with anyone else?

B:没有,我从来不把它发给任何人。
B: Méiyǒu, wǒ cónglái bù bǎ tā fā gěi rènhé rén.
B: Chưa, tôi không bao giờ gửi nó cho bất kỳ ai.
B: No, I never send it to anyone.

A:那这些异常记录是怎么产生的?
A: Nà zhèxiē yìcháng jìlù shì zěnme chǎnshēng de?
A: Vậy những bản ghi bất thường này xuất hiện bằng cách nào?
A: Then how were these unusual records generated?

B:我不知道,可能有人尝试登录。
B: Wǒ bù zhīdào, kěnéng yǒu rén chángshì dēnglù.
B: Tôi không biết, có thể có người đã thử đăng nhập.
B: I don't know. Someone may have tried to log in.

A:请先修改自己的密码,再检查登录历史。
A: Qǐng xiān xiūgǎi zìjǐ de mìmǎ, zài jiǎnchá dēnglù lìshǐ.
A: Hãy đổi mật khẩu của mình trước rồi kiểm tra lịch sử đăng nhập.
A: Please change your password first, then review your login history.

B:好的,我也会检查该账户的其他安全设置。
B: Hǎo de, wǒ yě huì jiǎnchá gāi zhànghù de qítā ānquán shèzhì.
B: Vâng, tôi cũng sẽ kiểm tra các thiết lập bảo mật khác của tài khoản đó.
B: I will also review the account's other security settings.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Hội thoại 6. Mua hàng: cách hỏi loại, chọn món và giá​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 这个、那个、什么、哪种、多少、这些、其他、我. Mục tiêu là biến các câu hỏi nhà hàng, cửa hàng thành mẫu phản xạ.

A:请问,这个是什么?
A: Qǐngwèn, zhège shì shénme?
A: Xin hỏi, món này là gì?
A: Excuse me, what is this?

B:这是花生酱,那边的是芝麻酱。
B: Zhè shì huāshēngjiàng, nàbiān de shì zhīmajiàng.
B: Đây là sốt đậu phộng, còn món bên kia là sốt mè.
B: This is peanut sauce, and that one over there is sesame sauce.

A:你们有哪几种饮料?
A: Nǐmen yǒu nǎ jǐ zhǒng yǐnliào?
A: Quán có những loại đồ uống nào?
A: What kinds of drinks do you have?

B:有茶、果汁和矿泉水。你想喝哪一种?
B: Yǒu chá, guǒzhī hé kuàngquánshuǐ. Nǐ xiǎng hē nǎ yì zhǒng?
B: Có trà, nước ép và nước khoáng. Bạn muốn uống loại nào?
B: We have tea, juice, and mineral water. Which would you like?

A:我要这个。这杯多少钱?
A: Wǒ yào zhège. Zhè bēi duōshao qián?
A: Tôi chọn cái này. Ly này bao nhiêu tiền?
A: I'll take this one. How much is this cup?

B:十八块。你还需要别的吗?
B: Shíbā kuài. Nǐ hái xūyào bié de ma?
B: Mười tám tệ. Bạn còn cần gì khác không?
B: Eighteen yuan. Would you like anything else?

A:其他的先不要了,谢谢。
A: Qítā de xiān bú yào le, xièxie.
A: Tạm thời không lấy những món khác nữa, cảm ơn.
A: No other items for now, thank you.

B:好的,您的饮料马上就来。
B: Hǎo de, nín de yǐnliào mǎshàng jiù lái.
B: Vâng, đồ uống của quý khách sẽ có ngay.
B: Certainly. Your drink will be ready shortly.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Hội thoại 7. Hỏi đường và phương hướng: 这里/那里/哪里​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 这儿、那儿、哪边、这里、那里、怎么、那个. Phân biệt từ để hỏi và từ chỉ định bằng thanh điệu.

A:请问,地铁站在哪里?
A: Qǐngwèn, dìtiězhàn zài nǎlǐ?
A: Xin hỏi ga tàu điện ngầm ở đâu?
A: Excuse me, where is the subway station?

B:就在那边,离这儿不远。
B: Jiù zài nàbiān, lí zhèr bù yuǎn.
B: Ở phía kia, không xa đây.
B: It's over there, not far from here.

A:从这里过去怎么走?
A: Cóng zhèlǐ guòqù zěnme zǒu?
A: Đi từ đây qua đó như thế nào?
A: How do I get there from here?

B:先直走,然后在第二个路口往左拐。
B: Xiān zhí zǒu, ránhòu zài dì èr ge lùkǒu wǎng zuǒ guǎi.
B: Đi thẳng trước, rồi rẽ trái ở ngã rẽ thứ hai.
B: Go straight, then turn left at the second intersection.

A:是那个有红色招牌的地方吗?
A: Shì nàge yǒu hóngsè zhāopái de dìfang ma?
A: Có phải chỗ có biển hiệu màu đỏ kia không?
A: Is it the place with the red sign?

B:不是,那是银行。地铁站在它的后面。
B: Bú shì, nà shì yínháng. Dìtiězhàn zài tā de hòumiàn.
B: Không, đó là ngân hàng. Ga tàu điện nằm phía sau nó.
B: No, that's a bank. The subway station is behind it.

A:明白了,谢谢您!
A: Míngbai le, xièxie nín!
A: Tôi hiểu rồi, xin cảm ơn ông/bà!
A: I see. Thank you very much!

B:不客气,希望你一路顺利。
B: Bú kèqi, xīwàng nǐ yí lù shùnlì.
B: Không có gì, chúc bạn đi thuận lợi.
B: You're welcome. Have a smooth journey.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Hội thoại 8. Cuộc họp dự án: phiếm chỉ, trao đổi và trách nhiệm​

Trọng tâm luyện tập: Đại từ trọng tâm: 有人、某个、谁都、什么都、每个、各自、彼此、大家. Cảnh này buộc người học phân biệt biểu thức bất định và lượng hóa phổ quát.

A:今天有人提出新的建议吗?
A: Jīntiān yǒu rén tíchū xīn de jiànyì ma?
A: Hôm nay có ai đề xuất ý kiến mới không?
A: Did anyone put forward a new suggestion today?

B:有,某个小组建议调整项目顺序。
B: Yǒu, mǒu ge xiǎozǔ jiànyì tiáozhěng xiàngmù shùnxù.
B: Có, một nhóm nào đó đề xuất điều chỉnh thứ tự dự án.
B: Yes, a certain team suggested changing the project sequence.

A:那大家怎么看?
A: Nà dàjiā zěnme kàn?
A: Vậy mọi người nghĩ thế nào?
A: What does everyone think of it?

B:有人支持,也有人认为需要进一步评估。
B: Yǒu rén zhīchí, yě yǒu rén rènwéi xūyào jìnyíbù pínggū.
B: Có người ủng hộ, cũng có người cho rằng cần đánh giá thêm.
B: Some support it; others think further assessment is needed.

A:每个人都可以发表自己的看法。
A: Měi ge rén dōu kěyǐ fābiǎo zìjǐ de kànfǎ.
A: Mỗi người đều có thể trình bày quan điểm riêng.
A: Everyone may express their own opinion.

B:对,不过谁都不应该替别人作决定。
B: Duì, búguò shéi dōu bù yīnggāi tì biérén zuò juédìng.
B: Đúng, nhưng không ai nên quyết định thay người khác.
B: Right, but no one should make decisions on someone else's behalf.

A:各组先完成各自的分析,再相互交流。
A: Gè zǔ xiān wánchéng gèzì de fēnxī, zài xiānghù jiāoliú.
A: Các nhóm hoàn tất phần phân tích riêng trước rồi trao đổi với nhau.
A: Each group should finish its own analysis before exchanging views.

B:好,这样彼此都能更清楚地了解问题。
B: Hǎo, zhèyàng bǐcǐ dōu néng gèng qīngchu de liǎojiě wèntí.
B: Được, như vậy hai bên có thể hiểu vấn đề rõ hơn.
B: Good. That way, everyone can understand one another's concerns more clearly.

Nhiệm vụ tự luyện: Sau khi đọc, hãy thay một đại từ chỉ định bằng một cụm danh từ đầy đủ và so sánh sắc thái. Sau đó chỉ ra ít nhất hai thành phần mà đổi đại từ sẽ làm thay đổi người thực hiện, đối tượng hoặc phạm vi áp dụng. Đọc lại các lượt hội thoại không nhìn Pinyin trước khi đối chiếu bản dịch.

Phần 22. Bài văn ứng dụng dài: nhận diện quy chiếu trong mạch văn​

Bốn bài đọc dưới đây được viết theo văn phong tự nhiên, mô phỏng những tình huống thường phải dùng đồng thời đại từ nhân xưng, chỉ thị, nghi vấn và lượng hóa. Mỗi đoạn dài được đặt bốn dòng Trung – Pinyin – Việt – Anh, theo sau là phân tích tham chiếu cụ thể và nhiệm vụ tự luyện.

Bài đọc 1. Một buổi học tiếng Trung có nhiều cách học​

今天我们班开始学习代词。老师先问大家:“你们知道这和那有什么区别吗?”有的同学说这表示距离近,那表示距离远;也有同学认为,距离并不是唯一的判断标准。老师让每个人自己举一个例子,再请大家互相解释。
Jīntiān wǒmen bān kāishǐ xuéxí dàicí. Lǎoshī xiān wèn dàjiā: “Nǐmen zhīdào zhè hé nà yǒu shénme qūbié ma?” Yǒu de tóngxué shuō zhè biǎoshì jùlí jìn, nà biǎoshì jùlí yuǎn; yě yǒu tóngxué rènwéi, jùlí bìng bú shì wéiyī de pànduàn biāozhǔn. Lǎoshī ràng měi ge rén zìjǐ jǔ yí ge lìzi, zài qǐng dàjiā hùxiāng jiěshì.
Hôm nay lớp chúng tôi bắt đầu học đại từ. Giáo viên hỏi cả lớp: “Các em biết 这 và 那 khác nhau thế nào không?” Có học sinh nói 这 biểu thị khoảng cách gần, còn 那 là khoảng cách xa; cũng có bạn cho rằng khoảng cách không phải tiêu chí duy nhất. Giáo viên yêu cầu mỗi người tự lấy một ví dụ rồi mời mọi người giải thích cho nhau.
Today our class began studying pronouns. The teacher asked, “Do you know the difference between 这 and 那?” Some classmates said one indicated closeness and the other distance; others thought distance was not the only criterion. The teacher asked each student to offer an example and then explain it to the others.

