Tất cả trợ từ động thái trong tiếng Trung (汉语动态助词大全) ngày 17/11/2026
ChineMaster EDU — Giáo trình ngữ pháp tiếng Trung chuyên sâu. Tác giả, giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Minh Vũ (阮明武, Ruǎn Míng Wǔ). Ngày 17/11/2026. Chuyên đề kế tiếp: Trợ từ ngữ khí → Trợ từ động thái.Mục tiêu đầu ra: phân biệt ba trợ từ động thái 了 (le), 着 (zhe), 过 (guo); đọc được ý nghĩa thể (aspect) thay vì máy móc đồng nhất với thời quá khứ; xác định phạm vi kết hợp của trợ từ với động từ, bổ ngữ, tân ngữ và phó từ; dùng đúng cấu trúc phủ định và nghi vấn; so sánh với trợ từ ngữ khí, giới từ, động từ xu hướng, kết cấu 把/被; triển khai hội thoại và văn bản thương mại – kỹ thuật.
Phạm vi chuyên đề “tất cả”: bao quát bộ ba trợ từ động thái hạt nhân và các tổ hợp, chức năng, biến thể quan trọng thường học trong tiếng Trung hiện đại. Một số trường phái gọi chúng là 动态助词 hoặc 时态助词 (thuật ngữ “thời thái” dễ gây hiểu nhầm); không phải mọi từ chỉ sự đang diễn ra hay kết thúc như 正在、已经、完、起来 đều được xếp thành trợ từ động thái. Các trường hợp phân tích có tranh luận được nêu dưới dạng đối chiếu, không khẳng định một cách phân loại duy nhất.
Phần 1. Đại cương trợ từ động thái 动态助词: phân biệt thể và thời
Trợ từ động thái là gì?
Trợ từ động thái là những hư từ đứng sau động từ hoặc cụm vị từ để đánh dấu cách người nói nhìn vào tiến trình của sự kiện: 了 thường nêu sự kiện như một chỉnh thể đã được thực hiện trong một ngữ cảnh thích hợp (thể hoàn thành/hoàn kết); 着 nêu trạng thái hoặc hành động đang duy trì; 过 điển hình biểu thị kinh nghiệm từng trải qua. Chúng không tự mình mã hóa “quá khứ/hiện tại/tương lai” như cách chia thì của động từ trong nhiều ngôn ngữ khác.Thành phần chỉ thời gian + Chủ ngữ + (phó từ) + Động từ + 了 / 着 / 过 + (Tân ngữ)Công thức khung để nhận dạng; thứ tự còn tùy thể, vị từ, kết cấu và phạm vi tân ngữ.
我昨天买了一本词典。
Wǒ zuótiān mǎi le yì běn cídiǎn.
Hôm qua tôi đã mua một quyển từ điển.
I bought a dictionary yesterday.
Phân tích: 了 sau 买 trình bày việc mua như một sự kiện đã thực hiện.
门开着。
Mén kāi zhe.
Cửa đang mở.
The door is open.
Phân tích: 着 nói trạng thái mở đang tồn tại, không nhất thiết có ai đang mở cửa.
我去过北京。
Wǒ qù guo Běijīng.
Tôi từng đến Bắc Kinh.
I have been to Beijing.
Phân tích: 过 biểu thị trải nghiệm đã từng có.
我明天吃了早饭就出发。
Wǒ míngtiān chī le zǎofàn jiù chūfā.
Ngày mai ăn sáng xong tôi sẽ xuất phát.
Tomorrow I will leave after having breakfast.
Phân tích: 了 chỉ sự kiện hoàn tất trước sự kiện sau trong tương lai.
Bảng phân biệt từ loại và chức năng
| Hình thức | Địa vị trung tâm | Chức năng | Không được đồng nhất với |
|---|---|---|---|
| 了 (le) sau động từ | Trợ từ động thái | Thể hoàn kết trong ngữ cảnh | Mọi câu có 了 đều là quá khứ |
| 了 (le) cuối câu | Trợ từ ngữ khí / đánh dấu tình huống mới | Thay đổi trạng thái, cập nhật tình hình | 了 sau động từ |
| 着 (zhe) | Trợ từ động thái | Duy trì trạng thái hoặc hoạt động | 正在 đứng trước động từ |
| 过 (guo) nhẹ giọng | Trợ từ động thái | Trải nghiệm; một số cách dùng hoàn kết trong văn cảnh | 过 (guò) “đi qua” là động từ/bổ ngữ |
| 正在、在 | Phó từ/đánh dấu tiến hành | Đặt trước vị từ | Trợ từ đứng sau động từ |
| 完、好、到、上、出来 | Bổ ngữ kết quả hoặc xu hướng | Kết quả, điểm đích, hướng | Trợ từ động thái |
Ba câu cùng một động từ nhưng ba kiểu nhìn sự kiện
他写了一封邮件。Tā xiě le yì fēng yóujiàn.
Anh ấy đã viết một email.
He wrote an email.
Phân tích: Điểm nhìn: việc viết một email đã diễn ra như sự kiện trọn vẹn.
他手里拿着一封邮件。
Tā shǒu lǐ ná zhe yì fēng yóujiàn.
Anh ấy đang cầm một lá thư trong tay.
He is holding a letter in his hand.
Phân tích: Điểm nhìn: trạng thái cầm đang duy trì; khác “正在拿” hành động cầm lên.
他以前写过很多邮件。
Tā yǐqián xiě guo hěn duō yóujiàn.
Trước đây anh ấy từng viết nhiều email.
He has written many emails before.
Phân tích: Điểm nhìn: trải nghiệm trong một thời đoạn trước đó.
Phần 2. Trợ từ động thái 了 (le): bản chất và ngữ cảnh dùng
了 sau động từ: nêu sự kiện như đã thực hiện
Khi đứng sau động từ (hoặc sau cụm động từ có bổ ngữ), 了 thường đánh dấu tính hoàn kết của sự kiện. Điều đó không bảo đảm riêng một mình rằng câu đã kết thúc trọn vẹn về mặt hội thoại; cũng không bắt buộc hành động ấy thuộc quá khứ. Không coi 了 là phiên bản tiếng Trung của “-ed” trong tiếng Anh.V + 了 + lượng từ / tân ngữ xác địnhĐặc biệt phổ biến khi tân ngữ có số lượng hoặc ngữ cảnh rõ ràng.
我买了两本汉语书。
Wǒ mǎi le liǎng běn Hànyǔ shū.
Tôi đã mua hai quyển sách tiếng Trung.
I bought two Chinese-language books.
Phân tích: 买了 nhấn sự kiện mua; 两本 xác định lượng.
我们完成了今天的任务。
Wǒmen wánchéng le jīntiān de rènwu.
Chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ hôm nay.
We completed today's task.
Phân tích: 了 sau động từ có nghĩa hoàn thành, không phải nhắc thời gian đơn thuần.
老师讲解了三个例句。
Lǎoshī jiǎngjiě le sān ge lìjù.
Thầy giáo đã giảng giải ba câu ví dụ.
The teacher explained three example sentences.
客户确认了订单。
Kèhù quèrèn le dìngdān.
Khách hàng đã xác nhận đơn hàng.
The customer confirmed the order.
工程师检查了设备。
Gōngchéngshī jiǎnchá le shèbèi.
Kỹ sư đã kiểm tra thiết bị.
The engineer inspected the equipment.
Động từ + bổ ngữ kết quả/xu hướng + 了
Nếu động từ mang bổ ngữ kết quả hay xu hướng, 了 thường xuất hiện sau toàn bộ tổ hợp như 看完了、写好了、拿出来了. Cần tách rõ bổ ngữ và trợ từ: “完” chỉ kết quả làm xong, “了” thể hiện góc nhìn thể hoặc cập nhật tình huống tùy vị trí.我已经看完了这本书。
Wǒ yǐjīng kànwán le zhè běn shū.
Tôi đã đọc xong quyển sách này.
I have finished reading this book.
Phân tích: 看完 là tổ hợp động từ + bổ ngữ kết quả; 了 đứng sau toàn tổ hợp.
请把文件拿出来。
Qǐng bǎ wénjiàn ná chūlái.
Hãy lấy tài liệu ra.
Please take the documents out.
Phân tích: Không cần 了 trong câu mệnh lệnh hướng tới hành động chưa làm.
她已经把文件拿出来了。
Tā yǐjīng bǎ wénjiàn ná chūlái le.
Cô ấy đã lấy tài liệu ra rồi.
She has already taken the documents out.
Phân tích: 出来 biểu thị hướng, 了 cuối câu cập nhật kết quả.
系统已经恢复正常了。
Xìtǒng yǐjīng huīfù zhèngcháng le.
Hệ thống đã trở lại bình thường rồi.
The system has returned to normal.
Phân tích: 了 cuối câu nhấn chuyển sang trạng thái mới.
了 trong chuỗi hành động và cấu trúc điều kiện tương lai
V₁ + 了 + O₁ + 再 / 就 + V₂Đặt sự kiện V₁ hoàn tất trước V₂, dù có thể nói về tương lai hoặc thói quen.你写完了作业再休息。
Nǐ xiěwán le zuòyè zài xiūxi.
Bạn làm xong bài tập rồi hãy nghỉ.
Finish your homework before resting.
明天到了学校就给我打电话。
Míngtiān dào le xuéxiào jiù gěi wǒ dǎ diànhuà.
Ngày mai đến trường rồi thì gọi cho tôi.
Call me when you arrive at school tomorrow.
签了合同以后,我们再安排发货。
Qiān le hétong yǐhòu, wǒmen zài ānpái fāhuò.
Sau khi ký hợp đồng, chúng tôi sẽ sắp xếp giao hàng.
After signing the contract, we will arrange shipment.
检查了设备以后再开机。
Jiǎnchá le shèbèi yǐhòu zài kāijī.
Kiểm tra thiết bị rồi hãy khởi động máy.
Inspect the equipment before starting it.
Phần 3. 了 sau động từ và 了 cuối câu: hai vị trí hai chức năng
Phân tích 了₁ và 了₂
Trong tài liệu giảng dạy thường dùng ký hiệu 了₁ (động thái sau động từ) và 了₂ (cuối câu biểu thị tình huống mới). Đây là cách phân tích hữu ích để học, không có nghĩa mọi câu chỉ có thể thuộc đúng một nhóm và không có giao thoa về ngữ nghĩa. Khi động từ đứng cuối câu, vị trí 了 đôi khi khó tách bằng mặt chữ; cần phân tích ngữ cảnh.| Câu | Trọng tâm | Diễn giải |
|---|---|---|
| 我买了三本书。 | 了₁ sau 买 | Đã diễn ra sự kiện mua ba cuốn sách |
| 下雨了。 | 了₂ cuối câu | Trời chuyển sang mưa |
| 我不买了。 | 了₂ cuối câu | Đổi dự định: không mua nữa |
| 我买了三本书了。 | Hai vị trí 了 có thể cùng xuất hiện | Việc mua đã diễn ra; nay đã có ba cuốn |
Tiānqì lěng le.
Trời trở lạnh rồi.
It has turned cold.
Phân tích: Không có hành động “làm lạnh xong”; 了 báo trạng thái mới.
我不去了。
Wǒ bú qù le.
Tôi không đi nữa.
I'm not going anymore.
Phân tích: 不 + 去 + 了₂ biểu thị thay đổi dự định.
我有时间了。
Wǒ yǒu shíjiān le.
Giờ tôi có thời gian rồi.
I have time now.
Phân tích: 了₂ đánh dấu tình huống nay đã khác trước.
我看了这部电影。
Wǒ kàn le zhè bù diànyǐng.
Tôi đã xem bộ phim này.
I watched this movie.
Phân tích: 了₁ sau 看 đánh dấu sự kiện xem.
我看了这部电影了。
Wǒ kàn le zhè bù diànyǐng le.
Tôi đã xem bộ phim này rồi.
I've already watched this movie.
Phân tích: Có 了 sau động từ và cuối câu; thông tin nay đã được cập nhật.
了₂ sau tính từ, danh từ vị ngữ và thay đổi trạng thái
她二十岁了。Tā èrshí suì le.
Cô ấy đã hai mươi tuổi rồi.
She has turned twenty.
Phân tích: 了₂ không phải đã hoàn thành động từ, mà mốc tuổi mới.
太晚了。
Tài wǎn le.
Muộn quá rồi.
It's too late.
Phân tích: 了₂ gắn với đánh giá tình huống hiện tại.
价格上涨了。
Jiàgé shàngzhǎng le.
Giá đã tăng rồi.
The price has gone up.
Phân tích: Hành động/biến đổi đã xảy ra với hậu quả hiện tại.
问题解决了。
Wèntí jiějué le.
Vấn đề đã được giải quyết rồi.
The problem has been resolved.
Phân tích: Có kết quả mới; vị trí sau vị từ khó tách một chiều thành 了₁ hay 了₂ mà không có ngữ cảnh.
Phần 4. Động thái 了 với tân ngữ, thời lượng và số lần
Tân ngữ số lượng và tân ngữ không có lượng từ
Quy tắc “sau 了 bắt buộc phải có lượng từ” là quá mức đơn giản. Lượng từ và các thành phần xác định giúp phát ngôn độc lập tự nhiên hơn trong nhiều trường hợp; tân ngữ trần vẫn dùng được khi có ngữ cảnh, vị từ hoặc cấu trúc phù hợp. Cần phân biệt vấn đề ngữ pháp với tính đầy đủ thông tin.我买了书,还买了笔。
Wǒ mǎi le shū, hái mǎi le bǐ.
Tôi đã mua sách, còn mua cả bút.
I bought books and also bought pens.
她写了一封正式邮件。
Tā xiě le yì fēng zhèngshì yóujiàn.
Cô ấy đã viết một email trang trọng.
She wrote a formal email.
我今天看了很多资料。
Wǒ jīntiān kàn le hěn duō zīliào.
Hôm nay tôi đã đọc nhiều tài liệu.
I read a lot of materials today.
我们收到了客户的回复。
Wǒmen shōudào le kèhù de huífù.
Chúng tôi đã nhận được phản hồi của khách hàng.
We received the customer's reply.
Thời lượng: hành động đã kéo dài hay còn tiếp tục?
我学了三年汉语。Wǒ xué le sān nián Hànyǔ.
Tôi đã học tiếng Trung ba năm.
I studied Chinese for three years.
Phân tích: Chỉ riêng câu này không bắt buộc suy ra hiện nay đã ngừng học.
我学了三年汉语了。
Wǒ xué le sān nián Hànyǔ le.
Tôi học tiếng Trung được ba năm rồi.
I've been studying Chinese for three years now.
Phân tích: 了 cuối câu thường làm nổi bật thời lượng tích lũy đến hiện tại trong ngữ cảnh phù hợp.
她等了半个小时。
Tā děng le bàn ge xiǎoshí.
Cô ấy đã chờ nửa tiếng.
She waited for half an hour.
我已经在这里工作了两年了。
Wǒ yǐjīng zài zhèlǐ gōngzuò le liǎng nián le.
Tôi làm việc ở đây được hai năm rồi.
I have been working here for two years.
我们开了两个小时的会。
Wǒmen kāi le liǎng ge xiǎoshí de huì.
Chúng tôi đã họp hai tiếng.
We held a meeting for two hours.
Lượng từ chỉ số lần và vị trí đặt
我给客户打了两次电话。Wǒ gěi kèhù dǎ le liǎng cì diànhuà.
Tôi đã gọi cho khách hàng hai lần.
I called the customer twice.
我检查了三遍文件。
Wǒ jiǎnchá le sān biàn wénjiàn.
Tôi đã kiểm tra tài liệu ba lượt.
I checked the document three times.
老师又讲了一遍。
Lǎoshī yòu jiǎng le yí biàn.
Thầy giáo đã giảng lại thêm một lượt.
The teacher explained it once more.
她修改了两次合同。
Tā xiūgǎi le liǎng cì hétong.
Cô ấy đã sửa hợp đồng hai lần.
She revised the contract twice.
Phần 5. Câu phủ định, câu hỏi và mệnh lệnh liên quan đến 了
没(有)+ V đối lập với 不 + V
没(有) thường phủ định việc một hành động đã xảy ra trong mốc liên quan; thông thường bỏ 了₁ khi phủ định. 不 thường phủ định ý muốn, thói quen, sự kiện dự định hoặc mệnh đề đánh giá. Không được suy ra “不 + V + 了” tuyệt đối sai: trong “我不去了”, 了 là trợ từ cuối câu báo thay đổi dự định.我昨天没去学校。
Wǒ zuótiān méi qù xuéxiào.
Hôm qua tôi không đến trường.
I didn't go to school yesterday.
我昨天去了学校。
Wǒ zuótiān qù le xuéxiào.
Hôm qua tôi đã đến trường.
I went to school yesterday.
我今天不去学校。
Wǒ jīntiān bú qù xuéxiào.
Hôm nay tôi không đi học.
I'm not going to school today.
我今天不去了。
Wǒ jīntiān bú qù le.
Hôm nay tôi không đi nữa.
I'm not going anymore today.
我们还没收到货。
Wǒmen hái méi shōudào huò.
Chúng tôi vẫn chưa nhận được hàng.
We haven't received the goods yet.
我们已经收到货了。
Wǒmen yǐjīng shōudào huò le.
Chúng tôi đã nhận được hàng rồi.
We have received the goods.
了吗, 了没有 và 已经……了
你吃饭了吗?Nǐ chīfàn le ma?
Bạn ăn cơm chưa?
Have you eaten?
你看完这本书了没有?
Nǐ kànwán zhè běn shū le méiyǒu?
Bạn đọc xong quyển sách này chưa?
Have you finished this book or not?
你已经提交申请了吗?
Nǐ yǐjīng tíjiā shēnqǐng le ma?
Bạn đã nộp đơn đăng ký chưa?
Have you submitted the application yet?
你签了合同吗?
Nǐ qiān le hétong ma?
Bạn đã ký hợp đồng chưa?
Did you sign the contract?
我还没有签合同。
Wǒ hái méiyǒu qiān hétong.
Tôi vẫn chưa ký hợp đồng.
I haven't signed the contract yet.
了 không bắt buộc trong mọi câu quá khứ
昨天我很忙。Zuótiān wǒ hěn máng.
Hôm qua tôi rất bận.
I was very busy yesterday.
Phân tích: Tính từ vị ngữ, từ chỉ thời gian đã định vị quá khứ; không cần bắt buộc 了.
以前我住在上海。
Yǐqián wǒ zhù zài Shànghǎi.
Trước đây tôi sống ở Thượng Hải.
I used to live in Shanghai.
Phân tích: Diễn đạt tình trạng hoặc giai đoạn cũ, không yêu cầu 了.
上周天气很好。
Shàng zhōu tiānqì hěn hǎo.
Tuần trước thời tiết rất đẹp.
The weather was nice last week.
我小时候喜欢读书。
Wǒ xiǎoshíhou xǐhuan dúshū.
Hồi nhỏ tôi thích đọc sách.
I liked reading when I was little.
Phần 6. Trợ từ động thái 着 (zhe): duy trì trạng thái và hoạt động
着 sau động từ biểu thị trạng thái đang được giữ
着 (zhe, thanh nhẹ) diễn đạt một trạng thái còn duy trì hoặc một quá trình đang diễn ra. Nó đặc biệt thường gặp sau những động từ chỉ tư thế, vị trí, mặc – đeo – cầm, mở – đóng, hoặc khi dựng bức tranh không gian. Với nhiều động từ, khác biệt giữa “đang thực hiện động tác” và “trạng thái kết quả đang duy trì” đặc biệt quan trọng.Chủ ngữ + V + 着 + (O) + (呢)Ví dụ: 开着、关着、坐着、站着、拿着、穿着、挂着。
门开着。
Mén kāi zhe.
Cửa đang mở.
The door is open.
门关着。
Mén guān zhe.
Cửa đang đóng.
The door is closed.
她拿着一本词典。
Tā ná zhe yì běn cídiǎn.
Cô ấy đang cầm một quyển từ điển.
She is holding a dictionary.
他穿着一件蓝色外套。
Tā chuān zhe yí jiàn lánsè wàitào.
Anh ấy đang mặc một chiếc áo khoác màu xanh.
He is wearing a blue coat.
学生们在教室里坐着。
Xuéshengmen zài jiàoshì lǐ zuò zhe.
Các học viên đang ngồi trong lớp học.
The students are sitting in the classroom.
电脑还开着。
Diànnǎo hái kāi zhe.
Máy tính vẫn đang bật.
The computer is still on.
窗户一直开着。
Chuānghu yìzhí kāi zhe.
Cửa sổ vẫn luôn để mở.
The window has remained open.
Cấu trúc câu tồn hiện: nơi chốn + V着 + sự vật
Địa điểm + V + 着 + số từ + lượng từ + danh từNhấn trạng thái tồn tại hoặc tư thế của vật trong một không gian.墙上挂着一张地图。
Qiáng shàng guà zhe yì zhāng dìtú.
Trên tường treo một tấm bản đồ.
A map is hanging on the wall.
桌子上放着三本书。
Zhuōzi shàng fàng zhe sān běn shū.
Trên bàn đặt ba quyển sách.
There are three books lying on the desk.
门口站着两个人。
Ménkǒu zhàn zhe liǎng ge rén.
Ở cửa có hai người đang đứng.
Two people are standing at the doorway.
黑板上写着今天的作业。
Hēibǎn shàng xiě zhe jīntiān de zuòyè.
Trên bảng có ghi bài tập hôm nay.
Today's homework is written on the board.
仓库里存放着大量原材料。
Cāngkù lǐ cúnfàng zhe dàliàng yuáncáiliào.
Trong kho đang lưu giữ nhiều nguyên vật liệu.
A large quantity of raw materials is stored in the warehouse.
V₁着 + V₂: trạng thái hoặc cách thức đi kèm hành động
Chủ ngữ + V₁ + 着 + (O₁) + V₂ + (O₂)Hành động V₁ tạo trạng thái hoặc cách thức nền cho V₂.她笑着回答问题。
Tā xiào zhe huídá wèntí.
Cô ấy mỉm cười trả lời câu hỏi.
She answered the question with a smile.
他拿着手机走进教室。
Tā ná zhe shǒujī zǒu jìn jiàoshì.
Anh ấy cầm điện thoại bước vào lớp.
He walked into the classroom holding a phone.
我们坐着讨论这个问题。
Wǒmen zuò zhe tǎolùn zhè ge wèntí.
Chúng tôi ngồi thảo luận vấn đề này.
We discussed the issue while seated.
老师看着学生们解释语法。
Lǎoshī kàn zhe xuéshengmen jiěshì yǔfǎ.
Thầy giáo nhìn các học viên và giải thích ngữ pháp.
The teacher explained grammar while looking at the students.
她听着音乐整理资料。
Tā tīng zhe yīnyuè zhěnglǐ zīliào.
Cô ấy vừa nghe nhạc vừa sắp xếp tài liệu.
She organized the materials while listening to music.
V着V着: một quá trình đang diễn ra thì xuất hiện biến cố
V + 着 + V + 着 + 就 / 突然 + kết quảTạo bối cảnh một hành động đang tiếp diễn rồi chuyển sang diễn biến mới.走着走着,我们就迷路了。
Zǒu zhe zǒu zhe, wǒmen jiù mílù le.
Đang đi một lúc thì chúng tôi bị lạc đường.
As we kept walking, we got lost.
聊着聊着,天就黑了。
Liáo zhe liáo zhe, tiān jiù hēi le.
Cứ trò chuyện một lúc thì trời tối.
As we kept chatting, it got dark.
看着看着,她就笑了。
Kàn zhe kàn zhe, tā jiù xiào le.
Đang xem một lúc thì cô ấy bật cười.
As she kept watching, she started laughing.
写着写着,我想起了一个例子。
Xiě zhe xiě zhe, wǒ xiǎngqǐ le yí ge lìzi.
Đang viết một lúc thì tôi nhớ ra một ví dụ.
While writing, I suddenly remembered an example.
Phần 7. 着 với 正在, 在, 呢 và cách phủ định
正在 + V khác V着 như thế nào?
Trong mô hình cơ bản, 正在/在 + V đặt trọng tâm vào hoạt động đang tiến hành, còn V + 着 thường nhấn trạng thái duy trì. Tuy nhiên có những kiểu kết hợp cả hai như 正在看着、正在下着雨; không lập quy tắc tuyệt đối rằng 正在 và 着 “không bao giờ cùng xuất hiện”. Với cặp 在穿/穿着, 在开门/门开着, khác biệt thường rất rõ.她正在穿外套。
Tā zhèngzài chuān wàitào.
Cô ấy đang mặc áo khoác vào.
She is putting on a coat.
她穿着外套。
Tā chuān zhe wàitào.
Cô ấy đang mặc áo khoác trên người.
She is wearing a coat.
他正在开门。
Tā zhèngzài kāi mén.
Anh ấy đang mở cửa.
He is opening the door.
门开着呢。
Mén kāi zhe ne.
Cửa đang mở đấy.
The door is open.
她正在看着黑板上的文字。
Tā zhèngzài kàn zhe hēibǎn shàng de wénzì.
Cô ấy đang chăm chú nhìn dòng chữ trên bảng.
She is looking at the writing on the board.
外面下着雨。
Wàimian xià zhe yǔ.
Ngoài trời đang mưa.
It's raining outside.
Phủ định 着: không duy trì trạng thái và cấm duy trì trạng thái
Các câu kiểu 门没开着、墙上没挂着画 diễn đạt trạng thái mong đợi không hiện hữu trong ngữ cảnh đối chiếu, nhưng nhiều tình huống tự nhiên hơn dùng 没开、没有开着、没挂画 hoặc cấu trúc khẳng định đối lập tùy ý định giao tiếp. Khi muốn yêu cầu đừng giữ tư thế, dùng 别 + V + 着. Không thay mọi câu V着 bằng “正在V”.门没有开着,已经关上了。
Mén méiyǒu kāi zhe, yǐjīng guānshàng le.
Cửa không đang mở; đã đóng lại rồi.
The door isn't open; it has already been shut.
别站着,快坐下。
Bié zhàn zhe, kuài zuòxià.
Đừng đứng mãi, mau ngồi xuống.
Don't keep standing; sit down.
你别一直拿着这个箱子。
Nǐ bié yìzhí ná zhe zhè ge xiāngzi.
Bạn đừng cứ cầm chiếc thùng này mãi.
Don't keep holding this box.
墙上没有挂着照片。
Qiáng shàng méiyǒu guà zhe zhàopiàn.
Trên tường không có ảnh nào đang treo.
There are no photos hanging on the wall.
Phần 8. Trợ từ động thái 过 (guo): trải nghiệm đã từng xảy ra
V + 过 + O: từ một lần trải nghiệm đến nhiều lần
过 (guo, thanh nhẹ) điển hình biểu thị chủ thể có kinh nghiệm thực hiện sự việc ở một thời điểm trước mốc đang xét, không nhất thiết xác định ngày tháng hay số lần. Có thể kết hợp 曾经, 以前, số lần; vì 过 không đồng nghĩa “đã hoàn thành rồi” trong mọi trường hợp, không nên tùy ý đổi toàn bộ 了 thành 过.Chủ ngữ + (曾经) + V + 过 + (số lần) + OKhi dùng vị ngữ điển hình như 去过、见过、吃过、学过、试过、听说过.
我去过中国。
Wǒ qù guo Zhōngguó.
Tôi từng đến Trung Quốc.
I have been to China.
你看过这部电影吗?
Nǐ kàn guo zhè bù diànyǐng ma?
Bạn từng xem bộ phim này chưa?
Have you ever seen this movie?
她学过一点儿法语。
Tā xué guo yìdiǎnr Fǎyǔ.
Cô ấy từng học một chút tiếng Pháp.
She has studied some French before.
我们以前讨论过这个问题。
Wǒmen yǐqián tǎolùn guo zhè ge wèntí.
Trước đây chúng tôi từng thảo luận vấn đề này.
We discussed this issue before.
我用过这个软件。
Wǒ yòng guo zhè ge ruǎnjiàn.
Tôi từng sử dụng phần mềm này.
I have used this software before.
客户已经提出过类似要求。
Kèhù yǐjīng tíchū guo lèisì yāoqiú.
Khách hàng từng đưa ra yêu cầu tương tự.
The customer has made a similar request before.
过 với số lần và trước các tân ngữ
我去过两次上海。Wǒ qù guo liǎng cì Shànghǎi.
Tôi từng đến Thượng Hải hai lần.
I have been to Shanghai twice.
我们见过三次面。
Wǒmen jiàn guo sān cì miàn.
Chúng tôi từng gặp nhau ba lần.