接着,老师在桌上放了三本书,说:“这三本书都是我的,但那本蓝色的书是明天要用的。你们觉得哪一本最适合初学者?”我们讨论了一会儿,每个人都提出了自己的理由。最后,大家一致认为最薄的那本更容易入门。
Jiēzhe, lǎoshī zài zhuō shàng fàng le sān běn shū, shuō: “Zhè sān běn shū dōu shì wǒ de, dàn nà běn lánsè de shū shì míngtiān yào yòng de. Nǐmen juéde nǎ yì běn zuì shìhé chūxuézhě?” Wǒmen tǎolùn le yíhuìr, měi ge rén dōu tíchū le zìjǐ de lǐyóu. Zuìhòu, dàjiā yízhì rènwéi zuì báo de nà běn gèng róngyì rùmén.
Tiếp đó giáo viên đặt ba quyển sách lên bàn và nói: “Ba quyển này đều là của cô, nhưng quyển màu xanh kia dùng cho ngày mai. Các em thấy quyển nào thích hợp nhất với người mới học?” Chúng tôi thảo luận một lúc, ai cũng nêu lý do riêng. Cuối cùng mọi người đều cho rằng quyển mỏng nhất dễ bắt đầu hơn.
The teacher then put three books on the desk: “All three are mine, but that blue one is for tomorrow. Which do you think is best for beginners?” We discussed it for a while, each giving reasons. In the end, everyone agreed that the thinnest book was easier to start with.

课后有一位同学问我:“你怎么记住这么多新词?”我回答说:“我没有什么特别的方法,只是每天复习,还把容易忘记的词写下来。”他听完以后说,自己也想试试这种方法。
Kèhòu yǒu yí wèi tóngxué wèn wǒ: “Nǐ zěnme jìzhù zhème duō xīn cí?” Wǒ huídá shuō: “Wǒ méiyǒu shénme tèbié de fāngfǎ, zhǐshì měi tiān fùxí, hái bǎ róngyì wàngjì de cí xiě xiàlái.” Tā tīngwán yǐhòu shuō, zìjǐ yě xiǎng shìshi zhè zhǒng fāngfǎ.
Sau buổi học có một bạn hỏi tôi: “Bạn làm thế nào để nhớ được nhiều từ mới như vậy?” Tôi trả lời: “Tôi không có phương pháp gì đặc biệt, chỉ ôn mỗi ngày và ghi lại những từ dễ quên.” Bạn ấy nghe xong nói rằng mình cũng muốn thử cách đó.
After class, a classmate asked how I remembered so many new words. I replied that I had no special method: I simply reviewed daily and wrote down words I tended to forget. He said he wanted to try the method himself.

Phân tích và tự luyện: Người học hãy tìm các cụm 这三本书、那本蓝色的书、哪一本、自己、这种方法 rồi xác định đối tượng quy chiếu của từng cụm trong ngữ cảnh.

Bài đọc 2. Quản lý tài liệu và phân công công việc​

今天上午我们公司召开了一次工作会议。各部门都派了一位代表参加,大家需要确认本月的工作计划。会议开始后,有人提出一个问题:“这几份文件分别由谁负责?”负责人回答说,每个部门都应该先检查自己的材料,然后把有问题的部分标出来。
Jīntiān shàngwǔ wǒmen gōngsī zhàokāi le yí cì gōngzuò huìyì. Gè bùmén dōu pài le yí wèi dàibiǎo cānjiā, dàjiā xūyào quèrèn běn yuè de gōngzuò jìhuà. Huìyì kāishǐ hòu, yǒu rén tíchū yí ge wèntí: “Zhè jǐ fèn wénjiàn fēnbié yóu shéi fùzé?” Fùzérén huídá shuō, měi ge bùmén dōu yīnggāi xiān jiǎnchá zìjǐ de cáiliào, ránhòu bǎ yǒu wèntí de bùfen biāo chūlái.
Sáng nay công ty chúng tôi họp công việc. Mỗi phòng ban cử một đại diện tham gia để xác nhận kế hoạch tháng này. Sau khi họp bắt đầu, có người hỏi: “Mấy tài liệu này do ai phụ trách từng bản?” Người quản lý trả lời rằng mỗi phòng nên kiểm tra tài liệu của mình trước rồi đánh dấu những phần có vấn đề.
This morning our company held a work meeting. Each department sent a representative to confirm the month's plan. Someone asked who was responsible for each of the documents. The manager explained that every department should first examine its own materials and mark any problematic sections.

其中两份文件已经通过审核,其余的还需要修改。财务部的代表说:“我们发现有些数字不一致,所以想知道这些数据到底来自哪里。”技术部的代表解释说,相关记录都保存在内部系统里,任何人都不能未经授权修改它们。
Qízhōng liǎng fèn wénjiàn yǐjīng tōngguò shěnhé, qíyú de hái xūyào xiūgǎi. Cáiwù bù de dàibiǎo shuō: “Wǒmen fāxiàn yǒuxiē shùzì bù yízhì, suǒyǐ xiǎng zhīdào zhèxiē shùjù dàodǐ láizì nǎlǐ.” Jìshù bù de dàibiǎo jiěshì shuō, xiāngguān jìlù dōu bǎocún zài nèibù xìtǒng lǐ, rènhé rén dōu bù néng wèijīng shòuquán xiūgǎi tāmen.
Hai trong số tài liệu đã qua xét duyệt, phần còn lại cần sửa. Đại diện phòng tài chính nói: “Chúng tôi thấy một số con số không khớp nên muốn biết dữ liệu này rốt cuộc từ đâu tới.” Đại diện phòng kỹ thuật giải thích rằng các bản ghi liên quan được lưu trong hệ thống nội bộ và không ai được tự ý sửa chúng khi chưa được cấp quyền.
Two documents had been approved, while the rest needed revisions. Finance reported inconsistent figures and asked where the data had come from. Technology explained that the relevant records were stored in an internal system and that no one could change them without authorization.

会议结束时,经理提醒大家:“任何部门如果遇到困难,都可以向其他部门寻求帮助;不过,各自的责任必须说清楚。”我觉得他说得很有道理,因为彼此合作和各自负责并不矛盾。
Huìyì jiéshù shí, jīnglǐ tíxǐng dàjiā: “Rènhé bùmén rúguǒ yùdào kùnnan, dōu kěyǐ xiàng qítā bùmén xúnqiú bāngzhù; búguò, gèzì de zérèn bìxū shuō qīngchu.” Wǒ juéde tā shuō de hěn yǒu dàolǐ, yīnwèi bǐcǐ hézuò hé gèzì fùzé bìng bù máodùn.
Cuối buổi, quản lý nhắc: “Phòng ban nào gặp khó khăn đều có thể nhờ phòng khác hỗ trợ; nhưng trách nhiệm riêng của mỗi bên phải rõ ràng.” Tôi thấy anh ấy nói có lý, vì hợp tác với nhau và tự chịu trách nhiệm không hề mâu thuẫn.
At the end, the manager reminded everyone that any department facing difficulties could ask another for help, but individual responsibilities had to remain clear. I thought he was right: mutual cooperation and separate accountability are not contradictory.

Phân tích và tự luyện: Phân biệt 其中 hai trong tập văn bản, 其余 là phần dư, 任何部门 biểu thị tập hợp không loại trừ, 各自 và 彼此 đối chiếu trách nhiệm riêng và tương hỗ.

Bài đọc 3. Khi soạn điều khoản của hợp đồng​

本合同由两家公司共同签署。甲方负责提供设备,乙方负责安装和维护。双方同意,在交付之前,各方应当确认其提供的资料真实、完整。任何一方如发现该设备存在质量问题,都有权要求对方在约定期限内采取补救措施。
Běn hétong yóu liǎng jiā gōngsī gòngtóng qiānshǔ. Jiǎfāng fùzé tígōng shèbèi, yǐfāng fùzé ānzhuāng hé wéihù. Shuāngfāng tóngyì, zài jiāofù zhīqián, gè fāng yīngdāng quèrèn qí tígōng de zīliào zhēnshí, wánzhěng. Rènhé yì fāng rú fāxiàn gāi shèbèi cúnzài zhìliàng wèntí, dōu yǒu quán yāoqiú duìfāng zài yuēdìng qīxiàn nèi cǎiqǔ bǔjiù cuòshī.
Hợp đồng này do hai công ty cùng ký. Bên A chịu trách nhiệm cung cấp thiết bị, bên B phụ trách lắp đặt và bảo trì. Hai bên đồng ý rằng trước khi bàn giao, mỗi bên phải xác nhận tài liệu mình cung cấp là xác thực và đầy đủ. Nếu bất kỳ bên nào phát hiện thiết bị nói trên có vấn đề chất lượng thì có quyền yêu cầu bên kia áp dụng biện pháp khắc phục trong thời hạn đã thỏa thuận.
This contract is signed by two companies. Party A supplies the equipment; Party B installs and maintains it. Before delivery, each party must confirm that its documents are genuine and complete. If either party discovers a quality issue with the equipment, it may require the other party to remedy it within the agreed period.