We have met three times.
她听过这首歌很多遍。
Tā tīng guo zhè shǒu gē hěn duō biàn.
Cô ấy từng nghe bài hát này rất nhiều lần.
She has listened to this song many times.
我曾经参加过汉语考试。
Wǒ céngjīng cānjiā guo Hànyǔ kǎoshì.
Tôi từng tham gia kỳ thi tiếng Trung.
I have taken a Chinese-language exam before.
这套系统以前出现过类似故障。
Zhè tào xìtǒng yǐqián chūxiàn guo lèisì gùzhàng.
Hệ thống này trước đây từng xảy ra lỗi tương tự.
This system has experienced similar faults before.
Phủ định và nghi vấn với 过
没(有)+ V + 过 + (O)Trung tính: chưa từng có kinh nghiệm, không thêm 了₁ vào ngay sau 过.我没去过北京。
Wǒ méi qù guo Běijīng.
Tôi chưa từng đến Bắc Kinh.
I have never been to Beijing.
我从来没吃过这种菜。
Wǒ cónglái méi chī guo zhè zhǒng cài.
Tôi chưa bao giờ ăn món này.
I have never eaten this dish.
你以前见过这位老师吗?
Nǐ yǐqián jiàn guo zhè wèi lǎoshī ma?
Trước đây bạn từng gặp thầy giáo này chưa?
Have you met this teacher before?
她有没有参加过培训?
Tā yǒu méiyǒu cānjiā guo péixùn?
Cô ấy đã từng tham gia khóa đào tạo chưa?
Has she ever attended training?
我们没有签过这样的协议。
Wǒmen méiyǒu qiān guo zhèyàng de xiéyì.
Chúng tôi chưa từng ký loại thỏa thuận như thế này.
We have never signed an agreement like this.
Phần 9. 过 với nghĩa hoàn tất và các tổ hợp có nhiều lớp thông tin
Một số văn cảnh dùng 过 với ý đã thực hiện xong
Trong các cách phân tích chuyên sâu, người ta có thể phân biệt 过₁ mang nghĩa trải nghiệm với một số cách dùng 过₂ thiên về hành động đã hoàn tất trước mốc tiếp theo, đặc biệt trong những kết cấu như 吃过饭再走. Cách chia hai loại không được mọi giáo trình mô tả giống nhau. Khi dạy phổ thông, hãy phân tích bằng ý nghĩa của toàn câu, tránh suy diễn “过 trong bất kỳ câu nào đều chỉ từng trải trước đây”.吃过饭再走吧。
Chī guo fàn zài zǒu ba.
Ăn cơm xong rồi hãy đi nhé.
Let's leave after eating.
看过邮件以后,请回复客户。
Kàn guo yóujiàn yǐhòu, qǐng huífù kèhù.
Sau khi đọc email, hãy trả lời khách hàng.
Please reply to the customer after reading the email.
你检查过设备再启动。
Nǐ jiǎnchá guo shèbèi zài qǐdòng.
Bạn kiểm tra thiết bị xong rồi hãy khởi động.
Inspect the equipment before starting it.
做过测试以后,我们再发布新版本。
Zuò guo cèshì yǐhòu, wǒmen zài fābù xīn bǎnběn.
Sau khi kiểm thử xong, chúng tôi sẽ phát hành phiên bản mới.
We will release the new version after testing.
过 + 了 cuối câu: phân tích chứ không cấm đoán máy móc
Trong câu “我吃过饭了”, 过 cho biết bữa ăn đã được thực hiện, còn 了 cuối câu thể hiện thông tin hiện đã thay đổi: tôi ăn rồi. Đây không phải hai dấu hiệu hoàn thành hoàn toàn trùng chức năng. Khi muốn nói “từng” theo nghĩa trải nghiệm, “我以前吃过这种菜” và “我吃过这种菜了” có trọng tâm khác nhau.我吃过饭了。
Wǒ chī guo fàn le.
Tôi ăn cơm rồi.
I've already eaten.
我以前吃过这种菜。
Wǒ yǐqián chī guo zhè zhǒng cài.
Trước đây tôi từng ăn món này.
I've eaten this kind of dish before.
这份合同我已经看过了。
Zhè fèn hétong wǒ yǐjīng kàn guo le.
Bản hợp đồng này tôi đã đọc rồi.
I've already read this contract.
你看过这份报告了吗?
Nǐ kàn guo zhè fèn bàogào le ma?
Bạn đã đọc bản báo cáo này chưa?
Have you read this report yet?
Phần 10. Phân biệt trợ từ 过 với động từ/bổ ngữ 过 (guò)
Chữ 过 có thể mang thanh bốn guò khi là động từ hoặc yếu tố chỉ vượt qua, băng qua: 过桥、走过去、跑过马路. Khi là trợ từ trải nghiệm đứng sau động từ, 过 thường đọc nhẹ guo: 去过、见过、吃过. Không chỉ nhìn mặt chữ để gộp hai trường hợp.我走过那座桥。
Wǒ zǒu guò nà zuò qiáo.
Tôi đi qua cây cầu đó.
I walked across that bridge.
Phân tích: 过 là yếu tố chỉ vượt qua một không gian.
我以前走过那座桥。
Wǒ yǐqián zǒu guo nà zuò qiáo.
Trước đây tôi từng đi qua cây cầu đó.
I have walked across that bridge before.
Phân tích: 过 đọc nhẹ đánh dấu trải nghiệm, nghĩa qua cầu nằm trong động từ 走 + tân ngữ ngữ cảnh.
他跑过去了。
Tā pǎo guòqù le.
Anh ấy đã chạy sang phía bên kia.
He ran over to the other side.
Phân tích: 过去 là bổ ngữ xu hướng kép.
我去过那个地方。
Wǒ qù guo nà ge dìfang.
Tôi từng đến nơi đó.
I have been to that place.
Phân tích: 过 đọc nhẹ biểu thị trải nghiệm.
我们过了桥就左转。
Wǒmen guò le qiáo jiù zuǒzhuǎn.
Qua cầu rồi chúng ta rẽ trái.
We'll turn left after crossing the bridge.
Phân tích: 过 (guò) là động từ “qua”; 了 mới là trợ từ sau nó.
Phần 11. So sánh trực diện 了 – 着 – 过 bằng những cặp câu cùng ngữ cảnh
Mỗi dạng trả lời một câu hỏi khác nhau
| Cấu trúc | Câu hỏi trọng tâm | Ví dụ ngắn | Điều cần tránh |
|---|---|---|---|
| V + 了 | Sự kiện đã được thực hiện chưa? | 我买了书。 | Không đồng nhất mọi 了 với quá khứ. |
| V + 着 | Trạng thái/hoạt động nào đang được duy trì? | 门开着。 | Không đọc là ai đang mở cửa. |
| V + 过 | Đã từng trải nghiệm chưa? | 我买过书。 | Không thay tự do mọi câu V了. |
| Đã + bổ ngữ + 了 | Kết quả đạt được chưa? | 我写完了。 | Bổ ngữ kết quả không phải trợ từ. |
| 正在 + V | Đang thực hiện động tác gì? | 我正在写。 | 正在 đứng trước vị từ. |
Tā guān le mén.
Cô ấy đã đóng cửa.
She closed the door.
Phân tích: Hành động đóng đã diễn ra.
门关着。
Mén guān zhe.
Cửa đang đóng.
The door is closed.
Phân tích: Trạng thái đóng còn tồn tại.
她以前关过这扇门。
Tā yǐqián guān guo zhè shàn mén.
Trước đây cô ấy từng đóng cánh cửa này.
She has closed this door before.
Phân tích: Trải nghiệm từng thực hiện hành vi đóng.
他穿上了外套。
Tā chuānshàng le wàitào.
Anh ấy đã mặc áo khoác vào.
He put on his coat.
Phân tích: Hành động thay đổi trạng thái.
他穿着外套。
Tā chuān zhe wàitào.
Anh ấy đang mặc áo khoác.
He is wearing a coat.
Phân tích: Trạng thái mặc đang duy trì.
他以前穿过这件外套。
Tā yǐqián chuān guo zhè jiàn wàitào.
Trước đây anh ấy từng mặc chiếc áo khoác này.
He has worn this coat before.
Phân tích: Kinh nghiệm từng mặc.
Đối chiếu câu kết quả, câu tồn hiện và câu kinh nghiệm
他把地图挂在墙上了。Tā bǎ dìtú guà zài qiáng shàng le.
Anh ấy đã treo bản đồ lên tường rồi.
He has hung the map on the wall.
墙上挂着一张地图。
Qiáng shàng guà zhe yì zhāng dìtú.
Trên tường có treo một tấm bản đồ.
A map is hanging on the wall.
他以前挂过这张地图。
Tā yǐqián guà guo zhè zhāng dìtú.
Trước đây anh ấy từng treo tấm bản đồ này.
He has hung this map before.
工程师修好了设备。
Gōngchéngshī xiūhǎo le shèbèi.
Kỹ sư đã sửa xong thiết bị.
The engineer fixed the equipment.
设备现在运行着。
Shèbèi xiànzài yùnxíng zhe.
Thiết bị hiện đang vận hành.
The equipment is currently running.
工程师以前修过这台设备。
Gōngchéngshī yǐqián xiū guo zhè tái shèbèi.
Trước đây kỹ sư từng sửa thiết bị này.
The engineer has repaired this device before.
Phần 12. Vị trí của trợ từ trong cấu trúc 把, 被 và bổ ngữ kết quả
Câu 把: chú ý kết quả sau động từ và đối tượng đã xác định
Với 把, người học thường cần một vị từ đủ thông tin kết quả hoặc cách xử lý. 了 có thể theo sau cụm động từ hoặc đứng cuối câu tùy ngữ cảnh; 着 phù hợp khi mô tả trạng thái duy trì của đối tượng; 过 có thể nêu lịch sử xử lý trước đây. Không xây dựng câu 把 đơn giản chỉ có vị từ trần nếu thiếu điều kiện ngữ pháp/ngữ dụng cần thiết.我把门关上了。
Wǒ bǎ mén guānshàng le.
Tôi đóng cửa lại rồi.
I have shut the door.
请把门开着。
Qǐng bǎ mén kāi zhe.
Hãy để cửa mở nhé.
Please keep the door open.
我以前把这份报告修改过一次。
Wǒ yǐqián bǎ zhè fèn bàogào xiūgǎi guo yí cì.
Trước đây tôi từng sửa báo cáo này một lần.
I revised this report once before.
他把资料整理好了。
Tā bǎ zīliào zhěnglǐ hǎo le.
Anh ấy đã sắp xếp tài liệu xong rồi.
He has organized the materials.
请把电脑开着,不要关机。
Qǐng bǎ diànnǎo kāi zhe, bú yào guānjī.
Hãy để máy tính bật, đừng tắt máy.
Please leave the computer on; do not shut it down.
Câu 被: kết quả đối tượng chịu tác động
文件被工作人员拿走了。Wénjiàn bèi gōngzuò rényuán ná zǒu le.
Tài liệu đã bị nhân viên mang đi.
The documents were taken away by a staff member.
电脑被人关掉了。
Diànnǎo bèi rén guāndiào le.
Máy tính đã bị ai đó tắt đi.
The computer was turned off by someone.
这个问题以前被讨论过。
Zhè ge wèntí yǐqián bèi tǎolùn guo.
Vấn đề này trước đây từng được thảo luận.
This issue has been discussed before.
合同已经被双方签署了。
Hétong yǐjīng bèi shuāngfāng qiānshǔ le.
Hợp đồng đã được hai bên ký kết.
The contract has been signed by both parties.
Trợ từ với động từ tách hợp và cụm động từ nhiều thành phần
Động từ tách hợp (离合词) là khó khăn điển hình: 见面 → 见过面、见了面; 睡觉 → 睡了觉 hoặc 睡过觉 trong ngữ cảnh phù hợp; 洗澡 → 洗了澡. Không dạy theo công thức cơ học “đặt 过 sau toàn bộ hai chữ” đối với mọi động từ tách hợp. Ngược lại, động từ ghép cố định và bổ ngữ kết quả có quy tắc đặt trợ từ khác nhau.我们见过面。
Wǒmen jiàn guo miàn.
Chúng tôi từng gặp nhau.
We have met before.
我们见了面再谈。
Wǒmen jiàn le miàn zài tán.
Chúng ta gặp nhau rồi hãy bàn tiếp.
Let's discuss it after meeting.
她已经洗了澡。
Tā yǐjīng xǐ le zǎo.
Cô ấy đã tắm rồi.
She has already taken a shower.
我昨天睡了一个好觉。
Wǒ zuótiān shuì le yí ge hǎo jiào.
Hôm qua tôi đã có một giấc ngủ ngon.
I had a good sleep yesterday.
我以前在这里上过课。
Wǒ yǐqián zài zhèlǐ shàng guo kè.
Trước đây tôi từng học ở đây.
I have taken classes here before.
Phần 13. Thời gian, thể, trạng thái và trật tự phó từ trong câu
已经, 曾经, 还, 一直, 正在 với trợ từ động thái
| Từ chỉ thời gian/thể | Mẫu thường gặp | Ý nghĩa chính | Đối chiếu |
|---|---|---|---|
| 已经 | 已经 + V + 了 / 过 | Đã đạt mốc hiện tại hoặc kết quả | 已经签了,不 phải mọi 已经 đều phải có 了 |
| 曾经 | 曾经 + V + 过 | Từng có kinh nghiệm | Không đồng nghĩa 正在 |
| 一直 | 一直 + V + 着 | Trạng thái kéo dài | 一直关着 |
| 还 | 还 + V + 着 | Vẫn duy trì | 还开着 |
| 正在 | 正在 + V (+ 着) | Hành động đang tiến hành | 与 V着 可重叠但焦点不同 |
| 还没 | 还没 + V | Chưa thực hiện xong | 还没有收到 |
| 再 | V 了 / 过 + 再 + V | Sự kiện trước rồi mới sự kiện sau | 先后关系 |
Wǒmen yǐjīng fāhuò le.
Chúng tôi đã gửi hàng rồi.
We have shipped the goods.
我曾经学过日语。
Wǒ céngjīng xué guo Rìyǔ.
Tôi từng học tiếng Nhật.
I have studied Japanese before.
服务器一直运行着。
Fúwùqì yìzhí yùnxíng zhe.
Máy chủ vẫn luôn chạy.
The server has been running continuously.
系统还没有恢复。
Xìtǒng hái méiyǒu huīfù.
Hệ thống vẫn chưa khôi phục.
The system has not yet recovered.
工作人员正在检查设备。
Gōngzuò rényuán zhèngzài jiǎnchá shèbèi.
Nhân viên đang kiểm tra thiết bị.
The staff are inspecting the equipment.
检查完了以后再提交。
Jiǎnchá wán le yǐhòu zài tíjiā.
Kiểm tra xong rồi hãy nộp.
Submit it after finishing the inspection.
Tương tác 了 với 就、才、又、再
Đừng lấy vị trí của phó từ làm dấu hiệu duy nhất của thể. 就 và 才 thêm sắc thái thời điểm sớm/muộn hoặc điều kiện; 又 chỉ sự lặp lại đã xảy ra trong một tình huống điển hình, 再 thường chỉ sự lặp lại sắp tới hoặc chưa thực hiện. 了 đánh dấu sự kiện hoặc tình huống mới và cần được đọc cùng phó từ.他七点就到了。
Tā qī diǎn jiù dào le.
Anh ấy đã đến từ bảy giờ.
He arrived as early as seven.
他九点才到了。
Tā jiǔ diǎn cái dào le.
Mãi chín giờ anh ấy mới đến.
He didn't arrive until nine.
她又修改了一遍。
Tā yòu xiūgǎi le yí biàn.
Cô ấy lại sửa thêm một lượt.
She revised it once again.
明天我们再检查一次。
Míngtiān wǒmen zài jiǎnchá yí cì.
Ngày mai chúng ta kiểm tra thêm một lần nữa.
We will check once more tomorrow.
客户已经重新提交了申请。
Kèhù yǐjīng chóngxīn tíjiā le shēnqǐng.
Khách hàng đã nộp lại đơn đăng ký.
The customer has resubmitted the application.
Phần 14. Động thái trong kết cấu định ngữ có 的 và câu phức
V + 过 + 的 + N: kinh nghiệm thuộc về người/vật được bổ nghĩa
我看过的书都在这里。Wǒ kàn guo de shū dōu zài zhèlǐ.
Những quyển sách tôi từng đọc đều ở đây.
All the books I have read are here.
她修过的设备现在还能使用。
Tā xiū guo de shèbèi xiànzài hái néng shǐyòng.
Thiết bị cô ấy từng sửa hiện vẫn dùng được.
The equipment she repaired before can still be used.
我们讨论过的问题需要重新确认。
Wǒmen tǎolùn guo de wèntí xūyào chóngxīn quèrèn.
Những vấn đề chúng tôi từng thảo luận cần được xác nhận lại.
The issues we discussed before need to be reconfirmed.
老师讲过的例句很重要。
Lǎoshī jiǎng guo de lìjù hěn zhòngyào.
Những câu ví dụ thầy từng giảng rất quan trọng.
The example sentences the teacher has explained are important.
V + 了 + 的 + N và mệnh đề giới hạn
Khi 了 nằm trong mệnh đề định ngữ, việc lựa chọn có thể tùy cấu trúc thời gian và nhấn mạnh kết quả. Không áp dụng cách ghép trực tiếp từng từ của tiếng Việt. Tương tự, không phải mọi kết cấu V着 + 的 + N đều tự nhiên; “桌子上放着的书” có thể dùng để chỉ cuốn sách đang đặt trên bàn, còn “正在阅读的书” thường hợp khi nói cuốn đang đọc.昨天买了书的学生都来了。
Zuótiān mǎi le shū de xuésheng dōu lái le.
Những học viên hôm qua đã mua sách đều đã đến.
The students who bought books yesterday have all arrived.
桌子上放着的那本书是我的。
Zhuōzi shàng fàng zhe de nà běn shū shì wǒ de.
Quyển sách đang để trên bàn đó là của tôi.
That book lying on the desk is mine.
我正在读的书很有意思。
Wǒ zhèngzài dú de shū hěn yǒu yìsi.
Quyển sách tôi đang đọc rất thú vị.
The book I am reading is very interesting.
昨天签了合同的客户已经付款了。
Zuótiān qiān le hétong de kèhù yǐjīng fùkuǎn le.
Khách hàng đã ký hợp đồng hôm qua hiện đã thanh toán rồi.
The customer who signed the contract yesterday has already paid.
Phần 15. Các dạng đồng hình cần phân biệt: 了、着、过 và các từ dễ nhầm
了 (le) và 了 (liǎo)
我了解你的意思。Wǒ liǎojiě nǐ de yìsi.
Tôi hiểu ý của bạn.
I understand what you mean.
Phân tích: 了解 có âm liǎo, không phải trợ từ động thái 了 le.
这件事还没完了。
Zhè jiàn shì hái méi wánliǎo.
Việc này vẫn chưa xong.
This matter is still not over.
Phân tích: 完了 có thể đọc wánliǎo trong từ ghép; không đọc mọi chữ 了 thành le.
我们已经解决了这个问题。
Wǒmen yǐjīng jiějué le zhè ge wèntí.
Chúng tôi đã giải quyết vấn đề này.
We have solved this issue.
Phân tích: 了 le là trợ từ động thái.
着 (zhe), 着 (zháo), 着 (zhuó)
你看着我。Nǐ kàn zhe wǒ.
Bạn hãy nhìn tôi.
Look at me.
Phân tích: 着 (zhe) duy trì hành động nhìn trong mệnh lệnh.
他睡着了。
Tā shuìzháo le.
Anh ấy đã ngủ thiếp đi.
He fell asleep.
Phân tích: 睡着 (zháo) là bổ ngữ kết quả “ngủ được/thiếp đi”, không phải 着 zhe.
这份资料很重要,应该着重研究。
Zhè fèn zīliào hěn zhòngyào, yīnggāi zhuózhòng yánjiū.
Tài liệu này rất quan trọng, nên tập trung nghiên cứu.
This material is important and deserves focused study.
Phân tích: 着重 đọc zhuózhòng, không phải trợ từ động thái.
过 (guo) và 过 (guò) trong từ ghép và xu hướng
我没看过这本书。Wǒ méi kàn guo zhè běn shū.
Tôi chưa từng đọc quyển sách này.
I have never read this book.
Phân tích: 过 guo là trợ từ trải nghiệm.
我们走过桥再右转。
Wǒmen zǒu guò qiáo zài yòuzhuǎn.
Chúng ta qua cầu rồi rẽ phải.
We'll turn right after crossing the bridge.
Phân tích: 过 guò nhấn băng qua.
事情已经过去了。
Shìqing yǐjīng guòqù le.
Chuyện đã qua rồi.
The matter is in the past now.
Phân tích: 过去 guòqù là từ xu hướng/nghĩa chuyển thời gian.
Phần 16. Những lỗi thường gặp của người Việt và cách chữa
Nhầm lẫn giữa thời quá khứ và thể hoàn kết
| Cách hiểu hoặc câu lỗi | Cách sửa/phân tích | Vì sao |
|---|---|---|
| Hễ có 昨天 thì bắt buộc có 了 | 昨天我很忙。 | Tính từ chỉ tình trạng trong quá khứ không cần 了. |
| 没 + V + 了 để phủ định sự kiện | 我没买那本书。 | Trong phủ định trung tính, 了₁ thông thường bị lược. |
| Tất cả 了 đều là “đã” | 我不去了。 | 了 cuối câu có thể biểu thị đổi quyết định. |
| 着 = 正在 trong mọi trường hợp | 门开着 ≠ 他正在开门 | Một bên trạng thái mở, bên kia động tác mở. |
| 过 = đã hoàn thành xong | 我去过北京 ≠ 我去了北京 | Một bên trải nghiệm, một bên nêu sự kiện. |
| 着 là thanh bốn | 看着 kàn zhe | Trợ từ 着 đọc nhẹ zhe. |
| 过 luôn thanh bốn | 去过 qù guo | Trợ từ 过 đọc nhẹ guo. |
| 过 trong 过去 là trợ từ | 过去 guòqù | Đây là yếu tố xu hướng, không phải trợ từ trải nghiệm. |
Mười hai cặp câu chữa lỗi thực tế
Sai ngữ cảnh: *昨天我没买了书。 → phủ định hành động đã xảy ra
我昨天没买书。Wǒ zuótiān méi mǎi shū.
Hôm qua tôi không mua sách.
I didn't buy any books yesterday.
Sai về nghĩa: *我去过北京了 như cách nói duy nhất để thuật chuyến đi cụ thể
我去年去了北京。Wǒ qùnián qù le Běijīng.
Năm ngoái tôi đã đi Bắc Kinh.
I went to Beijing last year.
Sai ngữ nghĩa: muốn nói trạng thái mặc áo không dùng 正在穿
他穿着西装。Tā chuān zhe xīzhuāng.
Anh ấy đang mặc bộ vest.
He is wearing a suit.
Sai ngữ nghĩa: muốn nói cử động mở cửa đang tiến hành
他正在开门。Tā zhèngzài kāi mén.
Anh ấy đang mở cửa.
He is opening the door.
Sai phát âm: 睡着 phải là zháo
孩子睡着了。Háizi shuìzháo le.
Đứa trẻ ngủ thiếp đi rồi.
The child fell asleep.
Sai thứ tự: *我看了完书
我看完了这本书。Wǒ kànwán le zhè běn shū.
Tôi đã đọc xong quyển sách này.
I finished reading this book.
Sai thứ tự: *我以前见面过他
我以前跟他见过面。Wǒ yǐqián gēn tā jiàn guo miàn.
Trước đây tôi từng gặp anh ấy.
I have met him before.
Sai suy luận: 我不去了 không thể phân tích như 没 + V
我不去上课了。Wǒ bú qù shàngkè le.
Tôi không đi học nữa.
I am no longer going to class.
Sai ý: cửa đang mở không phải có người mở cửa
窗户还开着。Chuānghu hái kāi zhe.
Cửa sổ vẫn mở.
The window is still open.
Sai nghĩa: từng trải nghiệm thì dùng 过
我以前用过这款软件。Wǒ yǐqián yòng guo zhè kuǎn ruǎnjiàn.
Trước đây tôi từng dùng phần mềm này.
I have used this software before.
Sai nghĩa: đã làm xong trước hành động sau
写完了再提交。Xiěwán le zài tíjiā.
Viết xong rồi hãy nộp.
Submit it after finishing writing.
Sai dùng 着 sau mọi động từ không cần xét ngữ nghĩa
她正在完成任务。Tā zhèngzài wánchéng rènwu.
Cô ấy đang hoàn thành nhiệm vụ.
She is completing the task.
Phần 17. Tổng hợp công thức cần dùng trong giảng dạy và biên dịch
| STT | Công thức | Công dụng |
|---|---|---|
| 1 | V + 了 + O | Đánh dấu sự kiện đã thực hiện |
| 2 | V + R + 了 | Kết quả + thể/tình huống mới |
| 3 | V₁ 了 O + 再/就 + V₂ | Hành động trước hoàn tất rồi hành động sau |
| 4 | Không thời lượng + 了 cuối câu | Chuyển trạng thái: 下雨了、不去了 |
| 5 | V + 着 + O | Duy trì trạng thái hoặc hoạt động |
| 6 | Địa điểm + V着 + N | Câu tồn hiện, trạng thái vật tại nơi chốn |
| 7 | V₁着 + V₂ | Cách thức hoặc trạng thái nền |
| 8 | V着V着 + 就 + biến cố | Diễn tiến rồi xảy ra tình huống mới |
| 9 | 正在/在 + V | Hành động đang tiến hành |
| 10 | V + 过 + O | Kinh nghiệm từng thực hiện |
| 11 | 没(有)+ V + 过 + O | Chưa từng có trải nghiệm |
| 12 | V + 过 + số lần + O | Số lần trải nghiệm |
| 13 | V + 过 + O + 了 | Đã thực hiện xong, giờ tình hình khác |
| 14 | 把 + O + V + R + 了 | Xử lý đối tượng có kết quả |
| 15 | 被 + tác nhân + V + R + 了 | Sự việc bị tác động đã xảy ra |
| 16 | V + 过 + 的 + N | Mệnh đề định ngữ kinh nghiệm |
| 17 | 还没 + V | Hành động chưa xảy ra/đạt kết quả |
| 18 | 不 + V + 了 | Thay đổi dự định (trong ngữ cảnh thích hợp) |
Phần 18. Hội thoại 1–8: ứng dụng trợ từ động thái trong tình huống thực tế
Các hội thoại chỉ sử dụng năm nhân vật đã được thống nhất trong giáo trình ChineMaster EDU: Nguyễn Minh Vũ (giáo viên) và các học viên Đinh Thùy Dương, Lê Vân Anh, Thủy Tiên, Phương Linh. Mỗi lượt đều có bốn dòng Trung giản thể – Pinyin – Việt – Anh, nhằm luyện cách dùng trợ từ trong lời hỏi và trả lời tự nhiên.Hội thoại 1: Lớp học: nhận diện ba trợ từ cơ bản
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên今天我们学习了、着、过三个动态助词。
Jīntiān wǒmen xuéxí le, zhe, guo sān ge dòngtài zhùcí.
Hôm nay chúng ta học ba trợ từ động thái 了、着、过.
Today we are studying the three aspect particles le, zhe and guo.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
老师,了是不是只能表示过去?
Lǎoshī, le shì bu shì zhǐ néng biǎoshì guòqù?
Thưa thầy, 了 có phải chỉ biểu thị quá khứ không ạ?
Teacher, does le only refer to the past?
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
不是。你吃了饭再来,也可以表示将来的先后顺序。
Bú shì. Nǐ chī le fàn zài lái, yě kěyǐ biǎoshì jiānglái de xiānhòu shùnxù.
Không. “Ăn xong rồi hãy đến” cũng có thể biểu thị trật tự trước sau trong tương lai.
No. “Come after eating” can also express the sequence of future events.
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
那么,门开着表示有人正在开门吗?
Nàme, mén kāi zhe biǎoshì yǒu rén zhèngzài kāi mén ma?
Vậy “门开着” có nghĩa là có người đang mở cửa không ạ?
Then does “men kai zhe” mean someone is opening the door?
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
不是。门开着主要表示门处于打开的状态。
Bú shì. Mén kāi zhe zhǔyào biǎoshì mén chǔyú dǎkāi de zhuàngtài.
Không. Câu đó chủ yếu chỉ cửa ở trạng thái mở.
No. It mainly means that the door is in an open state.