在审核条款时,法务人员发现“其”可能指甲方,也可能指乙方。为了避免歧义,她建议把那一句改成“各方应确认本方所提供资料的真实性”。经理同意了她的建议,并请双方重新核对上述内容。
Zài shěnhé tiáokuǎn shí, fǎwù rényuán fāxiàn “qí” kěnéng zhǐ Jiǎfāng, yě kěnéng zhǐ Yǐfāng. Wèile bìmiǎn qíyì, tā jiànyì bǎ nà yí jù gǎi chéng “Gè fāng yīng quèrèn běnfāng suǒ tígōng zīliào de zhēnshíxìng.” Jīnglǐ tóngyì le tā de jiànyì, bìng qǐng shuāngfāng chóngxīn héduì shàngshù nèiróng.
Khi xét điều khoản, nhân viên pháp chế nhận ra chữ “其” có thể chỉ bên A cũng có thể chỉ bên B. Để tránh mơ hồ, cô đề xuất đổi câu ấy thành “Mỗi bên phải xác nhận tính xác thực của tài liệu do chính bên mình cung cấp”. Quản lý đồng ý đề xuất đó và yêu cầu hai bên đối chiếu lại nội dung nêu trên.
During the review, legal staff found that “其” might refer to either Party A or Party B. To avoid ambiguity, she proposed replacing the sentence with “Each party shall confirm the authenticity of the documents it provides.” The manager agreed and asked both parties to recheck the clauses.

通过这次修改,我们认识到:代词虽然可以让文章更简洁,但在责任和权利问题上,明确的称谓比简单的替代更重要。
Tōngguò zhè cì xiūgǎi, wǒmen rènshi dào: dàicí suīrán kěyǐ ràng wénzhāng gèng jiǎnjié, dàn zài zérèn hé quánlì wèntí shàng, míngquè de chēngwèi bǐ jiǎndān de tìdài gèng zhòngyào.
Qua lần sửa này, chúng tôi nhận ra đại từ có thể giúp văn bản gọn hơn, nhưng trong vấn đề quyền và trách nhiệm, cách gọi rõ ràng quan trọng hơn việc thay thế bằng một từ ngắn.
The revision taught us that pronouns can make writing concise, but in matters of rights and obligations, explicit references are more important than brevity.

Phân tích và tự luyện: Tự chỉ ra khi nào 其 có thể mơ hồ, rồi viết lại bằng tên bên A/bên B. Chú ý 本合同、该设备、对方、上述 xuất hiện ở các tầng tham chiếu khác nhau.

Bài đọc 4. Người dùng và hệ thống thông tin​

昨天晚上,有位用户发现自己的账户无法登录。他以为是密码输错了,于是尝试了几次,但每次都没有成功。他给技术人员发了一条消息:“我的账户为什么突然不能用了?是不是有人修改了它的设置?”
Zuótiān wǎnshang, yǒu wèi yònghù fāxiàn zìjǐ de zhànghù wúfǎ dēnglù. Tā yǐwéi shì mìmǎ shū cuò le, yúshì chángshì le jǐ cì, dàn měi cì dōu méiyǒu chénggōng. Tā gěi jìshù rényuán fā le yì tiáo xiāoxi: “Wǒ de zhànghù wèishénme tūrán bù néng yòng le? Shì bú shì yǒu rén xiūgǎi le tā de shèzhì?”
Tối qua, một người dùng phát hiện tài khoản mình không đăng nhập được. Anh tưởng nhập sai mật khẩu nên thử vài lần nhưng lần nào cũng thất bại. Anh gửi tin cho kỹ thuật viên: “Vì sao tài khoản của tôi đột nhiên không dùng được? Có phải ai đó đã sửa thiết lập của nó không?”
Last night, a user found that he could not log in. He thought he had mistyped the password and tried several times, without success. He messaged support to ask why the account had suddenly stopped working and whether someone had changed its settings.

技术人员回答说:“我们已经检查了该账户的登录记录,没有发现任何人成功进入。您可以先确认自己输入的邮箱地址是否正确。若仍然无法登录,请告诉我们您看到的具体错误提示。”用户按要求逐项检查,最后发现自己选错了登录方式。
Jìshù rényuán huídá shuō: “Wǒmen yǐjīng jiǎnchá le gāi zhànghù de dēnglù jìlù, méiyǒu fāxiàn rènhé rén chénggōng jìnrù. Nín kěyǐ xiān quèrèn zìjǐ shūrù de yóuxiāng dìzhǐ shìfǒu zhèngquè. Ruò réngrán wúfǎ dēnglù, qǐng gàosu wǒmen nín kàndào de jùtǐ cuòwù tíshì.” Yònghù àn yāoqiú zhúxiàng jiǎnchá, zuìhòu fāxiàn zìjǐ xuǎn cuò le dēnglù fāngshì.
Kỹ thuật viên trả lời: “Chúng tôi đã kiểm tra lịch sử đăng nhập của tài khoản đó, không thấy ai truy cập thành công. Ông/bà hãy xác nhận email nhập có đúng hay không. Nếu vẫn không đăng nhập được, xin cho biết thông báo lỗi cụ thể.” Người dùng làm theo từng bước và cuối cùng phát hiện mình chọn sai phương thức đăng nhập.
Support replied that the account logs showed no successful unauthorized access. The user was asked to check the email address and report the precise error if the problem persisted. After following the steps, the user discovered that he had chosen the wrong sign-in method.

这件小事说明,出现问题时,我们不应该立刻认定是谁造成的,而应该先问清楚“什么出了问题”“在哪里出了问题”以及“如何验证原因”。这样才能减少误解,提高处理效率。
Zhè jiàn xiǎoshì shuōmíng, chūxiàn wèntí shí, wǒmen bù yīnggāi lìkè rèndìng shì shéi zàochéng de, ér yīnggāi xiān wèn qīngchu “Shénme chū le wèntí” “Zài nǎlǐ chū le wèntí” yǐjí “Rúhé yànzhèng yuányīn”. Zhèyàng cái néng jiǎnshǎo wùjiě, tígāo chǔlǐ xiàolǜ.
Việc nhỏ này cho thấy khi xảy ra vấn đề, chúng ta không nên lập tức quy kết ai gây ra, mà cần hỏi rõ “cái gì có vấn đề”, “vấn đề ở đâu” và “làm cách nào xác minh nguyên nhân”. Làm vậy mới giảm hiểu lầm và tăng hiệu quả xử lý.
This incident shows that when something goes wrong, we should not immediately blame someone. We should first determine what failed, where the problem occurred, and how to verify its cause. Doing so reduces misunderstandings and improves efficiency.

Phân tích và tự luyện: Phân biệt “ai đó” 有人, “không có ai” 没有任何人, “tài khoản nêu trên” 该账户 và “chính mình” 自己. Những từ nghi vấn trong dấu ngoặc kép thực hiện nhiệm vụ truy vấn thông tin, không nhất thiết là câu hỏi trực tiếp.

Phần 23. Danh mục lỗi dùng đại từ thường gặp và câu sửa chuẩn​

Các trường hợp dưới đây là lỗi hình thức hoặc lỗi không phù hợp với ý định đã nêu. Khi câu gốc có thể đúng trong một ngữ cảnh khác, phần giải thích sẽ nói rõ thay vì đánh dấu sai tuyệt đối. Mỗi mục có phiên bản nên dùng, Pinyin, hai bản dịch và lý do cụ thể.

Lỗi 1: dùng 您们 như dạng số nhiều chuẩn​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *您们,请进。

各位,请进。
Gèwèi, qǐng jìn.
Xin mời quý vị vào.
Everyone, please come in.

Phân tích: Trong phổ thông chuẩn, ưu tiên 各位 hoặc 您二位/您几位; không tạo trực tiếp 您们 như 你们.

Lỗi 2: thêm 们 sau danh từ có số từ – lượng từ​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *三个老师们都来了。

三位老师都来了。
Sān wèi lǎoshī dōu lái le.
Cả ba giáo viên đều đã đến.
All three teachers have arrived.

Phân tích: Ba người được đếm trực tiếp bằng 三位; thêm 们 ở đây không tự nhiên.

Lỗi 3: nhầm 哪里 với 那里 khi hỏi địa điểm​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *你现在在那里? (ý hỏi ở đâu)

你现在在哪里?
Nǐ xiànzài zài nǎlǐ?
Bây giờ bạn ở đâu?
Where are you now?

Phân tích: 哪里 nǎlǐ để hỏi; 那里 nàlǐ để chỉ “ở đó”, trừ khi muốn hỏi theo kiểu xác nhận “ở chỗ đó à?”.

Lỗi 4: đưa từ hỏi ra đầu theo trật tự tiếng Anh​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *谁你认识? (ý hỏi bạn quen ai)

你认识谁?
Nǐ rènshi shéi?
Bạn quen ai?
Whom do you know?

Phân tích: 谁 đứng vị trí tân ngữ của 认识; với bối cảnh đề ngữ đặc biệt có thể có trật tự khác, nhưng đây là mẫu hỏi cơ bản.

Lỗi 5: bỏ 的 khi hỏi sở hữu không có quan hệ thân thuộc​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *这是你书吗?

这是你的书吗?
Zhè shì nǐ de shū ma?
Đây có phải sách của bạn không?
Is this your book?

Phân tích: 你的书 là kết cấu sở hữu chuẩn; không suy diễn quy tắc lược 的 của 我妈妈 sang mọi danh từ.

Lỗi 6: đảo sai trật tự chỉ định – số từ – lượng từ​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *三这本书很重要。

这三本书很重要。
Zhè sān běn shū hěn zhòngyào.
Ba quyển sách này rất quan trọng.
These three books are very important.

Phân tích: 这 đứng trước 三本书, không đứng sau số từ theo công thức trung tính.

Lỗi 7: thiếu lượng từ sau số từ đi với danh từ đếm được​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *这三书需要翻译。

这三本书需要翻译。
Zhè sān běn shū xūyào fānyì.
Ba cuốn sách này cần được dịch.
These three books need translating.

Phân tích: 本 là lượng từ phù hợp cho sách; dùng số từ trực tiếp trước danh từ không đúng mẫu đếm thông thường.

Lỗi 8: đặt 什么 sai vị trí trong kết cấu phiếm chỉ​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *我不想吃什么都。

我什么都不想吃。
Wǒ shénme dōu bù xiǎng chī.
Tôi chẳng muốn ăn gì cả.
I do not want to eat anything.

Phân tích: Phải đưa 什么 lên trước 都 và vị ngữ phủ định để tạo phạm vi không loại trừ.

Lỗi 9: thiếu 都 trong cấu trúc 任指​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *谁可以参加。 (muốn nói ai cũng tham gia được)

谁都可以参加。
Shéi dōu kěyǐ cānjiā.
Ai cũng có thể tham gia.
Anyone may participate.

Phân tích: Thiếu 都, 谁 có thể được hiểu là thành tố nghi vấn tùy ngữ điệu.

Lỗi 10: đặt phó từ phủ định sai vị trí với 哪儿​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *周末我哪儿没也去。

周末我哪儿也没去。
Zhōumò wǒ nǎr yě méi qù.
Cuối tuần tôi chẳng đi đâu cả.
I did not go anywhere over the weekend.

Phân tích: Trật tự cơ bản 哪儿 + 也 + 没 + 去.

Lỗi 11: dùng 怎么样 thay cho 怎么 khi hỏi phương pháp​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *你怎么样解决这个问题? (muốn hỏi dùng cách nào)

你怎么解决这个问题?
Nǐ zěnme jiějué zhège wèntí?
Bạn giải quyết vấn đề này bằng cách nào?
How do you solve this problem?

Phân tích: 怎么 hỏi phương pháp đi trực tiếp trước động từ; 怎么样 thường hỏi tình trạng/đánh giá.

Lỗi 12: dùng 什么 thay 哪 khi chọn trong một danh sách​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *这两本书你要什么本?

这两本书你要哪一本?
Zhè liǎng běn shū nǐ yào nǎ yì běn?
Trong hai cuốn sách này, bạn muốn quyển nào?
Which of these two books do you want?

Phân tích: 哪一本 truy vấn một lựa chọn xác định; 什么本 không phải mẫu câu chuẩn.

Lỗi 13: coi 彼此 và 各自 đồng nghĩa trong phân công​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *两个部门彼此负责自己的预算。 (ý mỗi bộ phận tự chịu)

两个部门各自负责自己的预算。
Liǎng ge bùmén gèzì fùzé zìjǐ de yùsuàn.
Hai phòng ban tự chịu trách nhiệm ngân sách của từng phòng.
Each of the two departments is responsible for its own budget.

Phân tích: 各自 nhấn phân phối trách nhiệm; 彼此 nhấn quan hệ giữa các chủ thể.

Lỗi 14: nhầm 他们 và 它们 khi trỏ vật trong văn viết​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *这些设备很新,他们很好用。

这些设备很新,它们很好用。
Zhèxiē shèbèi hěn xīn, tāmen hěn hǎoyòng.
Những thiết bị này rất mới và dùng tốt.
These devices are new and work well.

Phân tích: Trong chữ viết chuẩn, trỏ đồ vật dùng 它们; khẩu ngữ ba chữ tāmen đồng âm.

Lỗi 15: dùng “nhiều” thay cho “còn lại”​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *有两份已经签字,其他是余下那份。

有两份已经签字,其余的还没签字。
Yǒu liǎng fèn yǐjīng qiānzì, qíyú de hái méi qiānzì.
Hai bản đã được ký, các bản còn lại chưa ký.
Two copies have been signed; the remaining ones have not.

Phân tích: 其余的 xác định phần dư của cùng một tập văn bản; 其他 có thể chỉ nhóm khác không đồng nhất với phần còn lại.

Lỗi 16: biến danh ngữ chứa 这 thành trạng ngữ không có giới từ​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *我学习这里。 (muốn nói học ở đây)

我在这里学习。
Wǒ zài zhèlǐ xuéxí.
Tôi học ở đây.
I study here.

Phân tích: Nếu dùng nơi chốn làm trạng ngữ cho hành động trong mẫu thông dụng, thường cần 在这里.

Lỗi 17: đánh đồng 自己 với “của tôi”​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *自己电脑在桌上。 (muốn nói máy tính của tôi)

我的电脑在桌上。
Wǒ de diànnǎo zài zhuō shàng.
Máy tính của tôi ở trên bàn.
My computer is on the table.

Phân tích: 自己 thường cần chủ thể hồi chỉ rõ; 我的 đánh dấu sở hữu ngôi một minh bạch.

Lỗi 18: hỏi “bao lâu” bằng từ hỏi “khi nào”​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *从机场到这里什么时候?

从机场到这里需要多久?
Cóng jīchǎng dào zhèlǐ xūyào duōjiǔ?
Từ sân bay tới đây mất bao lâu?
How long does it take to get here from the airport?

Phân tích: 多久 hỏi thời lượng, 什么时候 hỏi thời điểm.

Lỗi 19: dùng 各 cho toàn bộ nhóm mà quên phân phối​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *各资料都放这里。 (ý toàn bộ tài liệu)

所有资料都放在这里。
Suǒyǒu zīliào dōu fàng zài zhèlǐ.
Toàn bộ tài liệu đều để ở đây.
All materials are stored here.

Phân tích: 所有 nhấn toàn tập hợp, 各 thường đi với đơn vị có thể phân phối như 各部门、各项资料.

Lỗi 20: dùng 该 khi nói “đã đến lúc” theo chức năng hồi chỉ​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *该产品了,我们走吧。 (ý đã đến lúc đi)

该走了,我们走吧。
Gāi zǒu le, wǒmen zǒu ba.
Đến lúc phải đi rồi, chúng ta đi thôi.
It's time to go; let's leave.

Phân tích: 该 + động từ có nghĩa nên/đã đến lúc; 该 + danh từ trong 该产品 là yếu tố chỉ thị văn viết, không cùng chức năng.

Lỗi 21: lược sai từ hỏi trong mệnh đề phụ​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *我不知道他在什么哪里。

我不知道他在哪里。
Wǒ bù zhīdào tā zài nǎlǐ.
Tôi không biết anh ấy ở đâu.
I do not know where he is.

Phân tích: 哪里 đã là từ hỏi nơi chốn, không cần đặt 什么 vào trước.

Lỗi 22: nhầm hỏi “bao nhiêu tiền” với “bao nhiêu người”​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: *这个多少钱人?

这里有多少人?
Zhèlǐ yǒu duōshao rén?
Ở đây có bao nhiêu người?
How many people are here?

Phân tích: 多少人 hỏi số người; 多少钱 hỏi số tiền và là kết cấu khác.

Lỗi 23: dùng 我们 khi câu cần chủ ý bao gồm người nghe​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: 我们一起做吧。 (không sai, nhưng muốn mời thân mật)

咱们一起做吧。
Zánmen yìqǐ zuò ba.
Chúng ta cùng làm nhé.
Let's do it together.

Phân tích: Đây là điều chỉnh sắc thái, không phải lỗi ngữ pháp tuyệt đối: 我们 cũng có thể bao gồm người nghe.

Lỗi 24: dùng 其 dẫn tới mơ hồ trong hợp đồng​

Câu cần sửa hoặc đối chiếu: 供应商通知客户其账户已变更。 (mơ hồ “其”)

供应商通知客户,供应商的收款账户已变更。
Gōngyìngshāng tōngzhī kèhù, gōngyìngshāng de shōukuǎn zhànghù yǐ biàngēng.
Nhà cung cấp thông báo cho khách hàng rằng tài khoản nhận tiền của nhà cung cấp đã thay đổi.
The supplier informed the customer that the supplier’s receiving account had changed.

Phân tích: Câu gốc không chắc sai ngữ pháp nhưng mơ hồ chủ sở hữu; hợp đồng nên lặp danh từ cho rõ.

Phần 24. Bài tập tổng hợp về tất cả đại từ trong tiếng Trung​

Bài tập sắp xếp theo độ khó tăng dần. Đọc câu hỏi trước, tự viết đáp án bằng chữ Hán giản thể, sau đó mới đối chiếu phần đáp án ở phần tiếp theo. Với bài phân tích, hãy xác định chính xác từ thay cho người/vật nào và vì sao dùng dạng đó. Nhiều bài cố ý dùng ngữ cảnh thương mại, giáo dục và công nghệ để người học luyện ngôn ngữ có giá trị thực tế.

Dạng 1. Chọn đại từ thích hợp để điền chỗ trống​

  1. Điền 我 / 你 / 他: ____ 已经把合同发给你了。 (người nói tự đề cập mình)
  2. Điền 您 / 你们: 请问____需要哪一份资料? (lời nói kính trọng một khách)
  3. Điền 我们 / 咱们: ____ 一起完成这道练习吧。 (chủ ý mời cả người nghe)
  4. Điền 它 / 她: 这台机器虽然旧,____ 还能工作。
  5. Điền 这 / 那: ____ 三份文件是我手里拿着的。 (người nói cầm tài liệu)
  6. Điền 哪里 / 那里: 你现在住在____?
  7. Điền 哪 / 那: 你想买____一本书?
  8. Điền 谁 / 什么: 你把这条消息告诉了____?
  9. Điền 自己 / 别人: 每个人应该保管好____的证件。
  10. Điền 彼此 / 各自: 两个部门____负责自己的工作。
  11. Điền 其他 / 其余: 四份报告中,一份完成了,____的还没完成。
  12. Điền 本 / 该: ____ 合同经双方签字后生效。 (văn bản đang soạn)