Thủy Tiên (水仙) — Học viên
我明白了。过常常表示以前有过某种经历。
Wǒ míngbai le. Guo chángcháng biǎoshì yǐqián yǒu guo mǒu zhǒng jīnglì.
Em hiểu rồi. 过 thường biểu thị trước đây từng có một trải nghiệm nào đó.
I understand now. Guo often expresses a previous experience.
Phương Linh (芳玲) — Học viên
我学过这个语法点,但是还想再练习一次。
Wǒ xué guo zhè ge yǔfǎ diǎn, dànshì hái xiǎng zài liànxí yí cì.
Em từng học điểm ngữ pháp này, nhưng vẫn muốn luyện thêm một lần nữa.
I have studied this grammar point before, but I want to practice it again.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
很好。你们已经分清三个基本功能了。
Hěn hǎo. Nǐmen yǐjīng fēnqīng sān ge jīběn gōngnéng le.
Rất tốt. Các em đã phân biệt rõ ba chức năng cơ bản rồi.
Very good. You have distinguished the three basic functions.
Hội thoại 2: Chuyển trạng thái và thời lượng học tập
Phương Linh (芳玲) — Học viên老师,我学了两年汉语了。
Lǎoshī, wǒ xué le liǎng nián Hànyǔ le.
Thưa thầy, em học tiếng Trung được hai năm rồi ạ.
Teacher, I have been studying Chinese for two years.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
你现在还在学习吗?
Nǐ xiànzài hái zài xuéxí ma?
Bây giờ em vẫn đang học chứ?
Are you still studying now?
Phương Linh (芳玲) — Học viên
是的,我一直坚持学习。
Shì de, wǒ yìzhí jiānchí xuéxí.
Vâng, em luôn kiên trì học.
Yes, I have kept studying consistently.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
我昨天看完了一篇文章。
Wǒ zuótiān kànwán le yì piān wénzhāng.
Hôm qua em đã đọc xong một bài văn.
I finished reading an article yesterday.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
你读过这篇文章以前的版本吗?
Nǐ dú guo zhè piān wénzhāng yǐqián de bǎnběn ma?
Em đã từng đọc phiên bản trước của bài văn này chưa?
Have you read an earlier version of this article?
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
还没有,我只看过最新的版本。
Hái méiyǒu, wǒ zhǐ kàn guo zuìxīn de bǎnběn.
Chưa ạ, em mới chỉ đọc phiên bản mới nhất.
Not yet. I have only read the latest version.
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
我以前也学过这篇文章。
Wǒ yǐqián yě xué guo zhè piān wénzhāng.
Trước đây em cũng từng học bài văn này.
I also studied this article before.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
那我们今天就一起复习吧。
Nà wǒmen jīntiān jiù yìqǐ fùxí ba.
Vậy hôm nay chúng ta cùng ôn tập nhé.
Then let's review it together today.
Hội thoại 3: Vị trí trong lớp: trạng thái đang duy trì
Thủy Tiên (水仙) — Học viên老师,教室的窗户还开着。
Lǎoshī, jiàoshì de chuānghu hái kāi zhe.
Thưa thầy, cửa sổ lớp học vẫn mở ạ.
Teacher, the classroom window is still open.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
我看到了,先别关。
Wǒ kàndào le, xiān bié guān.
Thầy thấy rồi, tạm thời đừng đóng.
I see it. Don't close it yet.
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
黑板上写着今天的例句。
Hēibǎn shàng xiě zhe jīntiān de lìjù.
Trên bảng đang ghi các câu ví dụ hôm nay.
Today's example sentences are written on the board.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
请把例句抄下来。
Qǐng bǎ lìjù chāo xiàlái.
Các em hãy chép lại câu ví dụ.
Please copy down the examples.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
我已经抄完了,可以擦黑板了吗?
Wǒ yǐjīng chāowán le, kěyǐ cā hēibǎn le ma?
Em chép xong rồi, giờ có thể xóa bảng chưa ạ?
I've finished copying them. May I erase the board now?
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
先别擦,其他同学还在写呢。
Xiān bié cā, qítā tóngxué hái zài xiě ne.
Chưa xóa vội, các học viên khác vẫn đang viết.
Don't erase it yet; the other students are still writing.
Phương Linh (芳玲) — Học viên
我也写完了,已经检查过一遍。
Wǒ yě xiěwán le, yǐjīng jiǎnchá guo yí biàn.
Em cũng viết xong rồi, đã kiểm tra lại một lượt.
I've finished too and have checked it once.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
好,大家都写完了再继续。
Hǎo, dàjiā dōu xiěwán le zài jìxù.
Được, đợi mọi người viết xong rồi hãy học tiếp.
Good. We'll continue after everyone has finished writing.
Hội thoại 4: Kho hàng: đã nhận – đang lưu giữ – từng kiểm tra
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên仓库里放着三台新设备。
Cāngkù lǐ fàng zhe sān tái xīn shèbèi.
Trong kho đang đặt ba thiết bị mới.
Three new devices are stored in the warehouse.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
这三台设备已经验收了吗?
Zhè sān tái shèbèi yǐjīng yànshōu le ma?
Ba thiết bị này đã được nghiệm thu chưa?
Have these three devices been accepted after inspection?
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
我们昨天检查了其中两台。
Wǒmen zuótiān jiǎnchá le qízhōng liǎng tái.
Hôm qua chúng tôi đã kiểm tra hai chiếc trong số đó.
We inspected two of them yesterday.
Thủy Tiên (水仙) — Học viên
另外一台以前检查过吗?
Lìngwài yì tái yǐqián jiǎnchá guo ma?
Chiếc còn lại trước đây đã từng được kiểm tra chưa?
Has the remaining unit been inspected before?
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
还没有,工作人员正在检查。
Hái méiyǒu, gōngzuò rényuán zhèngzài jiǎnchá.
Chưa, nhân viên đang kiểm tra.
Not yet. The staff are inspecting it now.
Phương Linh (芳玲) — Học viên
检查完了以后可以发货吗?
Jiǎnchá wán le yǐhòu kěyǐ fāhuò ma?
Kiểm tra xong thì có thể giao hàng không?
Can the goods be shipped after inspection?
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
可以,但必须先确认验收记录。
Kěyǐ, dàn bìxū xiān quèrèn yànshōu jìlù.
Có, nhưng trước hết phải xác nhận biên bản nghiệm thu.
Yes, but the acceptance records must be confirmed first.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
明白了,我们会按顺序处理。
Míngbai le, wǒmen huì àn shùnxù chǔlǐ.
Em hiểu rồi, chúng em sẽ xử lý theo đúng thứ tự.
Understood. We'll process everything in order.
Hội thoại 5: Bảo trì máy chủ: 了 và 着 trong mô tả trạng thái
Phương Linh (芳玲) — Học viên服务器昨天出现了故障。
Fúwùqì zuótiān chūxiàn le gùzhàng.
Máy chủ hôm qua đã gặp sự cố.
The server developed a fault yesterday.
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
工程师检查过日志了吗?
Gōngchéngshī jiǎnchá guo rìzhì le ma?
Kỹ sư đã kiểm tra nhật ký hệ thống chưa?
Has the engineer checked the logs yet?
Phương Linh (芳玲) — Học viên
检查过了,问题出在网络连接。
Jiǎnchá guo le, wèntí chū zài wǎngluò liánjiē.
Đã kiểm tra rồi, vấn đề nằm ở kết nối mạng.
Yes. The issue lies in the network connection.
Thủy Tiên (水仙) — Học viên
现在服务器还运行着吗?
Xiànzài fúwùqì hái yùnxíng zhe ma?
Hiện giờ máy chủ vẫn đang chạy chứ?
Is the server still running now?
Phương Linh (芳玲) — Học viên
正在运行,但是访问速度变慢了。
Zhèngzài yùnxíng, dànshì fǎngwèn sùdù biàn màn le.
Vẫn đang chạy, nhưng tốc độ truy cập đã chậm đi.
It is running, but access speed has slowed down.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
先检查配置,再决定是否重启。
Xiān jiǎnchá pèizhì, zài juédìng shìfǒu chóngqǐ.
Hãy kiểm tra cấu hình trước rồi quyết định có khởi động lại hay không.
Check the configuration first, then decide whether to restart.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
我以前处理过类似的问题。
Wǒ yǐqián chǔlǐ guo lèisì de wèntí.
Trước đây em từng xử lý vấn đề tương tự.
I've dealt with similar issues before.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
很好,请把处理步骤记录下来。
Hěn hǎo, qǐng bǎ chǔlǐ bùzhòu jìlù xiàlái.
Tốt, hãy ghi lại các bước xử lý.
Good. Please record the troubleshooting steps.
Hội thoại 6: Hợp đồng: từng ký, đã ký, chưa ký
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên这份合同我们以前讨论过。
Zhè fèn hétong wǒmen yǐqián tǎolùn guo.
Trước đây chúng ta từng thảo luận bản hợp đồng này.
We have discussed this contract before.
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
但是双方还没有正式签署。
Dànshì shuāngfāng hái méiyǒu zhèngshì qiānshǔ.
Nhưng hai bên vẫn chưa chính thức ký kết.
But neither side has formally signed it yet.
Phương Linh (芳玲) — Học viên
客户昨天又修改了付款条款。
Kèhù zuótiān yòu xiūgǎi le fùkuǎn tiáokuǎn.
Hôm qua khách hàng lại sửa điều khoản thanh toán.
The customer revised the payment terms again yesterday.
Thủy Tiên (水仙) — Học viên
我们以前遇到过类似的要求吗?
Wǒmen yǐqián yùdào guo lèisì de yāoqiú ma?
Trước đây chúng ta từng gặp yêu cầu tương tự chưa?
Have we encountered a similar request before?
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
遇到过,但每次都需要重新审核。
Yùdào guo, dàn měi cì dōu xūyào chóngxīn shěnhé.
Từng gặp rồi, nhưng mỗi lần đều cần xét duyệt lại.
Yes, but every case requires a fresh review.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
审核完了以后,再向客户确认。
Shěnhé wán le yǐhòu, zài xiàng kèhù quèrèn.
Xét duyệt xong rồi hãy xác nhận với khách hàng.
Confirm with the customer after the review.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
我已经把修改内容整理好了。
Wǒ yǐjīng bǎ xiūgǎi nèiróng zhěnglǐ hǎo le.
Em đã tổng hợp xong nội dung sửa đổi.
I have compiled the revisions.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
很好,先保存记录,再发正式邮件。
Hěn hǎo, xiān bǎocún jìlù, zài fā zhèngshì yóujiàn.
Tốt, lưu hồ sơ trước rồi gửi email chính thức.
Good. Save the records first, then send the formal email.
Hội thoại 7: Đọc sách và ôn ngữ pháp: đọc xong hay từng đọc
Thủy Tiên (水仙) — Học viên我昨天读了一篇很长的文章。
Wǒ zuótiān dú le yì piān hěn cháng de wénzhāng.
Hôm qua em đã đọc một bài văn rất dài.
I read a very long article yesterday.
Phương Linh (芳玲) — Học viên
你以前读过类似的文章吗?
Nǐ yǐqián dú guo lèisì de wénzhāng ma?
Trước đây bạn từng đọc bài văn tương tự chưa?
Have you read similar articles before?
Thủy Tiên (水仙) — Học viên
读过,但是这篇更难。
Dú guo, dànshì zhè piān gèng nán.
Từng đọc rồi, nhưng bài này khó hơn.
Yes, but this one is more difficult.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
我读着读着,就发现了一个新结构。
Wǒ dú zhe dú zhe, jiù fāxiàn le yí ge xīn jiégòu.
Mình đang đọc thì phát hiện ra một cấu trúc mới.
While reading, I noticed a new structure.
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
你已经把结构写下来了吗?
Nǐ yǐjīng bǎ jiégòu xiě xiàlái le ma?
Bạn đã ghi cấu trúc đó lại chưa?
Have you written down that structure yet?
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
写下来了,还做了两个例句。
Xiě xiàlái le, hái zuò le liǎng ge lìjù.
Mình ghi lại rồi, còn đặt hai câu ví dụ.
Yes, and I also made two example sentences.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
请把例句读出来,让大家一起分析。
Qǐng bǎ lìjù dú chūlái, ràng dàjiā yìqǐ fēnxī.
Hãy đọc các câu ví dụ để mọi người cùng phân tích.
Read the example sentences aloud so everyone can analyze them.
Thủy Tiên (水仙) — Học viên
好,我已经准备好了。
Hǎo, wǒ yǐjīng zhǔnbèi hǎo le.
Vâng, em đã chuẩn bị xong.
All right. I'm ready.
Hội thoại 8: Ôn tập cuối buổi: lựa chọn đúng 了、着、过
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên今天我们已经学习了三个重点。
Jīntiān wǒmen yǐjīng xuéxí le sān ge zhòngdiǎn.
Hôm nay chúng ta đã học ba trọng điểm.
Today we have studied three key points.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
了可以表示动作完成,也能表示情况变化。
Le kěyǐ biǎoshì dòngzuò wánchéng, yě néng biǎoshì qíngkuàng biànhuà.
了 có thể biểu thị hành động hoàn tất, cũng có thể biểu thị thay đổi tình hình.
Le can mark a completed event or a change of situation.
Lê Vân Anh (黎云英) — Học viên
着常常表示一种状态还在持续。
Zhe chángcháng biǎoshì yì zhǒng zhuàngtài hái zài chíxù.
着 thường biểu thị một trạng thái còn tiếp diễn.
Zhe often marks an ongoing state.
Thủy Tiên (水仙) — Học viên
过一般表示以前有过某种经历。
Guo yìbān biǎoshì yǐqián yǒu guo mǒu zhǒng jīnglì.
过 thường biểu thị trước đây từng có một trải nghiệm.
Guo usually indicates a past experience.
Phương Linh (芳玲) — Học viên
我现在已经分清这三个助词了。
Wǒ xiànzài yǐjīng fēnqīng zhè sān ge zhùcí le.
Bây giờ em đã phân biệt được ba trợ từ này rồi.
I can distinguish these three particles now.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
很好,但是还要注意宾语和补语的位置。
Hěn hǎo, dànshì hái yào zhùyì bīnyǔ hé bǔyǔ de wèizhi.
Tốt, nhưng vẫn cần chú ý vị trí tân ngữ và bổ ngữ.
Good, but you must still watch the placement of objects and complements.
Đinh Thùy Dương (丁垂杨) — Học viên
我们已经做过很多练习,还想继续做。
Wǒmen yǐjīng zuò guo hěn duō liànxí, hái xiǎng jìxù zuò.