Dạng 2. Phân biệt từ hỏi có hình thức gần nhau​

  1. Điền 怎么 / 怎么样: 这个新系统运行得____?
  2. Điền 怎么 / 怎么样: 我们应该____处理这批货?
  3. Điền 什么 / 哪: 你要____一份合同? (trong ba bản có sẵn)
  4. Điền 什么 / 哪: 这是____类型的合同?
  5. Điền 几 / 多久: 你学了____年汉语?
  6. Điền 多少钱 / 几: 这台打印机____?
  7. Điền 什么时候 / 多久: 请问会议____开始?
  8. Điền 什么时候 / 多久: 这次检查大概需要____?
  9. Điền 这里 / 那里: ____是我们的仓库,那里是办公室。 (vị trí người nói đứng)
  10. Điền 这样 / 那么: 你____解释,大家就能听懂。 (người nói chỉ cách ngay lúc đó)
  11. Điền 什么样 / 怎么样: 你想选____的老师?
  12. Điền 谁 / 哪位: 请问____是王教授? (hỏi lịch sự trong nhiều người)

Dạng 3. Sửa lỗi trật tự câu và cấu tạo cụm danh từ​

  1. Sửa: 三这份文件需要审核。
  2. Sửa: 两个老师们先进去。
  3. Sửa: 你问谁了告诉? (ý: bạn đã nói cho ai biết?)
  4. Sửa: 这个是你书吗?
  5. Sửa: 我没有什么都吃。 (ý: không ăn gì cả)
  6. Sửa: 哪里也我没去。
  7. Sửa: 大家彼此做自己的作业。 (ý: mỗi người tự làm)
  8. Sửa: 那里你的学校吗? (muốn hỏi nơi đó có phải trường bạn)
  9. Sửa: 这三台电脑们都坏了。
  10. Sửa: 这个工作自己负责。 (ý chính tôi phụ trách)
  11. Sửa: 我不认识全部谁。 (ý không quen ai)
  12. Sửa: 哪一个东西你买了? (câu hỏi trung tính tự nhiên)

Dạng 4. Dịch Việt – Trung có đại từ và mối quan hệ sở hữu​

  1. Dịch: Đây là tài liệu của tôi, không phải của anh ấy.
  2. Dịch: Chúng ta cùng luyện nói tiếng Trung nhé.
  3. Dịch: Mỗi người cần bảo vệ tài khoản của mình.
  4. Dịch: Ba bản hợp đồng kia do ai gửi?
  5. Dịch: Tôi không biết bạn để chìa khóa ở đâu.
  6. Dịch: Bất cứ ai cũng có thể tham gia khóa học.
  7. Dịch: Phòng ban nào cũng có nhiệm vụ riêng.
  8. Dịch: Chúng tôi cần một kiểu giải pháp khác.
  9. Dịch: Hai bên nên tôn trọng lẫn nhau.
  10. Dịch: Khoản phí đó do bên nào chịu?
  11. Dịch: Những tài liệu còn lại cần xem xét thêm.
  12. Dịch: Tôi không thấy ai ở trong phòng cả.

Dạng 5. Phân tích phạm vi, ngữ nghĩa và câu có nhiều đại từ​

  1. Phân tích: 谁都认识他。 (ai là chủ thể, ai được biết đến?)
  2. Phân tích: 他谁都不认识。 (có khác câu trên không?)
  3. Phân tích: 我们没看完全部文件。
  4. Phân tích: 我们一份文件也没看。
  5. Phân tích: 这些学生不都认识老师。
  6. Phân tích: 这些学生都不认识老师。
  7. Phân tích: 每个学生都有自己的桌子。
  8. Phân tích: 他们彼此认识,但各自住得很远。
  9. Phân tích: 我好像在哪儿见过她。
  10. Phân tích: 无论谁来,我都欢迎。
  11. Phân tích: 该设备的功能与其他设备不同。
  12. Phân tích: 这几台机器,其中两台已经维修好了。

Dạng 6. Ứng dụng nâng cao trong công sở, hợp đồng và văn viết​

  1. Viết câu: Bên chúng tôi gửi cho mỗi phòng ban ba mẫu đơn này.
  2. Viết câu: Người nộp đơn phải tự ký vào tài liệu này.
  3. Viết câu: Quy định nói trên áp dụng cho bất kỳ nhân viên nào.
  4. Viết câu: Xin xác nhận ai có quyền sửa tài liệu đó.
  5. Viết câu: Hai bên phải tự chịu chi phí của mình.
  6. Viết câu: Không ai được công khai những thông tin đó nếu chưa được cho phép.
  7. Viết câu: Tôi muốn hỏi vì sao hệ thống ấy ngừng hoạt động.
  8. Viết câu: Cần làm rõ “tài khoản của bên nào” trong hợp đồng.
  9. Viết câu: Mọi người cần kiểm tra xem mình đã nhận được những tài liệu nào.
  10. Viết câu: Có những phần tử hợp lệ, các phần còn lại cần xét lại.
  11. Viết câu: Ai có bất kỳ câu hỏi nào cũng có thể liên hệ với chúng tôi.
  12. Viết câu: Vị nào phụ trách khoản phí nói trên?

Phần 25. Đáp án toàn bộ bài tập: bốn dòng và giải thích từng trường hợp​

Đối chiếu câu trả lời theo thứ tự bài tập. Một số câu có các phương án đúng khác nhau nhưng khác văn phong; đáp án chọn dạng chuẩn và tự nhiên nhất để minh họa. Đặc biệt, các bài về 我们/咱们, 谁/哪位, 其他/其余 có thể cần giải thích thêm về bối cảnh, không nên chỉ đánh dấu đúng – sai theo một từ.

Đáp án — Dạng 1. Chọn đại từ thích hợp để điền chỗ trống​

  1. Yêu cầu:Điền 我 / 你 / 他: ____ 已经把合同发给你了。 (người nói tự đề cập mình)
    我已经把合同发给你了。
    Wǒ yǐjīng bǎ hétong fā gěi nǐ le.
    Tôi đã gửi hợp đồng cho bạn rồi.
    I have sent you the contract.

    Giải thích đáp án: Chủ ngữ là người nói, nên dùng 我.
  2. Yêu cầu:Điền 您 / 你们: 请问____需要哪一份资料? (lời nói kính trọng một khách)
    请问您需要哪一份资料?
    Qǐngwèn nín xūyào nǎ yí fèn zīliào?
    Xin hỏi ông/bà cần tài liệu nào?
    May I ask which document you need?

    Giải thích đáp án: 您 dành cho người nghe theo sắc thái kính trọng.
  3. Yêu cầu:Điền 我们 / 咱们: ____ 一起完成这道练习吧。 (chủ ý mời cả người nghe)
    咱们一起完成这道练习吧。
    Zánmen yìqǐ wánchéng zhè dào liànxí ba.
    Chúng ta cùng hoàn thành bài luyện tập này nhé.
    Let's finish this exercise together.

    Giải thích đáp án: 咱们 nhấn người nghe cùng tham gia; 我们 cũng có thể dùng nhưng ý mời không trực tiếp bằng.
  4. Yêu cầu:Điền 它 / 她: 这台机器虽然旧,____ 还能工作。
    这台机器虽然旧,它还能工作。
    Zhè tái jīqì suīrán jiù, tā hái néng gōngzuò.
    Dù máy này cũ, nó vẫn hoạt động được.
    Although this machine is old, it still works.

    Giải thích đáp án: Vật vô tri dùng 它 trong chữ viết chuẩn.
  5. Yêu cầu:Điền 这 / 那: ____ 三份文件是我手里拿着的。 (người nói cầm tài liệu)
    这三份文件是我手里拿着的。
    Zhè sān fèn wénjiàn shì wǒ shǒu lǐ názhe de.
    Ba tài liệu này là những bản tôi đang cầm.
    These three documents are the ones I am holding.

    Giải thích đáp án: 这 thường chỉ những đối tượng ngay gần người nói.
  6. Yêu cầu:Điền 哪里 / 那里: 你现在住在____?
    你现在住在哪里?
    Nǐ xiànzài zhù zài nǎlǐ?
    Bây giờ bạn sống ở đâu?
    Where do you live now?

    Giải thích đáp án: 哪里 hỏi địa điểm, thanh ba ở 哪.
  7. Yêu cầu:Điền 哪 / 那: 你想买____一本书?
    你想买哪一本书?
    Nǐ xiǎng mǎi nǎ yì běn shū?
    Bạn muốn mua quyển sách nào?
    Which book do you want to buy?

    Giải thích đáp án: 哪 là từ nghi vấn lựa chọn trong danh sách.
  8. Yêu cầu:Điền 谁 / 什么: 你把这条消息告诉了____?
    你把这条消息告诉了谁?
    Nǐ bǎ zhè tiáo xiāoxi gàosu le shéi?
    Bạn đã nói tin này cho ai?
    Whom did you tell this news to?

    Giải thích đáp án: Ai nhận thông tin nên dùng 谁.
  9. Yêu cầu:Điền 自己 / 别人: 每个人应该保管好____的证件。
    每个人应该保管好自己的证件。
    Měi ge rén yīnggāi bǎoguǎn hǎo zìjǐ de zhèngjiàn.
    Mỗi người nên giữ gìn giấy tờ của chính mình.
    Everyone should keep their own documents safe.

    Giải thích đáp án: 自己 hồi chỉ chủ thể phân phối 每个人.
  10. Yêu cầu:Điền 彼此 / 各自: 两个部门____负责自己的工作。
    两个部门各自负责自己的工作。
    Liǎng ge bùmén gèzì fùzé zìjǐ de gōngzuò.
    Hai phòng ban mỗi bên tự chịu trách nhiệm công việc của mình.
    Each department is responsible for its own work.

    Giải thích đáp án: 各自 biểu thị phân chia trách nhiệm, không phải tương hỗ.
  11. Yêu cầu:Điền 其他 / 其余: 四份报告中,一份完成了,____的还没完成。
    四份报告中,一份完成了,其余的还没完成。
    Sì fèn bàogào zhōng, yí fèn wánchéng le, qíyú de hái méi wánchéng.
    Trong bốn báo cáo, một bản đã xong, các bản còn lại chưa xong.
    Of the four reports, one is complete and the rest are not.