Chúng em đã từng làm nhiều bài tập, vẫn muốn luyện tiếp.
We have done many exercises and still want more practice.
Nguyễn Minh Vũ (阮明武) — Giáo viên
那就把答案写下来,我们一题一题分析。
Nà jiù bǎ dá'àn xiě xiàlái, wǒmen yì tí yì tí fēnxī.
Vậy hãy ghi đáp án lại, chúng ta phân tích từng câu một.
Write down your answers, and we'll analyze them one by one.
Phần 19. Bài đọc ứng dụng dài: bốn văn bản rèn nhận diện trợ từ
Bài đọc 1: Một ngày học tập và thói quen ôn bài
今天我提前到了教室。Jīntiān wǒ tíqián dào le jiàoshì.
Hôm nay tôi đến lớp sớm.
Today I arrived at the classroom early.
教室的门开着,黑板上写着几个句子。
Jiàoshì de mén kāi zhe, hēibǎn shàng xiě zhe jǐ ge jùzi.
Cửa lớp đang mở, trên bảng có ghi vài câu.
The classroom door was open, and several sentences were written on the board.
老师已经准备好了今天的教材。
Lǎoshī yǐjīng zhǔnbèi hǎo le jīntiān de jiàocái.
Thầy giáo đã chuẩn bị xong giáo trình hôm nay.
The teacher had prepared today's materials.
我以前学过这三个助词,但是仍然会用错。
Wǒ yǐqián xué guo zhè sān ge zhùcí, dànshì réngrán huì yòng cuò.
Trước đây tôi từng học ba trợ từ này, nhưng vẫn có lúc dùng sai.
I had studied these three particles before, but I could still use them incorrectly.
老师讲完了规则以后,让我们自己造句。
Lǎoshī jiǎngwán le guīzé yǐhòu, ràng wǒmen zìjǐ zàojù.
Sau khi giảng xong quy tắc, thầy yêu cầu chúng tôi tự đặt câu.
After explaining the rules, the teacher asked us to make our own sentences.
我做了五道练习,还检查了两遍。
Wǒ zuò le wǔ dào liànxí, hái jiǎnchá le liǎng biàn.
Tôi làm năm bài tập, còn kiểm tra lại hai lượt.
I completed five exercises and checked them twice.
下课以后,我把例句抄下来了。
Xiàkè yǐhòu, wǒ bǎ lìjù chāo xiàlái le.
Tan học, tôi đã chép lại các câu ví dụ.
After class, I copied down the example sentences.
我觉得自己比以前进步了。
Wǒ juéde zìjǐ bǐ yǐqián jìnbù le.
Tôi cảm thấy bản thân đã tiến bộ hơn trước.
I feel I have improved compared with before.
Phân tích văn bản: Các câu có 到了、准备好了、做了 trình bày sự kiện hoặc kết quả; 开着、写着 mô tả trạng thái; 学过 hồi chiếu kinh nghiệm; 进步了 biểu thị sự thay đổi.
Bài đọc 2: Quy trình giao hàng và nghiệm thu thiết bị
公司昨天收到了客户的订单。Gōngsī zuótiān shōudào le kèhù de dìngdān.
Hôm qua công ty đã nhận được đơn hàng của khách.
The company received a customer order yesterday.
工作人员已经核实了产品编号。
Gōngzuò rényuán yǐjīng héshí le chǎnpǐn biānhào.
Nhân viên đã kiểm tra xác minh mã sản phẩm.
The staff have verified the product numbers.
仓库里放着一批等待验收的设备。
Cāngkù lǐ fàng zhe yì pī děngdài yànshōu de shèbèi.
Trong kho đang để một lô thiết bị chờ nghiệm thu.
A batch of equipment awaiting acceptance is stored in the warehouse.
工程师以前检查过同型号的产品。
Gōngchéngshī yǐqián jiǎnchá guo tóng xínghào de chǎnpǐn.
Trước đây kỹ sư từng kiểm tra sản phẩm cùng mẫu mã.
The engineer has inspected products of the same model before.
这次他又认真检查了每一台机器。
Zhè cì tā yòu rènzhēn jiǎnchá le měi yì tái jīqì.
Lần này anh ấy lại kiểm tra kỹ từng chiếc máy.
This time he carefully inspected every machine again.
有两台设备还没有通过测试。
Yǒu liǎng tái shèbèi hái méiyǒu tōngguò cèshì.
Có hai thiết bị vẫn chưa vượt qua kiểm thử.
Two units have not yet passed testing.
我们把问题记录下来,然后通知供应商。
Wǒmen bǎ wèntí jìlù xiàlái, ránhòu tōngzhī gōngyìngshāng.
Chúng tôi ghi lại vấn đề rồi thông báo cho nhà cung cấp.
We recorded the issues and then notified the supplier.
供应商解决了问题以后,我们再安排发货。
Gōngyìngshāng jiějué le wèntí yǐhòu, wǒmen zài ānpái fāhuò.
Sau khi nhà cung cấp giải quyết vấn đề, chúng tôi sẽ sắp xếp giao hàng.
We will arrange shipment after the supplier resolves the issues.
Phân tích văn bản: 收到了、核实了、检查了 thể hiện những sự kiện được thực hiện; 放着 chỉ trạng thái hàng trong kho; 检查过 nói đến kinh nghiệm trước đây; 解决了……以后 thể hiện hành động trước – sau.
Bài đọc 3: Khắc phục sự cố phần mềm và ghi nhật ký
昨天晚上,网站突然出现了访问故障。Zuótiān wǎnshang, wǎngzhàn tūrán chūxiàn le fǎngwèn gùzhàng.
Tối qua website đột nhiên xảy ra sự cố truy cập.
Last night the website suddenly developed an access problem.
服务器还运行着,但是部分网页打不开。
Fúwùqì hái yùnxíng zhe, dànshì bùfen wǎngyè dǎbukāi.
Máy chủ vẫn chạy, nhưng một số trang không mở được.
The server was still running, but some pages could not be opened.
技术人员以前遇到过类似的情况。
Jìshù rényuán yǐqián yùdào guo lèisì de qíngkuàng.
Nhân viên kỹ thuật trước đây từng gặp tình huống tương tự.
The technicians had encountered similar situations before.
他们检查了日志,还核对了配置文件。
Tāmen jiǎnchá le rìzhì, hái héduì le pèizhì wénjiàn.
Họ kiểm tra nhật ký, còn đối chiếu tệp cấu hình.
They checked the logs and reviewed the configuration files.
后来,他们发现了一个设置错误。
Hòulái, tāmen fāxiàn le yí ge shèzhì cuòwù.
Sau đó họ phát hiện một lỗi thiết lập.
Later, they found a configuration error.
他们修改了设置,又重新测试了一次。
Tāmen xiūgǎi le shèzhì, yòu chóngxīn cèshì le yí cì.
Họ sửa thiết lập rồi kiểm thử lại một lần.
They fixed the settings and tested again.
网站恢复正常了,所有页面都能打开了。
Wǎngzhàn huīfù zhèngcháng le, suǒyǒu wǎngyè dōu néng dǎkāi le.
Website đã trở lại bình thường, tất cả trang đều mở được rồi.
The website returned to normal and all pages could be opened.
工作人员把排查过程记录下来了。
Gōngzuò rényuán bǎ páichá guòchéng jìlù xiàlái le.
Nhân viên đã ghi lại quy trình rà soát sự cố.
The staff documented the troubleshooting process.
Phân tích văn bản: Trước sự cố có 运行着 – trạng thái vẫn duy trì; 了 ở 出现了 và 恢复正常了 ghi nhận chuyển biến; 遇到过 chỉ trải nghiệm xử lý sự cố trước đây.
Bài đọc 4: Đàm phán hợp đồng và quản lý thay đổi
双方上周讨论了交货时间。Shuāngfāng shàng zhōu tǎolùn le jiāohuò shíjiān.
Tuần trước hai bên đã thảo luận thời gian giao hàng.
Both parties discussed the delivery schedule last week.
客户以前提出过延长付款期限的要求。
Kèhù yǐqián tíchū guo yáncháng fùkuǎn qīxiàn de yāoqiú.
Trước đây khách hàng từng đề nghị kéo dài thời hạn thanh toán.
The customer had previously requested an extension of the payment term.
这次客户又修改了合同附件。
Zhè cì kèhù yòu xiūgǎi le hétong fùjiàn.
Lần này khách hàng lại sửa phụ lục hợp đồng.
This time the customer revised the contract appendix again.
法务部门正在审核新的条款。
Fǎwù bùmén zhèngzài shěnhé xīn de tiáokuǎn.
Bộ phận pháp chế đang xét duyệt các điều khoản mới.
The legal department is reviewing the new terms.
桌上放着两份等待签署的文件。
Zhuō shàng fàng zhe liǎng fèn děngdài qiānshǔ de wénjiàn.
Trên bàn đang để hai tài liệu chờ ký.
Two documents awaiting signature are lying on the desk.
我们还没有作出最终决定。
Wǒmen hái méiyǒu zuòchū zuìzhōng juédìng.
Chúng tôi vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
We have not made a final decision yet.
审核完了以后,双方再正式签署。
Shěnhé wán le yǐhòu, shuāngfāng zài zhèngshì qiānshǔ.
Xét duyệt xong, hai bên sẽ chính thức ký.
Both parties will formally sign after the review.
签署以后,工作人员会保存全部记录。
Qiānshǔ yǐhòu, gōngzuò rényuán huì bǎocún quánbù jìlù.
Sau khi ký, nhân viên sẽ lưu toàn bộ hồ sơ.
After signing, the staff will archive all the records.
Phân tích văn bản: 讨论了、修改了 đánh dấu những sự kiện; 提出过 chỉ tiền lệ; 放着 là trạng thái hai tài liệu đặt trên bàn; 还没有 phủ định việc ra quyết định; 审核完了以后 chỉ trật tự điều kiện trong tương lai.
Phần 20. Kho từ vựng trọng điểm và các tổ hợp thường dùng
Danh sách dưới đây được chia theo chức năng để người học thực hành. Mỗi mục được đánh số thứ tự, gồm chữ Hán, Pinyin, nghĩa Việt và nghĩa Anh; các tổ hợp như 完、下来、出来 không tự động được coi là trợ từ động thái.Nhóm 了: sự kiện, kết quả và tình huống mới
- 买了 (mǎi le) — đã mua — bought
- 看了 (kàn le) — đã xem — watched
- 写了 (xiě le) — đã viết — wrote
- 读了 (dú le) — đã đọc — read
- 学了 (xué le) — đã học — studied
- 检查了 (jiǎnchá le) — đã kiểm tra — checked
- 修改了 (xiūgǎi le) — đã sửa đổi — revised
- 审核了 (shěnhé le) — đã xét duyệt — reviewed
- 签了 (qiān le) — đã ký — signed
- 发货了 (fāhuò le) — đã gửi hàng — shipped
- 看完了 (kànwán le) — đã đọc/xem xong — finished reading/watching
- 写好了 (xiěhǎo le) — đã viết xong — finished writing
- 收到了 (shōudào le) — đã nhận được — received
- 恢复了 (huīfù le) — đã khôi phục — recovered
- 解决了 (jiějué le) — đã giải quyết — resolved
- 下雨了 (xià yǔ le) — trời mưa rồi — it has started raining
- 变冷了 (biàn lěng le) — trở lạnh rồi — has turned cold
- 不去了 (bú qù le) — không đi nữa — not going anymore
- 有时间了 (yǒu shíjiān le) — có thời gian rồi — have time now
- 准备好了 (zhǔnbèi hǎo le) — chuẩn bị xong — ready
Nhóm 着: tư thế, trạng thái và cách thức
- 开着 (kāi zhe) — đang mở/bật — open/on
- 关着 (guān zhe) — đang đóng/tắt — closed/off
- 坐着 (zuò zhe) — đang ngồi — sitting
- 站着 (zhàn zhe) — đang đứng — standing
- 拿着 (ná zhe) — đang cầm — holding
- 穿着 (chuān zhe) — đang mặc — wearing
- 戴着 (dài zhe) — đang đeo — wearing
- 挂着 (guà zhe) — đang treo — hanging
- 放着 (fàng zhe) — đang đặt/để — placed/lying
- 写着 (xiě zhe) — có ghi/viết — written
- 躺着 (tǎng zhe) — đang nằm — lying down
- 听着 (tīng zhe) — đang nghe — listening
- 看着 (kàn zhe) — đang nhìn — looking at
- 笑着 (xiào zhe) — vừa cười/với nụ cười — smiling
- 握着 (wò zhe) — đang nắm — holding/gripping
- 亮着 (liàng zhe) — đang sáng — lit
- 锁着 (suǒ zhe) — đang khóa — locked
- 运行着 (yùnxíng zhe) — đang vận hành — running
- 存放着 (cúnfàng zhe) — đang lưu trữ — stored
- 走着走着 (zǒu zhe zǒu zhe) — đang đi một lúc — while walking along
Nhóm 过: trải nghiệm và hành động đã thực hiện
- 去过 (qù guo) — từng đến — have been to
- 看过 (kàn guo) — từng xem/đọc — have seen/read
- 读过 (dú guo) — từng đọc — have read
- 学过 (xué guo) — từng học — have studied
- 见过 (jiàn guo) — từng gặp — have met
- 吃过 (chī guo) — từng ăn — have eaten
- 喝过 (hē guo) — từng uống — have drunk
- 用过 (yòng guo) — từng dùng — have used
- 试过 (shì guo) — từng thử — have tried
- 听过 (tīng guo) — từng nghe — have heard
- 参加过 (cānjiā guo) — từng tham gia — have participated in
- 检查过 (jiǎnchá guo) — từng kiểm tra — have checked
- 讨论过 (tǎolùn guo) — từng thảo luận — have discussed
- 修改过 (xiūgǎi guo) — từng chỉnh sửa — have revised
- 遇到过 (yùdào guo) — từng gặp phải — have encountered
- 经历过 (jīnglì guo) — từng trải qua — have experienced
- 处理过 (chǔlǐ guo) — từng xử lý — have handled
- 签署过 (qiānshǔ guo) — từng ký kết — have signed
- 失败过 (shībài guo) — từng thất bại — have failed
- 成功过 (chénggōng guo) — từng thành công — have succeeded
Nhóm bổ trợ: khái niệm ngữ pháp và từ kiêm loại
- 动态助词 (dòngtài zhùcí) — trợ từ động thái — aspect particle
- 助词 (zhùcí) — trợ từ — particle
- 体 (tǐ) — thể (ngữ pháp) — aspect
- 动词 (dòngcí) — động từ — verb
- 谓语 (wèiyǔ) — vị ngữ — predicate
- 宾语 (bīnyǔ) — tân ngữ — object
- 补语 (bǔyǔ) — bổ ngữ — complement
- 结果补语 (jiéguǒ bǔyǔ) — bổ ngữ kết quả — resultative complement
- 趋向补语 (qūxiàng bǔyǔ) — bổ ngữ xu hướng — directional complement
- 语气助词 (yǔqì zhùcí) — trợ từ ngữ khí — modal particle
- 过去 (guòqù) — quá khứ/đã qua — the past
- 现在 (xiànzài) — hiện tại — the present
- 将来 (jiānglái) — tương lai — the future
- 曾经 (céngjīng) — đã từng — once/formerly
- 正在 (zhèngzài) — đang thực hiện — currently in progress
- 一直 (yìzhí) — liên tục — continuously
- 还没 (hái méi) — vẫn chưa — not yet
- 已经 (yǐjīng) — đã — already
- 完了 (wán le) — xong rồi (trong nhiều ngữ cảnh) — finished
- 见过面 (jiàn guo miàn) — từng gặp nhau — have met before
Phần 21. Bộ bài tập thực hành tổng hợp: 72 câu
Bộ bài tập dùng sáu hình thức khác nhau để luyện nhận diện, sản sinh và giải thích cấu trúc. Hãy tự làm trước khi mở phần đáp án. Những dấu * trong câu cho biết ví dụ được cố ý viết sai hoặc chưa phù hợp ngữ cảnh.Dạng 1. Điền 了, 着, 过 hoặc bỏ trống nếu không cần (câu 1–12)
- 1. 我昨天买___一本词典。
- 2. 门现在开___。
- 3. 我以前去___上海。
- 4. 墙上挂___一张地图。
- 5. 我从来没看___这部电影。
- 6. 天气变冷___。
- 7. 她笑___回答问题。
- 8. 我昨天很忙___。(Nếu chỉ thông báo tình trạng hôm qua, không nhấn chuyển trạng thái)
- 9. 你以前参加___这个活动吗?