    Giải thích đáp án: 其余 chỉ tập dư sau khi lấy một phần đã hoàn tất.
  12. Yêu cầu:Điền 本 / 该: ____ 合同经双方签字后生效。 (văn bản đang soạn)
    本合同经双方签字后生效。
    Běn hétong jīng shuāngfāng qiānzì hòu shēngxiào.
    Hợp đồng này có hiệu lực sau khi hai bên ký.
    This contract takes effect after both parties sign it.

    Giải thích đáp án: 本合同 chỉ chính văn bản hiện hành, tránh 该 nếu chưa có tiền ngữ rõ.

Đáp án — Dạng 2. Phân biệt từ hỏi có hình thức gần nhau​

  1. Yêu cầu:Điền 怎么 / 怎么样: 这个新系统运行得____?
    这个新系统运行得怎么样?
    Zhège xīn xìtǒng yùnxíng de zěnmeyàng?
    Hệ thống mới vận hành thế nào?
    How is the new system performing?

    Giải thích đáp án: 怎么样 hỏi tình trạng/đánh giá sau 得.
  2. Yêu cầu:Điền 怎么 / 怎么样: 我们应该____处理这批货?
    我们应该怎么处理这批货?
    Wǒmen yīnggāi zěnme chǔlǐ zhè pī huò?
    Chúng ta nên xử lý lô hàng này bằng cách nào?
    How should we handle this shipment?

    Giải thích đáp án: 怎么 hỏi phương pháp trước động từ 处理.
  3. Yêu cầu:Điền 什么 / 哪: 你要____一份合同? (trong ba bản có sẵn)
    你要哪一份合同?
    Nǐ yào nǎ yí fèn hétong?
    Bạn cần bản hợp đồng nào?
    Which contract do you want?

    Giải thích đáp án: 哪一份 hỏi một lựa chọn thuộc tập hợp hữu hạn.
  4. Yêu cầu:Điền 什么 / 哪: 这是____类型的合同?
    这是什么类型的合同?
    Zhè shì shénme lèixíng de hétong?
    Đây là hợp đồng thuộc loại nào?
    What type of contract is this?

    Giải thích đáp án: 什么 hỏi loại hình, không truy vấn bản cụ thể trong tập có sẵn.
  5. Yêu cầu:Điền 几 / 多久: 你学了____年汉语?
    你学了几年汉语?
    Nǐ xué le jǐ nián Hànyǔ?
    Bạn học tiếng Trung được mấy năm rồi?
    How many years have you studied Chinese?

    Giải thích đáp án: 几 đi trước 年 để hỏi số năm, trong khi 多久 hỏi độ dài thời gian chung.
  6. Yêu cầu:Điền 多少钱 / 几: 这台打印机____?
    这台打印机多少钱?
    Zhè tái dǎyìnjī duōshao qián?
    Máy in này bao nhiêu tiền?
    How much is this printer?

    Giải thích đáp án: 多少钱 là cụm hỏi giá thông dụng.
  7. Yêu cầu:Điền 什么时候 / 多久: 请问会议____开始?
    请问会议什么时候开始?
    Qǐngwèn huìyì shénme shíhou kāishǐ?
    Xin hỏi cuộc họp bắt đầu lúc nào?
    When does the meeting start?

    Giải thích đáp án: Hỏi mốc bắt đầu, không hỏi thời lượng.
  8. Yêu cầu:Điền 什么时候 / 多久: 这次检查大概需要____?
    这次检查大概需要多久?
    Zhè cì jiǎnchá dàgài xūyào duōjiǔ?
    Đợt kiểm tra này ước chừng mất bao lâu?
    How long will this inspection take?

    Giải thích đáp án: 多久 biểu thị khoảng thời gian cần thiết.
  9. Yêu cầu:Điền 这里 / 那里: ____是我们的仓库,那里是办公室。 (vị trí người nói đứng)
    这里是我们的仓库,那里是办公室。
    Zhèlǐ shì wǒmen de cāngkù, nàlǐ shì bàngōngshì.
    Đây là nhà kho của chúng tôi, còn đằng kia là văn phòng.
    This is our warehouse, and that is the office.

    Giải thích đáp án: Ở vị trí người nói chọn 这里 để chỉ nơi này, đối lập với 那里 ở phía xa.
  10. Yêu cầu:Điền 这样 / 那么: 你____解释,大家就能听懂。 (người nói chỉ cách ngay lúc đó)
    你这样解释,大家就能听懂。
    Nǐ zhèyàng jiěshì, dàjiā jiù néng tīngdǒng.
    Bạn giải thích như vậy thì mọi người hiểu được.
    If you explain it this way, everyone can understand.

    Giải thích đáp án: 这样 trỏ phương thức vừa được thể hiện; 那么 thường nhấn mức độ hoặc kết nối tình huống.
  11. Yêu cầu:Điền 什么样 / 怎么样: 你想选____的老师?
    你想选什么样的老师?
    Nǐ xiǎng xuǎn shénme yàng de lǎoshī?
    Bạn muốn chọn kiểu giáo viên như thế nào?
    What kind of teacher do you want to choose?

    Giải thích đáp án: 什么样的 đứng trước danh từ làm định ngữ.
  12. Yêu cầu:Điền 谁 / 哪位: 请问____是王教授? (hỏi lịch sự trong nhiều người)
    请问哪位是王教授?
    Qǐngwèn nǎ wèi shì Wáng jiàoshòu?
    Xin hỏi vị nào là Giáo sư Vương?
    May I ask which person is Professor Wang?

    Giải thích đáp án: 哪位 là cách hỏi lựa chọn một người lịch sự; 谁 cũng có thể đúng về ngữ pháp.

Đáp án — Dạng 3. Sửa lỗi trật tự câu và cấu tạo cụm danh từ​

  1. Yêu cầu:Sửa: 三这份文件需要审核。
    这三份文件需要审核。
    Zhè sān fèn wénjiàn xūyào shěnhé.
    Ba tài liệu này cần được kiểm tra.
    These three documents need review.

    Giải thích đáp án: Trật tự 这 + 三 + 份 + 文件.
  2. Yêu cầu:Sửa: 两个老师们先进去。
    两位老师先进去。
    Liǎng wèi lǎoshī xiān jìnqù.
    Hai giáo viên vào trước.
    The two teachers should go in first.

    Giải thích đáp án: Không thêm 们 sau danh từ đã có 两位 đếm số lượng.
  3. Yêu cầu:Sửa: 你问谁了告诉? (ý: bạn đã nói cho ai biết?)
    你告诉谁了?
    Nǐ gàosu shéi le?
    Bạn đã nói cho ai biết rồi?
    Who did you tell?

    Giải thích đáp án: Chủ ngữ + 告诉 + 谁 + 了; không đảo trật tự dựa theo tiếng Việt.
  4. Yêu cầu:Sửa: 这个是你书吗?
    这是你的书吗?
    Zhè shì nǐ de shū ma?
    Đây có phải sách của bạn không?
    Is this your book?

    Giải thích đáp án: Thêm 的 đánh dấu quan hệ sở hữu, có thể bỏ 个 khi 这 đứng độc lập.
  5. Yêu cầu:Sửa: 我没有什么都吃。 (ý: không ăn gì cả)
    我什么都没吃。
    Wǒ shénme dōu méi chī.
    Tôi chẳng ăn gì cả.
    I did not eat anything.

    Giải thích đáp án: 什么都 đứng trước phủ định 没 + động từ để tạo phủ định toàn bộ.
  6. Yêu cầu:Sửa: 哪里也我没去。
    我哪里也没去。
    Wǒ nǎlǐ yě méi qù.
    Tôi chẳng đi đâu cả.
    I did not go anywhere.

    Giải thích đáp án: 我 làm chủ thể, 哪里 cũng có thể thay bằng 哪儿, 也没去 là vị ngữ phủ định.
  7. Yêu cầu:Sửa: 大家彼此做自己的作业。 (ý: mỗi người tự làm)
    大家各自做自己的作业。
    Dàjiā gèzì zuò zìjǐ de zuòyè.
    Mọi người tự làm bài tập của mình.
    Everyone does their own homework.

    Giải thích đáp án: 各自 nhấn mỗi người tự làm; 彼此 là tương hỗ.
  8. Yêu cầu:Sửa: 那里你的学校吗? (muốn hỏi nơi đó có phải trường bạn)
    那里是你的学校吗?
    Nàlǐ shì nǐ de xuéxiào ma?
    Ở đó có phải trường của bạn không?
    Is that your school over there?

    Giải thích đáp án: Trong khung danh từ phán đoán, dùng 是; 那里 chỉ vị trí, không hỏi đâu.
  9. Yêu cầu:Sửa: 这三台电脑们都坏了。
    这三台电脑都坏了。
    Zhè sān tái diànnǎo dōu huài le.
    Cả ba máy tính này đều hỏng rồi.
    All three of these computers have broken down.

    Giải thích đáp án: Không thêm 们 cho danh từ đồ vật và cụm đã có số từ – lượng từ.
  10. Yêu cầu:Sửa: 这个工作自己负责。 (ý chính tôi phụ trách)
    这个工作由我自己负责。
    Zhège gōngzuò yóu wǒ zìjǐ fùzé.
    Công việc này do chính tôi phụ trách.
    I am personally responsible for this task.

    Giải thích đáp án: Bổ sung 我 để xác định chủ thể hồi chỉ của 自己 và dùng 由 giới thiệu người phụ trách.
  11. Yêu cầu:Sửa: 我不认识全部谁。 (ý không quen ai)
    我谁都不认识。
    Wǒ shéi dōu bú rènshi.
    Tôi chẳng quen ai.
    I do not know anyone.

    Giải thích đáp án: Đặt 谁 trước 都 + 不 + động từ, giữ 我 là chủ thể.
  12. Yêu cầu:Sửa: 哪一个东西你买了? (câu hỏi trung tính tự nhiên)
    你买了哪一个?
    Nǐ mǎi le nǎ yí ge?
    Bạn đã mua cái nào?
    Which one did you buy?