- 10. 她手里拿___一本书。
- 11. 我已经写完___作业。
- 12. 我今天不去___。 (đổi dự định: không đi nữa)
Dạng 2. Phân biệt câu gần nghĩa và chọn câu phù hợp ngữ cảnh (câu 13–24)
- 13. Nói “Anh ấy đang mặc áo khoác trên người”: 他正在穿外套 / 他穿着外套?
- 14. Nói “Anh ấy đang mặc áo khoác vào”: 他穿着外套 / 他正在穿外套?
- 15. Nói “Tôi từng đến Bắc Kinh”: 我去了北京 / 我去过北京?
- 16. Nói “Hôm qua tôi đã đến Bắc Kinh” như một chuyến đi cụ thể.
- 17. Nói “Cửa đang đóng” thay vì “Có người đang đóng cửa”.
- 18. Nói “Có người đang đóng cửa” thay vì trạng thái cửa.
- 19. Nói “Tôi không đi nữa” vì thay đổi quyết định.
- 20. Nói “Hôm qua tôi không đi” để phủ định sự kiện quá khứ.
- 21. Nói “Người này đang cầm một túi”.
- 22. Nói “Người này đang nhấc chiếc túi lên”.
- 23. Nói “Tôi chưa từng ăn món đó”.
- 24. Nói “Tôi ăn cơm rồi” để báo hiện đã ăn xong.
Dạng 3. Sửa câu sai hoặc chưa hợp ngữ cảnh (câu 25–36)
- 25. Sửa câu: *我昨天没买了书。
- 26. Sửa câu: *我看了完这本书。
- 27. Sửa câu: *我跟他见面过。 (động từ tách hợp)
- 28. Sửa câu: *门正在开着。 (ý muốn nói cửa hiện mở, không nhấn hành động)
- 29. Sửa câu: *我昨天去过北京。 (ý muốn kể chuyến đi cụ thể ngày hôm qua)
- 30. Sửa câu: *我从来没去了中国。
- 31. Sửa câu: *昨天他已经写作业了完。
- 32. Sửa câu: *我看着过这本书。 (ý: từng đọc)
- 33. Sửa câu: *他正在穿着外套。 (ý: chỉ trạng thái đang mặc)
- 34. Sửa câu: *我们通过了测试过。 (ý: từng vượt qua bài kiểm thử)
- 35. Sửa câu: *桌子上放了一本书着。
- 36. Sửa câu: *我以前参加了过这个会议。
Dạng 4. Dịch tiếng Việt sang tiếng Trung (câu 37–48)
- 37. Dịch: “Hôm nay tôi đã kiểm tra ba tài liệu.”
- 38. Dịch: “Cửa sổ vẫn đang mở.”
- 39. Dịch: “Tôi chưa từng dùng phần mềm này.”
- 40. Dịch: “Trên tường có treo hai bức tranh.”
- 41. Dịch: “Tôi không tham gia nữa.”
- 42. Dịch: “Cô ấy từng gặp thầy giáo này.”
- 43. Dịch: “Sau khi ký hợp đồng, chúng tôi sẽ giao hàng.”
- 44. Dịch: “Họ đang ngồi đọc sách.”
- 45. Dịch: “Website đã khôi phục bình thường rồi.”
- 46. Dịch: “Bạn từng học điểm ngữ pháp này chưa?”
- 47. Dịch: “Cô ấy vừa cười vừa trả lời.”
- 48. Dịch: “Tôi học tiếng Trung được ba năm rồi.”
Dạng 5. Phân tích sắc thái của 了, 着, 过 (câu 49–60)
- 49. Phân tích vì sao “下雨了” không bắt buộc nói về thì quá khứ.
- 50. Phân tích “门开着” nói trạng thái hay hành động mở cửa.
- 51. Phân tích ý nghĩa 过 trong “我看过这部电影”.
- 52. Phân tích vai trò 了 trong “明天吃了饭再来”.
- 53. Phân tích sự khác nhau giữa “穿着” và “正在穿”.
- 54. Phân tích 了 trong “我不去了”.
- 55. Phân tích 过 trong “吃过饭再走”.
- 56. Phân tích 着 trong “墙上写着三个字”.
- 57. Phân tích 了 trong “天气冷了”.
- 58. Phân tích 过 trong “你见过他吗”.
- 59. Phân tích vì sao “正在” không phải trợ từ động thái sau động từ.
- 60. Phân tích vì sao “睡着” có 着 nhưng không phải trợ từ zhe.
Dạng 6. Ứng dụng nâng cao: 把/被, định ngữ, lặp và thuyết minh (câu 61–72)
- 61. Viết câu 把 có 了, nghĩa “Tôi đã đóng cửa lại.”
- 62. Viết câu 把 có 着, nghĩa “Hãy để máy tính bật.”
- 63. Viết câu 被 có 了, nghĩa “Tài liệu đã bị mang đi.”
- 64. Viết câu với định ngữ 过 + 的: “Quyển sách tôi từng đọc rất hay.”
- 65. Viết câu tồn hiện với 着 và phương vị từ 里.
- 66. Dùng 过 và 没 phủ định kinh nghiệm trong hợp đồng.
- 67. Viết câu V着V着 diễn đạt đang đọc thì phát hiện lỗi.
- 68. Dùng 过 và 了 cuối câu để báo đã đọc báo cáo.
- 69. Viết câu có thời lượng tiếp diễn “Tôi ở đây được hai năm rồi.”
- 70. Viết câu với 过 và bổ ngữ số lần “Tôi từng xem bộ phim đó ba lần.”
- 71. Viết câu “Tôi đã kiểm tra thiết bị xong rồi.” với kết quả + 了.
- 72. Viết câu phân biệt “Trước đây tôi từng tham gia kỳ thi này.”
Phần 22. Đáp án và giải thích ngữ pháp chi tiết cho 72 câu
Mỗi đáp án trình bày bốn dòng liên tiếp không có dòng trống trong cùng một ví dụ. Phần nhận xét đi ngay sau ví dụ để người học hiểu rõ nguyên nhân chọn 了、着、过 hoặc không chọn trợ từ.Đáp án dạng 1. điền 了, 着, 过 hoặc bỏ trống nếu không cần (câu 1–12)
- 我昨天买了一本词典。
Wǒ zuótiān mǎi le yì běn cídiǎn.
Hôm qua tôi đã mua một quyển từ điển.
I bought a dictionary yesterday.
Phân tích: Điền 了 sau 买 để nêu việc mua đã diễn ra. - 门现在开着。
Mén xiànzài kāi zhe.
Cửa hiện đang mở.
The door is open now.
Phân tích: 着 nhấn trạng thái mở đang duy trì. - 我以前去过上海。
Wǒ yǐqián qù guo Shànghǎi.
Trước đây tôi từng đến Thượng Hải.
I have been to Shanghai before.
Phân tích: 过 đánh dấu trải nghiệm. - 墙上挂着一张地图。
Qiáng shàng guà zhe yì zhāng dìtú.
Trên tường treo một tấm bản đồ.
A map is hanging on the wall.
Phân tích: Nơi chốn + V着 + N biểu thị tồn tại trạng thái. - 我从来没看过这部电影。
Wǒ cónglái méi kàn guo zhè bù diànyǐng.
Tôi chưa bao giờ xem bộ phim này.
I have never seen this movie.
Phân tích: 没 + V过 phủ định trải nghiệm. - 天气变冷了。
Tiānqì biàn lěng le.
Thời tiết trở lạnh rồi.
The weather has turned cold.
Phân tích: 了 cuối câu đánh dấu sự thay đổi. - 她笑着回答问题。
Tā xiào zhe huídá wèntí.
Cô ấy mỉm cười trả lời câu hỏi.
She answered with a smile.
Phân tích: V着 là cách thức nền đi kèm động từ chính. - 我昨天很忙。
Wǒ zuótiān hěn máng.
Hôm qua tôi rất bận.
I was very busy yesterday.
Phân tích: Để trống; không bắt buộc 了 sau tính từ trong câu kể tình trạng quá khứ. - 你以前参加过这个活动吗?
Nǐ yǐqián cānjiā guo zhè ge huódòng ma?
Trước đây bạn từng tham gia hoạt động này chưa?
Have you ever joined this activity before?
Phân tích: Hỏi về kinh nghiệm nên dùng 过. - 她手里拿着一本书。
Tā shǒu lǐ ná zhe yì běn shū.
Cô ấy đang cầm một quyển sách trên tay.
She is holding a book in her hand.
Phân tích: 着 biểu thị trạng thái cầm duy trì. - 我已经写完了作业。
Wǒ yǐjīng xiěwán le zuòyè.
Tôi đã làm xong bài tập.
I have finished my homework.
Phân tích: 了 đứng sau tổ hợp kết quả 写完. - 我今天不去了。
Wǒ jīntiān bú qù le.
Hôm nay tôi không đi nữa.
I'm not going today anymore.
Phân tích: 不去了 là phủ định dự định kèm 了 cuối câu.
Đáp án dạng 2. phân biệt câu gần nghĩa và chọn câu phù hợp ngữ cảnh (câu 13–24)
- 他穿着外套。
Tā chuān zhe wàitào.
Anh ấy đang mặc áo khoác.
He is wearing a coat.
Phân tích: 穿着 diễn đạt trạng thái đã mặc trên người. - 他正在穿外套。
Tā zhèngzài chuān wàitào.
Anh ấy đang mặc áo khoác vào.
He is putting on a coat.
Phân tích: 正在 nhấn hành động đang diễn ra. - 我去过北京。
Wǒ qù guo Běijīng.
Tôi từng đến Bắc Kinh.
I have been to Beijing.
Phân tích: 过 chỉ kinh nghiệm từng có. - 我昨天去了北京。
Wǒ zuótiān qù le Běijīng.
Hôm qua tôi đã đến Bắc Kinh.
I went to Beijing yesterday.
Phân tích: 了 nhấn sự kiện xác định, 昨天 định vị thời gian. - 门关着。
Mén guān zhe.
Cửa đang đóng.
The door is closed.
Phân tích: 关着 biểu thị trạng thái đóng. - 有人正在关门。
Yǒu rén zhèngzài guān mén.
Có người đang đóng cửa.
Someone is closing the door.
Phân tích: 正在关门 là hành động đóng đang diễn ra. - 我不去了。
Wǒ bú qù le.
Tôi không đi nữa.
I'm not going anymore.
Phân tích: 了 cuối câu nói dự định đã đổi. - 我昨天没去。
Wǒ zuótiān méi qù.
Hôm qua tôi không đi.
I didn't go yesterday.
Phân tích: 没 phủ định sự kiện, không dùng 了₁. - 这个人拿着一个袋子。
Zhè ge rén ná zhe yí ge dàizi.
Người này đang cầm một chiếc túi.
This person is holding a bag.
Phân tích: 拿着 nhấn giữ vật trên tay. - 这个人正在拿起袋子。
Zhè ge rén zhèngzài náqǐ dàizi.
Người này đang nhấc chiếc túi lên.
This person is picking up the bag.
Phân tích: 正在拿起 nhấn động tác hướng lên đang xảy ra. - 我没吃过那种菜。
Wǒ méi chī guo nà zhǒng cài.
Tôi chưa từng ăn món đó.
I have never eaten that dish.
Phân tích: 没 + V过 phủ định kinh nghiệm. - 我吃过饭了。
Wǒ chī guo fàn le.
Tôi ăn cơm rồi.
I've already eaten.
Phân tích: 过 trong tình huống ăn xong; 了 cuối câu cập nhật thông tin.
Đáp án dạng 3. sửa câu sai hoặc chưa hợp ngữ cảnh (câu 25–36)
- 我昨天没买书。
Wǒ zuótiān méi mǎi shū.
Hôm qua tôi không mua sách.
I didn't buy any books yesterday.
Phân tích: Phủ định việc mua bằng 没, bỏ 了₁. - 我看完了这本书。
Wǒ kànwán le zhè běn shū.
Tôi đã đọc xong quyển sách này.
I finished reading this book.
Phân tích: 完 là bổ ngữ kết quả đứng trước 了. - 我跟他见过面。
Wǒ gēn tā jiàn guo miàn.
Tôi từng gặp anh ấy.