    Giải thích đáp án: Không phải trật tự gốc luôn sai; đây là phiên bản hỏi tự nhiên khi nhóm đồ đã được xác định.

Đáp án — Dạng 4. Dịch Việt – Trung có đại từ và mối quan hệ sở hữu​

  1. Yêu cầu:Dịch: Đây là tài liệu của tôi, không phải của anh ấy.
    这是我的文件,不是他的。
    Zhè shì wǒ de wénjiàn, bú shì tā de.
    Đây là tài liệu của tôi, không phải của anh ấy.
    This is my document, not his.

    Giải thích đáp án: 我的 / 他的 đều lược danh từ 文件 ở phía sau vì đã rõ.
  2. Yêu cầu:Dịch: Chúng ta cùng luyện nói tiếng Trung nhé.
    咱们一起练习说汉语吧。
    Zánmen yìqǐ liànxí shuō Hànyǔ ba.
    Chúng ta cùng luyện nói tiếng Trung nhé.
    Let's practice speaking Chinese together.

    Giải thích đáp án: 咱们 mời cả người nghe tham gia, sắc thái thân mật.
  3. Yêu cầu:Dịch: Mỗi người cần bảo vệ tài khoản của mình.
    每个人都需要保护自己的账户。
    Měi ge rén dōu xūyào bǎohù zìjǐ de zhànghù.
    Mỗi người đều cần bảo vệ tài khoản của mình.
    Everyone needs to protect their own account.

    Giải thích đáp án: 每个人 đều có phân phối, 自己 hồi chỉ chủ thể từng cá nhân.
  4. Yêu cầu:Dịch: Ba bản hợp đồng kia do ai gửi?
    那三份合同是谁寄来的?
    Nà sān fèn hétong shì shéi jì lái de?
    Ba bản hợp đồng kia do ai gửi tới?
    Who sent those three contracts?

    Giải thích đáp án: 那三份 hạn định danh từ, 谁 hỏi tác nhân trong kết cấu 是…的.
  5. Yêu cầu:Dịch: Tôi không biết bạn để chìa khóa ở đâu.
    我不知道你把钥匙放在哪里了。
    Wǒ bù zhīdào nǐ bǎ yàoshi fàng zài nǎlǐ le.
    Tôi không biết bạn đã để chìa khóa ở đâu.
    I don't know where you put the key.

    Giải thích đáp án: Mệnh đề gián tiếp chứa 在哪里 ở vị trí nơi chốn.
  6. Yêu cầu:Dịch: Bất cứ ai cũng có thể tham gia khóa học.
    任何人都可以参加这门课程。
    Rènhé rén dōu kěyǐ cānjiā zhè mén kèchéng.
    Bất cứ ai cũng có thể tham gia khóa học này.
    Anyone may join this course.

    Giải thích đáp án: 任何人 thường kết hợp 都 để nhấn không loại trừ.
  7. Yêu cầu:Dịch: Phòng ban nào cũng có nhiệm vụ riêng.
    各个部门都有自己的任务。
    Gè ge bùmén dōu yǒu zìjǐ de rènwu.
    Phòng ban nào cũng có nhiệm vụ riêng.
    Each department has its own tasks.

    Giải thích đáp án: 各个 nhấn từng bộ phận, 自己 duy trì quan hệ từng đơn vị.
  8. Yêu cầu:Dịch: Chúng tôi cần một kiểu giải pháp khác.
    我们需要另一种解决办法。
    Wǒmen xūyào lìng yì zhǒng jiějué bànfǎ.
    Chúng tôi cần một kiểu giải pháp khác.
    We need a different kind of solution.

    Giải thích đáp án: 另 + 一 + 种 tạo cấu trúc một loại khác, không cần chuyển nguyên xi “khác” thành 其他.
  9. Yêu cầu:Dịch: Hai bên nên tôn trọng lẫn nhau.
    双方应该彼此尊重。
    Shuāngfāng yīnggāi bǐcǐ zūnzhòng.
    Hai bên nên tôn trọng lẫn nhau.
    Both parties should respect each other.

    Giải thích đáp án: 彼此 chỉ tương hỗ, không nhầm 各自.
  10. Yêu cầu:Dịch: Khoản phí đó do bên nào chịu?
    该项费用应由哪一方承担?
    Gāi xiàng fèiyòng yīng yóu nǎ yì fāng chéngdān?
    Khoản phí đó nên do bên nào gánh chịu?
    Which party should bear that expense?

    Giải thích đáp án: 该项 hồi chỉ một khoản đã xác định, 哪一方 hỏi lựa chọn bên chịu trách nhiệm.
  11. Yêu cầu:Dịch: Những tài liệu còn lại cần xem xét thêm.
    其余的文件还需要进一步审核。
    Qíyú de wénjiàn hái xūyào jìnyíbù shěnhé.
    Những tài liệu còn lại cần kiểm tra thêm.
    The remaining documents need further review.

    Giải thích đáp án: 其余的 hồi chỉ phần dư của tập tài liệu đã nêu.
  12. Yêu cầu:Dịch: Tôi không thấy ai ở trong phòng cả.
    我在房间里谁也没看见。
    Wǒ zài fángjiān lǐ shéi yě méi kànjiàn.
    Tôi không nhìn thấy ai trong phòng cả.
    I did not see anyone in the room.

    Giải thích đáp án: 谁也没 thể hiện phủ định mọi lựa chọn người trong bối cảnh.

Đáp án — Dạng 5. Phân tích phạm vi, ngữ nghĩa và câu có nhiều đại từ​

  1. Yêu cầu:Phân tích: 谁都认识他。 (ai là chủ thể, ai được biết đến?)
    谁都认识他。
    Shéi dōu rènshi tā.
    Ai cũng biết anh ấy.
    Everyone knows him.

    Giải thích đáp án: 谁 là chủ thể lượng hóa phổ quát, 他 là đối tượng được nhận biết.
  2. Yêu cầu:Phân tích: 他谁都不认识。 (có khác câu trên không?)
    他谁都不认识。
    Tā shéi dōu bú rènshi.
    Anh ấy không biết một ai.
    He does not know anyone.

    Giải thích đáp án: 他 mới là chủ thể, 谁 là tập đối tượng được phủ định; hai câu khác nghĩa hoàn toàn.
  3. Yêu cầu:Phân tích: 我们没看完全部文件。
    我们没看完全部文件。
    Wǒmen méi kànwán quánbù wénjiàn.
    Chúng tôi chưa đọc xong tất cả tài liệu.
    We have not finished reading all the documents.

    Giải thích đáp án: Phủ định hoàn tất toàn bộ, không suy ra chưa đọc tài liệu nào.
  4. Yêu cầu:Phân tích: 我们一份文件也没看。
    我们一份文件也没看。
    Wǒmen yí fèn wénjiàn yě méi kàn.
    Chúng tôi chưa đọc một bản tài liệu nào.
    We have not read a single document.

    Giải thích đáp án: Phủ định mạnh không đọc bất kỳ bản nào; khác “chưa đọc xong hết”.
  5. Yêu cầu:Phân tích: 这些学生不都认识老师。
    这些学生不都认识老师。
    Zhèxiē xuésheng bù dōu rènshi lǎoshī.
    Không phải tất cả học sinh này đều quen giáo viên.
    Not all of these students know the teacher.

    Giải thích đáp án: 不都 là phủ định toàn thể, vẫn có thể có một số học sinh biết giáo viên.
  6. Yêu cầu:Phân tích: 这些学生都不认识老师。
    这些学生都不认识老师。
    Zhèxiē xuésheng dōu bú rènshi lǎoshī.
    Tất cả học sinh này đều không biết giáo viên.
    None of these students knows the teacher.

    Giải thích đáp án: 都不 là phủ định với từng phần tử trong nhóm, sắc thái mạnh hơn 不都.
  7. Yêu cầu:Phân tích: 每个学生都有自己的桌子。
    每个学生都有自己的桌子。
    Měi ge xuésheng dōu yǒu zìjǐ de zhuōzi.
    Mỗi học sinh có bàn riêng của mình.
    Each student has their own desk.

    Giải thích đáp án: 自己 liên hệ tới từng 学生, không phải một bàn dùng chung.
  8. Yêu cầu:Phân tích: 他们彼此认识,但各自住得很远。
    他们彼此认识,但各自住得很远。
    Tāmen bǐcǐ rènshi, dàn gèzì zhù de hěn yuǎn.
    Họ quen nhau, nhưng mỗi người sống cách nhau rất xa.
    They know one another, but each lives far away.

    Giải thích đáp án: 彼此 biểu thị quan hệ tương hỗ; 各自 nêu đặc điểm phân phối theo người.
  9. Yêu cầu:Phân tích: 我好像在哪儿见过她。
    我好像在哪儿见过她。
    Wǒ hǎoxiàng zài nǎr jiàn guo tā.
    Hình như tôi đã gặp cô ấy ở đâu đó.
    I seem to have seen her somewhere.

    Giải thích đáp án: 哪儿 là địa điểm bất định trong câu trần thuật, không phải một câu hỏi trực tiếp.
  10. Yêu cầu:Phân tích: 无论谁来,我都欢迎。
    无论谁来,我都欢迎。
    Wúlùn shéi lái, wǒ dōu huānyíng.
    Bất kể ai đến, tôi đều chào đón.
    Whoever comes, I welcome them.

    Giải thích đáp án: 谁 chỉ đối tượng tự do trong mệnh đề nhượng bộ/điều kiện 无论…都….
  11. Yêu cầu:Phân tích: 该设备的功能与其他设备不同。
    该设备的功能与其他设备不同。
    Gāi shèbèi de gōngnéng yǔ qítā shèbèi bùtóng.
    Chức năng của thiết bị nêu trên khác với thiết bị khác.
    The device in question has different functions from the other devices.

    Giải thích đáp án: 该 trỏ thiết bị đã nêu, 其他 chỉ những thiết bị khác; không nhất thiết phần dư cố định.
  12. Yêu cầu:Phân tích: 这几台机器,其中两台已经维修好了。
    这几台机器,其中两台已经维修好了。
    Zhè jǐ tái jīqì, qízhōng liǎng tái yǐjīng wéixiū hǎo le.
    Trong mấy máy này, hai chiếc đã được sửa xong.
    Of these machines, two have been repaired.

    Giải thích đáp án: 其中 chọn hai phần tử từ tập hợp 这几台机器; có thể viết gọn 其中两台….

Đáp án — Dạng 6. Ứng dụng nâng cao trong công sở, hợp đồng và văn viết​

  1. Yêu cầu:Viết câu: Bên chúng tôi gửi cho mỗi phòng ban ba mẫu đơn này.
    本方将这三份表格发给各部门。
    Běnfāng jiāng zhè sān fèn biǎogé fā gěi gè bùmén.
    Phía chúng tôi sẽ gửi ba mẫu đơn này cho các phòng ban.
    Our side will send these three forms to each department.

    Giải thích đáp án: 本方 xác định bên phát, 各部门 là nơi nhận theo từng đơn vị.
  2. Yêu cầu:Viết câu: Người nộp đơn phải tự ký vào tài liệu này.
    申请人必须本人签署这份文件。
    Shēnqǐngrén bìxū běnrén qiānshǔ zhè fèn wénjiàn.
    Người nộp đơn phải tự mình ký vào tài liệu này.
    The applicant must personally sign this document.

    Giải thích đáp án: 本人 nhấn chính đương sự, không cần thêm 自己 nếu không nhằm nhấn kép.
  3. Yêu cầu:Viết câu: Quy định nói trên áp dụng cho bất kỳ nhân viên nào.
    上述规定适用于任何员工。
    Shàngshù guīdìng shìyòng yú rènhé yuángōng.
    Quy định nêu trên áp dụng với bất kỳ nhân viên nào.
    The above provision applies to any employee.

    Giải thích đáp án: 上述 hồi chỉ quy định, 任何 mở rộng tập đối tượng.
  4. Yêu cầu:Viết câu: Xin xác nhận ai có quyền sửa tài liệu đó.
    请确认谁有权修改该文件。
    Qǐng quèrèn shéi yǒuquán xiūgǎi gāi wénjiàn.
    Xin xác nhận ai có quyền sửa tài liệu đó.
    Please confirm who is authorized to modify the document.

    Giải thích đáp án: 谁 đứng như chủ ngữ của mệnh đề phụ 谁有权…, 该文件 là tài liệu xác định.
  5. Yêu cầu:Viết câu: Hai bên phải tự chịu chi phí của mình.
    双方应各自承担自己的费用。
    Shuāngfāng yīng gèzì chéngdān zìjǐ de fèiyòng.
    Hai bên phải tự chịu chi phí của mình.
    Both parties should bear their respective expenses.

    Giải thích đáp án: 各自 và 自己 phối hợp nhấn mỗi bên gánh phần của bên ấy.
  6. Yêu cầu:Viết câu: Không ai được công khai những thông tin đó nếu chưa được cho phép.
    未经许可,任何人不得公开那些信息。
    Wèijīng xǔkě, rènhé rén bùdé gōngkāi nàxiē xìnxī.
    Chưa được cho phép thì không ai được công khai những thông tin đó.
    Without permission, no one may disclose that information.

    Giải thích đáp án: 任何人 + 不得 là mẫu ràng buộc pháp lý phủ định không ngoại lệ.
  7. Yêu cầu:Viết câu: Tôi muốn hỏi vì sao hệ thống ấy ngừng hoạt động.
    我想问那个系统为什么停止运行了。
    Wǒ xiǎng wèn nàge xìtǒng wèishénme tíngzhǐ yùnxíng le.
    Tôi muốn hỏi vì sao hệ thống đó ngừng vận hành.
    I want to ask why that system stopped running.

    Giải thích đáp án: 为什么 ở mệnh đề nhúng sau 想问, không chuyển ra đầu câu.
  8. Yêu cầu:Viết câu: Cần làm rõ “tài khoản của bên nào” trong hợp đồng.
    合同中应明确写明是哪一方的账户。
    Hétong zhōng yīng míngquè xiěmíng shì nǎ yì fāng de zhànghù.
    Trong hợp đồng phải ghi rõ đó là tài khoản của bên nào.
    The contract should clearly state which party owns the account.

    Giải thích đáp án: 哪一方的 + danh từ dùng để tránh 其 mơ hồ về sở hữu.
  9. Yêu cầu:Viết câu: Mọi người cần kiểm tra xem mình đã nhận được những tài liệu nào.
    大家需要检查自己收到了哪些资料。
    Dàjiā xūyào jiǎnchá zìjǐ shōudào le nǎxiē zīliào.
    Mọi người cần kiểm tra mình đã nhận được những tài liệu nào.
    Everyone should check which materials they have received.

    Giải thích đáp án: 哪些 nằm đúng vị trí tân ngữ của 收到 trong mệnh đề gián tiếp.
  10. Yêu cầu:Viết câu: Có những phần tử hợp lệ, các phần còn lại cần xét lại.
    有些项目符合要求,其余的需要重新审核。
    Yǒuxiē xiàngmù fúhé yāoqiú, qíyú de xūyào chóngxīn shěnhé.
    Một số hạng mục đạt yêu cầu, các hạng mục còn lại cần xét lại.
    Some items meet the requirements; the remaining ones need to be reviewed again.

    Giải thích đáp án: 有些 / 其余的 xác định tập con và phần dư trong cùng tập.
  11. Yêu cầu:Viết câu: Ai có bất kỳ câu hỏi nào cũng có thể liên hệ với chúng tôi.
    任何人有任何疑问,都可以联系我们。
    Rènhé rén yǒu rènhé yíwèn, dōu kěyǐ liánxì wǒmen.
    Ai có bất kỳ thắc mắc nào cũng có thể liên hệ chúng tôi.
    Anyone with any questions may contact us.

    Giải thích đáp án: Hai vị trí 任何 mở miền người và miền thắc mắc, 都 nối hệ quả.
  12. Yêu cầu:Viết câu: Vị nào phụ trách khoản phí nói trên?
    哪位负责人负责上述费用?
    Nǎ wèi fùzérén fùzé shàngshù fèiyòng?
    Người phụ trách nào chịu trách nhiệm khoản phí nêu trên?
    Which manager is responsible for the above-mentioned expense?

    Giải thích đáp án: 哪位 hỏi chọn người trong bối cảnh kính trọng; 上述 hồi chỉ khoản phí từ văn bản trước.

Phần 26. Bảng tổng kết công thức đại từ và quy tắc tự kiểm tra​

Cấu trúcChức năng chínhVí dụ rút gọn
我 / 你 / 他 + V / làm ONgôi 1/2/3; không biến hình chủ/tân我看他;他看我
您 + V / 您二位Xưng kính trọng, không dùng 您们 thường quy请问您贵姓?
我们 / 咱们Tập hợp ngôi một; mức độ bao gồm người nghe咱们一起去
人称代词 + 的 + NSở hữu hoặc liên hệ她的书 / 他们的意见
人称代词 + 自己Phản thân, nhấn chủ thể我自己 / 他自己
每 + lượng từ + N + 都…Phân phối theo mỗi cá thể每个人都知道
各 + N / 各自…Từng đơn vị, trách nhiệm riêng各部门各自负责
彼此 + VQuan hệ qua lại, tương hỗ彼此尊重
这/那 + số từ + lượng từ + NChỉ định tập đối tượng那三份合同
这/那 + 些 + NTập hợp phi số chính xác这些资料
哪里 / 哪儿 + VTruy vấn địa điểm hoặc phiếm chỉ你在哪里?
哪 + lượng từ + NTruy vấn lựa chọn哪一本书?
什么 + NTruy vấn loại/bản chất什么问题?
怎么 + VTruy vấn phương pháp怎么解决?
怎么样 làm vị ngữTruy vấn đánh giá, tình trạng效果怎么样?
什么样的 + NTruy vấn đặc điểm danh từ什么样的课程?
几 + lượng từ / 多少 + (lượng từ)Truy vấn số lượng几个人 / 多少名学生
什么时候 / 多久Thời điểm / thời lượng什么时候来?要多久?
谁/什么/哪儿 + 都/也 + 不/没Lượng hóa phổ quát hoặc phủ định toàn bộ谁都知道 / 什么也没说
无论 + từ nghi vấn…都…Bất kể đối tượng hoặc tình huống无论谁来都欢迎
本 / 该 / 上述 + NTrỏ đối tượng văn viết/hợp đồng本合同 / 该条款 / 上述费用
其他 / 其余Đối tượng khác / phần còn lại其他人 / 其余的
其 + NSở hữu hồi chỉ văn viết, cần tránh mơ hồ其技术资料
Tổng kết trọng tâm: Học đại từ tiếng Trung là học người/vật được trỏ đến, chức vụ của biểu thức trong câu, phạm vi lượng hóa và văn phong. Khi xác định được bốn yếu tố này, người học không còn phải dịch máy móc 我 = tôi, 哪 = nào hoặc 什么 = gì. Đặc biệt, hãy kiểm tra đại từ nghi vấn trong mệnh đề phụ và các cấu trúc 任指, vì một vị trí sai của 都 hay 不 có thể đảo nghĩa toàn câu.

Ghi chú chuyên môn: Nội dung bao quát đại từ tiếng Hán hiện đại thường gặp và các hình thức có chức năng chỉ thay/hạn định quan trọng. Những hình thức là từ/cụm từ kiêm loại đã ghi chú khi cần. Tác giả: Nguyễn Minh Vũ. ChineMaster EDU. Ngày 17/11/2026.
 

Có thể bạn đang quan tâm

Liên quan

Cùng chuyên mục

Phổ biến

Mới nhất

Back
Top