I have met him before.
Phân tích: 见面 là động từ tách hợp: 见过面. - 门开着。
Mén kāi zhe.
Cửa đang mở.
The door is open.
Phân tích: Dùng 着 đủ cho trạng thái; tránh 正在 nếu không có ngữ cảnh tiến hành. - 我昨天去了北京。
Wǒ zuótiān qù le Běijīng.
Hôm qua tôi đã đến Bắc Kinh.
I went to Beijing yesterday.
Phân tích: Không phải “去过” sai tuyệt đối; nhưng 去了 phù hợp hơn khi kể sự kiện cụ thể. - 我从来没去过中国。
Wǒ cónglái méi qù guo Zhōngguó.
Tôi chưa từng đến Trung Quốc.
I have never been to China.
Phân tích: 从来没 + V过 diễn đạt chưa từng trải nghiệm. - 昨天他已经写完作业了。
Zuótiān tā yǐjīng xiěwán zuòyè le.
Hôm qua anh ấy đã làm xong bài tập rồi.
He had already finished his homework yesterday.
Phân tích: 写完 là tổ hợp kết quả; 了 đứng sau cụm hoặc cuối câu. - 我看过这本书。
Wǒ kàn guo zhè běn shū.
Tôi từng đọc quyển sách này.
I have read this book before.
Phân tích: Không ghép 着过 như thế để thay thế nghĩa trải nghiệm. - 他穿着外套。
Tā chuān zhe wàitào.
Anh ấy đang mặc áo khoác.
He is wearing a coat.
Phân tích: Động tác đang mặc vào khác trạng thái mặc; câu có 正在 cần ngữ cảnh khác. - 我们以前通过过测试。
Wǒmen yǐqián tōngguò guo cèshì.
Trước đây chúng tôi từng vượt qua bài kiểm thử.
We have passed testing before.
Phân tích: 过 trợ từ trải nghiệm gắn sau 通过 (động từ “vượt qua”). - 桌子上放着一本书。
Zhuōzi shàng fàng zhe yì běn shū.
Trên bàn đang đặt một quyển sách.
A book is lying on the table.
Phân tích: Cấu trúc tồn hiện dùng V着 + số lượng + danh từ. - 我以前参加过这个会议。
Wǒ yǐqián cānjiā guo zhè ge huìyì.
Trước đây tôi từng tham dự cuộc họp này.
I have attended this meeting before.
Phân tích: 过 đủ để biểu thị kinh nghiệm; không chèn 了过.
Đáp án dạng 4. dịch tiếng việt sang tiếng trung (câu 37–48)
- 我今天检查了三份文件。
Wǒ jīntiān jiǎnchá le sān fèn wénjiàn.
Hôm nay tôi đã kiểm tra ba tài liệu.
I checked three documents today.
Phân tích: Tân ngữ có số lượng; 了 nêu sự kiện kiểm tra. - 窗户还开着。
Chuānghu hái kāi zhe.
Cửa sổ vẫn đang mở.
The window is still open.
Phân tích: 还 + V着 biểu thị trạng thái tiếp tục. - 我没用过这个软件。
Wǒ méi yòng guo zhè ge ruǎnjiàn.
Tôi chưa từng dùng phần mềm này.
I have never used this software.
Phân tích: Phủ định kinh nghiệm với 没 + 过. - 墙上挂着两幅画。
Qiáng shàng guà zhe liǎng fú huà.
Trên tường có treo hai bức tranh.
Two paintings are hanging on the wall.
Phân tích: Câu tồn hiện: địa điểm + 挂着 + lượng từ + N. - 我不参加了。
Wǒ bù cānjiā le.
Tôi không tham gia nữa.
I'm not participating anymore.
Phân tích: 不 + V + 了 cuối câu biểu thị thay đổi dự định. - 她见过这位老师。
Tā jiàn guo zhè wèi lǎoshī.
Cô ấy từng gặp thầy giáo này.
She has met this teacher before.
Phân tích: 过 đánh dấu kinh nghiệm. - 签了合同以后,我们就发货。
Qiān le hétong yǐhòu, wǒmen jiù fāhuò.
Sau khi ký hợp đồng, chúng tôi sẽ giao hàng.
After signing the contract, we will ship the goods.
Phân tích: 了 diễn đạt việc ký xong trước một hành động tương lai. - 他们坐着看书。
Tāmen zuò zhe kàn shū.
Họ đang ngồi đọc sách.
They are reading while sitting.
Phân tích: V₁着 + V₂ chỉ tư thế đi kèm hành động. - 网站恢复正常了。
Wǎngzhàn huīfù zhèngcháng le.
Website đã khôi phục bình thường rồi.
The website has returned to normal.
Phân tích: 了 cuối câu nêu trạng thái mới. - 你学过这个语法点吗?
Nǐ xué guo zhè ge yǔfǎ diǎn ma?
Bạn từng học điểm ngữ pháp này chưa?
Have you studied this grammar point before?
Phân tích: Hỏi trải nghiệm bằng V过 + 吗. - 她笑着回答。
Tā xiào zhe huídá.
Cô ấy vừa cười vừa trả lời.
She replied with a smile.
Phân tích: 笑着 biểu thị cách thức của 回答. - 我学了三年汉语了。
Wǒ xué le sān nián Hànyǔ le.
Tôi học tiếng Trung được ba năm rồi.
I've been studying Chinese for three years.
Phân tích: Thời lượng tích lũy đến mốc hiện tại: V了 + duration + 了.
Đáp án dạng 5. phân tích sắc thái của 了, 着, 过 (câu 49–60)
- 下雨了。
Xià yǔ le.
Trời bắt đầu mưa rồi.
It has started raining.
Phân tích: 了 cuối câu báo tình huống mới, không tự định mốc quá khứ. - 门开着。
Mén kāi zhe.
Cửa đang mở.
The door is open.
Phân tích: 着 nhấn trạng thái mở còn duy trì. - 我看过这部电影。
Wǒ kàn guo zhè bù diànyǐng.
Tôi từng xem bộ phim này.
I have seen this movie before.
Phân tích: 过 biểu thị kinh nghiệm, không xác định ngày cụ thể. - 明天吃了饭再来。
Míngtiān chī le fàn zài lái.
Ngày mai ăn cơm xong rồi hãy đến.
Tomorrow, come after eating.
Phân tích: 了 biểu thị hành động trước hoàn tất trong chuỗi tương lai. - 她穿着一件外套。
Tā chuān zhe yí jiàn wàitào.
Cô ấy đang mặc một chiếc áo khoác.
She is wearing a coat.
Phân tích: 穿着 là trạng thái đã mặc; 正在穿 là đang thực hiện động tác mặc vào. - 我不去了。
Wǒ bú qù le.
Tôi không đi nữa.
I'm no longer going.
Phân tích: 了 cuối câu thể hiện thay đổi quyết định. - 吃过饭再走。
Chī guo fàn zài zǒu.
Ăn cơm xong rồi hãy đi.
Leave after eating.
Phân tích: 过 trong kiểu này có thể hiểu như việc ăn đã hoàn tất trước hành động đi, không đơn thuần là “từng ăn”. - 墙上写着三个字。
Qiáng shàng xiě zhe sān ge zì.
Trên tường có viết ba chữ.
Three characters are written on the wall.
Phân tích: 着 nêu trạng thái chữ còn hiện hữu trên tường. - 天气冷了。
Tiānqì lěng le.
Trời trở lạnh rồi.
The weather has turned cold.
Phân tích: 了 ở cuối câu gắn với thay đổi trạng thái tính từ. - 你见过他吗?
Nǐ jiàn guo tā ma?
Bạn từng gặp anh ấy chưa?
Have you ever met him?
Phân tích: 过 đánh dấu kinh nghiệm, 吗 hỏi xác nhận. - 她正在写作业。
Tā zhèngzài xiě zuòyè.
Cô ấy đang làm bài tập.
She is doing her homework.
Phân tích: 正在 đứng trước vị từ như dấu hiệu tiến hành, khác 着 gắn sau vị từ. - 孩子睡着了。
Háizi shuìzháo le.
Đứa trẻ đã ngủ thiếp đi.
The child fell asleep.
Phân tích: 着 trong 睡着 đọc zháo là bổ ngữ kết quả, không phải trợ từ động thái zhe.
Đáp án dạng 6. ứng dụng nâng cao: 把/被, định ngữ, lặp và thuyết minh (câu 61–72)
- 我把门关上了。
Wǒ bǎ mén guānshàng le.
Tôi đã đóng cửa lại.
I have shut the door.
Phân tích: 把 + O + V + bổ ngữ + 了 cho biết kết quả xử lý đối tượng. - 请把电脑开着。
Qǐng bǎ diànnǎo kāi zhe.
Hãy để máy tính bật.
Please leave the computer on.
Phân tích: 开着 diễn đạt trạng thái cần duy trì. - 文件被拿走了。
Wénjiàn bèi ná zǒu le.
Tài liệu đã bị mang đi.
The document was taken away.
Phân tích: 被 + V + bổ ngữ xu hướng + 了 nêu sự kiện đã xảy ra. - 我读过的那本书很好。
Wǒ dú guo de nà běn shū hěn hǎo.
Quyển sách tôi từng đọc ấy rất hay.
That book I have read is very good.
Phân tích: Mệnh đề V过的 bổ nghĩa cho trung tâm ngữ 书. - 教室里坐着五个学生。
Jiàoshì lǐ zuò zhe wǔ ge xuésheng.
Trong lớp có năm học viên đang ngồi.
Five students are sitting in the classroom.
Phân tích: Địa điểm + V着 + lượng từ + N. - 我们没有签过这样的合同。
Wǒmen méiyǒu qiān guo zhèyàng de hétong.
Chúng tôi chưa từng ký loại hợp đồng như thế này.
We have never signed a contract like this.
Phân tích: 没有 + V过 phủ định kinh nghiệm ký. - 看着看着,我发现了一个错误。
Kàn zhe kàn zhe, wǒ fāxiàn le yí ge cuòwù.
Đang đọc một lúc, tôi phát hiện ra một lỗi.
As I kept reading, I spotted an error.
Phân tích: V着V着 dựng tiến trình, 发现了 báo biến cố. - 这份报告我已经看过了。
Zhè fèn bàogào wǒ yǐjīng kàn guo le.
Bản báo cáo này tôi đã đọc rồi.
I have already read this report.
Phân tích: 过 cho biết đã đọc, 了 cuối câu cập nhật tình hình. - 我在这里住了两年了。
Wǒ zài zhèlǐ zhù le liǎng nián le.
Tôi sống ở đây được hai năm rồi.
I have lived here for two years.
Phân tích: V了 + thời lượng + 了 cuối câu thường chỉ thời lượng kéo dài đến nay. - 我看过那部电影三次。
Wǒ kàn guo nà bù diànyǐng sān cì.
Tôi từng xem bộ phim đó ba lần.
I have seen that movie three times.
Phân tích: 过 nêu kinh nghiệm, 三次 số lần. - 我已经检查完设备了。
Wǒ yǐjīng jiǎnchá wán shèbèi le.
Tôi đã kiểm tra thiết bị xong rồi.
I have finished checking the equipment.
Phân tích: 检查完 nêu hoàn tất; 了 cuối câu báo kết quả hiện có. - 我以前参加过这次考试。
Wǒ yǐqián cānjiā guo zhè cì kǎoshì.
Trước đây tôi từng tham gia kỳ thi này.
I have taken this exam before.
Phân tích: 以前 và 过 phối hợp nhấn kinh nghiệm trước mốc hiện tại.
Phần 23. Kết luận, hệ thống hóa và phương pháp tự học lâu dài
Ba câu hỏi nhận diện thể
Khi gặp một câu tiếng Trung, hãy xác định (1) người nói đang nêu một sự kiện như đã thực hiện? — thường kiểm tra 了; (2) người nói đang mô tả trạng thái/hành động còn duy trì? — kiểm tra 着; (3) người nói đang hỏi về kinh nghiệm từng trải? — kiểm tra 过. Nếu câu nói về biến cố mới, hãy xét 了 cuối câu, không đánh đồng nó với 了 sau động từ.Đọc một câu từ trái sang phải rồi phân tích lại từ phải sang trái
Bước một: xác định động từ chính. Bước hai: tìm bổ ngữ kết quả/xu hướng, ví dụ 完、好、到、出来. Bước ba: xác định hư từ theo sau và âm đọc của chúng. Bước bốn: xác định tân ngữ, số từ, lượng từ và thời lượng. Bước năm: xét các phó từ 已经、正在、曾经、还、没. Bước sáu: đặt câu trong ngữ cảnh xem người nói mô tả hành động, trạng thái, kết quả hay kinh nghiệm. Cuối cùng, thử so sánh câu với phiên bản không trợ từ để biết sự khác biệt.Bài luyện đối chiếu tổng kết ba trợ từ trong cùng một chủ đề
我们已经签了合同。Wǒmen yǐjīng qiān le hétong.
Chúng tôi đã ký hợp đồng.
We have signed the contract.
桌上放着一份合同。
Zhuō shàng fàng zhe yí fèn hétong.
Trên bàn đang đặt một bản hợp đồng.
A contract is lying on the desk.
我们以前签过类似的合同。
Wǒmen yǐqián qiān guo lèisì de hétong.
Trước đây chúng tôi từng ký hợp đồng tương tự.
We have signed similar contracts before.
我们还没有签这份合同。
Wǒmen hái méiyǒu qiān zhè fèn hétong.
Chúng tôi vẫn chưa ký bản hợp đồng này.
We have not signed this contract yet.
审核完了以后,我们就签合同。
Shěnhé wán le yǐhòu, wǒmen jiù qiān hétong.
Xét duyệt xong rồi chúng tôi sẽ ký hợp đồng.
We will sign the contract after the review.
Điểm cốt lõi không phải học thuộc một phép quy đổi “了 = đã; 着 = đang; 过 = từng” rồi dừng lại, mà là phân biệt thể sự kiện, trạng thái duy trì, kinh nghiệm, thay đổi tình huống và quan hệ trước – sau. Đó là nền tảng để phân tích câu đơn, câu phức, văn bản thương mại và hội thoại ở các trình độ HSK khác nhau.
ChineMaster EDU · Giáo trình chuyên sâu: Tất cả trợ từ động thái trong tiếng Trung · Tác giả và giáo viên hướng dẫn Nguyễn Minh Vũ (阮明武, Ruǎn Míng Wǔ) · Ngày 17/11/2026.